Asset 14

De westerling is geen verlaten karkas

De westerling is geen verlaten karkas

De populaire intellectueel Shoshana Zuboff meent dat de westerse mens door techgiganten wordt uitgeknepen. Een pijnlijke bewering als je beseft wie er echt worden uitgeknepen, vindt Sjors Roeters.

De nieuwe hype onder intellectuelen heet Shoshana Zuboff. Voor sommigen gingen de vergelijkingen met de wereldberoemde journalist en activist Naomi Klein, en de Franse econoom Thomas Piketty nog niet ver genoeg. Nee, zij willen Zuboffs meest recente werk graag vergelijken met dat van Karl Marx. Met haar bejubelde boek The Age of Surveillance Capitalism is Zuboff, hoogleraar aan de Harvard Business School, de intellectuele superster van het moment.

Zuboff stelt dat door de samensmelting van het kapitalisme met Big Tech, wij, internetgebruikers en daarmee dataproducenten, worden uitgebuit. Big Data is de olie van de eenentwintigste eeuw. Databedrijven als Google, Amazon, Facebook, en Talpa persen data uit ons waar wij hard voor gewerkt hebben. Wij zijn de arbeiders van het platformkapitalisme, waarin wij de miljardenwinsten van de surveillancekapitalisten mogelijk maken zonder daar een cent van terug te zien. Wij worden uitgebuit, zoals fabrieksarbeiders tijdens de negentiende eeuw dat werden. Nog meer dan de vuistregel ‘als je er niet voor betaalt, ben je het product’, zijn we niet alleen het product, maar ‘het verlaten karkas’, aldus Zuboff.

Het magistrale onthaal van Zuboff in de intellectuele gemeenschap, in alle prestigieuze publicaties, maakt de gigantische blinde vlek van hen die zichzelf graag beschouwen als het denkende deel van de samenleving pijnlijk duidelijk. De ironie van het feit dat zij de westerling als slachtoffer van ons economisch systeem willen beschouwen, wordt aardig goed gevangen in Zuboffs metafoor van de uitgebuite westerse consument (de vijf procent rijksten van de wereldbevolking) als ‘verlaten karkas.’

Wij betalen doorgaans geen cent voor de diensten die we gebruiken.

Want wat wordt de westerse mens toch uitgebuit, inderdaad. Wat eist de data-arbeid toch een waanzinnig zware tol als na die achturige werkdag (waar we vooral over Facebook en Instagram scrollen, schoongemaakt van schokkende beelden als onthoofdingen en kinderporno door zwaar onderbetaalde arbeiders op de Filipijnen) we nog snel even boodschappen doen bij de Albert Heijn (waar Oost-Europeanen in de distributiecentra worden uitgefoeterd en uitgebuit). Eenmaal thuis bakken we ofwel dat visje (gevangen in Zuidoost-Azië onder omstandigheden van moderne slavernij), ofwel die biefstuk op (van koeien grootgebracht op illegaal ontboste Amazonegrond, waarvoor inheemse gemeenschappen tot op de dag van vandaag worden uitgemoord).

Voordat we Netflix aanzetten op onze tablet of laptop (gemaakt onder erbarmelijke omstandigheden in een Chinese fabriek waar zoveel werknemers van de daken springen dat het bedrijf antizelfmoordnetten moest monteren) bestellen we nog even nieuwe sneakers (geproduceerd in sweat shops in Bangladesh waar mensen voor een zestienurige werkdag minder verdienen dan wij in een kwartier op onze bureaustoel shoppend op Asos, in een comfortabel kantoor, zonder kans op het instorten van het dak met meer dan duizend doden tot gevolg), want die oude sneakers kunnen écht niet meer, ze hebben immers afgelopen zomer iets van vijf of zes (want wie houdt de tel nog bij?) festivals gezien.

Plotsklaps zijn intellectuelen verontwaardigd over uitbuiting – maar dan vooral die van de westerling.

De miljardenwinsten van onlineplatformen komen niet van ons, internetgebruikers; wij betalen doorgaans geen cent voor de diensten die we gebruiken. Het geld komt rechtstreeks van adverteerders. De adverterende bedrijven verdienen dus genoeg geld om niet alleen hun eigen aandeelhouders, maar ook die van techgiganten van riante winsten te voorzien.

De wereldwijd meest gangbare manier om zo veel geld bijeen te harken: de uitbuiting van arbeiders in landen die al eeuwen door het wereldeconomisch systeem gekoloniseerd en uitgebuit worden, zoals de Filippijnen, Bangladesh en Mexico – nu onder de noemer ‘globalisering’. Geheel en al onttrokken aan het zicht van de westerse consument, die zich uitgebuit zou moeten voelen om de data-arbeid die hij verricht met de kliks op zijn smartphone, tablet en laptop.

Voor alle duidelijkheid: ik ben het eens met de kritiek die Zuboff geeft op de techgiganten en het hedendaags kapitalisme. Hoe de mens van alle kanten op slinkse wijze wordt gemanipuleerd en daarmee ons toekomstig handelen meer en meer wordt bepaald door Big Tech. Het moord en brand schreeuwen is waar het scheef gaat lopen: plotsklaps zijn intellectuelen verontwaardigd over uitbuiting – maar dan vooral die van de westerling.

Wat is het voor westerse intellectuelen fijn dat er na eeuwen te hebben voorzien in de rationalisering van de onderwerping van de wereld aan het geweld en de uitbuiting van het kolonialisme (lees: onze “Gouden Eeuw”), nu eindelijk een intellectueel fundament voor de westerling is om in de slachtofferrol te kruipen.



Beeld: O'Reilly Conferences via Flickr.

Mail

Sjors Roeters (1991) kijkt graag Broad City steeds opnieuw, leest graag financieel-economisch nieuws en Svetlana Alexijevitsj, en denkt graag dat alles verbonden is.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Het vervolg van een rouwwoordenboek

Het vervolg van een rouwwoordenboek

De persoonlijke worsteling van Babet te Winkel om woorden te vinden voor haar rouw, was helemaal niet zo persoonlijk. Ze ontving vele berichten van mensen die zich in haar rouwwoordenboek herkenden. Dit is het vervolg van haar rouwwoordenboek. Lees meer

Hard//talk: Wie Thierry volgt

Wie Thierry volgt

Thierry Baudet heeft er heel wat kiezers bij die simpelweg hun vrijheid terug willen. Julius Koetsier vreest dat zij verzeild zullen raken in een moeras van verzinselen over UFO's en dinosaurussen. Lees meer

Nooit meer hier

Nooit meer genocide (hier)

Nooit meer genocide, dat beloven we elkaar op 4 mei. Maar wat zijn de lessen van 4 mei waard als we ze niet kunnen toepassen om nú een groep in nood te redden? Lees meer

Nieuws in beeld: Volle terrassen, volle ic's

Volle terrassen, volle ic's

Het demissionaire kabinet gaf groen licht voor het openen van de terrassen - en dus ook voor volle ic's. Lees meer

Ali B gaat je niet redden

Ali B gaat je niet redden

‘Self made men’ prediken in online succescursussen dat succes voor iedereen binnen handbereik ligt. Lees meer

Nieuws in beeld: Vogelgriep grijpt om zich heen

Vogelgriep grijpt om zich heen

Langs de Groningse Waddenkust zijn honderden vogels aangespoeld, die waarschijnlijk zijn geveld door de vogelgriep. Illustrator Aida de Jong brengt het lugubere nieuws in beeld. Lees meer

Leven in een grijs gebied

Leven in een grijs gebied

Wat gebeurt er met je zelfbeeld als je chronisch ziek wordt? Accepteer je de ziekte als een deel van jezelf, of blijf je uitkijken naar de dag waarop je genezen bent? Lees meer

 Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Het maken van de digitale kunstwerken kost ‘kolossale hoeveelheden’ rekenkracht van computers, aldus the New York Times. Lees meer

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

De nieuwste verkiezingen lieten ons weer eens zien hoe Nederland aan het afglijden is naar het rechtereinde van de politiek. Hoe kan dat? Is het niet tijd dat links even boos wordt als Wilders en Baudet? Lees meer

Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Automatische concepten 54

Een miljoen huizen houden het te droog

Zeker een miljoen huizen in Nederland dreigen te verzakken, en dat aantal is de afgelopen jaren flink toegenomen. De boosdoener: droogte. Lees meer

Hard//talk: Onderdak is een mensenrecht

Onderdak is een mensenrecht

Over dakloosheid hoeven we geen uitvoerige politieke discussies te voeren, aldus Jihane Chaara. Onderdak is namelijk niets minder dan een mensenrecht (iets wat men in de Nederlandse politiek even vergeten lijkt te zijn). Lees meer

Filmtrialoog: Nocturne

Nocturne

Onze redacteurs zagen Nocturne, een film over het maken van een film. Hoofdpersonage Alex rent een nacht lang door zijn eigen hoofd, op zoek naar het sluitende idee, de juiste acteurs, een kloppend verhaal. Het sprak esthetisch heel erg aan, maar zaaide ook een hoop verwarring. Lees meer

Nieuws in beeld: 13

Onze corona-aanpak laat talloze aardbewoners stikken

Dat het materiaal waarmee we onszelf tegen corona beschermen voor een golf aan afval zou zorgen, zagen we al van verre aankomen. Illustrator Simcha van der Veen is dan ook verbijsterd: waarom doen we hier niets tegen? Lees meer

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Dat je niet op zoek hoeft naar de diepere betekenis en ook enkel de vorm van een film kan waarderen, bewijst de animatiefilm 'The Nose or Conspiracy of Mavericks'. Lees meer

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Anna Visser is van jongs af aan een fervent liefhebber van Jane Austen. Een onlangs verschenen hervertelling van Emma werpt nieuw licht op haar hartstocht voor het kostuumdrama, maar misschien nog meer op haar zelfbeeld. Lees meer

Schijn bedriegt 2

Schijn bedriegt

Ons stemgedrag wordt (te) vaak bepaald door onderbuikgevoelens en eerste indrukken. Om ons daartegen te wapenen hebben we gedegen onderwijs nodig. Laat dat nu precies hetgeen zijn waar de politieke winnaar op bezuinigt. Lees meer

Nieuws in beeld: 12

'App me als je thuis bent'

Na de dood van de 33-jarige Sarah Everard uiten steeds meer Britse feministen hun woede over de mensen die hen zouden moeten beschermen: de politie is onderdeel van hun onveiligheid, zeggen zij. Lees meer

Verveling als verhullend eufemisme

Verveling als verhullend eufemisme

Verveling kreeg het afgelopen jaar duizend gezichten. Rijk Kistemaker vraagt zich af: hoe herinneren we ons die gezichten, zodra de coronacrisis (min of meer) voorbij is? Lees meer

Kolen en olie zwaaien ook in Nederland met de scepter 

Kolen en olie zwaaien ook in Nederland met de scepter 

Wanneer grote bedrijven landen uit het Globale Zuiden in een economische wurggreep houden, knijpt Nederland een oogje toe. Maar ons land is evengoed overgeleverd aan de wensen van grote bedrijven. Lees meer