Asset 14

Rommelklanken

Column: Rommelklanken

Op zaterdagochtend lees ik in de krant dat taalwetenschapper Mark Dingemanse een nieuwe theorie onderzoekt. Hij stelt dat zogeheten ‘rommelklanken’ zoals ‘hm’, ‘oh’ en ‘hè’ geen nutteloze overblijfselen zijn uit een tijd waarin taal nog niet geëvolueerd was tot een complex communicatiesysteem, maar dat ze juist onmisbare elementen vormen binnen dat systeem. Rommelklanken geven namelijk aan dat iemand iets wel of niet begrepen heeft, of dat iemand het verhaal volgt. Een ‘hm’ betekent in heel veel gevallen: dit begrijp ik, ga door.

Ik denk aan de afgelopen dagen die ik videobellend doorbracht. Een van de grootste nadelen van videobellen, naast het feit dat je onvrijwillig driekwart van de tijd naar jezelf zit te gluren in het kleine vakje in de hoek, is dat je maar één iemand tegelijk kunt horen. We vragen van tevoren slim aan alle deelnemers om hun microfoon te muten, zodat ze geen stoorzenders kunnen vormen tijdens de meeting, en als ik mijn microfoon niet gedempt heb omdat ik bijvoorbeeld maar met twee anderen in een meeting zit, dan denk ik wel drie keer na voor ik een ‘hm’ uitkraam. Wie weet denkt degene met wie ik praat dat ik iets van belang te zeggen heb, en onderbreekt mijn gesprekspartner het verhaal met een ‘Wat?’ en zeg ik ‘Oh nee niks’ en dan de gesprekspartner ‘Nee zeg maar’ en dan ik ‘Nee ga maar verder’ en het enige wat ik wilde laten weten was: ‘hm’, met als betekenis ‘Aha, oké, zo zit dat’. Maar die blijk van begrip verdwijnt in de digitale leegte.

Toch kan ik inmiddels niet anders dan concluderen dat ik het woordje ‘hm’ erg begin te missen.

Dingemanse lijkt de klassieke theorie van de Franse taalwetenschapper Ferdinand de Saussure een beetje omver te werpen. De Saussure stelde dat er zoiets is als een abstract, complex en correct taalsysteem (langue), met daarnaast concrete taaluitingen in alledaags gebruik (parole) die gebaseerd zijn op dat systeem, maar allerlei vormen aan kunnen nemen. De ‘hm’s en ‘oh’s en ‘ah’s zijn duidelijk parole. Er zit immers geen systeem in, er is geen regel over vastgelegd. In De Saussures theorie schemert toch wel door dat het systeem het hoogste goed is. Toch kan ik inmiddels niet anders dan concluderen dat ik ‘hm’ een belangrijk woordje vind dat ik heel erg begin te missen.

Ik denk aan een taal die ik niet beheers, namelijk die van het programmeren. Met enen en nullen verschijnen beelden op mijn scherm en geluiden in mijn koptelefoon waar ik aardig mee om kan gaan, maar die ik niet kan ontleden. Terwijl ik fantaseer over Python en R en glasheldere logica, besef ik dat het in zekere zin wel passend is dat de ‘hm’s en ‘oh’s en ‘ah’s geen plek hebben tijdens het videobellen. Zoals ze geen onderdeel zijn van langue, passen ze ook niet zomaar in de digitale communicatie die gebaseerd is op een logisch systeem en daarom maar één persoon tegelijk laat horen. Ik kan niet wachten tot ik weer in een vergadering met tien mensen zit en ‘hm’ kan zeggen, gewoon omdat ik het met iemand eens ben, en we samen geen leegte maar een ruimte delen.

Mail

Eva van den Boogaard is docent en onderwijsinnovator bij St. Joost School of Art & Design en eindredacteur bij Hard//hoofd. // eva@hardhoofd.com

Femme ter Haar is illustrator en animator. Ze fietst rond door haar woonplaats Utrecht met een schetsboek vol krabbels en een hoofd vol ideeën. In haar werk zoekt ze naar manieren om juist datgene dat moeilijk onder woorden is te brengen te verbeelden, om zo de onbegrijpelijke wereld om haar heen iets beter te begrijpen.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent

Warning: Undefined variable $articleCount in /home/hardhoof/hardhoofd.com/releases/20220413071826/public/content/themes/hardhoofd6/components/ctas/latest-posts.php on line 24
het laatste
Woordenboek der Obscure Melancholieën

Woordenboek der Obscure Melancholieën

De schaamte en toch het gemis wanneer je in je oude dagboek je zorgen terugleest - waarom is er geen woord voor dat gevoel? Marthe van Bronkhorst bedenkt daarom een woordenboek voor melancholische emoties. Lees meer

De onwerkbare

De onwerkbare

Dit is het derde en tevens laatste deel van een serie columns/korte verhalen waarin Jorik Amit Galama sociaal-ecologische thema’s benadert via persoonlijke ontmoetingen. Seksualiteit, marginalisering, magie en trauma blijken hierbij geregeld op intieme wijze met elkaar verweven. Lees meer

Voor niemand vindbaar

Voor niemand vindbaar

Het kan fijn zijn als je familie aan je denkt wanneer je er niet bent. Maar voor af en toe onvindbaar zijn is ook iets te zeggen, vermoedt Eva tijdens een werkbezoek aan de Estse hoofdstad Tallinn. Lees meer

Je plaats op de weg 

Je plaats op de weg 

Dit is het tweede deel van een serie columns/korte verhalen waarin Jorik Amit Galama sociaal-ecologische thema’s benadert via persoonlijke ontmoetingen. Seksualiteit, marginalisering, magie en trauma blijken hierbij geregeld op intieme wijze met elkaar verweven. Lees meer

Motten en vlammen

Je hebt motten en vlammen

Marthe van Bronkhorst verwerkt een tegenslag in de liefde en observeert dat de wereld bestaat uit twee soorten mensen: de motten en de vlammen. Lees meer

Strengen

Strengen

Dit is het eerste deel van een serie columns/korte verhalen waarin Jorik Amit Galama sociaal-ecologische thema’s benadert via persoonlijke ontmoetingen. Seksualiteit, marginalisering, magie en trauma blijken hierbij geregeld op intieme wijze met elkaar verweven. Lees meer

Krabbels in de kantlijn

Krabbels in de kantlijn

Eva stuit op aantekeningen in de kantlijn van oud boek, gemaakt door haar jongere ik. Maar wie is dat eigenlijk? Lees meer

Slachtoffers van zinloos gekwel

Slachtoffers van zinloos gekwel

Marthe van Bronkhorst buigt zich met verbazing over wat mensen bereiken in een sportschool: "Duizend uur spieren trainen en ze nooit inzetten in het gevecht. Honderd keer gooien en nooit iets raken: lang leve de nutteloosheid." Lees meer

Koningen van de dansvloer 2

We zijn allemaal koningen en lakeien

Marthe van Bronkhorst vraagt zich af waarom zoveel mensen dol zijn op het koningshuis: "Ik heb de Oranjes nog nooit op één originele gedachte of uitzonderlijk talent kunnen betrappen. Waarom willen we dan toch zo graag klappen, juichen, buigen?" Lees meer

drie figuren zitten voor een groot raam aan een tafeltje iets te drinken, twee van de figuren zitten op een stoel, een van de figuren zit in een rolstoel

Het café

Rolstoelen en sigaretten, is er meer te beleven in een revalidatiecentrum? In de columnreeks “De Revalidanten” neemt Tiare van Paridon ons mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Ze beschrijft vijf weken lang haar groeiende gewaarwording van een weigerachtig lichaam en wat het betekent om buiten de veilige muren van het centrum een fysieke beperking te hebben. Deze week het laatste deel: over het belang van fysieke toegankelijkheid. Lees meer

een persoon duwt een rotsblok een berg op terwijl die ingehaald wordt door iemand op een fiets

Hoop

Rolstoelen en sigaretten, is er meer te beleven in een revalidatiecentrum? In de columnreeks “De Revalidanten” neemt Tiare van Paridon ons mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Ze beschrijft vijf weken lang haar groeiende gewaarwording van een weigerachtig lichaam en wat het betekent om buiten de veilige muren van het centrum een fysieke beperking te hebben. Deze week deel IV: over Sisyphus als raadgever. Lees meer

Column: Feestjes waar je niemand kent

Feestjes waar je niemand kent

Feestjes waar ze niemand kent vergen enige moed van Eva om naartoe te gaan, maar hebben tegelijkertijd hun voordelen. Lees meer

Zweten tegen beter weten in

Zweten tegen beter weten in

Rolstoelen en sigaretten, is er meer te beleven in een revalidatiecentrum? In de columnreeks “De Revalidanten” neemt Tiare van Paridon ons mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Ze beschrijft vijf weken lang haar groeiende gewaarwording van een weigerachtig lichaam en wat het betekent om buiten de veilige muren van het centrum een fysieke beperking te hebben. Deze week deel III: over sporten met een beperking. Lees meer

De handicapwalk

De handicapwalk

Tiare van Paridon neemt ons vijf weken lang mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Ze beschrijft haar groeiende gewaarwording van een weigerachtig lichaam en wat het betekent om buiten de veilige muren van het centrum een fysieke beperking te hebben. Deze week deel II: over het identificeren met je eigen ziektebeeld. Lees meer

Allemaal normies

Allemaal normies

Marthe van Bronkhorst probeert tijdens een voorstelrondje te achterhalen waarom ze zich zo onwennig voelt bij bepaalde mensen. Lees meer

Vraag het niet: De Revalidanten

Vraag het niet

Rolstoelen en sigaretten, is er meer te beleven in een revalidatiecentrum? In de columnreeks “De Revalidanten” neemt Tiare van Paridon ons mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Lees meer

Een machine om te repareren

Een machine om te repareren

Eva heeft last van haar oor en komt tot de ontdekking dat iets niet-menselijks onderdeel van haar lichaam was, of probeerde te worden. Lees meer

De avonturen van Kip en Vos bij het Prikkeldraadhek

De avonturen van Kip en Vos bij het Prikkeldraadhek

Marthe van Bronkhorst vat het nieuws over Oekraïne samen in een dierenfabel: ‘Wat doe je bij dat hek, Vos?’ vroeg Kip. ‘Bewaken,’ zei Vos. ‘Tegen wie?’ vroeg Kip. ‘Tegen jullie,’ zei Vos, ‘we denken dat jullie een gevaar zijn voor de vos-veiligheid.’ Lees meer

Bruiloften die nooit zullen plaatsvinden

Bruiloften die nooit zullen plaatsvinden

Tijdens een weerzien in Berlijn, dringt de waarde van Eva's jarenlange band met drie vrienden dringt goed tot haar door. Lees meer

Iedereen heeft bad guys nodig

Iedereen heeft bad guys nodig

Waarom zijn complotten zo aantrekkelijk? Marthe van Bronkhorst geeft eerlijk toe: 'Was het leven maar een complottheorie. En kon ik er maar in geloven.' Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd! 

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe kunstenaars en schrijvers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Wij zijn al meer dan twaalf jaar bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Onze kunstverzamelaars maken dit mogelijk. Als je je nu aansluit, dan ontvang je jaarlijks gesigneerde kunstwerken van veelbelovende kunstenaars én je eigen Hard//hoofd-tasje. Veel verzamelplezier!

Steun en verzamel