Asset 14

De twee realiteiten van Rusland

De twee realiteiten van Rusland

Russische feministen zijn al jaren een luis in de pels van het Kremlin, maar sinds Poetins invasie van Oekraïne is hun stem zelfs nog luider gaan klinken. We spraken Gladys, Vera en Sofia over actievoeren in oorlogstijd. Een vierde feminist was niet meer bereikbaar nadat ze onverhoopt het land moest verlaten.

Er zijn ondertussen tientallen feministische groepen actief in minstens dertig Russische steden. Ze nemen deel aan anti-oorlogsdemonstraties en roepen feministen over heel de wereld op om zich te verenigen in het verzet tegen Russische militaire agressie. Bij het uitbreken van de oorlog schreven ze een manifest onder de naam van de Feminist Anti-War Resistance.

Via het Instagramaccount van de Feminist Anti-War Resistance kwam ik in contact met Gladys, Vera en Sofia [we gebruiken gefingeerde namen om hun privacy te beschermen]: drie feministen die actievoeren tegen het regime van Poetin. Wat motiveert hen om zich aan te sluiten bij een feministische beweging?

Sofia vertelt via Telegram dat er in 2014 veel informatie over feminisme en de geschiedenis van vrouwen op het internet werd verspreid, waardoor ze besloot om zich aan te sluiten bij de feministische beweging. “Ik groeide op in een conservatief gezin, waardoor ik me lange tijd schaamde omdat ik niet wilde trouwen en geen kinderen wilde. Door feministische ideeën op het internet begon ik in te zien dat vrouwen ook andere levens kunnen leiden. Ik was niet de enige: goede vrienden werden door dezelfde ideeën beïnvloed en nu protesteren we samen tegen het regime van Poetin.”

Mijn vriendin werd door haar vader ontvoerd en met hulp van de Russische politie onder dwang in een psychiatrische kliniek geplaatst

Alina sloot zich in 2019 aan bij de feministische beweging, nadat een vriendin van haar in een moeilijke situatie terecht was gekomen. “Mijn vriendin werd door haar vader ontvoerd en met hulp van de Russische politie onder dwang in een psychiatrische kliniek geplaatst. Hij keurde de relatie die ze met haar vriend had af. Uiteindelijk beroofden de artsen mijn vriendin van alle communicatiemiddelen en injecteerden verschillende medicijnen in haar lichaam. De eerste en enige personen die zich vrijwillig aanmeldden om ons te helpen waren Russische feministen uit Moskou. Daarom sloot ik me kort daarna aan bij een feministische organisatie.”

Gladys identificeerde zichzelf al vanaf haar achttiende als feminist. “Onrecht omringde mij en mensen om me heen deden alsof het normaal was. Iedereen keurde geweld van mannen tegen vrouwen goed. Lange tijd dacht ik dat er iets mis was met mij, maar ik vond dezelfde stemmen terug in het feminisme. Ik las veel over Russische feministen en verschillende suffragettebewegingen. Kort daarna vond ik een plaatselijke feministische groep waar ik me bij aansloot.”

Op 24 februari viel Poetin Oekraïne binnen. Wat was jullie reactie toen dit gebeurde?

Vera: “Gek genoeg lanceerden we al vóór 24 februari een anti-oorlogscampagne met onze organisatie de “Achtste Initiatiefgroep”. Russische troepen verzamelden zich al aan de grens met Oekraïne, we begrepen allemaal wat er ging gebeuren. Op de dag van de invasie deelden we anti-oorlogspamfletten uit. Na de eerste dag van de invasie gingen we door met het ontwikkelen van de anti-oorlogscampagne, begonnen we ons te verenigen met andere feministische organisaties en bespraken we mogelijke acties.”

Het leek alsof het een grap was, ik kon het nauwelijks geloven

“Het leek alsof het een grap was, ik kon het nauwelijks geloven”, vertelt Gladys. “Daarna voelde ik heel veel angst en kreeg ik een mentale instorting. Ik besloot te kalmeren en het hoofd koel te houden.
Via social media vond ik de Feminist Anti-War Resistance en begon ik samen te werken met mijn vrienden om te kijken hoe ik zelf actie kon voeren.”

Wat betekent de Feminist Anti-War Resistance voor jullie? En hoe proberen jullie deel te nemen aan deze beweging?

“De Feminist Anti-War Resistance is een verzamelplaats van verschillende feministische organisaties”, vertelt Sofia. “Betrouwbare informatie wordt voornamelijk via Telegram verspreid, waar ondertussen al 27.000 mensen abonnee zijn. Omdat demonstreren in Rusland verboden is en mensen hun leven riskeren als ze protesteren, plakken ik en mijn vrienden anti-oorlogsfolders in de stad. Ook leren we andere leden hoe ze dit op een veilige manier kunnen doen. In de metro’s delen we teksten en folders uit over de verschrikkingen van de oorlog. Veel Russische feministen naaien de tekst ‘Нет войне!’ (Geen oorlog!) op rugzakken en tassen zodat anderen het kunnen lezen.”

In de metro’s delen we teksten en folders uit over de verschrikkingen van de oorlog

Vera: “Ik was al direct aanwezig bij het ontstaan van de Feminist Anti-War Resistance. We staan voortdurend met elkaar in contact en nemen deel aan collectieve discussies over toekomstige acties. Iedereen kan lid worden van de Feminist Anti-War Resistance. Vandaag de dag nemen
duizenden vrouwen in Rusland en in de rest van de wereld deel aan deze acties. Ze gebruiken het symbool van de Feminist Anti-War Resistance, bedenken eigen ideeën en voeren verschillende protestacties uit.”

Tegenwoordig is demonstreren en het verspreiden van informatie nog gevaarlijker geworden. Hoe gaan jullie hiermee om?

Vera: “Nadat er op 5 maart massale huiszoekingen en arrestaties plaatsvonden besloot ik om Rusland een dag later te verlaten. Daarvoor werkten we vanuit de Feminist Anti-War Resistance met verschillende organisaties samen aan een feministische column die onderdeel was van de grote anti-oorlogsmars op 6 maart. We hielden ons bezig met het oplossen van problemen, zoals de coördinatie en veiligheid van de routes. Ook organiseerden we groepen van vrijwilligers en operationele communicatiemiddelen. Zelf begreep ik dat het slechts een kwestie van tijd was voordat de politie achter mijn adres zou komen, dus daar wachtte ik niet op. Deze gedwongen emigratie heeft mijn leven verwoest. Ik ben mijn baan verloren en ik moest mijn familie en vrienden achterlaten.”

Deze gedwongen emigratie heeft mijn leven verwoest

Gladys: “Vandaag de dag verspreiden we nog steeds informatie op sociale netwerken met gebruik van een VPN. Het is gevaarlijk, maar er zijn weinig manieren om openlijk te protesteren, dus we grijpen elke kans om dit online en offline te doen. We plakken overal anti-oorlogsstickers en we schrijven op contant geld anti-oorlogsteksten. Hoe meer vormen van protest verboden zijn, hoe meer vormen wij creëren.”

In Rusland wordt er veel desinformatie en propaganda verspreid. Hebben jullie ook met familie of kennissen moeilijke gesprekken gehad?

“Tegenwoordig kunnen familieleden en kennissen niet meer met elkaar praten. Veel Russen hebben het gevoel dat Rusland verdeeld is in twee realiteiten”, vertelt Sofia.

Gladys: “Omdat ik in een overheidsbibliotheek werk, confronteren mijn collega’s me bijna elke dag met Poetins propaganda. De meesten van hen geloven dat ‘tegen de oorlog zijn’ gelijk staat aan ‘tegen Rusland zijn’. Overheidsinstellingen onderdrukken hun oppositionele arbeiders. Om vernederende werkvergaderingen vol propaganda te vermijden, meldde ik me in de eerste week van de oorlog ziek.”

Voor mij is het vooral moeilijk te begrijpen dat mijn moeder de oorlog steunt. We hebben nu besloten geen contact meer te hebben

Vera: “Voor mij is het vooral moeilijk te begrijpen dat mijn moeder de oorlog steunt. We hebben nu besloten geen contact meer te hebben. Ze kijkt alleen naar de Russische staatstelevisie en het is me niet gelukt haar te overtuigen. Ook had ik een onaangename discussie met mijn collega’s op het werk, die geen toegang hebben tot onafhankelijke media en alleen maar in Poetins propaganda geloven. Elke inwoner van Rusland voelt nu een duidelijke scheiding in de samenleving van de vaak oudere generatie die in ‘de bevrijding van het Oekraïense volk van de Nazi-Oekraïense staat’ gelooft, en de jongere generatie, voor wie Rusland de agressor is.

Kunnen jullie iets meer vertellen over politiegeweld in Rusland? Hoe gevaarlijk is het om lid te zijn van een feministische beweging?

Vera: “We hebben allemaal in mindere of meerdere mate politiegeweld meegemaakt. In onze organisatie zijn er harde detenties geweest, pijnlijke vernederingen door de politie, zoals het creëren van erbarmelijke omstandigheden in een cel. Ze geven geen warme kleding of beddengoed, laten je niet naar het toilet gaan en geven advocaten geen toegang. Maar er zijn ook ergere situaties. Russische politie martelde feministen in Moskou tijdens de anti-oorlogsmars op 6 maart. Ze sloegen de demonstranten, wurgden hen met een plastic zak en overgoten hen met koud water. Ze bedreigden sommigen zelfs met verkrachting. Onder hen ken ik een paar persoonlijk.”

Ze sloegen de demonstranten, wurgden hen met een plastic zak en overgoten hen met koud water

Gladys: “Sinds het begin van de oorlog is er veel politie op straat. Op 25 februari werd ik aangehouden met een stil piket (vorm van protest). Er waren de afgelopen weken veel gevallen van politiegeweld in Rusland, vooral op 27 februari (Nemtsov’s Memorial Day) en op 6 maart. Mijn
vrienden en ik waren getuige van gewelddadige arrestaties in de straten van onze stad. Feministen staan momenteel onder druk van het regime. De politie doorzoekt appartementen van feministen en beboet ons voor vreedzame acties. Ook lekken andere extremistische groepen onze gegevens uit.”

Hoe ziet jullie toekomst eruit?

Gladys: De komende tijd ga ik blijven deelnemen aan protesten, artikelen vertalen over feministische anti-oorlogsbewegingen en informatie verspreiden. Eerlijk gezegd ben ik erg bang, maar dit is wat het regime van Poetin wil dat ik voel. Ik ga mijn land niet verlaten.”

Sofia: “​​Het nieuws uit Oekraïne doet pijn en de sancties treffen de meest kwetsbare mensen in Rusland. Ondanks alles blijf ik actievoeren tegen het regime van Poetin. Als mijn activisme zichtbaar wordt voor de politie en wetshandhavers, dan is het enige plan om Rusland te ontvluchten.”

Het nieuws uit Oekraïne doet pijn en de sancties treffen de meest kwetsbare mensen in Rusland

Voor Vera is het moeilijk om nieuwe plannen te maken, omdat ze nog steeds op zoek is naar huisvesting en werk. Ze kan ieder moment het land waar ze nu verblijft uitgezet worden, maar ze zet haar werk in de organisatie voort. Ook legt ze contacten met lokale activisten voor gezamenlijke acties. “Het is vrij lastig om iets te plannen als je een ongewenste bezoeker bent in het buitenland. Na mijn vertrek heeft de “Achtste Initiatiefgroep” geen nieuwe acties meer georganiseerd. De komende tijd blijven we de acties van de Feminist Anti-War Resistance steunen.”

