tickets
Asset 14

Verzet

Mijn overgrootvader, brigadier Anthonie Dirk van der Haar uit De Bilt, weigerde als een van de weinige politiefunctionarissen in de oorlog Joden op te halen. Zijn zoon, Rein van der Haar, voerde de Utrechtse Knokploeg aan onder de schuilnaam Frits. Mijn oma, Catharina Agatha van der Haar, ontvluchtte Arnhem met twee kleine baby’s tijdens Operatie Market Garden en doorkruiste in het holst van de hongerwinter stiekem met fietstassen vol melk en brood het boerenland. Mijn opa van moederskant, Hendrik Lenting, bevoer op D-Day met zijn schip de Duurswold de kust van Normandië om gewonde soldaten naar hospitaalschepen te transporteren. En mijn oom Bert verstopte twee meisjes op zolder (ook in oorlogscontext, goddank).

Helaas is dit heldhaftige type van verzet geen erfelijk materiaal in mijn familie; in ieder geval is die lijn bij mij gestopt. Wanneer ik naar het verzet in mijn leven kijk, is dat veelal kwetsend voor anderen geweest en volledig egoïstisch.

Dat begint eigenlijk al bij mijn conceptie. Mijn ouders kenden elkaar drieënhalve week; ze waren na een contactadvertentie in Vrij Nederland - die rubriek was een beetje het Tinder van toen - met elkaar gaan wandelen in de Weerribben en hadden allerminst plannen om binnen een maand of negen al een kind op aarde te toveren.

Maar hee.

Een jaar later ongeveer zei ik mijn eerste woord. Dat was niet papa of mama, maar sef. Dat betekende ‘zelf’, waarmee ik bedoelde: ga toch weg met dat bananenprakje, laat het me in vredesnaam zelf doen.
En vanaf dat punt doorliep ik, zoals ieder gezond mensenkind, vele fasen van verzet. De fase van niet naar bed willen, die geruisloos overging in niet uit bed willen komen. Net zo lang doorzeuren tot ik een cavia bezat (die ik om onverklaarbare redenen Geertje noemde) maar vervolgens niet de volgekeutelde kranten uit zijn hok willen halen.

Op mijn elfde was sprake van een bescheiden hoogtepunt. Tijdens de avondmaaltijd schraapte ik plechtig mijn keel - mes en vork in twee vuisten recht omhoog - en kondigde aan dat het allemaal wel lang genoeg geduurd had.
‘Wat heeft lang genoeg geduurd?’ vroegen mijn ouders vol oprechte interesse.
‘Ik heb nu elf jaar lang naar jullie geluisterd,’ legde ik uit, ‘vanaf nu ga ik mijn eigen zin doen.’
Waarop mijn vader zei: ‘Prima, maar natuurlijk lieve Laura wat een stoer idee! Ik ben alleen wel reuze benieuwd hoe je dat dan gaat doen met woonruimte, en inkomsten bijvoorbeeld?’
Hoe ik dat heb opgelost kan ik me niet meer herinneren, maar ik weet wel dat ik - tot mijn brandende woede - op mijn veertiende nog steeds thuis woonde. Thuis was het helse domein waar ik me aan allerlei kansloze regels diende te houden. Van de koelkastdeur dichtdoen tot afmelden ’s nachts, vóór de ochtend natuurlijk, en de muziek niet op maximaal en geen Mars vlak voor het eten en braaf ‘Oh when the Saints' oefenen voor saxofoonles bij Hansje die zo onmenselijk hard uit haar mond stonk.

Er leek geen uitweg uit dit keurslijf, behalve doorlopend rekenen welke van de twee kwaden het ergst was: de straf voor mijn actie, of de actie afblazen. Een hele week nablijven voor een gespijbelde donderdag bleek al gauw twintig minuten minder binnen de schoolmuren dan die dag niet spijbelen. En vier weken geen zakgeld was nog steeds lucratief na het jatten van een flesje CK One. Ik werd een ster in vergelijkingen (en slaagde zelfs met een 9 voor wiskunde, iets wat niemand ooit voor mogelijk had gehouden).

Maar mijn verzet werd grimmiger. Of iets mocht was al gauw van geen enkel belang meer, en daar zat een duidelijk stijgende lijn in. Van een stiekeme sigaret en af en toe wat bessenjenever ging het naar knockout-blowen en comazuipen. Van te laat thuiskomen naar niet meer thuiskomen. Van het eerste lesuur missen naar nooit meer op school verschijnen.

Stijgende lijnen bereiken uiteindelijk een punt van verzadiging. De S-curve heet dat, weet ik uit mijn wiskundetijd. Die S-curve is duidelijk zichtbaar bij dierengemeenschappen, die zich blijven uitbreiden tot de maximale omvang binnen hun habitat bereikt is. Dan volgt massale sterfte, en hebben de overgebleven exemplaren weer genoeg ruimte en voedsel. Een S, dus. Gekanteld.
Bij ons stierf niemand, maar ik werd wel van school gestuurd. En uit huis gezet.

Toen ook het RIAGG mij als ‘moeilijk opvoedbaar’ had bestempeld, verhuisden mijn ouders van de stad naar een boerengehucht, en kreeg ik de keuze: meegaan naar no man’s land, of achterblijven in woede.
Achterblijven op je vijftiende klinkt aanvankelijk beter dan het is. Achterblijven op je vijftiende betekent namelijk Begeleid Wonen, met een Diederik die controleert waar je bent en wat je doet (en met wie). Het betekent met ranzige onbekenden een douche delen in een gang betimmerd met hardboardplaten. En het betekent boven alles: ie-de-re dag zelf je afwas doen.

Dit was het punt waarop mijn verzet brak. Ik capituleerde, boog mijn hoofd en vertrok met mijn familie naar de Achterhoek.

Mail

Laura van der Haar is archeoloog en schrijver.

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
10 jaar Hard//hoofd in Het HEM

10 jaar Hard//hoofd in Het HEM

Op de eerste lentedag van dit decennium viert Hard//hoofd haar 10-jarig bestaan in Het HEM. Samen met de alchemisten van deze tijd toveren we Het HEM om tot nachtlaboratorium. Vier met ons mee! Lees meer

 Klimt achter de klimop

Klimt achter de klimop

Italiaanse tuinmannen bevrijdden een vrouw die zo'n 60 tot 100 miljoen euro waard blijkt. Het nieuws in beeld door Veerle van der Veer. Lees meer

Trotse mixtape

Trotse mixtape

Als je buren aan de deur komen bonzen, is dat om de link naar deze playlist te vragen. Lees meer

Automatische concepten 32

Het glas had jouw vorm

Thijs Joores bespreekt in zijn gedichten een donkere kant van trots: over het Imposter Syndrome en thuiskomen bij je ouders waar je kindertekeningen nog op het toilet hangen. Lees meer

Alles vijf sterren: 19

Trots op onze menselijkheid

Deze week worden we blij (en trots) van burlesque, zwart-witfoto's in elke kleur van de regenboog en het tweede seizoen van Sex Education. Lees meer

De humblebrag

De humblebrag

Anne Staal gaat in gesprek met haar miereneter, want er moet haar iets van het hart. Lees meer

Stemmen die wegsterven in de wind

Stemmen die wegsterven in de wind

Een auteur heeft zich teruggetrokken in een grauwe hotelkamer en werkt aan een boek, om niet te hoeven praten en niks uit te hoeven leggen. Voor zolang het duurt. Want van wie is het boek uiteindelijk: van de schrijver of van de lezers? Lees meer

 Wat betekent het om erbij te horen?

Wat betekent het om erbij te horen?

In deze extra Beeldspraak, speciaal voor de Trotse week, zoomt Alex Avgud in op de lichamen van zij die zich niet aan de norm wensen te houden: migranten, lhbt'ers of beide. Lees meer

Zondeval 2.0: hoe (niet) te leven in de klimaathel

Zondeval 2.0 Hoe (niet) te leven in de klimaathel

Terwijl de aarde warmer wordt dan goed voor ons is, ziet Iris Blaak dat mensen naar uitersten grijpen om hiermee om te gaan. Waar de een zijn kop in het zand steekt, neemt de ander juist het drastische besluit om zich niet meer voort te planten. Lees meer

Column: Jouw haar is ook mooi, hoor

Jouw haar is ook mooi, hoor

Iduna Paalman kan nog steeds met schaamte terugdenken aan die keer dat een jongen op het festival vond dat ze tof haar had, en hoe ze dat voor even geloofde. Lees meer

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Uiterlijk schoon is zowel een vloek als een zegen voor Jihane Chaara. Ze merkt dat het al te vaak het zicht ontneemt op alles wat er onder de oppervlakte aanwezig is. Ze zoekt haar heil in de filosofie van body neutrality. Lees meer

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Yentl van Stokkum onderzoekt de trots die ze in haar dagelijks leven om zich heen ziet: in kleedkamers, in opgeruimde kamers en in primetime televisieprogramma's. Lees meer

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Honger en rampspoed te over in de wereld, maar op sociale media ziet Wieneke van Koppen alleen maar voorspoed en persoonlijk geluk. Hoe zit dat? Ze gaat te rade bij emotie-psycholoog Ad Vingerhoets. Lees meer

Train je trots

Train je trots

Roos Wolthers besefte dat ze eigenlijk nooit trots is op zichzelf. Sterker nog: ze ziet vooral wat ze verkeerd doet. Maar trots kun je trainen. Een tip om je eigen prestaties te benoemen. Lees meer

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Deze week paradeert, poseert en flaneert Hard//hoofd erop los, want wij zijn trots, en de hele wereld mag het weten. Lees meer

 Kikker-K'NEX

Kikker-K'NEX

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd kleine robotjes te maken met levende cellen uit kikkerembryo's. Aida de Jong bracht het nieuws in beeld. Lees meer

 1

Lieflijkheid, comfort, en verbeelding

Deze week worden we blij van een boek van Jenny Slate, een fleecepyjama en de horoscopen van Rob Breszny. Lees meer

 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

Seoul 2

Seoul

Thijs Joores schreef deze ritmische gedichtencyclus tijdens de jaarwisseling in Seoul. Het begint kalm, maar eindigt in een wervelwind aan gedachten en reflecties. Lees meer

Petrov zit

Petrov zit

Maria draaide zich om en liep de kamer uit. Petrov staarde naar het bruine plastic, de hoorn, de zwart met witte cijfers. Zijn starre billen raakten het leer en zijn ogen werden naar het tafeltje naast het raam getrokken. Het tafeltje met de telefoon, ver buiten zijn bereik. Zijn gedachtes vormden woorden die hij niet... Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan