De combinatie kunst en mode: “There’s very little art in the world. What there is is splendid, but let’s not confuse it with fashion.”" /> De combinatie kunst en mode: “There’s very little art in the world. What there is is splendid, but let’s not confuse it with fashion.”" />
Asset 14

De kunst van mode

artoffashion

Kledingstukken zijn in essentie gebruiksvoorwerpen, vond ik altijd. Niet dat een vintage Fong Leng-jurk even weinig waarde heeft als een “drie keer wassen en dan weggooien”-geval van de Hennes, maar laten we alsjeblieft niet gaan doen alsof het een Rembrandt is. Mode heeft meer te maken met kunstnijverheid, met design – om een wat minder bejaarde term te gebruiken.

Of toch niet?

Modetentoonstellingen zijn populair in de grote musea. Niet voor niets koos de Hermitage Amsterdam voor de heropening het thema Aan het Russische Hof: schitterende baljurken, imposante gala-uniformen en beschilderde waaiers moesten de bezoeker het gevoel geven zelf even op audiëntie te zijn bij de tsaar op zijn gouden troon (te zien in de eerste tentoonstellingszaal). Voor deze feestelijke heropening kon de Amsterdamse vestiging van het museum putten uit een collectie van bijna drie miljoen kunstwerken. Waarom al die mottige japonnen van vergeten groothertoginnen? Waarom niet openen met een tentoonstelling over Catharina de Grote, of een paar van de circa 1000 in Sint-Petersburg aanwezige Hollandse meesters naar Amsterdam halen?

Because fashion sells. Bijna iedereen, behalve vervelende mensen die vinden dat we allemaal een juten zak moeten dragen, droomt weg bij een prinsessenjurk. Of het er nou één is van de Russische tsarina, van Chanel of van Viktor&Rolf.

Mode is toegepaste kunst, en soms leidt dat tot verbazingwekkende mengvormen, zoals bij de Italiaanse ontwerpster Elsa Schiaparelli (1890-1973) die zich liet inspireren door het Surrealisme. Haar “shoe hat” en “lobster dress” (een witzijden avondjurk waar Salvador Dalí een kreeft op had geschilderd) waren sensationeel en worden nu getoond in museumzalen. Ook worden relatief nieuwe “stukken” uit de collecties van beroemde ontwerpers vaak aangekocht; in Nederland van o.a. Viktor&Rolf en Niels Klavers.

De twintigste eeuw was de eeuw van fashion. Iemand die midden in al deze ontwikkelingen stond was de excentrieke Diana Vreeland (1903-1989), fashion editor bij Harper’s Bazaar en Vogue, en later conservator op de kostuumafdeling van het Metropolitan Museum of Art. Ze maakte het allemaal mee: het Parijs van de jaren dertig, waar rijke Amerikaanse socialites zich lieten kleden door Schiaparelli en Chanel en feestjes bezochten waar Picasso en Dalí ook kwamen. Na de oorlog de new look van Dior, die ze voor Harper’s Bazaar liet fotograferen door Richard Avedon. Tijdens de jaren zestig maakte Vreeland vernieuwende, bizarre modereportages in Vogue, die het tot dan toe altijd wat chique blad een exponent maakten van de jeugdcultuur: “I think I always had a perfectly clear view of what was possible for the public,” schreef ze in 1984, “give ‘em what they never knew they wanted.” Nog weer later behoorde ze tot een van de vaste figuren in de Factory-entourage van Andy Warhol. Na haar ontslag bij Vogue in 1971 werd Vreeland door het Metropolitan gevraagd “to change around a bit”. Ze begon door Europa te reizen om te collectie uit te breiden en zou twaalf tentoonstellingen inrichten.

diana-vreeland

De tijd van grand dames als Diana Vreeland die dicteerden wat we moesten kopen is allang voorbij. De laatste jaren wordt de modewereld juist gevormd door wat “people in the street” dragen, wat we terugzien op de websites van The Sartorialist, Garance Doré en talloze varianten… eindeloze portretfoto’s van meisjes en jongens die hun outfit met zorg hebben samengesteld: een colbertje uit de tweedehandswinkel met een gek hoedje van H&M, zwarte skinny jeans met een zwart t-shirt en knalrode schoenen; alles zo doordacht en zo perfect. Bij het bekijken van dit soort foto’s dringt zich soms de associatie op met de serie “Exactitudes”, die jarenlang in de Volkskrant verscheen; een pagina portretjes van voorbijgangers die zich, onafhankelijk van elkaar, allemaal hetzelfde bleken te kleden.

exactitudes

In Museum Boijmans van Beuningen is tot 10 januari de tentoonstelling The Art of Fashion te zien waar “het spanningsveld tussen mode en kunst” in beeld wordt gebracht door objecten en ontwerpen die balanceren tussen de twee disciplines. Er wordt gesproken over een “vervagende grens”, omdat modeontwerpers kunstenaars steeds meer beïnvloeden, en vice versa. Vijfentwintig ontwerpers en kunstenaars zijn uitgenodigd om hun visie te tonen.

Kijk en oordeel zelf. De combinatie kunst en mode is boeiend; toch kan ik het niet helpen dat ik altijd moet denken aan wat good old Diana Vreeland ooit zei: “there’s very little art in the world. What there is is splendid, but let’s not confuse it with fashion.”

Mail

Sanne Rispens

Verzamel kunst en steun ons
of word magazine abonnee

Sluit je aan

Wil je meer Hard//hoofd?
Meld je aan voor een nieuwsbrief!

Schrijf je in
test
het laatste
Mosterdsoep 8

Moedertaal en Opvoedlessen van een martelaar

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Vandaag lees je twee gedichten van Lina Al-Hassany. ‘Draag de lasten van de wereld niet op je schouders. Graaf de kuilen voor de doden niet in je tuin. Breng het verleden nooit meer aan het licht.’ Lees meer

Mosterdsoep 5

Steltenloper

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. In het verhaal van Jan Truijens Martinez ziet de hoofdpersoon zijn ex-vriendin met haar nieuwe vriend op theaterfestival De Parade. Tussen de lampjes van de zweefmolen en de flitsende polaroidcamera schiet ook de gedachte aan haar door zijn hoofd. Lees meer

Mosterdsoep 7

Beetje bij beetje

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Mina Yasien schreef een verhaal over een dochter die met haar moeder mee naar een afspraak gaat om te vertalen, over wat er tussen de regels door verloren kan gaan en of je een vervelende boodschap verzachtend moet vertalen. 'Niemand verstond alles en toch kwam iedereen overal achter.' Lees meer

Mosterdsoep 3

[Gedicht zonder titel]

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Fleur Hagi kent de wereld niet meer zoals ze die zich herinnerde, maar wat als ze deze nieuwe wereld niet meer wil kennen? 'Meer dan een appel / is nodig / om te onderscheiden / tussen goed en slecht' Lees meer

IDFA-bespreking <em>‘Between Revolutions’</em> en drie andere tips van de redactie van Hard//hoofd 1

IDFA-bespreking ‘Between Revolutions’

De film Between Revolutions volgt een groep pro-Palestijnse, queer activisten in Berlijn. Regisseur Ruben Desiere zoekt samen met de activisten naar agency voor zijn personages. In die zoektocht wordt een interessant spel met fictie en realiteit gespeeld. Lees meer

IDFA-bespreking <em>Between Revolutions</em> en drie andere tips van de redactie van Hard//hoofd

IDFA-tips van Hard//hoofd – ‘You Can See Everything’, ‘Nuisance Bear’ en ‘Romare Bearden’

De IDFA-tips van Jochum Veenstra, Nora de Bruine en Sander Bortier: You Can See Everything, Nuisance Bear en Alter Ego of Romare Bearden. Lees meer

Mosterdsoep 2

Het woord 'vervreemding'

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Vandaag lees je op Hard//hoofd het verhaal van Lidice Michelle Melara Minero. 'Ik hoorde ze typen en daarna waren ze hun werk aan het uitdelen. En ik? Ik was bezig met het begrijpen van het woord.' Lees meer

Mosterdsoep 9

Potentie

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Het gedicht van Nourelhouda Kassi zit vol potentie. Potentie om 'het' te maken, potentie om 'er' te komen, vriendschapspotentie, partnerpotentie, potentie om zo veel goeds de wereld in te brengen. '‘en nu?’ / tussen alles / wat ik was, en alles wat ik kon worden.' Lees meer

Mosterdsoep 1

Mosterdsoep

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Met vandaag: het verhaal van Leila Mrabet, waarin de hoofdpersoon jarenlang op zoek gaat naar de smaak van mosterdsoep die overeenkomt met een herinnering. Lees meer

Berbers gebogen

Berbers gebogen

'Een vaderskant bijt nooit niet. Ze wensen in hun smeekbedes smakkend dat we slappe groentestukken blijven.’ Imane Karroumi El Bouchtati schrijft over ziek zijn, paternale familietafels en hoe verstrikte tongen geen geruchten kunnen tegenspreken. Lees meer

Dromen over kinken in internetkabels en gaatjes in naveltruitjes: is er in het AI-tijdperk nog ruimte voor verrassing?