We kennen de woonprotesten, de landelijke klimaatmars en Kick Out Zwarte Piet. Maar hoe gaan activisten binnen en buiten Nederland eigenlijk te werk? Wat kunnen wij leren van een actiegroep in Zimbabwe of van oorspronkelijke bewoners in de Amazone?

Het Actiefonds en Hard//Hoofd slaan de handen ineen en laten activisten uit verschillende landen aan het woord over hun inspirerende en soms gevaarlijke werk. Zo brengen we activisme dichterbij en schijnen we nieuw licht op de strijd voor systeemverandering wereldwijd.

Beeld: Ben Kaden via Flickr

Mail

Stefanie Volodina gebruikt schrijven als haar uitlaatklep, wanneer ze de wereld niet meer begrijpt.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 1

Het is een ondiepe sloot voor een fantasy-schrijver: deel 1

Bijna een kwart van de Nederlandse volwassenen leest het liefst fantasy of sciencefiction. Toch verschijnt er bijna geen Nederlandstalige fantasy. In dit eerste deel van een tweeluik onderzoekt Ida Hondelink waarom fantasy als volwassen literair genre zo ondergeschikt is in Nederland. Lees meer

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Witte tranen

Witte tranen

Vaak kan geconfronteerd worden met een racistische misstap veel losmaken in witte vrouwen. Waar komt dat door? Fleur den Boer onderzocht het perfectionisme van witte vrouwen en hoe zogeheten 'witte tranen' racisme in de hand werken. Lees meer

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Wat hebben stieren en vrouwen gemeen? In dit essay ziet Barbara Haenen tijdens het bezoeken van een stierengevecht gelijkenissen met haar eigen ervaringen. Lees meer

Bijsturen 1

Bijsturen

In dit essay legt Belle de Rode de vinger op de zere plek. Ze beschrijft hoe zij de rol van bijsturende kapitein op zich moet nemen omwille van haar zieke vader, terwijl ze juist afscheid had willen nemen van de kritische kapitein die in haar huisde. Lees meer

Gelukkig zien jonge mensen het verband tussen toen en nu

Durf te leren van het verleden

Op Dag 150 van de wrede vergeldingsactie van Israël is een eind van de ‘slachting’ van Palestijnen nog niet in zicht. Schrijver Marte Hoogenboom vestigt haar hoop op activisten en journalisten die het verband tussen ‘toen’ en ‘nu’ durven zien. Lees meer

Reden tot paniek

Reden tot paniek

In dit droomachtige en persoonlijke essay blikt Wouter Degreve terug op zijn jeugd, en hij onderzoekt de effecten daarvan op het heden. Want 'de kracht van de plek waar je bent opgegroeid mag je nooit onderschatten.' Lees meer

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Tom Kniesmeijer leerde dansen op de remixes van discopionier Tom Moulton. Nu zijn eerste kennismaking met de muziek van deze sterproducent bijna vijftig jaar geleden is, blikt hij terug en komt hij tot een inzicht over onze tijd. Lees meer

Neoliberaal Lang Covid 2

Neoliberaal Lang Covid

Voor ons 'Aaah'-magazine, schreef Harriët Bergman een essay over hoe long covid-patiënten vallen tussen pech en onrecht. "Er is iets grondig mis met hoe we in Nederland omgaan met mensen met een beperking en chronisch zieke mensen." Lees meer

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

In dit persoonlijke essay reflecteert Tom Kniesmeijer op queer activisme en literatuur, oftewel: de reden dat we strijden en schrijven. Lees meer

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Zelfs 150 jaar na de afschaffing van de slavernij, zijn de gevolgen daarvan nog steeds voelbaar. Veel Nederlanders zien helaas niet in hoe de koloniale geschiedenis het heden heeft vormgegeven. Pas als je de bloedrode draad door de Nederlandse geschiedenis begrijpt, kun je de huidige ontwikkelingen echt begrijpen stelt Jazz Komproe. ‘Een onzichtbare wond laat zich immers moeilijk genezen.’ Lees meer

:Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

In april 2023 werd een onschuldige dragqueen-voorleesmiddag plots het middelpunt van ophef. Opgefokt door radicaal-rechtse groeperingen, werd er die middag luid geprotesteerd tegen het initiatief. Op het verkeerde tijdstip, maar toch: de morele paniek was niet te overzien. Reden genoeg voor Rijk Kistemaker om na te gaan: die paniek, waar komt die vandaan? En wat zit er eigenlijk achter? Lees meer

Navelstaren als rebellie

Navelstaren als rebellie

Voor ons vorige magazine, schreef Lena Plantinga een essay over waarom het revolutionair is als vrouwen schrijven over emoties, liefde, alledaagse dingen en seks. ‘Ik schrijf omdat ik boos ben terwijl iedereen me altijd lief noemt.’ Lees meer

Wie blijft? De kennisvlucht in Suriname

Het Sranantongo leeft

Het Sranantongo wordt steeds meer gesproken in Suriname om de massa aan te spreken. Toch is het Nederlands nog steeds de enige officiële taal van het land. Voor het drieluik dat Kevin Headley schrijft over hoe het koloniale verleden nog voortleeft in Suriname, gaat hij in dit derde en laatste deel in op de geschiedenis... Lees meer

Wie blijft? De kennisvlucht in Suriname 1

Wie blijft er over na de kennisvlucht in Suriname?

Hoogopgeleiden trekken steeds vaker weg uit Suriname. In dit tweede deel van een drieluik over hoe het koloniale verleden doorleeft in Suriname, gaat Kevin Headley in op hoe de kennisvlucht zich verhoudt tot de economische staat van het land. Lees meer

Eenzaamheid trekt me niet, maar ik heb er behoefte aan

Eenzaamheid trekt me niet, maar ik heb er behoefte aan

Eva van den Boogaard schreef een brief aan Roland Barthes, die in zijn dagboeken over eenzaamheid en vrijheid schreef wat zij zelf niet kon verwoorden. ‘Je hebt me lang gerustgesteld, maar waar ik de herkenning eerst geruststellend vond, vind ik haar de laatste tijd steeds verontrustender.’ Lees meer

Suriname is één groot slavernijmuseum

Suriname is één groot slavernijmuseum

Een slavernijmuseum is niet genoeg. Kevin Headley stelt de vraag hoe Nederland Suriname tegemoet kan komen op gebied van cultureel erfgoed rondom het koloniale verleden. ‘Ik denk dat de belangrijkste vraag die Nederland aan Suriname moet stellen is: “Wat heb je nodig?”’ Lees meer

Wanneer steek je nou eindelijk je middelvinger op?

Wanneer steek je nou eindelijk je middelvinger op?

Waarom wil je nog altijd niet-homo en meer genderbevestigend zijn? In deze brief bespreekt Jochum de waanvrijheid rondom homoseksualiteit. Lees meer

Lieve Mr. Dickhead

Lieve Mr. Dickhead

Op 7 januari schreef N. een liefdevolle goedmaakbrief en wilde deze persoonlijk overhandigen aan M. Zeven dagen eerder, op nieuwjaarsdag, mondde een akkefietje uit in de dramatische afloop van hun kortstondige doch intensieve liefdesrelatie. Het bleef niet bij een enkele ochtendbrief. Lees meer

:The chosen family: Beelden van queer vruchtbaarheid

The chosen family: Beelden van queer vruchtbaarheid

Marit Pilage onderzoekt beelden van queer vruchtbaarheid in de kunst om zo de definitie van vruchtbaarheid, zwangerschap en ouderschap te herdefiniëren. Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer