De combinatie kunst en mode: “There’s very little art in the world. What there is is splendid, but let’s not confuse it with fashion.”" /> De combinatie kunst en mode: “There’s very little art in the world. What there is is splendid, but let’s not confuse it with fashion.”" />
nieuwsbrief
Asset 14

De kunst van mode

artoffashion

Mail

Kledingstukken zijn in essentie gebruiksvoorwerpen, vond ik altijd. Niet dat een vintage Fong Leng-jurk even weinig waarde heeft als een “drie keer wassen en dan weggooien”-geval van de Hennes, maar laten we alsjeblieft niet gaan doen alsof het een Rembrandt is. Mode heeft meer te maken met kunstnijverheid, met design – om een wat minder bejaarde term te gebruiken.

Of toch niet?

Modetentoonstellingen zijn populair in de grote musea. Niet voor niets koos de Hermitage Amsterdam voor de heropening het thema Aan het Russische Hof: schitterende baljurken, imposante gala-uniformen en beschilderde waaiers moesten de bezoeker het gevoel geven zelf even op audiëntie te zijn bij de tsaar op zijn gouden troon (te zien in de eerste tentoonstellingszaal). Voor deze feestelijke heropening kon de Amsterdamse vestiging van het museum putten uit een collectie van bijna drie miljoen kunstwerken. Waarom al die mottige japonnen van vergeten groothertoginnen? Waarom niet openen met een tentoonstelling over Catharina de Grote, of een paar van de circa 1000 in Sint-Petersburg aanwezige Hollandse meesters naar Amsterdam halen?

Because fashion sells. Bijna iedereen, behalve vervelende mensen die vinden dat we allemaal een juten zak moeten dragen, droomt weg bij een prinsessenjurk. Of het er nou één is van de Russische tsarina, van Chanel of van Viktor&Rolf.

Mode is toegepaste kunst, en soms leidt dat tot verbazingwekkende mengvormen, zoals bij de Italiaanse ontwerpster Elsa Schiaparelli (1890-1973) die zich liet inspireren door het Surrealisme. Haar “shoe hat” en “lobster dress” (een witzijden avondjurk waar Salvador Dalí een kreeft op had geschilderd) waren sensationeel en worden nu getoond in museumzalen. Ook worden relatief nieuwe “stukken” uit de collecties van beroemde ontwerpers vaak aangekocht; in Nederland van o.a. Viktor&Rolf en Niels Klavers.

De twintigste eeuw was de eeuw van fashion. Iemand die midden in al deze ontwikkelingen stond was de excentrieke Diana Vreeland (1903-1989), fashion editor bij Harper’s Bazaar en Vogue, en later conservator op de kostuumafdeling van het Metropolitan Museum of Art. Ze maakte het allemaal mee: het Parijs van de jaren dertig, waar rijke Amerikaanse socialites zich lieten kleden door Schiaparelli en Chanel en feestjes bezochten waar Picasso en Dalí ook kwamen. Na de oorlog de new look van Dior, die ze voor Harper’s Bazaar liet fotograferen door Richard Avedon. Tijdens de jaren zestig maakte Vreeland vernieuwende, bizarre modereportages in Vogue, die het tot dan toe altijd wat chique blad een exponent maakten van de jeugdcultuur: “I think I always had a perfectly clear view of what was possible for the public,” schreef ze in 1984, “give ‘em what they never knew they wanted.” Nog weer later behoorde ze tot een van de vaste figuren in de Factory-entourage van Andy Warhol. Na haar ontslag bij Vogue in 1971 werd Vreeland door het Metropolitan gevraagd “to change around a bit”. Ze begon door Europa te reizen om te collectie uit te breiden en zou twaalf tentoonstellingen inrichten.

diana-vreeland

De tijd van grand dames als Diana Vreeland die dicteerden wat we moesten kopen is allang voorbij. De laatste jaren wordt de modewereld juist gevormd door wat “people in the street” dragen, wat we terugzien op de websites van The Sartorialist, Garance Doré en talloze varianten… eindeloze portretfoto’s van meisjes en jongens die hun outfit met zorg hebben samengesteld: een colbertje uit de tweedehandswinkel met een gek hoedje van H&M, zwarte skinny jeans met een zwart t-shirt en knalrode schoenen; alles zo doordacht en zo perfect. Bij het bekijken van dit soort foto’s dringt zich soms de associatie op met de serie “Exactitudes”, die jarenlang in de Volkskrant verscheen; een pagina portretjes van voorbijgangers die zich, onafhankelijk van elkaar, allemaal hetzelfde bleken te kleden.

exactitudes

In Museum Boijmans van Beuningen is tot 10 januari de tentoonstelling The Art of Fashion te zien waar “het spanningsveld tussen mode en kunst” in beeld wordt gebracht door objecten en ontwerpen die balanceren tussen de twee disciplines. Er wordt gesproken over een “vervagende grens”, omdat modeontwerpers kunstenaars steeds meer beïnvloeden, en vice versa. Vijfentwintig ontwerpers en kunstenaars zijn uitgenodigd om hun visie te tonen.

Kijk en oordeel zelf. De combinatie kunst en mode is boeiend; toch kan ik het niet helpen dat ik altijd moet denken aan wat good old Diana Vreeland ooit zei: “there’s very little art in the world. What there is is splendid, but let’s not confuse it with fashion.”

Sanne Rispens

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Red zaterdag onze democratie 1

Red zaterdag onze democratie

Als terrorisme en doodsbedreigingen niet meer worden geschuwd om een racistische traditie in stand te houden, is jezelf uitspreken niet meer genoeg, ziet Naomí Combrink. De vrijheid van vergadering en de democratie staan op het spel. Lees meer

Alles vijf sterren: 15

Persoonlijke revoluties en opdringerige aansporingen

Deze week worden we blij van een eeuwenoude schoolkrant, een handig polsbandje en een kostuumdrama zoals we dat niet gewend zijn. Lees meer

Tip: Ga saneren

Ga saneren

De nachtmerrie van elke boekenliefhebber: Esmé van den Boom moet voor haar werk in de bibliotheek boeken wegdoen. Of word je hier juist ook wel zen van? Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Alles vijf sterren: Over straat in een andere wereld

Over straat in een andere wereld

Deze week worden we blij van een ontroerende, grappige bewerking van Oorlog en Vrede, een hilarische podcast over porno, en een app die hardlopen combineert met zombies. Lees meer

Column: Een brief op de schoorsteenmantel

Een brief op de schoorsteenmantel

In de jaren '70 hadden veel dertigers iets uit te vechten met hun moeder. Zo ook Trudy, die de hare speciaal daarvoor uitnodigde voor een weekend op het strand. Lees meer

Waterlanders

Waterlanders

Annelies van Wijk beschrijft een tragische familiegeschiedenis in de vorm van een kort verhaal. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Hard//talk: Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Met enige verbazing ziet Vivian Mac Gillavry hoe goede doelen geld ophalen met acties die patiënten zelf vaak niet meer kunnen uitvoeren. Lees meer

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen 1

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen

Intenties om (nog) gelukkiger/gezonder/succesvoller te leven? Filosofe Lieke Knijnenburg onthult hoe de kapitalistische samenleving deze intenties in ons programmeert, en hoe we ertegen in opstand kunnen komen. Een bevrijdend essay over tijdverspilling, zelfverwoesting en liefde. Lees meer

Tip: Neem geen kat 1

Neem geen kat

Eva van den Boogaard heeft een kat. Een hele mooie, die het goed doet op Instagram. Maar toch had ze hem liever niet gehad. Een tip om niet onwillekeurig te gaan houden van een dier. Lees meer

 Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Zodra de trailer verzegeld werd, waren de 39 Chinese migranten die zich erin hadden verstopt kansloos. Het nieuws in beeld door Rob Worst. Lees meer

Alles vijf sterren 2

Zo komen we de herfst wel door

Deze week worden we blij van een ouderwetse spelletjesavond (bij jou thuis), het elegie van Kate Tempest en een fotoarchief. Lees meer

Column: Joh wat origineel

Joh wat origineel

Iduna Paalman had een zinnelijke droom over iemand die niet haar vriend is. Wat moet ze daarvan maken? Lees meer

Is het demonstratierecht in Nederland een farce?

Is het demonstratie­recht in Nederland een farce?

Na roerige protestweken met boze boeren en blokkades door Extinction Rebellion maakt Jarmo Berkhout de balans op. Hoe staat het er eigenlijk voor met het demonstratierecht in Nederland? Lees meer

Tip: Maak zinloze lijstjes

Maak zinloze lijstjes

Het schrijven gaat Jozien Wijkhuis niet altijd even makkelijk af, terwijl ze eigenlijk niets liever doet. Een podcast van Tim Clare bood soelaas. Een tip om het schrijven te demystificeren. Lees meer

Beeldbrekers (VI): 'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

Op de Dutch Design Week staat dit jaar de maakbaarheid van toekomst centraal. Tom Loois, een van de curatoren van de tentoonstelling ‘The Object Is Absent’, over hun tentoonstelling zonder objecten. Lees meer

Gedichten geïnspireerd op Long in the Tooth 3

Gedichten geïnspireerd op Long in the Tooth

Yentl van Stokkum schreef drie gedichten ter gelegenheid van de tentoonstelling Long in the Tooth van Josse Pyl. Joëlle de Ruiter maakte er illustraties bij. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5