Asset 14

Stopknop

Mijn dochter kan vier woorden lezen: ‘mama’, ‘papa’, ‘Annika’ en ‘stop’. De eerste twee woorden kan ze ook schrijven en met een beetje hulp lukt dat met de laatste twee eveneens. Het is goed mogelijk dat ze nog meer kan lezen of schrijven, maar dat houdt ze dan liever voor zichzelf. Met de magneetjes op onze koelkast laat ik zien hoe eenvoudig je nieuwe woorden kan vormen. Als je de ‘p’ van ‘stop’ vervangt door de ‘m’ van ‘mama’, staat er opeens ‘stom’. En als je dan de ‘o’ weer wegschuift om daar de ‘a’ van ‘Annika’ neer te zetten, is er ‘stam’ te lezen. Elke keer ben ik opnieuw onder de indruk hiervan. ‘Knap hoor, papa,’ zegt Annika dan en schuift driftig alle magneetjes door elkaar, waardoor er nu ‘pstrknocro’ staat. ‘Er staat "djingonimo", dat is Engels voor "nou en of'’’, legt mijn vierjarige dochter uit. Ze gaat nog maar twee-en-een-halve week naar school, maar weet nu al zoveel meer dan ik.

Annika leerde het woordje ‘stop’ lezen in de bus. Ze ontdekte dat de letters op het knopje boven ons identiek waren aan de letters voor ons, die rood oplichten wanneer je op het knopje drukt. Zeer beheerst liet ze haar vingers langs die vier letters glijden. ‘Pas nou op, zo direct druk je nog,’ had ik gefluisterd. Een kindervinger zo dicht bij die verrukkelijke knop, je moet de verleiding ook niet groter maken dan nodig. En we weten allebei hoe buschauffeurs kunnen reageren wanneer er verkeerd wordt omgesprongen met deze cruciale knop.

Op weg naar familie in de provincie, zoals we dat in Amsterdam noemen, drukten we eens een halte te vroeg. Al die dorpen lijken ook zo op elkaar. ‘Zijn we lekker grappen aan het maken?’ had de chauffeur vanuit zijn hokje omgeroepen. ‘Niks zeggen,’ wilde ik nog naar mijn dochter fluisteren, maar het was te laat. ‘Ik heb dat gedaan,’ bekende Annika trots. ‘Ik zei nog: pas op het knopje drukken als papa dat zegt,’ vermaande ik op luide toon. ‘Maar jij zei dat het mocht,’ sprak mijn dochter. ‘Maak het nou niet erger dan het is,’ siste ik haar toe. ‘Ik blijf hier net zo lang staan tot er iemand uitstapt,’ bulderde de buschauffeur. Onbeholpen grijnzend keek ik om mij heen, om daar de gebiedende blikken van onze reisgenoten te ontmoeten. Buiten was net een noodweer losgebarsten. Toen Annika en ik halverwege het weiland waren, bedacht ik pas dat we niet hadden uitgechipt.

Uit angst voor herhaling van dit voorval, houd ik voortaan nauwlettend in de gaten dat ik Annika pas toestemming geef op het knopje te drukken wanneer ik honderd procent zeker weet dat we de juiste halte naderen. ‘Mag ik al op het knopje drukken?’ blijft Annika vragen, als een junk bedelend om een volgend shot, terwijl ik krampachtig starend uit het raam ‘nog even wachten’ herhaal. Slechts twee keer kwam het verlossende ‘ja, NU!’ net te laat, waardoor we een halte terug moesten lopen.

Illustratie: Erik Wallert

Het stopknopje op het juiste moment indrukken is al met al precisiewerk, dat ik gelukkig steeds meer onder de vingers lijk te krijgen. Toegegeven, met enige hulp van Annika, die op een stuk vanzelfsprekendere wijze dan haar vader de omgeving weet te herkennen. Als we een route nemen die vrij nieuw voor ons is, dan bereid ik dit de avond tevoren nauwkeurig voor met behulp van Google Earth. Op een notitieblokje teken ik de kaart na en zet een kruisje bij het juiste stopmoment.

We maken een vertrouwde bustocht door de stad. ‘Volgens mij moet ik nu drukken, toch?’ vraagt Annika voor de vorm wanneer we onze straat inrijden. Ondanks al onze eerdere mislukkingen, blijft de sympathieke schat mij als autoriteit benaderen. ‘Ja, nog een halve seconde, ja, NU!’ hoor ik mezelf roepen, als een oververhitte ouder aan de kant van een voetbalveld. Net op dat moment horen we ‘ting’ en zien we het lampje aangaan. Iemand anders is ons blijkbaar een tiende seconde voor geweest.

‘Oh, wat misselijk vind ik dat,’ snuift een breedgeschouderde man achter ons. Hij knikt naar een man met rastahaar aan de andere kant van het gangpad.
‘Doe nou maar niet alsof je van niets weet. Een beetje op dat knopje drukken, net wanneer dat kind dat wil gaan doen. Durf je wel, iemands lolletje verpesten? Je traumatiseert dat arme schaap.’
‘Ja,’ bemoeit een vrouw in de gehandicaptenzitplaats zich ermee, ‘ik vind dit ook niet kunnen hoor. Op het busknopje drukken is voor de kinderen. Dat is al een eeuwenlange traditie in dit land.’
‘Voor tradities hebben jullie ook helemaal geen respect,’ valt de man haar bij.
‘Oh, het spijt me zo,’ mompelt de knopdrukker. ‘Ik zat niet op te letten. Als ik het uit kon drukken zou ik het meteen doen.’
‘Ze zouden jou uit moeten drukken,’ snauwt de invalide vrouw.
‘Geen ruzie maken,’ roept Annika. ‘Er staat "stop", maar het is "stom". Een stomme stopknop.’
‘Djingonimo,’ zucht ik in mijn beste Engels. Morgen nemen we weer eens de fiets.

Mail

Kasper van Royen is Hard//hoofd-redactielid, is naast vader ook filosoof, ex-docent, ex-dichter, ex-echtgenoot, popfetisjist en postbode.

Erik Wallert gaf zijn baan als journalist eraan om aan de Koninklijke Academie te Antwerpen schilderkunst te studeren. Op die academie worden nog technische vaardigheden geleerd, vaardigheden die Erik nu inzet in autonome tekeningen en illustraties. Hij put inspiratie uit oude grafiek, zoals krantenillustraties en strips uit het fin-de-siècle waarvan hij de sfeer en gratie toepast in tekeningen die evenwel over hedendaagse onderwerpen handelen.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Vertrouwen op iets wat niet bestaat

Vertrouwen op iets wat niet bestaat

Else Boer is dol op praktisch advies over schrijven. Een scène schrijven, een verhaallijn uitwerken, overal is wel een stappenplan voor te vinden. Het belangrijkste is: volhouden en nooit maar dan ook nooit stoppen. Simpel toch? Makkelijker gezegd dan gedaan, zegt Else, die vertelt over hoe je soms wel en niet kan vertrouwen op je verhaal. Lees meer

Automatische concepten 57

Word jezelf (ook als je dat niet wilt)

Rietveld-student Vivian Mac Gillavry vraagt haar docenten naar de beste adviezen die zij ooit kregen. Allereerst: beeldend kunstenaar en publicist Q.S. Serafijn. Lees meer

'De derde generatie kijkt met een bredere blik naar dekolonisatie, zien het in een mondiaal verband'

'De derde generatie kijkt met een bredere blik naar dekolonisatie, zien die in een mondiaal verband'

Curator en onderzoeker Maria Rey-Lamslag is een graag geziene gast in de cultuursector. Jason Keizer gaat met haar in gesprek over haar Indische roots, over hoe het koloniale verleden doorklinkt in haar werk en over haar 'Indotiteit'. Lees meer

Automatische concepten 56

Een Afrikaanse kritiek op het Antropoceen

In het Antropoceen zou 'de mens' een bepalende factor zijn in het verstoren van het klimaat en de biodiversiteit. Maar wie kan zich eigenlijk tot mens rekenen? En wie wordt als object behandeld? Grâce Ndjako verwerpt het Antropoceen als een eurocentrisch idee. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Uitzonderingen

Uitzonderingen daargelaten

Deze week worden onze redacteurs blij van een maas in de wet, meermaals dezelfde film kijken en de kunst van Isabelle Wenzel. Lees meer

Ruimtes

Een vertrouwd lichaam om in samen te zijn

Een jaar geleden moest Charlotte de Beus opnieuw leren praten, lezen en schrijven. In deze drie gedichten onderzoekt ze met poëtische scherpte haar herstel en het lichaam als “een onbetrouwbare woning voor dakloze gedachtes.” Lees meer

Je partner slaan is nog geen doodvonnis voor je carrière

Je partner slaan is (nog) geen doodvonnis voor je carrière

Het onderscheid tussen de publieke en de privésfeer is soms vaag, maar geweld achter de voordeur zouden we nóóit door de vingers moeten zien, meent Jihane Chaara. Waarom komen zoveel publieke figuren ermee weg? Lees meer

'Naar buiten toe zijn we allemaal familie, zo gaat dat in de Molukse gemeenschap'

'Naar buiten toe zijn we allemaal familie, zo gaat dat in de Molukse gemeenschap'

'Ontdekken wie je voorouders zijn geeft kracht en vertrouwen.' Zainal Umarella heeft diep verdriet gekend, maar zijn toekomstbeeld is er een van hoop dat hij aan zijn kinderen wil meegeven. Lees meer

Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten

Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten

Een voorpublicatie uit de afstudeerbundel van Elianne van Elderen 'Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten'. Over opgroeien als buitenstaander in een dorp, een vluchtmisdrijf op een veulen, over drie vrienden en iemand die probeert om onvoorzichtig te worden. Lees meer

Kunst is werk

Kunst is werk

Brood noemen we essentieel, theater niet. Maar wat als je in het theater je brood verdient? Lees meer

Column: Over geld

Over geld

Eva vergelijkt de manier waarop ze toen en nu tegen geld aankijkt en hoe het verschil in inkomen binnen haar vriendengroep de verhoudingen heeft veranderd. Lees meer

 Klop, klop, wie is waar?

Klop, klop, wie is waar?

De klopjacht op de voortvluchtige militair Jürgen Conings doet de in België woonachtige Amerikaanse illustrator Sebastian Eisenberg denken aan iets wat in zijn thuisland zou gebeuren; niet in Europa. Lees meer

Flaneur versus voyeur

Flaneur versus voyeur

Sarah Vergaerde onderzoekt het doelloos ronddwalen én het al dan niet onopgemerkt gluren naar de ander aan de hand van boeken, films, podcasts en documentaires, waaronder My Amsterdam van Ed van der Elsken. Lees meer

Filmtrialoog: Ruben Brandt: Collector

Ruben Brandt: Collector

Onze redacteuren Jorne Vriens en Oscar Spaans en illustrator Friso Blankevoort bekeken de animatiefilm Ruben Brandt: Collector en zagen een verhaal dat niet in een andere vorm had kunnen worden verteld. Lees meer

Slaapkamerraam, wereld

Slaapkamerraam, wereld

Buiten is het nacht. Maar wat gebeurt er als je je ogen sluit? Dan kan het buiten net zo goed een zomerse dag in New York zijn. Of een sneeuwlandschap uit je jeugd. De mogelijkheden zijn eindeloos. Lees meer

Nieuws in beeld: Is het kunst of geeft het winst?

Is het kunst of geeft het winst?

Illustrator Loes van Gils kijkt met afgrijzen naar de afwegingen die het kabinet maakt. Dierentuinen, sportscholen en binnenzwembaden werden geopend, culturele instellingen moesten de deuren gesloten houden. Lees meer

Lang leve de slush pile 1

Lang leve de slush pile

Hoe kan literair Nederland inclusiever worden als het steeds vaker weigert ongevraagde manuscripten aan te nemen? Een pleidooi voor een openboekbeleid. Lees meer

'Het 'Indische zwijgen’ werd een collectief fenomeen omdat er niet geluisterd werd'

'Het 'Indische zwijgen' werd een collectief fenomeen omdat er niet geluisterd werd'

Myrthe Groot en Romée Mulder deden samen onderzoek naar hun familiegeschiedenissen. En ze begonnen een modelabel dat nauw met die persoonlijke zoektocht samenhangt: Guave. Lees meer

ALL-IN

Een levendig gebrek aan bescheidenheid

De allereerste kunsttrialoog op Hard//hoofd. Wat vonden redacteuren Jorne Vriens, Iris van der Werff en Vivian Mac Gillavry van de tentoonstelling ALL-INN in het HEM? Lees meer

Alles Vijf Sterren: Schreeuwen naar de televisie

Schreeuwen naar de televisie

Deze week worden onze redacteurs blij van het voetenwerk van Het nationale Ballet, de schoenen van Chantal Janzen en aandacht voor Palestijnse filmmaaksters. Lees meer