Asset 14

De tanden van opa

De tanden van opa

 

Bart en zijn vader brengen het kunstgebit van Barts opa terug naar een Duitse soldaat. Een verhaal van Pieter Drift over het onkenbare verleden en de anoniem gestorven vijand die we nooit helemaal zullen kennen.

Na twee flessen Weingut Geil Frühburgunder uit 2018 vertelde zijn vader dat Barts opa aan het begin van de oorlog, 's ochtends vroeg en licht aangeschoten, een Duitse parachutist had gevonden. Levenloos was hij op het Noordereiland terechtgekomen zonder ooit een schot gelost te hebben. De mond van de dode soldaat stond nog open. Hij leek opa uit te nodigen om zijn gebit over te nemen. Voor opa was het een gelukje omdat zijn tanden al wel waren getrokken, maar zijn kunstgebit nog niet was aangekomen. Zonder verder na te denken had hij de tanden van de soldaat in zijn eigen mond gestopt. Wonderwel had het gepast. Deutsche Gründlichkeit. Altijd had hij verkondigd dat hij het gebit tijdens de oorlog niet één keer uit zijn mond had gehaald. ‘Je moet je tegenstander altijd bij je houden,’ had hij gezegd. Vlak voor zijn sterven had hij aan Barts vader gevraagd of hij de tanden wilde teruggeven. Het was het enige wat hij ooit had gestolen en hij wilde niet dat het hem zijn plek in de hemel zou kosten.

Zijn vader was na het verhaal naar boven gegaan. Aangeschoten liet Bart zich op de bank vallen. Hij keek rond en zag alleen maar spullen die vertrouwd waren. Bart hoorde de vlizotrap naar beneden gaan. Niet veel later kwam zijn vader terug met een bruin pakketje. 'Ik zou niet willen dat door mijn nalatigheid voor hem de hemelpoort gesloten blijft.' Bart kreeg het pakje in zijn handen gedrukt. Hij opende het en zag een bovenprothese met gele tanden. Zijn vader grapte dat het wel schoongemaakt was na opa’s dood.

Nadat Bart afscheid had genomen van zijn vader liep hij een beetje wankelend over straat. Het speeksel van de dode soldaat zag hij telkens weer verdwijnen in opa’s mond. Vaak genoeg had hij opa gekust. De geur uit zijn mond had Bart nooit gestoord, maar nu wist hij wat het geweest was. Bart kokhalsde.

 

‘Weet jij waar we heen moeten?’ vroeg Bart toen hij instapte.
Zijn vader knikte. ‘Ysselsteyn.’ Hij gaf hem een dikke envelop en wachtte. Bart haalde er een stapeltje A4’tjes uit en keek ernaar. Hij verwachtte dat zijn vader direct zou wegrijden maar de auto bleef staan. ‘Waarom gaan we niet?’ vroeg Bart.
Zijn vader wees naar Barts buik. ‘Je gordel.’ Bart sjorde zich vast en op het moment dat de veiligheidsklik klonk, trok zijn vader op.  In de envelop zat een aantal volgeschreven velletjes. Het handschrift was niet goed leesbaar. Al snel begonnen de krabbels voor zijn ogen te draaien. Bart keek recht voor zich.

‘Mag er een raampje open?’ vroeg hij. Zijn vader drukte op de knoppen in zijn portier en alle ramen gingen tegelijk omlaag. De velletjes vlogen door de auto. ‘Dicht, doe dicht!’ schreeuwde Bart. Zijn vader keek even opzij en probeerde met één hand het papier te grijpen. ‘Doe eerst die ramen dicht,’ zei Bart, ‘Handen aan het stuur.’

‘Vroeger wist je ook al niet wat je wilde,’ zei zijn vader. Bart besloot niets terug te zeggen. Hij propte de velletjes terug in de envelop en zette de radio aan.

 

Vanuit Ysselsteyn reden ze de Timmermansweg op. De begraafplaats werd afgeschermd door een dikke rij bomen. Na ruim een kilometer sloeg zijn vader linksaf en zette de auto op de parkeerplaats. Tegelijk stapten ze uit de auto. Bart met de envelop, zijn vader met het bruine pakketje. Het veld leek een zee van doden. Normaal gesproken zijn de kruizen op een militaire begraafplaats wit, maar hier waren ze grijs. ‘Waar ligt onze soldaat?’ vroeg zijn vader. Bart gaf hem de envelop. Al deze jongens waren gestorven voor een zaak die geen sympathie meer opriep. Toch geloofde hij niet dat hij een hekel zou hebben gehad aan de meesten van hen.
‘Er mist een velletje!’ hoorde hij zijn vader briesen. Meteen maakte zijn vader rechtsomkeer en liep naar de auto. Even later kwam hij scheldend terug. ‘Gewoon weg! Het papier waarop de naam staat, is verdwenen!’

‘Weet je niet meer hoe hij heette?’ vroeg Bart verbaasd.

Zijn vader keek hem aan. ‘Nee, hij had zo’n typisch Duitse naam. Er liggen bijna 32.000 doden op dit veld dus…’ Met z’n tweeën keken ze naar de kruizen. Alle graven waren identiek, alleen naam en data waren anders. Hier lag zoveel potentiële levenslust onder de grond. Bart probeerde bij elk kruis een gezicht te bedenken maar strandde al snel. Zijn vader liep iets voor hem en leek alleen maar namen te scannen.

 

Na enig zoeken vonden ze de velden BU, BV en BW waar de militairen lagen die gevallen waren in de meidagen van 1940 te Rotterdam. Hier zou de parachutist moeten liggen. Zijn vader bekeek alle graven met een precisie die Bart niet vaak bij hem zag. Een aantal maal liep hij heen en weer. Soms bleef hij even staan. ‘Ze zouden het allemaal kunnen zijn… Gottfried, Hans, Walter, Rudolf, Willi, ik weet het echt niet.’ Bart keek naar zijn vader die stil stond voor kruis BU-083 waarop ‘Ein Deutscher Soldat’ stond. ‘Een zoon van niks…’ hoorde hij zijn vader mompelen. Met het pakketje voor zijn buik bleef hij naar het kruis kijken.
Toen zijn vader weer verder wilde lopen, vroeg Bart: ‘Zullen we de tanden aan hem geven?’ Hij wees naar graf BU-083.
Even keek zijn vader naar de graven om zich heen om daarna de blik ten hemel te richten. 'Goed...' zuchtte hij, 'Het maakt ook niets uit. Al die jongens hebben hetzelfde gedaan.' Bart nam het bruine pakket uit zijn vaders handen, haalde het papier eraf en legde de gebitsprothese vlak voor het kruis. Nu lag Barts opa ook een beetje op dit kerkhof. Samen keken ze naar de tanden op het graf. Zijn vader draaide zich om en liep zonder iets te zeggen richting uitgang.


Mail

Pieter Drift is een verhalenverteller in woord en beeld. In een ver verleden is hij afgestudeerd aan de kunstacademie te Rotterdam. Sinds 2012 vormt hij een duo met Willem Jakobs met wie hij kunstprojecten en performances doet. // www.pieterdrift.nl

Melcher Oosterman is een freelance illustrator uit Rotterdam. Zijn werk bestaat vooral uit tragische en humoristische karakters die stiekem als een soort zelfportret fungeren. Naast commercieel werk houdt Melcher zich bezig met persoonlijke projecten zoals het maken van strips, bedrukken van t-shirts en het brouwen van bier.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Ons Eiland en wat we vonden op de kust 3

Ons Eiland en wat we vonden op de kust

In Ons eiland en wat we vonden op de kust (het afstudeerwerk van Liene Schipper) wordt je meegenomen naar een wereld die bijna lijkt op de onze, maar waar olifanthotels kunnen praten, eenzame koeien luid loeien en brandstichting soms de oplossing lijkt. Een zoektocht naar hoe we elkaar kunnen proberen te begrijpen, en wat je nou eigenlijk moet doen als je denkt dat je elkaar eindelijk begrepen hebt.  Lees meer

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

''Het is een dag waarop je stevig in je schoenen moet staan.''
Lees een fragment uit het afstudeerwerk Stormvogel & Gelegenheidshaiku van Suzanne Reedijk: een tweeledige novelle over de zee, het leven dat soms vastloopt, en een reuzenkind dat in een veld verschijnt, en dat ook weer verdwijnt. Lees meer

Tendresse / Nederzettingen

Tendresse / Nederzettingen

Met zijn 'overrompelende, rijke poëzie' won dichter Erwin Hurenkamp dit jaar Editio's Debutantenschrijfwedstrijd. De jury roemde zijn poëzie, die vertrouwde thema's wonderlijk uitwerkt. Lees meer

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Malika Soudani verzamelt de herinneringen die ze nog heeft aan alle plekken waar ze een slaapkamer heeft gehad, vanaf haar geboorte tot aan het moment waarop ze haar afstudeerbundel schrijft. Hier lees je een fragment uit 'Waar ik een slaapkamer heb gehad'. Over een zusje met kanker, twee culturen onder één dak, bruin zijn in een witte familie en een gebroken gezin.  Lees meer

Wat ik mezelf beloof

Wat ik mezelf beloof

Een poging om alles te vergeten, om je af te sluiten voor je herinneringen, is op voorhand gedoemd om te mislukken. Een kort verhaal over de (on)mogelijkheid om schoon schip te maken. Lees meer

Kat, boom

Kat, boom

Een meisje klimt in een boom tijdens verstoppertje en wordt door de andere kinderen vergeten. Lees meer

Soon After Midnight 1

Soon After Midnight

Wat zegt de taal die we al gelezen of gehoord hebben ons nog? David Meijers onderzoekt de verhalen achter citaten. Zijn tekst is te vinden in de publicatie van de schrijfworkshop van Stichting Perdu in Amsterdam. Lees meer

Vertrouwen op iets wat niet bestaat

Vertrouwen op iets wat niet bestaat

Else Boer is dol op praktisch advies over schrijven. Een scène schrijven, een verhaallijn uitwerken, overal is wel een stappenplan voor te vinden. Het belangrijkste is: volhouden en nooit maar dan ook nooit stoppen. Simpel toch? Makkelijker gezegd dan gedaan, zegt Else, die vertelt over hoe je soms wel en niet kan vertrouwen op je verhaal. Lees meer

Ruimtes

Een vertrouwd lichaam om in samen te zijn

Een jaar geleden moest Charlotte de Beus opnieuw leren praten, lezen en schrijven. In deze drie gedichten onderzoekt ze met poëtische scherpte haar herstel en het lichaam als “een onbetrouwbare woning voor dakloze gedachtes.” Lees meer

Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten

Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten

Een voorpublicatie uit de afstudeerbundel van Elianne van Elderen 'Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten'. Over opgroeien als buitenstaander in een dorp, een vluchtmisdrijf op een veulen, over drie vrienden en iemand die probeert om onvoorzichtig te worden. Lees meer

Slaapkamerraam, wereld

Slaapkamerraam, wereld

Buiten is het nacht. Maar wat gebeurt er als je je ogen sluit? Dan kan het buiten net zo goed een zomerse dag in New York zijn. Of een sneeuwlandschap uit je jeugd. De mogelijkheden zijn eindeloos. Lees meer

Hadden we dat altijd maar geweten

Hadden we dat altijd maar geweten

Emma Laura Schouten zit niet op de stoel van de schrijver, maar aan de andere kant van de tafel. Als manuscript-begeleider krijgt ze vaak de vraag of een tekst potentie heeft om Het Boek te worden. Maar heb je eigenlijk wel iets aan die vraag, en wat is het antwoord? Lees meer

Winterslaap

Winterslaap

Madeleine grapte al jaren over het houden van een winterslaap. Tot een onderzoeker dit ook echt mogelijk maakt. Wat als mensen een winterslaap zouden houden zoals dassen of beren dat doen? Een kort verhaal door Else Boer. Lees meer

Praat met mij, niet met de tekst

Praat met mij, niet met de tekst

Wout Waanders is niet alleen dichter en deel van een sexy boyband, maar ook schrijfcoach. Advies geven is natuurlijk leuk en aardig, maar wat gebeurt er als je zelf vastloopt tijdens het schrijven? Kan je jezelf terug de inspiratie in coachen? Alvast een tip: pak geen rode pen.  Lees meer

Een dag uit het leven

Een dag in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt

Er zijn zoveel dingen die je zou kunnen zijn. Bioboer, au-pair à Paris, muze, schrijver, schilder, heks... En tegelijk heb je maar één leven om al je ambities in waar te maken. Lies Jo Vandenhende deconstrueert deze tragiek liefdevol door ons een dag mee te nemen in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt. Met een illustratie van Tonke Koppelaar. Lees meer

Een ritje maken

Een ritje maken

In dit verhaal van Sonja Buljevac maken Renée en haar oma een wandeling bij de boulevard van Vlissingen. Terwijl haar oma volop geniet, wordt Renée geconfronteerd met de gebeurtenissen van de vorige nacht. Lees meer

De dochter van Baba Yaga met illustratie van Micky Dirkzwager

De dochter van Baba Yaga

Saar, een slapeloze studente, leeft op dubbeldrop en kan haar ex niet vergeten. Op een nacht belt ze haar moeder. ‘Vanaf mijn drieëntwintigste werd het allemaal beter, Saar.’ Is er hoop? Een rauw sprookje van Lena Plantinga over het herstellen van je vrouwelijke intuïtie, of pogingen doen tot. Lees meer

Alsof het stil was 1

Alsof het stil was

In dit korte verhaal van Janna Claudius slapen een van elkaar vervreemde moeder en dochter een nachtje op dezelfde kamer. Lees meer

Ik Zeg Emily

Het verlangen naar Emily is simpel

De debuutbundel van Yentl van Stokkum bevindt zich tussen poëzie en spookverhaal in, waarin een jonge dichter het graf bezoekt van een door haar geliefde schrijver en bezeten terugkeert. Lees meer

Automatische concepten 51

[Hier komt nog iets]

Roos Vlogman is sinds het schrijven van haar eigen roman geobsedeerd door het verschil tussen verzinnen en vertellen. Gaat het vertellen haar zelf altijd makkelijk af? Lees haar tips om inspiratie te krijgen van naaktkatten, op tijd te stoppen met schrijven en om soms net te doen alsof je geen ambities hebt. Lees meer