Misschien moeten kunstenaars zonder overheidssteun een kraampje openen." /> Misschien moeten kunstenaars zonder overheidssteun een kraampje openen." />
Asset 14

Marktkunstenaar

In het licht van de huidige cultuurbezuinigingen onderzoekt Sara Spoelstra de financiële zelfredzaamheid van de kunstenaar. Moeten ze zelf hun geld gaan verdienen? Zo ja, hoe dan? Misschien moeten ze een kraampje gaan bezetten op een van de kunstmarkten die Nederland rijk is.

Wie kent hem niet: de zieltogende kunstacademiestudent, altijd blut en tot vermoeiends toe bezig met dat ene uitzichtloze afstudeerproject. Ondanks zijn niet-aflatende scheppingsdrang is het hem nog altijd niet gelukt om de dames en heren docenten te overtuigen van zijn genie. Toch blijft hij hardnekkig geloven in de kracht van artistieke erkenning. Afstuderen zal-ie! Mócht de felbegeerde mijlpaal ten langen leste worden behaald (wat er dik in zit zolang onderwijsinstellingen betaald krijgen per afgestudeerde student) dan wacht hem daarna waarschijnlijk niets dan een dooie mus. Want in een land waarin de politiek de kunst haar brede rechtse rug heeft toegekeerd, lijkt de verkoopbaarheid van het kunstproduct de grootste zorg te worden van om het even welke schepper. Artistieke erkenning in the pocket of niet.

Dus in plaats van zich blind te staren op zijn eigen autonomie doet je kunstenaarsvriend er goed aan om ook eens naar de markt te kijken. Letterlijk. Vele collega’s gingen hem al voor. Op een van die vele kunstmarkten des lands testen zij op menige zondagmiddag de smaak van hun publiek. Op alle mogelijke manieren: met collages, sculpturen, schilderijen, mode, maar ook met zelfgeprinte ansichtkaarten en bedrukte rompertjes. Zolang het maar binnen de afmetingen van de kraam blijft, kan het allemaal. Visitekaartjes met daarop het adres van de persoonlijke kunstenaarswebsite liggen voor het grijpen. Een directer treffen met potentiële kopers is haast niet denkbaar.

Als je wat feedback betreft alleen nog maar het kruisverhoor tijdens je academische schouw gewend bent, kan het even zoeken zijn naar een passende marktidentiteit. Een aantal simpele commerciële basiscriteria helpen de nieuwbakken marktkunstenaar niettemin rap op weg. Ten eerste is het belangrijk te bepalen op wat voor soort markt gestaan gaat worden: de serieuzere Kwaliteitsmarkt (voorzien van ballotagecommissie en ‘proefmarkten’ voor nieuwkomers) of de Home Made-markt. Op laatstgenoemde is iedereen welkom, mits de koopwaar zelf is gefabriceerd, of dat nu worsten, tassen of schilderijen zijn. De vervaging van het onderscheid tussen gewone en artistieke producten is hier volkomen. Voor beide categorieën valt wat te zeggen, maar zeker wanneer de schepper zichzelf nog niet helemaal serieus neemt, is de Home Made-markt een goede vingeroefening.

Vervolgens het product. In haar boek Art, seven days in the art World legt Sarah Thorton uit dat potentiële kopers vaak een lakmoesproef doen met kleur: bruine schilderijen verkopen niet zo goed als blauwe of rode. En een somber schilderij doet het minder goed dan een frank en vrij tafereeltje. Ook onderwerp (vrouwelijke naakten in plaats van mannelijke) en vorm (schilderijen boven installaties) spelen een belangrijke rol. En tot slot: omvang. Want het behoeft geen uitleg dat een werk van het formaat handtas beter verkoopt dan een joekel van een doek met nog natte klodders olieverf. Dit alles hoeft nu niet meteen te betekenen dat er artistiek water bij de wijn moet, maar op de markt is de klant nu eenmaal altijd koning. Bovendien is het over het algemeen zo dat geen enkele kunstenaar zijn mooiste werk meeneemt (al was het maar vanwege de weersomstandigheden). Nee, wat geshowd wordt, is de prêt-à-porter collectie, onmisbaar in het oeuvre van elke schepper.

En dan is er nog het belang van de prijs: die moet vooral bescheiden blijven. Een te grote fascinatie voor geld doet immers afbreuk aan de reputatie als autonoom kunstenaar en die reputatie heeft in hoge mate invloed op de toestroom aan toekomstige opdrachten. Geld is namelijk wel lekker, maar het ‘stinkt’ ook. Hoe dan ook. En daar krijg je last van, zeker als je succesvoller wordt. Denk maar aan de bochten waarin een veel verdienend kunstenaar als Damien Hirst zich heeft moeten wringen. Verraste hij aanvankelijk vriend en vijand met zijn onconventionele formaldehyde kunst, toen hij hetzelfde grapje voor de zoveelste keer voor een paar miljoen verkocht kreeg, werd er schande van gesproken. Beter is het dan ook om zo onverschillig mogelijk je waar aan te prijzen, gewoon met een stickertje, dan hoeft er verder niks te worden uitgelegd. En geen zorgen, dat kan prima. Want waar prijskaartjes in een galerie of museum een verpulverend effect hebben op de magie van het kunstwerk, moet de langsstruinende marktbezoeker gewoon snel weten wat iets kost.

Een eventuele gewetensnood over de eigen artistieke integriteit is niet nodig. De relatie tussen esthetische waarde en economische waarde correleert uiteindelijk zelden, zoals Sarah Thorton uitlegt. Oftewel, het succes dat je op de ‘ordinaire’ markt hebt, hoeft geen enkele invloed te hebben op je artistieke succes elders in de kunstwereld. Omgekeerd zijn er genoeg geweldige kunstenaars die werk maken waar nauwelijks een markt voor is.

Even serieus, de kunstmarkt blijft natuurlijk een speeltuintje pur sang waarop de echte kunstkenner zijn gezicht niet zal laten zien. Het zijn toch vooral yuppen met bugaboos, die meer oog hebben voor de glühweinkraampjes dan voor de aangeboden kunst. Maar dat maakt het marktprincipe niet minder belangrijk voor een beginnend schepper. Het vergroot de urgentie om publieksgericht te denken en naar alternatieven te zoeken waarmee in het eigen onderhoud kan worden voorzien. Je leert er als schepper veel over je product en over je publiek. En als dat publiek het liefst iets aan de muur wil hebben dat ook nog een beetje leuk kleurt bij de gordijnen, dan is dat zomaar meer wijsheid dan de dames en heren docenten op de academie je ooit zullen bijbrengen.

Een leuke markt in de Home Made categorie is de SundayMarket. Deze staat iedere eerste zondag van de maand op het terrein van Cultuurpark Westergasfabriek.
www.sundaymarket.nl

Dit was een gastbijdrage van Sara Spoelstra (Gouda 1983). Ze studeerde algemene cultuurwetenschappen en journalistiek, woont in Amsterdam en is down met krakers en kunstenaars.

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
AVS:

Knuffels, superhelden en opgroeien

Deze week worden onze redacteurs blij van teddyberen, een maatschappelijke relevante superheldenserie en satire in zwart-wit. Lees meer

Interview: Suzanne Wallinga van Amsterdam Art

Verzamelen voor alle leeftijden tijdens het Amsterdam Art Weekend

Interim-directeur van Amsterdam Art Suzanne Wallinga vertelt hoe zij het verzamelen van kunst toegankelijk wil maken voor iedereen. Lees meer

Lijden onder vrouwelijk leiderschap

Lijden onder vrouwelijk leiderschap

Moeten we een minister-president die Thatcher-fan is verwelkomen, alleen omdat ze een vrouw is? Lees meer

Of gewoon een boom

Of gewoon een boom

''We kunnen met schuim een nieuwe dampkring spuiten 
en van oceanen spiegels maken
alle fietshelmen, alle daken 
bedekken met restjes zilverpapier'' Lees meer

Ware kennis… Wat is dat eigenlijk en hoe vinden we die?

Ware kennis... Wat is dat precies en hoe vinden we die?

Ware kennis is kennis die door zo veel mogelijk mensen is ingegeven. Toch houden sommige leerprogramma’s van de studie filosofie nog geen of erg weinig rekening met de wijze waarop categorieën als gender, klasse en etniciteit invloed hebben op de politieke theorieën van een filosoof. En daar moet heel snel verandering in komen, aldus Stefanie Gordin. Lees meer

Vacature voor hemelbestormers: Hard//hoofd zoekt makers!

Hard//hoofd zoekt talent!

Wij zoeken vrije geesten, rusteloze zielen en ambitieuze daedalussen die ons tijdschrift structureel willen komen versterken als lid van de redactie. Lees meer

 Dankzij haar hoef je niet zonder eten naar bed

Dankzij haar hoef je niet zonder eten naar bed

'Ik neem de eerste hap, dan neem jij de tweede,' zegt Sara Sadok, voor ze een hap neemt van een karameldonut. Lees meer

Hard//talk: Hoe serieus kan de studentendemocratie zichzelf nog nemen?

Hoe serieus kan de studentendemocratie zichzelf nog nemen?

Door haar eigen universiteit voor het gerecht te slepen, hoopt UvA-student Tammie Schoots de vrije en emancipatoire kern van het onderwijs te beschermen. Lees meer

Pictionary voor beginners

Pictionary voor beginners

"Ik wil je zeggen dat dit het moment is
het moment om mijn mond als een schelp aan je oren te leggen
en de hele wereld die nu zee is daar te horen ruisen." Lees meer

Column: The mask is the face

The mask is the face

Een versleten meubelstuk zet Eva van den Boogaard tijdens haar verhuizing aan het denken over de betekenis van uiterlijk vertoon. Lees meer

Beeldspraak: The City is a Choreography

Vraag de stad eens ten dans

Fotograaf Melissa Schriek heeft oog voor het subtiele en eigenaardige ritme van de stad. 'Zodra we de straat op gaan, worden we daar deel van.' Lees meer

Waarom ziektemetaforen niet vermeden hoeven worden

Waarom ziektemetaforen niet vermeden hoeven worden

Hoe kunnen we zorgen dat een ziekte ‘gewoon’ een ziekte is en het lijden niet wordt versterkt door de denkbeelden die we eropna houden? In een tijd waarin bijna 60% van de bevolking met een chronische ziekte leeft is het belangrijk stil te staan bij hoe een ziekte-idee van invloed kan zijn op de ervaring van het ziek zijn, stelt Tiare van Paridon. Lees meer

Tabak en rooksignalen

Tabak en rooksignalen

De verteller van dit verhaal leeft al meer dan twee jaar teruggetrokken in een blokhut in het bos, tot op een dag zijn voorraad tabak op is. Er zit niks anders op dan terug te keren naar de bewoonde wereld. Lees meer

 Geen regenboog op de refoschool

Geen regenboog op de refoschool

Jongeren op reformatorische scholen geven aan dat er in de praktijk best over verschillen in geaardheid kan worden gepraat, maar dat betekent niet dat ze zelf voor hun identiteit uit durven komen. Lees meer

'Beste Arie, wat als ik je zoon was?'

'Beste Arie, wat als ik je zoon was?'

De schrijver van deze brief ging tegelijkertijd en naar dezelfde school als de kinderen van minister Arie Slob, en leeft nog altijd met de wonden van de homofobie op die school. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 38

(Amateur)kunst en de vrouwelijke Freek

Deze week worden onze redacteurs blij van dierenweetjes, vorken met persoonlijkheid en een podcast als vervanging voor het museum. Lees meer

Zilt

Zilt

''wij zeggen dat het niet erg is van de barsten
die we met onze vingertoppen volgen
als autowegen naar het zuiden''
Ellis Meeusen is één van de 160 klimaatdichters die samen de bundel Zwemlessen voor later maakten. Zij hebben één gedeelde zorg: de toestand van de aarde. Geïllustreerd door Lisette van der Maten. Lees meer

Column: Onherroepelijk nee

Onherroepelijk nee

Iduna Paalman leest brieven uit 1764 en herkent daar iets in: de angst voor het verlies van vrijheid. Lees meer

Het Vertrek (4) - De stortbui

Het Vertrek (4) - De stortbui

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de vierde aflevering. Lees meer

Teleurstellende feministen

Teleurstellende feministen

Vivian Mac Gillavry voert gesprekken met vrienden over de discrepantie in het feminisme tussen theorie en keuzes in het persoonlijke leven. 'De definitie van feminisme is zo breed dat het lijkt alsof álles wat met keuzevrijheid en gelijkwaardigheid te maken heeft, onder de noemer geplaatst kan worden.' Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan