Asset 14

De slag om Lützerath: beeldvorming over solidariteit en geweld

De slag om Lützerath: beeldvorming over solidariteit en geweld

Lützerath is een klein dorp in Duitsland, niet ver van Roermond, dat in zijn bestaan bedreigd wordt door de uitbreiding van een gigantische bruinkoolmijn: Garzweiler II. Er is jarenlang gestreden - bosbeschermers hebben boomhutten gebouwd, tientallen activisten betrokken de achtergelaten huizen - maar toch breidde de bruinkoolmijn, in het bezit van energiegigant RWE, zich steeds verder uit. Lützerath is begin januari hardhandig door de Duitse politie ontruimd.

Op zaterdag 14 januari reisden er vier volle bussen met activisten uit Nederland af naar Lützerath om zich aan te sluiten bij een enorme demonstratie. De NOS neemt in haar berichtgeving de woorden van de Duitse regering over dat de winning van bruinkool noodzakelijk is in de huidige energiecrisis – maar in een later stuk wordt dan weer bericht dat volgens het Duitse Instituut voor Economisch Onderzoek uitbreiding van de mijn helemaal niet nodig is.

:De slag om Lützerath: beeldvorming over solidariteit en geweld 3

Ik volg de berichtgeving over Lützerath online, meerdere vrienden en kennissen nemen deel aan de grote demonstratie, en mijn telefoon staat vol met mensen die voor langere tijd aan de bezetting hebben meegedaan. Ik schrijf meerdere versies van dit artikel op basis van hun verhalen en wat er in de media staat, maar merk dat voornamelijk mijn witte en mannelijke vrienden vertellen wat ze gezien hebben en waarom ze daar waren. Dan zegt een van hen dat de actievoerders ook een officieel mediateam hebben, en ik ga met L., de woordvoerder, in gesprek. L. vertelt: “Witte mannen worden serieuzer genomen en sneller gezien als aanspreekpunten door de pers. We willen deze racistische en patriarchale situatie doorbreken door FLINTA’s (FLINTA staat voor Female, Lesbian, Intersex, Transgender, Agender) en mensen van kleur het woord te geven.” Mijn eigen, informele netwerk reproduceert dus een standaardverhaal over de ontruiming dat de Nederlandse berichtgeving vervolgens niet rechtzet.  Ik ben erop betrapt hoe de combinatie van mijn luiheid en mijn netwerk onbewust bepaalde stemmen buitensluit. Wat volgt is een gesprek over representatie, politiegeweld en de kernboodschap van ‘Lützerath Lebt’.

 

Representatie en solidariteit

 

Waarom spreken jullie elkaar aan op de ruimte die witte mannen innemen?

Twee van onze kernpunten in Lützerath zijn dat we in solidariteit staan met de strijd in het Globale Zuiden, en dat verandering van onderaf komt. Het is namelijk zo dat in de klimaatcrisis de most affected people and areas voornamelijk vrouwen van kleur zijn, dus dat zijn in ieder geval niet de witte mannen die hier bij de demonstratie rondlopen - of die nou arm of rijk zijn. Ook niet de mensen van kleur trouwens, want alleen al door het feit dat we in Europa wonen of bepaalde paspoorten hebben, zijn we in principe al beter beschermd tegen de effecten van klimaatontwrichting. Wat je wel ziet in tijden van crisis, zoals in Oekraïne, is dat mensen van kleur alsnog achteraan moeten sluiten of zelfs geweigerd worden als hulp geboden wordt. Wij zien het dus als een belangrijk onderdeel van de klimaatbeweging om deze structurele racistische en seksistische tendensen tegen te werken.

:De slag om Lützerath: beeldvorming over solidariteit en geweld 2

Uitbreiding van de fossiele industrie is niet in lijn met de klimaatakkoorden en aangezien Die Grünen in het Duitse parlement zitten lijkt er vanuit de kiezende burgers vraag naar constructieve energiepolitiek. Hoe kan het dan dat er alsnog voor deze vernietigende optie word gekozen?

Ja, het is dankzij de constante uitbreiding van de fossiele industrie steeds moeilijker om de opwarming van de aarde binnen 1,5 graad te houden. We moeten die uitbreiding dus zien tegen te houden en we geloven niet meer dat de overheden dit voor ons op gaan lossen. Sterker nog, Die Grünen zitten nu in de regering en de destructie gaat gewoon door. Dit laat zien dat het beschermen van kapitalisme diep vervlochten is in ons huidige politieke systeem en bovendien dat onze politici erop vertrouwen dat wit suprematisme ook in het geval van klimaatontwrichting hen wel zal blijven beschermen. De huidige politiek faalt. Daarom is een kernpunten van onze beweging dat we erin geloven dat de verandering van onderaf zal moeten komen.

Het is natuurlijk fijn dat verkiezingsuitslagen tonen dat steeds meer mensen beseffen dat klimaatontwrichting een groot probleem is, maar we moeten niet gaan zitten wachten tot het huidige systeem de problemen op gaat lossen die het zelf creëert. Ook Die Grünen blijken de zinloze groeidwang van het kapitalisme uiteindelijk te steunen en zetten markt boven mensen.
Lützerath staat symbool voor wat er verkeerd gaat in de Duitse energiepolitiek. Uiteindelijk is het people power die het verschil moet maken, niet alleen door zichtbaar te zijn, niet alleen door informatie verspreiden, maar vooral door de noodzakelijke veranderingen dan maar zelf af te dwingen.

Is het gelukt deze punten in de media over te brengen?

Niet genoeg. We hadden vier kernboodschappen: dat de crisis nu is en zich hier voltrekt; dat kapitalisme de boosdoener is; dat we solidair zijn met het Globale Zuiden; en dat verandering aan ons is. Het feit dat Lützerath onnodig geofferd wordt, dat is wel goed doorgekomen. Net als Hambacher Forst, een eeuwenoud oerbos in West-Duitsland dat steeds verder verzwolgen wordt door een andere mijn van RWE, is Lützerath het slachtoffer van de Duitse bruinkoolmijnexpansie. Bijna 10 procent van de energie in Duitsland komt uit bruinkool en daarvan weer de helft uit Lützerath. Het is dus de vraag of bruinkooluitbreiding nodig is. Het Duitse Instituut voor Economisch Onderzoek zegt namelijk van niet. Maar waarom wordt het dan toch doorgezet? Omdat RWE in dure machines heeft geïnvesteerd? Het is belachelijk hoe de fossiele industrie ons in een carbon lock-in zet! Praten over kapitalisme in de media werkt ook niet altijd, omdat je al snel wordt weggezet als wereldvreemd. Ik denk dat mensen zich inmiddels toch af zouden moeten vragen hoe oneindige groei op een eindige planeet houdbaar kan zijn. Of vinden ze de toekomst van hun kinderen en kleinkinderen, henzelf, en de levens van mensen die nu al slachtoffer zijn, echt minder belangrijk dan een keertje iets controversieels zeggen als “die aandeelhouders, zijn die nu echt zo belangrijk?” Ik ben dan liever een beetje vreemd. Ik weiger te accepteren dat wij en alle komende generaties geslachtofferd worden voor en door een koloniaal kapitalistisch systeem – dat trouwens nu al, en lang daarvoor, in het Globale Zuiden levens verwoest. En voor wie eigenlijk? Mannen in pak?

:De slag om Lützerath: beeldvorming over solidariteit en geweld 1

 

Geweld in de media

 

Zowel in het nieuws als in mijn persoonlijke gesprekken kwam naar voren dat het er tijdens de ontruiming gewelddadig aan toeging. Meerdere mensen werden naar het ziekenhuis afgevoerd, en de politie had zelfs busjes van RWE gehuurd om bosbeschermers te kunnen verplaatsen. Hoe vind je dat er bericht werd over geweld in de media?

Volgens aanwezigen zijn er meerdere mensen opgepakt, raakten er minstens zeventig mensen gewond, en werden activisten door de politie bewusteloos geslagen. Maar in de media werd het ook een gewelddadige confrontatie tussen activisten en politie genoemd, alsof het optreden van de politie in verhouding zou staan tot dat van de activisten. Ik denk dat het belangrijk is om binnen de klimaatcrisis naar de evenredigheid van geweld te kijken, want bovenhands slaan van agenten ter plaatse is niet het grootste geweld – nu al overlijden er elk jaar 5 miljoen mensen door de gevolgen van klimaatverandering, waarvan ook meer dan honderd mensen hier in Nederland. Daar komen nog andere vormen van geweld bovenop, zoals het onbewoonbaar worden van leefomgevingen door verwoestijning en de zeespiegelstijging. Allemaal geweld dat FLINTA mensen en mensen van kleur disproportioneel hard raakt. Het geweld dat hen wordt aangedaan en uiteindelijk ook ons treft, ook wel ‘langzaam geweld’ genoemd, wordt in berichtgeving over Lützerath vaak niet benoemd. Daardoor is het voor de gemiddelde krantenlezer niet duidelijk dat rechtvaardigheid en solidariteit met de hardst getroffen groepen twee van de redenen zijn dat er überhaupt zo veel mensen naar deze demonstratie komen.

:De slag om Lützerath: beeldvorming over solidariteit en geweld

Hier in Nederland werd er ook veel gedeeld over geweld van activisten richting een cameraploeg van PowNed die aanwezig was. Volgens PowNed zouden ze belaagd zijn. De NOS nam vervolgens klakkeloos over dat “alle journalisten die daar aanwezig waren bekogeld werden met stenen.”

Ja, PowNed bleef dezelfde mensen maar achtervolgen op hun klassiek irritante manier. Soms vraag ik me echt af: waarom zijn die mensen zo journalistiek lui? Er liepen honderden geaccrediteerde journalisten rond, en ja, af en toe liepen die volgens activisten of de politie in de weg. Maar er zijn juist, onder andere met journalisten van ANP en Nu.nl, hele duidelijke afspraken gemaakt over of kwetsbare bewoners gefilmd mogen worden en hoe we er samen voor kunnen zorgen dat het voor iedereen veilig blijft. Dat ging prima. Het is heel flauw dat er dan door de Nederlandse media een frame van rechtse treitervloggers overgenomen wordt in plaats van dat er gezocht wordt naar verschillende verhalen van journalisten die daadwerkelijk ter plekke waren. Het is weer een voorbeeld van hoe bepaalde figuren in de samenleving meteen geloofd worden. Zo’n Dominique Weesie wordt ook hier weer meteen gezien als autoriteit en zijn woorden worden voor waarheid aangenomen. Dan denk ik: bel de volgende keer dan gewoon met het officiële media-team van een actie voordat je dit frame overneemt. Een kwestie van hoor en wederhoor. Dat is toch je taak als journalistieke autoriteit binnen een land?

Het Actiefonds en Hard//hoofd slaan de handen ineen en laten activisten uit verschillende landen aan het woord over hun inspirerende en soms gevaarlijke werk. Zo brengen we activisme dichterbij en schijnen we nieuw licht op de strijd voor systeemverandering wereldwijd. Ook de activisten uit Lützerath worden door Het Actiefonds gesteund.

Alle foto's in dit artikel zijn gemaakt door Unwisemonkeys. Het hele album met foto's van Lützi Lebt en de bezetting kan je hier bekijken.

Mail

Harriet Bergman (zij/haar, 1992) doet verslag van acties, papers en vergaderingen. Ze onderzoekt sociale bewegingen en negatieve emoties over klimaatverandering, en brengt zowel het kill-joyen als de burgerlijke ongehoorzaamheid ook zelf in de praktijk.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Jochum VeenstraHoofdredacteur
  • Mark de BoorderUitgever
het laatste
Komiek schreeuwt tegen wolk

Komiek schreeuwt tegen wolk

Of je vertelt de waarheid, bent grappig en wordt vervolgens gecanceld, óf je bent ‘politiek correct’ en daarmee helemaal niet meer grappig. Daar wil Jihane Chaara het even over hebben. Lees meer

Illustratie van twee bomen. De bomen zijn wit en kaal, en je ziet hun wortels en takken voor een achtergrond van een groene en paarse gradiënt.

Van bladeren tot wortels: liefhebben zonder te verliezen

Hoeveel van jezelf lever je, dan wel niet onbewust, in om samen te kunnen zijn met een geliefde? Stefanie Gordin onderzocht wat Rainer Maria Rilke, Herman Hesse en bell hooks hebben geschreven over deze dynamiek. Ze probeert een antwoord te vinden op de vraag: Wat ging er mis in haar vorige relatie, waar ze juist zo duidelijk hadden afgesproken elkaar niet te verstikken? Lees meer

Over racistisch politiegeweld zing je geen aria’s – of wel?

Over racistisch politiegeweld zing je geen aria’s – of wel?

Het publiek bij de allerlaatste voorstelling van Blue, over racistisch politiegeweld, hoefde niet verteld te worden hoe hyperactueel de voorstelling was die ze zagen. Lees meer

Afscheidsrede: ‘Hard//hoofd is een vrije ruimte, niet een vrije markt’

‘Hard//hoofd is een vrije ruimte, geen vrije markt’

Marte Hoogenboom blikt terug op haar tijd als hoofdredacteur van Hard//hoofd. Na tweeënhalf jaar dienst vraagt ze zich nog steeds af wat Hard//hoofd eigenlijk is. Lees meer

Van 0-en en 1-en of: waarom ik me eindelijk programmeur durf te noemen

Van 0'en naar 1'en, of: waarom ik me eindelijk programmeur durf te noemen

Als schrijver die 'iets' met computers doet, krijgt Marten Hoekstra vaak de vraag wat dat werk precies inhoudt. In dit essay onderbouwt hij de kracht achter dit ambacht. Lees meer

Nieuws in beeld: De macht van het volk

De macht van het volk

De beelden die uit Iran naar buiten komen zijn schaars. Dat raakt illustrator Pirmin Rengers, die een wereld gewend is waarin media volledig worden gedomineerd door beeld. Lees meer

Hard//talk: Evita 3.0 1

Evita 3.0

De voormalige Argentijnse president Cristina Fernández de Kirchner overleeft een aanslag op haar leven, maar een twaalfjarige gevangenisstraf vanwege corruptie hangt boven haar hoofd. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 3/3: Métro

In ieder geval bleven we stuurloos - Métro

Zelfs de sterkste vriendschappen leden aan betonrot. Vrienden verjaren hier als sprinkhanen, hele groepen ontstonden en verdwenen in enkele seizoenen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 2/3: Á pied

In ieder geval bleven we stuurloos - À pied

 Voor eenzaamheid heb je geen kostschool nodig. Niemand keek op wanneer ik ‘DRRRAAAAK’ schreeuwde zonder mijn pas te vertragen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 1/3: Vélo

In ieder geval bleven we stuurloos - Vélo

Tijdens een afdaling vol kinderkoppen ging mijn hangslot uit zichzelf op slot, waarna mijn sleutelbos in een nabijgelegen afvoerputje verdween. Lees meer

Nieuws in beeld: Het kind in het badwater terugvinden

Het kind in het badwater terugvinden

Amerikaanse onderzoekers wisten het geheugen van 150 ouderen te verbeteren middels een schokkend badmutsje. Lees meer

Automatische concepten 78

De natuur huilt droge tranen

Europa maakt waarschijnlijk het ergste droogteseizoen mee in ruim 500 jaar. Lees meer

 1

Tijd voor een dekoloniale Indië-herdenking!

Benjamin Caton organiseert jaarlijks op 16 augustus een dekoloniale Indië/Indonesië-Nederland Herdenking, omdat een grote en groeiende groep mensen zich niet gezien voelt door de Nationale Indië-herdenking, een dag ervoor. Lees meer

Nieuws in beeld: Van Trump mag de FBI de pot op

Van Trump mag de FBI de pot op

Elf 'topgeheime' documenten nam de FBI mee van Donald Trumps landgoed. Hij wil ze terug. Lees meer

Nieuws in beeld: Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Sommige loofbomen begonnen vorige maand al hun bladeren af te stoten - veel vroeger dan normaal. Lees meer

Nieuws in beeld: Iedereen voor? Hallo?

Iedereen voor? Hallo?

De weinige Tunesiërs die kwamen opdagen voor het referendum, stemden massaal voor meer macht voor de zittende president. Lees meer

Nieuws in beeld: We moeten kopen, reizen, vliegen, drinken, eten, feesten, zo niet doorgaan

We moeten kopen, reizen, vliegen, drinken, eten, feesten, zo niet doorgaan

Hoelang kunnen we nog boven de zelfgegraven afgrond blijven bungelen? Lees meer

Nee, Anna Sorokin is geen Robin Hood en dit is waarom

Nee, Anna Sorokin is geen Robin Hood en dit is waarom

Netflix zet in Inventing Anna een oplichtster op een voetstuk. Emma Stomp zet daar vraagtekens bij. Lees meer

Nieuws in beeld: We zitten krap bij gas (dus kolencentrales mogen weer)

We zitten krap bij gas (dus kolencentrales mogen weer)

Om de gasvoorraden te ontzien, mogen de (uiterst vervuilende) kolencentrales jarenlang op volle toeren draaien. Lees meer

Nieuws in beeld: Blokkeert de boer zijn eigen protest?

Blokkeert de boer zijn eigen protest?

Driekwart van de Nederlanders vindt de acties tijdens boerenprotesten te ver gaan. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd!

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe kunstenaars en schrijvers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Wij zijn al meer dan twaalf jaar bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Onze kunstverzamelaars maken dit mogelijk. Sluit je nu aan en ontvang jaarlijks gesigneerde kunstwerken van veelbelovende kunstenaars én je eigen Hard//hoofd-tasje. Veel verzamelplezier!

Steun en verzamel