Asset 14

Hoe stem je voor de kunst?

Hard//hoofd presenteert De Culturele Stemwijzer, een handig overzicht van de standpunten over kunst en cultuur van de diverse partijen. Na de gevestigde namen zijn nu de kleinere partijen aan de beurt: 50PLUS, FvD, SGP, ChristenUnie, DENK, Piratenpartij en Partij voor de Dieren.

Kunst en cultuur zijn voor veel kleinere partijen niet onmiddellijk een prioriteit. Dat is begrijpelijk gezien de vele domeinen waar een politieke partij zich mee bezig moet houden, maar ook jammer voor wie van plan is op een kleine partij te stemmen en kunst en cultuur belangrijk vindt.

Toch zijn kleine partijen niet onbelangrijk. Afgelopen november was de stem van ChristenUnie bijvoorbeeld doorslaggevend in het besluit om de cultuurbegroting te verruimen met 10 miljoen euro, waardoor belangrijke theatergezelschappen de boeken niet hoefden te sluiten.

50Plus

Visie
Het woord 'kunst' komt in het partijprogramma van 50Plus welgeteld één keer voor, in de zin dat het gebruik van kunstmest verminderd moet worden. Het woord cultuur wordt vaker genoemd, bijvoorbeeld in het voornemen om de CJP-Pas te blijven ondersteunen en het idee dat cultuureducatie belangrijk is. In de standpunten komt verder naar voren dat gezelschappen moeten worden gestimuleerd om meer activiteiten overdag te programmeren, wellicht zodat de ouderen tijdens de voorstelling niet in slaap vallen?
Tot slot vindt 50Plus het belangrijk 'om de verworvenheden uit het verleden, hoe ons land in het verleden functioneerde en hoe de bevolking destijds leefde, te bewaren'.
Dit laatste onderstreept de conservatieve cultuurvisie die uit het partijprogramma naar voren komt, en die verder weinig onderbouwd blijft. Heel goed van 50Plus dat ze de CJP-Pas willen behouden. Maar om cultuurminnende ouderen voor de partij te enthousiasmeren zal er meer nodig zijn.

Financiën
Op basis van het partijprogramma is niet te achterhalen hoe 50Plus denkt over het financieren van kunst en cultuur.

FvD

Visie
Forum voor Democratie is een partij die volgens woordvoerder Zlata Brouwer ‘al het goeds en moois dat het Westen heeft voortgebracht wil behouden, uitdragen en onderwijzen’. Het partijprogramma stelt verder dat er momenteel vooral ‘segregatie-bevorderende, weg-met-ons projecten worden gefinancierd terwijl we datgene waar we trots op mogen zijn, het mooiste en het beste dat het Westen heeft voortgebracht, onderschoffelen'. Als reactie op mijn verzoek om verdere toelichting word ik doorverwezen naar een artikel in TPO, waarin Brouwer stelt: ‘Het lijkt zo vanzelfsprekend dat dit (de verworvenheden van de westerse cultuur, red.) altijd zal blijven bestaan – maar helaas staan de Europese kunst en cultuur onder druk. Met veel geweld dreigt de moderne tijd onze fijngevoeligheid te vertrappen.’
FvD stelt cultuur dus centraal, maar hanteert wel een conservatieve, beperkte visie van het type culturele uitingen dat behouden en uitgedragen moet worden. Die moeten westers, dat wil zeggen, Europees zijn, en klassiek.

Financiën
De bezuinigingen van 2011 zijn volgens Brouwer zeer destructief geweest, maar de oplossing is volgens haar niet per se om de budgetten te verhogen. FvD vindt dat de kunst en cultuur van onderop moeten worden georganiseerd en denkt dit te kunnen bereiken door belastingverlagingen en het verminderen van regels. Daarnaast gaat er volgens Brouwer te veel van het cultuurbudget naar dingen die niet direct aan de kunstpraktijk gelieerd zijn. Een drastische vermindering van de regeldruk zou de kunsten ten goede komen.

SGP

Visie
De SGP stuurt als antwoord op mijn interviewverzoek een passage uit haar partijprogramma:'Kunst en cultuur zijn uiterst waardevol voor een samenleving. Het tilt uit boven het alledaagse en kan mensen aan het denken zetten. Ook kan het mensen meer inzicht geven in de geschiedenis en hoe mensen in het verleden dachten en leefden.’ In dezelfde passage vinden we een verkapt pleidooi voor meer budget om kerken te renoveren:
'De overheid draagt daarom een bijzondere verantwoordelijkheid om erfgoed in stand te houden en toegankelijk te maken voor het publiek. Vanwege de bijzondere positie van monumenten als onderdeel van de publieke ruimte wil de SGP hiervoor extra middelen beschikbaar stellen. Het onderhoud van grote monumenten vraagt meer financiële ondersteuning.'
Dat is het wel zo'n beetje wat de SGP betreft.

Financiën
Een expliciet standpunt over het financieren van de kunsten is niet te vinden in het partijprogramma van de SGP. Wel lijkt de volgende zin erop te wijzen dat de SGP geen fan is van overheidssubsidie: ‘Het maken en genieten van kunst is toch allereerst een zaak van degenen die er hun levenswerk van maken en ervan genieten’.

ChristenUnie

Visie
De ChristenUnie is van de christelijke partijen het meest betrokken is bij de kunsten. Uit het partijprogramma: ‘Kunst en cultuur horen bij ons menszijn en zijn waardevol voor een open en bloeiende samenleving. Bibliotheken, concertzalen, musea en toneelhuizen, het zijn plekken waar mensen graag vertoeven. Kunst kan het leven verrijken, mensen bij elkaar brengen en nieuwe inzichten geven, zowel in het mooie als in het lijden.’
Kunst- en cultuureducatie spelen een belangrijke rol: ‘De ChristenUnie vindt het belangrijk dat kinderen en jongeren met kunst en cultuur in aanraking komen. Door beoefening van de amateurkunsten ontdekken en ontplooien zij hun creatieve talenten. Cultuureducatie is een belangrijk onderdeel van hun vorming en verdient een plek in het onderwijs.’
Het cultuurprogramma van de ChristenUnie is goed onderbouwd en in dit filmpje van Kunsten '92 spreekt lijsttrekker Gert-Jan Segers bevlogen over het belang ervan. Als je graag op een Christelijke partij stemt, laat het dan de ChristenUnie zijn.

Financiën
De ChristenUnie vindt de financiering van kunst een taak van de overheid en pleit ervoor dat de subsidies beter verdeeld worden over het hele land, zodat iedereen van kunst en cultuur kan genieten. In het partijprogramma is verder aandacht voor de zwakke positie van zzp’ers, de gebrekkige talentontwikkeling en de dreiging van de verschraling van het cultuuraanbod als gevolg van de bezuinigingen. ‘Talentontwikkeling vormt de basis van het culturele klimaat’, stelt het partijprogramma. ‘Creatieve broedplekken zoals culturele podia, het kunstvakonderwijs en postacademische instellingen zijn daar belangrijk voor.’
De Christenunie was daarnaast een van de partijen die vorig jaar stemden voor 10 miljoen euro extra overheidsbesteding voor cultuur, waardoor een aantal gezelschappen de boeken niet hoefde te sluiten.

DENK

Visie
DENK maakt in de titel van haar partijprogramma Denkend aan Nederland bewust of onbewust een verwijzing naar Marsmans beroemde gedicht.Een coherent cultuurbeleid, of uberhaupt een aparte paragraaf over de standpunten van de partij over kunst en cultuur ontbreekt echter. Het woord kunst komt enkel voor in de volgende zin: ‘Volgens DENK is het onverantwoord als er kunstmatig onderscheid tussen mensen wordt gemaakt.’

Financiën
Of DENK meer of minder middelen voor cultuur wil uittrekken valt op grond van haar programma niet te achterhalen.

Piratenpartij

Visie
De Piratenpartij heeft geen aparte woordvoerder voor cultuur, maar Matthijs Pontier, nummer 2 op de lijst van de partij, is wel beschikbaar voor een telefonisch interview. 'De Piratenpartij staat voor een toegankelijke cultuur die door de overheid wordt gesubsidieerd’, licht hij toe. ‘Cultuur is belangrijk omdat het bijdraagt aan de ontwikkeling van mensen, het maakt ze gelukkiger.’ Ook is cultuur volgens de Piratenpartij goed voor de economie: bedrijven zullen zich eerder willen vestigen in steden met eenrijk cultureel aanbod.
In het partijprogramma van de Piratenpartij vinden we verder een oproep tot het moderniseren van het auteursrecht, een interessant idee dat nog een betere uitwerking verdient.

Financiën
De Piratenpartij wil een verhoging van het budget voor kunst en cultuur en noemt daarnaast het basisinkomen als belangrijke katalysator in deze sector. Pontier: ‘Met een basisinkomen kunnen kunstenaars onbekommerd tijd steken in hun werk en zich hierop concentreren.’

Partij voor de Dieren

Visie
Na het zoveelste telefoontje gaf ik het op een woordvoerder van de PvdD te pakken te krijgen. Gelukkig is kunst en cultuur in het partijprogramma ruimschoots aanwezig: ‘Kunst en cultuur zorgen voor een verrijking van het leven en staan voor de immateriële waarden die de Partij voor de Dieren belangrijk vindt. Het zet aan het denken, maakt emoties los, ontroert en ontregelt. Kunst en cultuur helpen mensen om buiten de gebaande paden te denken; en dat heeft de samenleving hard nodig.’
Verder staat de partij voor een goede spreiding van het kunst- en cultuuraanbod. Ook uit het partijprogramma: ‘De Partij voor de Dieren vindt dat kunst en cultuur voor elke Nederlander toegankelijk horen te zijn: de overheid moet kunst- en cultuuraanbod in heel Nederland faciliteren, niet alleen in de Randstad. Musea moeten minstens één dag in de week gratis toegankelijk zijn.’
Tot slot citeert PvdD Lucebert. ‘Met Lucebert zijn wij van mening dat alles van waarde weerloos is – dat geldt zeker voor kunst en cultuur.’
Goede intenties zijn er dus zeker bij de Partij voor de Dieren, nu nog een woordvoerder voor cultuur.

Financiën
In het partijprogramma schrijft de PvdD over financiering van cultuur: ‘We wijzen de kabinetsplannen om te bezuinigen op kunst en cultuur af, wij vinden dat het budget aanmerkelijk omhoog zou moeten.’

Concluderend

Allereerst is een kleine kanttekening hier op z’n plaats: voor kleinere partijen geldt dat ze hun plannen naar alle waarschijnlijkheid niet zullen hoeven uitvoeren. Gevallen waarin een kleine partij de doorslag kan geven op cultuurgebied zijn zeldzaam, de standpunten van deze partijen zijn daarom minder goed te vergelijken met die van grotere partijen. Wanneer een kleine partij mooie plannen maakt voor cultuur, maar niemand aan zich heeft verbonden om deze uit te voeren of toe te lichten, is de haalbaarheid en geloofwaardigheid ervan op z’n minst twijfelachtig.

Dat gezegd hebbende, zijn er een paar partijen die kunst en cultuur duidelijk een warm hart toedragen: ChristenUnie, Partij voor de Dieren, de Piratenpartij, en op een merkwaardige, conservatieve manier ook Forum voor Democratie. De partijen DENK, 50Plus en SGP hebben kunst en cultuur niet op de prioriteitenlijst.

Wil je liever op een grotere partij stemmen? Zie dan hier voor Deel I van de Culturele Stemwijzer

Beeld: Eline Benjaminsen, uit de serie Temple

Hard//hoofd lees je gratis. Geniet je met enige regelmaat van onze publicaties? Overweeg dan om ons te steunen. Bij een donatie ontvang je nu het Winterboek.

Mail

Alexander Nieuwenhuis is freelance journalist, schrijver van de Intuïtieve Encyclopedie en theatermaker.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

Leven in een grijs gebied

Leven in een grijs gebied

Wat gebeurt er met je zelfbeeld als je chronisch ziek wordt? Accepteer je de ziekte als een deel van jezelf, of blijf je uitkijken naar de dag waarop je genezen bent? Lees meer

Alles Vijf Sterren: 44

Warm en comfortabel

Deze week worden onze redacteurs blij van een goede jas en muziek om mee naar bed te gaan (of juist mee op te staan). Lees meer

 Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Het maken van de digitale kunstwerken kost ‘kolossale hoeveelheden’ rekenkracht van computers, aldus the New York Times. Lees meer

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

De nieuwste verkiezingen lieten ons weer eens zien hoe Nederland aan het afglijden is naar het rechtereinde van de politiek. Hoe kan dat? Is het niet tijd dat links even boos wordt als Wilders en Baudet? Lees meer

Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Een dag uit het leven

Een dag in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt

Er zijn zoveel dingen die je zou kunnen zijn. Bioboer, au-pair à Paris, muze, schrijver, schilder, heks... En tegelijk heb je maar één leven om al je ambities in waar te maken. Lies Jo Vandenhende deconstrueert deze tragiek liefdevol door ons een dag mee te nemen in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt. Met een illustratie van Tonke Koppelaar. Lees meer

Automatische concepten 38

Hard//hoofd zoekt een nieuwe adjunct-hoofdredacteur

De adjunct-hoofdredacteur denkt mee over de koers van het tijdschrift en heeft een stem in belangrijke beslissingen. Lees meer

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties) 2

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties)

Ter ondersteuning van de chef Illustratie zijn wij op zoek naar een beeldredacteur illustraties. Lees meer

Automatische concepten 54

Een miljoen huizen houden het te droog

Zeker een miljoen huizen in Nederland dreigen te verzakken, en dat aantal is de afgelopen jaren flink toegenomen. De boosdoener: droogte. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 43

Lekker soggen

Deze week worden onze redacteurs blij van lachen om Mark R., lessen over de media en het kunnen bijdragen aan de vismigratie in Utrecht. Lees meer

Een ritje maken

Een ritje maken

In dit verhaal van Sonja Buljevac maken Renée en haar oma een wandeling bij de boulevard van Vlissingen. Terwijl haar oma volop geniet, wordt Renée geconfronteerd met de gebeurtenissen van de vorige nacht. Lees meer

Hard//talk: Onderdak is een mensenrecht

Onderdak is een mensenrecht

Over dakloosheid hoeven we geen uitvoerige politieke discussies te voeren, aldus Jihane Chaara. Onderdak is namelijk niets minder dan een mensenrecht (iets wat men in de Nederlandse politiek even vergeten lijkt te zijn). Lees meer

De nobele kunst van het missen

De nobele kunst van het missen

Marthe van Bronkhorst mist een hoop dingen in haar leven. Haarelastiekjes, de deuk in de bank die ze maakte in het vakantiehuisje, en ze kan maar niet vergeten dat Philip Freriks gestopt is met het journaal. (kom terug, Philip!). Maar waar komt dit missen vandaan?
Met (voor de laatste keer!) een illustratie van Jessica Bacuna. Lees meer

Filmtrialoog: Nocturne

Nocturne

Onze redacteurs zagen Nocturne, een film over het maken van een film. Hoofdpersonage Alex rent een nacht lang door zijn eigen hoofd, op zoek naar het sluitende idee, de juiste acteurs, een kloppend verhaal. Het sprak esthetisch heel erg aan, maar zaaide ook een hoop verwarring. Lees meer

Nieuws in beeld: 13

Onze corona-aanpak laat talloze aardbewoners stikken

Dat het materiaal waarmee we onszelf tegen corona beschermen voor een golf aan afval zou zorgen, zagen we al van verre aankomen. Illustrator Simcha van der Veen is dan ook verbijsterd: waarom doen we hier niets tegen? Lees meer

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Dat je niet op zoek hoeft naar de diepere betekenis en ook enkel de vorm van een film kan waarderen, bewijst de animatiefilm 'The Nose or Conspiracy of Mavericks'. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Eindelijk lente

Eindelijk lente

Deze week worden we blij van een fijn boek, roze k-pop en Den Bosch. Lees meer

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Anna Visser is van jongs af aan een fervent liefhebber van Jane Austen. Een onlangs verschenen hervertelling van Emma werpt nieuw licht op haar hartstocht voor het kostuumdrama, maar misschien nog meer op haar zelfbeeld. Lees meer

Column: Wasverzachter

Wasverzachter

Een fietstochtje met twee vrienden voert Eva naar een nieuwbouwwijk, waar het leven bij nader inzien toch zo slecht nog niet zou zijn. Lees meer