Dromen over kinken in internetkabels en gaatjes in naveltruitjes: is er in het AI-tijdperk nog ruimte voor verrassing?

Vintagejagers, opgelet! In haar nieuwste column werpt Loïs Blank een kritische blik op een ontwikkeling die misschien niet helemaal onverwacht komt: de tweedehandsmarkt wordt in een fastfashionjasje gestoken. Daarmee dreigt ook een markt die ooit draaide om avontuur en goede bedoelingen steeds verder te plastificeren. Lees meer

Meneer de dominee

Meneer de dominee

De vader van Martijn van Arkel werkt voor God. Als dominee zijn zijn dagen gevuld met de kerk, de gemeente, de Heilige Zoon, maar heeft daardoor minder tijd voor zijn andere twee zoons. In deze gedichten beschrijft Martijn het gemis, de verwijten, en vooral het verlangen naar een vader: geen dominee, geen herder, maar iemand die het licht uit doet en wiens fiets in de schuur staat. Lees meer

Batik Karas

Batik Karas

In dit verhaal van Ariane Waitz gaat de hoofdpersoon op een vervreemdende reis door Indonesië. Via de eeuwenoude Javaanse kunstvorm batik probeert zij zich te verbinden met het land van haar grootouders. Lees meer

Wat je niet zult zien op tv

Wat je niet zult zien op tv

Hoe links is linkse televisie? Marthe van Bronkhorst kwam achter de schermen en kon haar ogen eigenlijk niet geloven. Lees meer

Hoeveel romcoms tot ik het voel? 1

Hoeveel romcoms tot ik het voel?

De liefde is een onuitputtelijke bron van inspiratie. In films, boeken en muziek blijven mensen proberen haar te vangen, en al die creatieve expressie wordt gretig geconsumeerd – ook door Nouhaila el Khannoussi, die ondanks haar fascinatie voor fictieve liefdes zelf nog nooit verliefd is geweest. In dit persoonlijke essay vraagt ze zich af wat verliefdheid eigenlijk is. Lees meer

Verwijzing naar de tijd dat heksen smolten in water uit meisjeshanden

Verwijzing naar de tijd dat heksen smolten in water uit meisjeshanden

Geïnspireerd door de blikken man uit The Wizard of Oz leidt Elise Vos je over het pad van gele klinkers. Ondanks de bescherming die ons harnas biedt, bevat het kieren die toelaten wat we niet zouden willen voelen. Bovendien: wie wil nu afgestompt raken? Lees meer

Rouw en haar contouren

Rouw en haar contouren

Wat gebeurt er als je grootste angst werkelijkheid wordt? Vorig jaar verloor Ivana Kalaš haar vader. In dit essay onderzoekt ze rouw en angst. Wat als juist het verlies je dichter bij het leven brengt? ‘Zoals je vroeger naar een eclips zou kijken via een cd, kom ik in contact met rouw: via haar contouren.’ Lees meer

Lucifers

Lucifers

‘Het begon met een gat, een gat in de zon.’ Terwijl de opa van Jung-hoo blind wordt, verdwijnt de zon langzaamaan uit de lucht. Met deze alternatieve geschiedenis duikt Siep Hendriks in de commercialisatie van het leven, de mens en diens karakter. Lees meer

Auto Draft 24

Een caleidoscoop van verlangen

‘De zoektocht naar een gemeenschap gaat door. Een gemeenschap die mijn caleidoscopische zijn kan accepteren, waarin ik niet hoef te kiezen tussen delen van mezelf, waarin ik niet exotisch, verdund of onverenigbaar ben.’ In dit essay beschrijft Rocher Koendjbiharie welke moeilijkheden hij ondervindt in zijn levenslange zoektocht naar een gemeenschap waarvan hij zich volwaardig onderdeel kan voelen. Lees meer

Eat the rich! Or get eaten?

Eat the rich! Or get eaten?

‘Munch Musk’, ‘bite Bezos’ of ‘suck Zuck’? Stijn Voogt onderzoekt hoe ook aan kapitaalkritiek flink geld verdiend kan worden. ‘Eat-the-rich-films wakkeren geen honger naar verandering aan, maar lijken deze vooral te stillen.’ Lees meer