Asset 14

Dé vluchteling bestaat niet

Dé vluchteling bestaat niet

Man, jong, Syriër. Hij zit voor me op mijn spreekuur in de huisartsenpraktijk. Ik slik. Dit is hem dan, de vluchteling uit de krantenkoppen. De ‘lastpak zonder enig toekomstperspectief’ volgens de een, het ‘slachtoffer van het neoliberale beleid’ volgens de ander. Toen ik hem ophaalde uit de wachtruimte, stond hij niet te springen om mijn hulp. Hij is nogal bozig: wéér lang wachten in een wachtkamer (en dat was inderdaad zo). Zijn klachten heeft hij keurig in een boekje opgeschreven: hij voelt zich vervreemd, angstig, opgefokt, is geobsedeerd met vrouwen en een relatie vinden, te verlegen om sociaal contact te leggen en hij piekert. Ten slotte: ‘I haven’t seen my family in six years.’ Wat is er toch mis met hem, wil hij weten.
Ik probeer te zeggen dat dit soort gevoelens volledig normale reacties zijn voor wat hij heeft meegemaakt. Maar dat wat hij heeft meegemaakt, extreem en abnormaal is.
Zijn boosheid zakt. Hij stelt me veel vragen over hoe het hier werkt. Af en toe noemt hij me nadrukkelijk bij naam (‘What do you think, Martha?’), alsof hij met een collega wil overleggen in plaats van in de patiëntenrol geduwd te worden. Wat ik hem kan bieden is in theorie ‘praktische, oplossingsgerichte hulp bij milde klachten’. Hem aansporen om zijn sociale netwerk te versterken, bijvoorbeeld.
Hij lacht cynisch: ‘I feel as if everything is useless. I can’t do smalltalk after everything that happened, I can’t even make friends.’ Hij wil geen nieuwe vrienden maken, zegt hij, hij wil liever met mij praten als vrienden. Dat is nu juist het enige dat ik niet kan bieden en waar hij naar verlangt: liefde.
Wat hij dan het liefst zou willen? ‘Normaal worden, zoals ik vroeger was.’
Daarvoor hebben we nog vijf sessies vanuit de basisverzekering.

In een volgende sessie vertelt hij over Syrië. Zijn werk als ambulancebroeder bracht hem op een dag naar een dorp waar twee religieuze groepen streden, een noodsituatie. Wat hij aantrof was een dorp in de as, een soort Pompeï: afgebrand, alle inwoners doodgeschoten. De armen van een verkoolde vader die een vrouw en twee kinderen omhelsden. Die moest hij in lijkzakken stoppen.
Volgens het protocol moet ik hem nu vragen: ‘Maar goed, wandel je wel 30 minuten per dag?’
Bij iedere zin die ik in deze sessie nog zeg, wordt hij boos. Wat voor zin heeft het om positiever te leren denken in een wereld die dit toelaat? Ik hoor mezelf in de verdediging schieten, maar ik wíl helemaal niet in de verdediging schieten voor deze wereld. Een wereld van oorlog, Op1, tentenkampen, de alfatent van Lowlands, Oekraïne-inzamelingen, Albergen-protestmarsen, wachtrijen voor de Efteling, wachtrijen voor Ter Apel, een wereldwijd betreurde Queen, een naamloos gestorven baby.

Na een aantal maanden gaat het beter met hem. Hij is aangenomen voor een studie. En: ‘I was seeing someone.’

Veiligelanders zag ik ook. Er was de Marokkaanse vrouw die uit het Rifgebergte naar Nederland was gekomen, pas getrouwd met een vriend van haar vader. Het huwelijk was een ramp: hij was ongeduldig, zij ongelukkig, hij sloeg, zij manipuleerde. Nu vroeg ze een verblijfsvergunning aan vanwege het huiselijk geweld. Ze wilde rechten studeren. Haar enige kans op vooruitkomen in het leven was zich laten schaken door een man zo oud als haar vader met losse handjes – haar noemen wij een ‘veiligelander’.

Er was de Oekraïense vrouw met een burnout van het huisvesten van gevluchte familie, de continue telefoontjes met de schuilkelder en het checken van het oorlogsnieuws. Er was de Oeigoerse moslim, gevlucht omdat zijn familie zijn geaardheid niet accepteerde. Hij schreef de herkomst van woorden in het Nederlands, Engels, Chinees en Arabisch op in een boekje. Het terug traceren van woorden naar een gemeenschappelijke vooroudertaal, gaf hem troost, zei hij. Het bracht hem in contact met zijn wortels.

Er was Alane, Ayaam, Alimuhjan, Idai, Muhmad, Talal, Narces. Ze zijn student landbouwkunde, cateraar, danser, elektricien, dichter, muzikant.

Dit zijn de namen, de rugnummers, de individuen achter de vluchtelingenheadlines. En ze komen allemaal in de huisartsenpraktijk. Bij de huisarts wordt niemand geweigerd, wij zijn het gootsteenzeefje van de samenleving. Alle basis- en hogere-orde behoeften komen voorbij en vragen om aandacht: van zalf voor brandwonden tot hulp bij eenzaamheid. Realiseren Poetin, Zelensky, Assad, Xi Jinping, Rutte en consorten zich dat? Dat een individu meer is dan twee vierkante meter ruimte en een lichaam dat gevoed moet worden? Dat het ook geestelijke behoeften heeft: veiligheid, hygiëne, vriendschap, betekenis, zelfontwikkeling, vooruitkomen in het leven? Over een week zijn de Algemene Beschouwingen. Ik maak me geen illusies, maar ik mag hopen dat het hier over zal gaan: de individuen achter de vluchtelingen. Elke bom, elke offensief, elke handtekening voor een bed extra kan de levensloop van een individu bepalen. The political is personal.

 

Squid games

Een man verschijnt met getrokken pistool op het spreekuur

‘Het is jij of ik!’

Ik leg hem rustig uit dat hij hier

niet voor verzekerd is.

 

We spelen één potje Russisch roulette.

 

Een man komt aan in een land

We schudden ons hoofd. ‘Het spijt ons, de vloer is lava.’

 

Een man komt bij een loket

We knikken. ‘Je moet tot honderd tellen met je ogen dicht en dan zul je wel zien.’

 

We spelen dat bordspel dat je pinguïns op een wankele ijsschots moet zetten

(alleen van je eigen kleur)

Een man komt met een hele kolonie

We schudden het bord. We kijken wat er af valt.

 

Een man speelt Hollandse leeuwen

Rent naar de overkant, steekt continenten over en zeeën

Eerst pakt een minderheid de meerderheid

Dan pakt de meerderheid de minderheid

Dan draait alles om.

 

Time-out! roept de man.

Time-in!

Mail

Marthe van Bronkhorst schrijft, acteert en werkt als psycholoog. Ze woonde een tijd in Amerika, sloot zich aan bij een kungfuschool, een poëziegroep, ontsnapte aan een rijdend circus en schrijft nu verhalen voor Red Pers, Digressions en El Hizjra. // marthe.van.bronkhorst@hardhoofd.com

Jill Heesbeen is een illustrator die graag werk maakt over de relaties tussen personen op maatschappelijk en op persoonlijk niveau. Zo laat ze je nadenken over de omgang met je medemens. Ook de relatie met jezelf (en de mentale problematiek die daarmee gepaard kan gaan) is een onderwerp dat ze graag verbeeldt.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Column: Objectief gelukkiger met onszelf

Objectief gelukkiger met onszelf

Ook op vakantie blijkt de tijd niet stil te staan, merken Eva en haar vrienden in Zuid-Frankrijk. Gelukkig gaan ze er qua uiterlijk alleen maar op vooruit, vindt één van hen. Lees meer

Wanneer je jezelf vergeet

Een klein beetje Selbstvergessenheit

Jezelf vergeten in een relatie, wat betekent dat eigenlijk? Marthe van Bronkhorst worstelt met hoe ze is veranderd door een geliefde. Lees meer

Als cavia's in de val

Als cavia's in de val

Marthe van Bronkhorst wil niet meer vliegen maar loopt tegen allerlei problemen aan als ze een duurzame vakantie probeert te boeken. Lees meer

Worden wie ik eigenlijk ben voor 150 euro

Worden wie ik eigenlijk ben voor 150 euro

Wat zegt het huis waarin je woont, en de meubels erin, over jou? En ben je in een ander huis, tussen andere spullen, nog wel precies dezelfde persoon? Eva past deze zomer op wat woningen van bekenden en onderzoekt wat ze beleeft. Lees meer

Woordenboek der Obscure Melancholieën

Woordenboek der Obscure Melancholieën

De schaamte en toch het gemis wanneer je in je oude dagboek je zorgen terugleest - waarom is er geen woord voor dat gevoel? Marthe van Bronkhorst bedenkt daarom een woordenboek voor melancholische emoties. Lees meer

De onwerkbare

De onwerkbare

Dit is het derde en tevens laatste deel van een serie columns/korte verhalen waarin Jorik Amit Galama sociaal-ecologische thema’s benadert via persoonlijke ontmoetingen. Seksualiteit, marginalisering, magie en trauma blijken hierbij geregeld op intieme wijze met elkaar verweven. Lees meer

Voor niemand vindbaar

Voor niemand vindbaar

Het kan fijn zijn als je familie aan je denkt wanneer je er niet bent. Maar voor af en toe onvindbaar zijn is ook iets te zeggen, vermoedt Eva tijdens een werkbezoek aan de Estse hoofdstad Tallinn. Lees meer

Je plaats op de weg 

Je plaats op de weg 

Dit is het tweede deel van een serie columns/korte verhalen waarin Jorik Amit Galama sociaal-ecologische thema’s benadert via persoonlijke ontmoetingen. Seksualiteit, marginalisering, magie en trauma blijken hierbij geregeld op intieme wijze met elkaar verweven. Lees meer

Motten en vlammen

Je hebt motten en vlammen

Marthe van Bronkhorst verwerkt een tegenslag in de liefde en observeert dat de wereld bestaat uit twee soorten mensen: de motten en de vlammen. Lees meer

Strengen

Strengen

Dit is het eerste deel van een serie columns/korte verhalen waarin Jorik Amit Galama sociaal-ecologische thema’s benadert via persoonlijke ontmoetingen. Seksualiteit, marginalisering, magie en trauma blijken hierbij geregeld op intieme wijze met elkaar verweven. Lees meer

Krabbels in de kantlijn

Krabbels in de kantlijn

Eva stuit op aantekeningen in de kantlijn van oud boek, gemaakt door haar jongere ik. Maar wie is dat eigenlijk? Lees meer

Slachtoffers van zinloos gekwel

Slachtoffers van zinloos gekwel

Marthe van Bronkhorst buigt zich met verbazing over wat mensen bereiken in een sportschool: "Duizend uur spieren trainen en ze nooit inzetten in het gevecht. Honderd keer gooien en nooit iets raken: lang leve de nutteloosheid." Lees meer

Koningen van de dansvloer 2

We zijn allemaal koningen en lakeien

Marthe van Bronkhorst vraagt zich af waarom zoveel mensen dol zijn op het koningshuis: "Ik heb de Oranjes nog nooit op één originele gedachte of uitzonderlijk talent kunnen betrappen. Waarom willen we dan toch zo graag klappen, juichen, buigen?" Lees meer

drie figuren zitten voor een groot raam aan een tafeltje iets te drinken, twee van de figuren zitten op een stoel, een van de figuren zit in een rolstoel

Het café

Rolstoelen en sigaretten, is er meer te beleven in een revalidatiecentrum? In de columnreeks “De Revalidanten” neemt Tiare van Paridon ons mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Ze beschrijft vijf weken lang haar groeiende gewaarwording van een weigerachtig lichaam en wat het betekent om buiten de veilige muren van het centrum een fysieke beperking te hebben. Deze week het laatste deel: over het belang van fysieke toegankelijkheid. Lees meer

een persoon duwt een rotsblok een berg op terwijl die ingehaald wordt door iemand op een fiets

Hoop

Rolstoelen en sigaretten, is er meer te beleven in een revalidatiecentrum? In de columnreeks “De Revalidanten” neemt Tiare van Paridon ons mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Ze beschrijft vijf weken lang haar groeiende gewaarwording van een weigerachtig lichaam en wat het betekent om buiten de veilige muren van het centrum een fysieke beperking te hebben. Deze week deel IV: over Sisyphus als raadgever. Lees meer

Column: Feestjes waar je niemand kent

Feestjes waar je niemand kent

Feestjes waar ze niemand kent vergen enige moed van Eva om naartoe te gaan, maar hebben tegelijkertijd hun voordelen. Lees meer

Zweten tegen beter weten in

Zweten tegen beter weten in

Rolstoelen en sigaretten, is er meer te beleven in een revalidatiecentrum? In de columnreeks “De Revalidanten” neemt Tiare van Paridon ons mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Ze beschrijft vijf weken lang haar groeiende gewaarwording van een weigerachtig lichaam en wat het betekent om buiten de veilige muren van het centrum een fysieke beperking te hebben. Deze week deel III: over sporten met een beperking. Lees meer

De handicapwalk

De handicapwalk

Tiare van Paridon neemt ons vijf weken lang mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Ze beschrijft haar groeiende gewaarwording van een weigerachtig lichaam en wat het betekent om buiten de veilige muren van het centrum een fysieke beperking te hebben. Deze week deel II: over het identificeren met je eigen ziektebeeld. Lees meer

Allemaal normies

Allemaal normies

Marthe van Bronkhorst probeert tijdens een voorstelrondje te achterhalen waarom ze zich zo onwennig voelt bij bepaalde mensen. Lees meer

Vraag het niet: De Revalidanten

Vraag het niet

Rolstoelen en sigaretten, is er meer te beleven in een revalidatiecentrum? In de columnreeks “De Revalidanten” neemt Tiare van Paridon ons mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Lees meer

Het is eindelijk zover: 12,5 jaar Hard//hoofd in Het HEM!

Op zaterdag 1 oktober viert Hard//hoofd haar 12,5-jarige jubileum in kunsthal Het HEM, een oude munitiefabriek die is omgetoverd tot culturele vrijplaats. In 2020 moesten we ons 10-jarige jubileum om bekende redenen helaas annuleren, nu vieren we alsnog het verleden, het heden en de toekomst van Hard//hoofd!

Bestel je ticket!