Asset 14

De nobele kunst van het missen

De nobele kunst van het missen

‘We moeten elkaar een tijdje niet zien.’ zei de mier (in Misschien wisten zij alles).

‘Waarom niet?’ vroeg de eekhoorn verbaasd.

‘Om erachter te komen of we elkaar zullen missen.’ Plotseling stapte de mier de deur uit.

De eekhoorn begon hem onmiddellijk te missen. ‘Mier,’ riep hij, ‘ik mis je!’

‘Dat kan nu nog niet!’ zei de mier. ‘Ik ben nog niet eens weg!’

De eekhoorn uit dit verhaal van Toon Tellegen, daar lijk ik wel op.
Net als voorgenoemd knaagdier kan ik iemand al missen voordat diegene weggaat. Ik durf zelfs te beweren dat mijn mis-talent dat van de eekhoorn overtreft. Overal waar het stil is, mis ik mijn familie. Overal waar lawaai is, mis ik weer mijn gedachtewereld, met daarin de fantasiepersonages die ik nota bene ooit bedacht om mijn familie niet zo te missen op zomerkamp. In andermans huis roep ik al onwillekeurig ‘miauw’ naar mijn kat. Een steek van gemis in mijn maag volgt als er niks aantrippelt.

Mijn missen strekt zich uit voorbij de levende natuur.
Ik mis haarelastiekjes als ik ze afdank in de prullenbak. Na een weekend weg verlang ik terug naar het vakantiehuisje. Niet alleen naar de vakantie, ook naar het huisje: de sepiakleurige gordijnen, de kartongeur van de vloer, het vaste deukje dat ik maakte op de leren bank.
Ik mis mijn playmobil, mijn barbies en mijn beginnerspokémon Heldi op de Nintendo (een Mudkip, level 100). Ik ben ook boos dat Philip Freriks weg is bij het journaal, de jingle van mijn telefoon is veranderd, en dat ik een sok kwijt ben.

Het is, kortom, genoeg geweest.
Mijn misorgaan is overontwikkeld. Preventie is de enige oplossing. De preventie van missen is al sinds jaar en dag een gezonde portie bindingsangst. Daarom heb ik besloten vanaf nu geen langetermijnverbindingen met personen, dieren of woningen aan te gaan en geen leuke zonovergoten herinneringen met andere mensen mee te maken.
Ik hou u op de hoogte van de voortgang.

Waar komt dat missen vandaan? Volgens Plato hebben we vòòr onze geboorte een perfecte wereld gekend die we niet kunnen namaken maar nog wel herkennen. Zo zijn we niet in staat met de hand een volmaakt rondje te reproduceren, toch weten we wat het idee van ‘rond’ is. Zodra we geboren worden, hebben we dus al een idee van perfectie én de wetenschap dat we die op aarde moeten missen. We missen dus zelfs dingen, die we nog nooit bij leven gezien hebben.
En missen betekent soms dus ook ‘mislopen.’ In Georges Perecs roman ’t Manco (La Disparition) zit geen enkele keer de letter ‘e’. In het verhaal komt een groep personages erachter dat er een fundamentele leegte is in hun leven. Net als ze de vinger op de zere plek willen leggen, verdwijnt één van hen voorgoed. Zo zitten ze vast in een verhaal zonder ‘e’, met een vaag besef van een ‘e’. Misschien zitten wij ook wel vast in een verhaal geschreven in een alfabet waarin een letter ontbreekt.
Toen ik probeerde een gedicht te schrijven zonder de letter ‘e’ lukte dat niet, in plaats daarvan werd er een vreemde taal geboren. Komt alle kunst voort uit het feit dat we iets missen? Misschien.

’t Canto

Wat mist baart uit ’n gat ’n taal

’n Ontbraking maakt dat wat mist kunbaar

’n Ontboring maakt wat solaas bad afwazig

Zondaar houvast gin hoop

Zondaar hoop gin lava

’t staakt, ’t zwart, ’t hult nooit.

Spraak wordt schuur, traanvocht ijs,

’t hart holt langzaam uit.

Slijtzwam klimt op ’t orgaan, maakt ’t koud.

Maar in ’t voorjaar als ’t snood

dan kromt ’n krokus zich plots uit wit rijp,

op tijd, altijd op tijd, ’t knokt ’n wig

omhoog, vindt ’n zon of wat ‘r ook op schijnt.

Of dat vals is? Of dat blijft? Ach, ‘r was nooit ’n waarborg,

dat wat in ’n boom zingt, gaai is

koolmus, vink, maar nooit ‘n kraai is

Garant staat pas ’n dood.

Mail

Marthe van Bronkhorst (zij/haar) is schrijver, theatermaker en psycholoog en studeerde aan de VU Amsterdam en Harvard Medical School. Ze schreef voor onder meer Theater Ins Blau, Sonnevanck, Over het IJ festival, Kluger Hans, Meander, De Revisor en werkt aan een roman over duikers bij uitgeverij De Geus.

Jessica Bacuna (1996) vindt de wereld een vreemde plek die ze niet altijd begrijpt. Dat inspireert haar om op een speelse manier te illustreren in combinatie met vervreemdende elementen.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Tot morgen

Tot morgen

Na bijna vier jaar als columnist voor Hard//hoofd is het voor Eva tijd voor iets nieuws, maar afscheid nemen is niet haar ding. 'Dus lieve lezers: voor jullie nu een kus op de wang, en tot morgen!' Lees meer

Wat je niet zult zien op het nieuws

Wat je niet zult zien op het nieuws

Marthe van Bronkhorst beschrijft dat wat ongezien blijft op het nieuws over de demonstaties bij de UvA. 'Maar het is wel gezien. Het is niet onopgemerkt gebleven.' Lees meer

Mooi weer spelen

Mooi weer spelen

Als Aisha’s eerste therapiesessie niet voelt als de warme deken waar ze op hoopte, mist ze groepsgenoot S., die haar een spiegel voorhield. Lees meer

Verdomme, ik heb wel geleefd

Maar verdomme, we hebben wel gelééfd

Marthe van Bronkhorst schreef in 2019 een toneelstuk dat bijna volledig werkelijkheid is geworden. Kan ze de slotscène nog weren uit de realiteit? Lees meer

Alles wat ik wil en absoluut niet nodig heb

Alles wat ik wil en absoluut niet nodig heb

Wanneer Eva op bezoek is bij haar zus, vraagt die of Eva haar eicellen al in heeft laten vriezen. Het laat Eva nadenken over hoe ze de vraag 'Wil ik een kind?' überhaupt kan beantwoorden. 'De vraag omtrent het ouderschap is bij uitstek een gevoelskwestie, en mijn gevoel volgen is nooit mijn sterkste punt geweest.' Lees meer

Niet

Niet

'Naarmate die vakantie vorderde, begon ik die ‘niet’ te bezien in het licht van een oude angst die soms omhoogkomt. Wanneer namelijk mijn vriendin zei: ‘dat is een lantaarnpaal’ en ik zei ‘niet’, begon ik me af te vragen of we inderdaad wel dezelfde lantaarnpaal zagen.' In deze column schrijft Anne Schepers over het woord 'niet' en de gevolgen die het kan hebben voor een discussie. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Mijn week met morele ambitie: wat ik leerde ondanks Rutger Bregman

Marthe van Bronkhorst probeerde morele ambitie een week uit en leerde ervan - ondanks Rutger Bregman. Lees meer

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva nodigt twee vrienden uit om bij haar te komen eten. Ze hoopt dat dit het begin zal zijn van een nieuwe vriendengroep. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn 1

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Marthe van Bronkhorst bekijkt hypocrisie als spectrum: hoe hypocriet ben jij op een schaal van Frans Bauer tot Johan Derksen? Lees meer

In je eentje achterblijven

In je eentje achterblijven

Als vriendin K. op een date gaat, denkt Eva van den Boogaard na over hun onuitgesproken pact. Zo lang ze beiden ongelukkig in de liefde zijn, hebben ze elkaar. Maar wat als er iemand dat pact uitstapt? Lees meer

Geld lenen

Geld lenen

‘Het spijt me,’ zeg ik. ‘Voor dit alles.’ Ik gebaar om me heen. ‘Voor Nederland.’ In deze column van Anne Schepers ontmoeten twee vrouwen, die uitkijken naar hun avond in een wijnbar, een man die een treinkaartje naar Ter Apel bij elkaar probeert te sprokkelen. Lees meer

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

'Als je je psycholoog écht een brevet van onkunde wil geven, moet je haar uitnodigen voor je euthanasiefeest.' Lees meer

Ik ook op jou

Ik ook op jou

Op een avond zegt iemand tegen Eva dat hij verliefd op haar is. Terwijl hij wacht op een antwoord, denkt Eva na over wat verliefd zijn eigenlijk is. Lees meer

Herhaalrecept

Herhaalrecept

Op een ochtend wordt Aisha Mansaray wakker in een parelmoeren bubbel. Ze onderzoekt hoe ze met haar depressie op de randen van de realiteit kan leven, zonder de grip erop te verliezen. ‘Mijn aandoening was een zuigend ding geweest dat zich om mij heen had gewikkeld, lelijk, en meer levend dan ik.’ Lees meer

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Marthe van Bronkhorst maakt de balans op tussen S en M, die beide alles kwijt zijn: de een is ingebed in het zorgsysteem, de ander moet niks hebben van de verzorgingsstaat. Lees meer

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

Grootgebracht met het idee dat 'natuurlijke' oplossingen de voorkeur hebben boven synthetische medicatie stond Eva niet te springen om angstremmers te gaan gebruiken. Maar wat als het nou gewoon werkt? Lees meer

Column: Keihard chillen 2

Keihard chillen

Eva zet haar vraagtekens bij het fenomeen chillen. 'Eerlijk gezegd denk ik dat een wereld als deze, waarin fascisme oprukt, waarin genocide nog steeds bestaat, waarin het onrecht en de pijn en het verdriet van mijn schermen afspat, weinig reden geeft tot chillen.' Lees meer

We zijn tenminste allemaal nog mensen

We zijn tenminste allemaal nog mensen

In een overvolle trein ontwaart Aisha de eerste tekenen van het nieuwe verhaal waar ze - of iedereen? - naar op zoek is. Lees meer

Column: Dat heet ‘een gesprek voeren met elkaar’

Dat heet ‘een gesprek voeren met elkaar’

Als een vriendin van Eva op date gaat met een man waarmee Eva zelf al eerder afsprak, is ze erg benieuwd naar haar bevindingen. Lees meer

Column: Het glas wijn waar ik zin in heb bestaat niet

Het glas wijn waar ik zin in heb bestaat niet

Twee jaar geleden vroeg Eva nog aan een collega waarom ze niet dronk. Inmiddels laat ook zij de alcohol links liggen en is ze zelf degene die wordt bevraagd. Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer