Misschien moeten kunstenaars zonder overheidssteun een kraampje openen." /> Misschien moeten kunstenaars zonder overheidssteun een kraampje openen." />
Asset 14

Marktkunstenaar

In het licht van de huidige cultuurbezuinigingen onderzoekt Sara Spoelstra de financiële zelfredzaamheid van de kunstenaar. Moeten ze zelf hun geld gaan verdienen? Zo ja, hoe dan? Misschien moeten ze een kraampje gaan bezetten op een van de kunstmarkten die Nederland rijk is.

Wie kent hem niet: de zieltogende kunstacademiestudent, altijd blut en tot vermoeiends toe bezig met dat ene uitzichtloze afstudeerproject. Ondanks zijn niet-aflatende scheppingsdrang is het hem nog altijd niet gelukt om de dames en heren docenten te overtuigen van zijn genie. Toch blijft hij hardnekkig geloven in de kracht van artistieke erkenning. Afstuderen zal-ie! Mócht de felbegeerde mijlpaal ten langen leste worden behaald (wat er dik in zit zolang onderwijsinstellingen betaald krijgen per afgestudeerde student) dan wacht hem daarna waarschijnlijk niets dan een dooie mus. Want in een land waarin de politiek de kunst haar brede rechtse rug heeft toegekeerd, lijkt de verkoopbaarheid van het kunstproduct de grootste zorg te worden van om het even welke schepper. Artistieke erkenning in the pocket of niet.

Dus in plaats van zich blind te staren op zijn eigen autonomie doet je kunstenaarsvriend er goed aan om ook eens naar de markt te kijken. Letterlijk. Vele collega’s gingen hem al voor. Op een van die vele kunstmarkten des lands testen zij op menige zondagmiddag de smaak van hun publiek. Op alle mogelijke manieren: met collages, sculpturen, schilderijen, mode, maar ook met zelfgeprinte ansichtkaarten en bedrukte rompertjes. Zolang het maar binnen de afmetingen van de kraam blijft, kan het allemaal. Visitekaartjes met daarop het adres van de persoonlijke kunstenaarswebsite liggen voor het grijpen. Een directer treffen met potentiële kopers is haast niet denkbaar.

Als je wat feedback betreft alleen nog maar het kruisverhoor tijdens je academische schouw gewend bent, kan het even zoeken zijn naar een passende marktidentiteit. Een aantal simpele commerciële basiscriteria helpen de nieuwbakken marktkunstenaar niettemin rap op weg. Ten eerste is het belangrijk te bepalen op wat voor soort markt gestaan gaat worden: de serieuzere Kwaliteitsmarkt (voorzien van ballotagecommissie en ‘proefmarkten’ voor nieuwkomers) of de Home Made-markt. Op laatstgenoemde is iedereen welkom, mits de koopwaar zelf is gefabriceerd, of dat nu worsten, tassen of schilderijen zijn. De vervaging van het onderscheid tussen gewone en artistieke producten is hier volkomen. Voor beide categorieën valt wat te zeggen, maar zeker wanneer de schepper zichzelf nog niet helemaal serieus neemt, is de Home Made-markt een goede vingeroefening.

Vervolgens het product. In haar boek Art, seven days in the art World legt Sarah Thorton uit dat potentiële kopers vaak een lakmoesproef doen met kleur: bruine schilderijen verkopen niet zo goed als blauwe of rode. En een somber schilderij doet het minder goed dan een frank en vrij tafereeltje. Ook onderwerp (vrouwelijke naakten in plaats van mannelijke) en vorm (schilderijen boven installaties) spelen een belangrijke rol. En tot slot: omvang. Want het behoeft geen uitleg dat een werk van het formaat handtas beter verkoopt dan een joekel van een doek met nog natte klodders olieverf. Dit alles hoeft nu niet meteen te betekenen dat er artistiek water bij de wijn moet, maar op de markt is de klant nu eenmaal altijd koning. Bovendien is het over het algemeen zo dat geen enkele kunstenaar zijn mooiste werk meeneemt (al was het maar vanwege de weersomstandigheden). Nee, wat geshowd wordt, is de prêt-à-porter collectie, onmisbaar in het oeuvre van elke schepper.

En dan is er nog het belang van de prijs: die moet vooral bescheiden blijven. Een te grote fascinatie voor geld doet immers afbreuk aan de reputatie als autonoom kunstenaar en die reputatie heeft in hoge mate invloed op de toestroom aan toekomstige opdrachten. Geld is namelijk wel lekker, maar het ‘stinkt’ ook. Hoe dan ook. En daar krijg je last van, zeker als je succesvoller wordt. Denk maar aan de bochten waarin een veel verdienend kunstenaar als Damien Hirst zich heeft moeten wringen. Verraste hij aanvankelijk vriend en vijand met zijn onconventionele formaldehyde kunst, toen hij hetzelfde grapje voor de zoveelste keer voor een paar miljoen verkocht kreeg, werd er schande van gesproken. Beter is het dan ook om zo onverschillig mogelijk je waar aan te prijzen, gewoon met een stickertje, dan hoeft er verder niks te worden uitgelegd. En geen zorgen, dat kan prima. Want waar prijskaartjes in een galerie of museum een verpulverend effect hebben op de magie van het kunstwerk, moet de langsstruinende marktbezoeker gewoon snel weten wat iets kost.

Een eventuele gewetensnood over de eigen artistieke integriteit is niet nodig. De relatie tussen esthetische waarde en economische waarde correleert uiteindelijk zelden, zoals Sarah Thorton uitlegt. Oftewel, het succes dat je op de ‘ordinaire’ markt hebt, hoeft geen enkele invloed te hebben op je artistieke succes elders in de kunstwereld. Omgekeerd zijn er genoeg geweldige kunstenaars die werk maken waar nauwelijks een markt voor is.

Even serieus, de kunstmarkt blijft natuurlijk een speeltuintje pur sang waarop de echte kunstkenner zijn gezicht niet zal laten zien. Het zijn toch vooral yuppen met bugaboos, die meer oog hebben voor de glühweinkraampjes dan voor de aangeboden kunst. Maar dat maakt het marktprincipe niet minder belangrijk voor een beginnend schepper. Het vergroot de urgentie om publieksgericht te denken en naar alternatieven te zoeken waarmee in het eigen onderhoud kan worden voorzien. Je leert er als schepper veel over je product en over je publiek. En als dat publiek het liefst iets aan de muur wil hebben dat ook nog een beetje leuk kleurt bij de gordijnen, dan is dat zomaar meer wijsheid dan de dames en heren docenten op de academie je ooit zullen bijbrengen.

Een leuke markt in de Home Made categorie is de SundayMarket. Deze staat iedere eerste zondag van de maand op het terrein van Cultuurpark Westergasfabriek.
www.sundaymarket.nl

Dit was een gastbijdrage van Sara Spoelstra (Gouda 1983). Ze studeerde algemene cultuurwetenschappen en journalistiek, woont in Amsterdam en is down met krakers en kunstenaars.

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nieuws in beeld: Onder de (geluids)golven

Onder de (geluids)golven

Je staat er misschien niet bij stil, maar de mensheid maakt enórm veel herrie in zee. We boren naar gas en olie, heien voor windmolens en boorplatforms en onze schepen zijn ook niet bepaald stil. Terwijl water ontzettend goed en ver geluidsgolven doorgeeft - veel beter dan lucht. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Coronaproof magie

Coronaproof magie

Deze week worden onze redacteurs blij van een online cursus over magie, salsadansen en support voor sekswerkers. Lees meer

Filmtrialoog: Cold War

Cold War

De film Cold War is een verhaal over een onmogelijke liefde in Polen ten tijde van de Koude Oorlog. Onze redacteuren bespreken deze veelgeprezen film en beraden zich op de esthetiek, de diepgang van de liefdesrelatie en de raakvlakken met hun eigen leven. Lees meer

Hoeveel doden voor ons feestje?

Hoeveel doden voor ons feestje?

Hoe komt het toch dat we onze pleziertjes niet willen opgeven, zelfs al weten we dat ze aan de andere kant van de wereld levens kosten? Dennis Faase werd getroffen door een simpele manier om deze mensenlevens niet uit het oog te verliezen. Lees meer

Het verlaten café blijft een haven 1

Tijdens corona blijft het café een vangnet

Tijdens de lockdown bezoekt Joost Ingen-Housz een Berlijns café dat nog een aantal stamgasten toelaat. Door de plotselinge rust valt het hem op hoe onmisbaar de kroeg is voor de mensen die er nog steeds naartoe gaan. Al is het maar voor een praatje. Lees meer

Hard//talk: Eerdmans is niet beter dan Baudet

Eerdmans is niet beter dan Baudet

Waarom kwam Eerdmans antisemitisme niet ter sprake, in de onschatbare hoeveelheid televisie-interviews die hij de afgelopen maanden gaf over zijn nieuwe partij? Lees meer

Festival Nieuwe Types vond een nieuwe vorm

Festival Nieuwe Types vond een nieuwe vorm

Hard//hoofd is trotse mediapartner van literair festival Nieuwe Types, dat gedurende de hele maand maart plaatsvindt in Arnhem én online. Lees meer

Nieuws in beeld: In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

Illustrator Sebastian Eisenberg is aangedaan door het uit elkaar gaan van Daft Punk. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Revolutie in kleine stappen

In plaats van te praten

Deze week worden onze redacteuren nogmaals blij van Micha Wertheim en vinden ze alternatieve wijzen om gesprekken te voeren (of juist niet). Lees meer

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Mannen die leven in luxe en vrede vertellen ons dat we de klimaatapocalyps moeten accepteren in plaats van ertegen te vechten. Onzin, vindt Harriët Bergman. Elke graad is er een, en elke graad is onze vrijheid waard. Lees meer

Sommige dagen kun je niet oplossen

Sommige dagen kun je niet oplossen

Twee geliefden die niet in elkaar opgaan blijven individuen en in Duo Penotti is eigenlijk best veel van jezelf terug te vinden. Marthe van Bronkhorst neemt een kijkje in haar ijskast, denkt na over wat je bewaart in je vriezer en komt tot de conclusie dat er voor sommige dingen geen oplossing bestaat. Lees meer

Blauwe maandagen

Blauwe maandagen

Max Beijneveld neemt de gevolgen van de coronamaatregelen onder de loep en observeert het gevoel van uitzichtloosheid dat hij zelf ervaart. Lees meer

Hoe je de maanden op je knokkels telt en andere vragen

Hoe je maanden op knokkels telt en andere vragen

Voor welke simpele zaken heb jij nooit meer opnieuw naar uitleg durven vragen? Voor Vivian MacGillavry was het maanden tellen op haar knokkels. Maar toen ze dat aan een vriendin durfde op te biechten, ontdekte ze iets moois. Lees meer

Automatische concepten 50

Eigen haard is fijnstof waard?

Bijna een kwart van de fijnstofuitstoot in Nederland wordt veroorzaakt door houtkachels. Daarmee zijn ze de voornaamste bron van uitstoot. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Inkijkjes

Inkijkjes

Deze week worden onze redacteurs blij van een documentaire over Egypte, een succesvolle Zoomvoorstelling en een geheime tuin. Lees meer

Voltooid Herstelde Tijd 1

Voltooid Herstelde Tijd. Voorbij de schaamte rondom slachtofferschap

Beelden die we doorgaans te zien krijgen van intiem geweld zijn vaak oppervlakkig en sensationeel. Tessel ten Zweege deed mee aan het kunstproject van Lara van Gaalen, dat laat zien dat het ook anders kan. Lees meer

Interfriention

Interfriention

Eva van den Boogaard viert een vriendschapsjubileum met vriendin I. en blikt terug op een andere vriendschap, die kort daarvoor ten einde moest komen. Lees meer

Kleine witte slang (reptiel

Kleine witte slang (reptiel)

Drie mensen zorgen samen voor een kleine witte slang. De slang lijkt alleen niets van hen aan te willen nemen. Is dat iets ergs, of wordt er een probleem gemaakt waar geen oplossing voor is? Een kort verhaal van Eva Salman over een advertentie op marktplaats, een stoel waarin nooit iemand zit en over hoe soms je best doen niet alles oplost. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Ongehinderd door waarheid

Ongehinderd door waarheid

Deze week werden onze redacteurs blij van alternatieve werkelijkheden. Lees meer

Nieuws in beeld: Jongeren zijn moe en moedeloos

Jongeren zijn moe en moedeloos

Illustrator Simcha van der Veen zag het al in haar eigen vriendengroep, en haar vermoeden wordt nu steeds vaker in de media bevestigd: jongeren staan massaal op omvallen. Lees meer

De geruchten zijn waar. Lees Hard//hoofd nu ook op papier!

Bestel op tijd je eigen exemplaar van de eerste editie, met als thema: ‘Ik’. We hebben drie covers ontworpen. Kies je favoriet.

Bekijk de covers