Asset 14

Verzet

Mijn overgrootvader, brigadier Anthonie Dirk van der Haar uit De Bilt, weigerde als een van de weinige politiefunctionarissen in de oorlog Joden op te halen. Zijn zoon, Rein van der Haar, voerde de Utrechtse Knokploeg aan onder de schuilnaam Frits. Mijn oma, Catharina Agatha van der Haar, ontvluchtte Arnhem met twee kleine baby’s tijdens Operatie Market Garden en doorkruiste in het holst van de hongerwinter stiekem met fietstassen vol melk en brood het boerenland. Mijn opa van moederskant, Hendrik Lenting, bevoer op D-Day met zijn schip de Duurswold de kust van Normandië om gewonde soldaten naar hospitaalschepen te transporteren. En mijn oom Bert verstopte twee meisjes op zolder (ook in oorlogscontext, goddank).

Helaas is dit heldhaftige type van verzet geen erfelijk materiaal in mijn familie; in ieder geval is die lijn bij mij gestopt. Wanneer ik naar het verzet in mijn leven kijk, is dat veelal kwetsend voor anderen geweest en volledig egoïstisch.

Dat begint eigenlijk al bij mijn conceptie. Mijn ouders kenden elkaar drieënhalve week; ze waren na een contactadvertentie in Vrij Nederland - die rubriek was een beetje het Tinder van toen - met elkaar gaan wandelen in de Weerribben en hadden allerminst plannen om binnen een maand of negen al een kind op aarde te toveren.

Maar hee.

Een jaar later ongeveer zei ik mijn eerste woord. Dat was niet papa of mama, maar sef. Dat betekende ‘zelf’, waarmee ik bedoelde: ga toch weg met dat bananenprakje, laat het me in vredesnaam zelf doen.
En vanaf dat punt doorliep ik, zoals ieder gezond mensenkind, vele fasen van verzet. De fase van niet naar bed willen, die geruisloos overging in niet uit bed willen komen. Net zo lang doorzeuren tot ik een cavia bezat (die ik om onverklaarbare redenen Geertje noemde) maar vervolgens niet de volgekeutelde kranten uit zijn hok willen halen.

Op mijn elfde was sprake van een bescheiden hoogtepunt. Tijdens de avondmaaltijd schraapte ik plechtig mijn keel - mes en vork in twee vuisten recht omhoog - en kondigde aan dat het allemaal wel lang genoeg geduurd had.
‘Wat heeft lang genoeg geduurd?’ vroegen mijn ouders vol oprechte interesse.
‘Ik heb nu elf jaar lang naar jullie geluisterd,’ legde ik uit, ‘vanaf nu ga ik mijn eigen zin doen.’
Waarop mijn vader zei: ‘Prima, maar natuurlijk lieve Laura wat een stoer idee! Ik ben alleen wel reuze benieuwd hoe je dat dan gaat doen met woonruimte, en inkomsten bijvoorbeeld?’
Hoe ik dat heb opgelost kan ik me niet meer herinneren, maar ik weet wel dat ik - tot mijn brandende woede - op mijn veertiende nog steeds thuis woonde. Thuis was het helse domein waar ik me aan allerlei kansloze regels diende te houden. Van de koelkastdeur dichtdoen tot afmelden ’s nachts, vóór de ochtend natuurlijk, en de muziek niet op maximaal en geen Mars vlak voor het eten en braaf ‘Oh when the Saints' oefenen voor saxofoonles bij Hansje die zo onmenselijk hard uit haar mond stonk.

Er leek geen uitweg uit dit keurslijf, behalve doorlopend rekenen welke van de twee kwaden het ergst was: de straf voor mijn actie, of de actie afblazen. Een hele week nablijven voor een gespijbelde donderdag bleek al gauw twintig minuten minder binnen de schoolmuren dan die dag niet spijbelen. En vier weken geen zakgeld was nog steeds lucratief na het jatten van een flesje CK One. Ik werd een ster in vergelijkingen (en slaagde zelfs met een 9 voor wiskunde, iets wat niemand ooit voor mogelijk had gehouden).

Maar mijn verzet werd grimmiger. Of iets mocht was al gauw van geen enkel belang meer, en daar zat een duidelijk stijgende lijn in. Van een stiekeme sigaret en af en toe wat bessenjenever ging het naar knockout-blowen en comazuipen. Van te laat thuiskomen naar niet meer thuiskomen. Van het eerste lesuur missen naar nooit meer op school verschijnen.

Stijgende lijnen bereiken uiteindelijk een punt van verzadiging. De S-curve heet dat, weet ik uit mijn wiskundetijd. Die S-curve is duidelijk zichtbaar bij dierengemeenschappen, die zich blijven uitbreiden tot de maximale omvang binnen hun habitat bereikt is. Dan volgt massale sterfte, en hebben de overgebleven exemplaren weer genoeg ruimte en voedsel. Een S, dus. Gekanteld.
Bij ons stierf niemand, maar ik werd wel van school gestuurd. En uit huis gezet.

Toen ook het RIAGG mij als ‘moeilijk opvoedbaar’ had bestempeld, verhuisden mijn ouders van de stad naar een boerengehucht, en kreeg ik de keuze: meegaan naar no man’s land, of achterblijven in woede.
Achterblijven op je vijftiende klinkt aanvankelijk beter dan het is. Achterblijven op je vijftiende betekent namelijk Begeleid Wonen, met een Diederik die controleert waar je bent en wat je doet (en met wie). Het betekent met ranzige onbekenden een douche delen in een gang betimmerd met hardboardplaten. En het betekent boven alles: ie-de-re dag zelf je afwas doen.

Dit was het punt waarop mijn verzet brak. Ik capituleerde, boog mijn hoofd en vertrok met mijn familie naar de Achterhoek.

Mail

Laura van der Haar is archeoloog en schrijver.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
'Mijn familiegeschiedenis is een puzzel waarvan ik steeds meer stukjes vind’ 1

‘Mijn familiegeschiedenis is een puzzel waarvan ik steeds meer stukjes vind’

Na het overlijden van zijn grootouders vinden Stephan Splinter en zijn vader op zolder een schat aan informatie. Aan de hand van de documenten en de spaarzame verhalen van opa, beginnen ze hun veelbewogen familiegeschiedenis in Nederlands-Indië te reconstrueren. Lees meer

Nieuws in beeld: Donorhart uit een doos

Donorhart uit een doos

De heart-in-a-box kan (vlak) na het overlijden van een donor diens hart weer op gang laten komen. Illustrator Simcha van der Veen is diep onder de indruk. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 47

Ontspan, Vladimir is hier

Deze week worden onze redacteurs blij van de zooi van iemand anders, de PlayStation en een Putin-stickerpakket. Lees meer

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Linkse mensen hebben vaak het idee dat zij buiten en boven de 'verkrachtingscultuur' staan, meent Harriet Bergman. Maar iemands politieke overtuiging zegt weinig over hoe diegene daadwerkelijk met machtsverschillen omgaat. Lees meer

Tompouce 1

Tompouce

Eva vraagt zich af waarom de documentatie van haar jeugd ineens leuk moet zijn nu haar moeder alle oude videobanden heeft laten digitaliseren. Lees meer

Constant in verbinding en toch eenzaam

Constant in verbinding en toch eenzaam

Een plek waar je echt alleen bent en niet steeds naar je telefoon kunt grijpen. Waar vinden we die nog? Stefanie Gordin denkt met heimwee terug aan haar tijd in de Russische datsja's. Lees meer

 Giftige goudkoorts

Giftige goudkoorts

Jaarlijks belandt meer dan 130.000 kilo kwik - gebruikt voor het vinden van goud - in de Surinaamse natuur. Lees meer

Het vervolg van een rouwwoordenboek

Het vervolg van een rouwwoordenboek

De persoonlijke worsteling van Babet te Winkel om woorden te vinden voor haar rouw, was helemaal niet zo persoonlijk. Ze ontving vele berichten van mensen die zich in haar rouwwoordenboek herkenden. Dit is het vervolg van haar rouwwoordenboek. Lees meer

Hard//talk: Wie Thierry volgt

Wie Thierry volgt

Thierry Baudet heeft er heel wat kiezers bij die simpelweg hun vrijheid terug willen. Julius Koetsier vreest dat zij verzeild zullen raken in een moeras van verzinselen over UFO's en dinosaurussen. Lees meer

Nooit meer hier

Nooit meer genocide (hier)

Nooit meer genocide, dat beloven we elkaar op 4 mei. Maar wat zijn de lessen van 4 mei waard als we ze niet kunnen toepassen om nú een groep in nood te redden? Lees meer

Nieuws in beeld: Volle terrassen, volle ic's

Volle terrassen, volle ic's

Het demissionaire kabinet gaf groen licht voor het openen van de terrassen - en dus ook voor volle ic's. Lees meer

(Bos)rebellen

(Bos)rebellen

Deze week worden onze redacteurs blij van die film over het naderende Eurovisie Songfestival, eetbare bloemen en een onterecht vergeten dichter. Lees meer

Winterslaap

Winterslaap

Madeleine grapte al jaren over het houden van een winterslaap. Tot een onderzoeker dit ook echt mogelijk maakt. Wat als mensen een winterslaap zouden houden zoals dassen of beren dat doen? Een kort verhaal door Else Boer. Lees meer

Ali B gaat je niet redden

Ali B gaat je niet redden

‘Self made men’ prediken in online succescursussen dat succes voor iedereen binnen handbereik ligt. Lees meer

Alleen samen krijgen we u eronder

Alleen samen krijgen we u eronder

Mark Rutte is het niet vergeten, vanaf vandaag wordt alles soepel! Geef vooral weer die drie zoenen en alsjeblieft: dicht op de mond graag. Waarom zou je denken aan de uitgeputte zorg en de oplopende IC-cijfers als je ook aan jezelf kan denken? Nou dan. Lees meer

Met (voor het eerst!) een illustratie van Melcher Oosterman. Lees meer

Nieuws in beeld: Vogelgriep grijpt om zich heen

Vogelgriep grijpt om zich heen

Langs de Groningse Waddenkust zijn honderden vogels aangespoeld, die waarschijnlijk zijn geveld door de vogelgriep. Illustrator Aida de Jong brengt het lugubere nieuws in beeld. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 45

Goed advies

Deze week worden onze redacteurs blij van praktische zaken: goed advies, een nieuw rijbewijs en fijne muziek. Lees meer

Praat met mij, niet met de tekst

Praat met mij, niet met de tekst

Wout Waanders is niet alleen dichter en deel van een sexy boyband, maar ook schrijfcoach. Advies geven is natuurlijk leuk en aardig, maar wat gebeurt er als je zelf vastloopt tijdens het schrijven? Kan je jezelf terug de inspiratie in coachen? Alvast een tip: pak geen rode pen.  Lees meer

Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

Leven in een grijs gebied

Leven in een grijs gebied

Wat gebeurt er met je zelfbeeld als je chronisch ziek wordt? Accepteer je de ziekte als een deel van jezelf, of blijf je uitkijken naar de dag waarop je genezen bent? Lees meer