Asset 14

Ongehoorzaam watje

Column: Ongehoorzaam watje 1

Atalya moet kiezen: het leger of de gevangenis in. Het leger is populair, ook bij meisjes. Vriendinnen, moeder – bijna alle vrouwen in Atalya’s omgeving zijn gegaan. Opa zegt: ‘We kunnen niet anders dan geweld gebruiken.’ Haar broer wil niet en krijgt van de dokter een bewijs van ‘geestelijke ziekte’. Opa vindt hem een watje.

Mail

Nadat ik de IDFA-documentaire Objector heb gezien, over de Israëlische Atalya die als een van de weinige jongeren dienstplicht weigert, gevangenisstraf krijgt en op haar negentiende plots een bekende activist is, denk ik na over verzet. Verzet is een koffietafelboek: het ziet er prachtig uit maar weinig mensen slaan het open, en nog minder mensen lezen het. Velen weten niet hoe ze het moeten lezen. Volgens de Franse filosoof Albert Camus is verzet een daad van tegenstrijdigheid: ‘Wat is een mens in opstand? Een mens die nee zegt. Maar ook al weigert hij, hij geeft niet op: het is ook een mens die ja zegt, vanaf zijn eerste impuls.’

Het eerste verzet dat ik me herinner, ik was negen, was een scheldwoord. Mijn vader vond dat kinderen vooral ‘moesten doen wat er gezegd werd’, ik had daar geen zin in en noemde hem een stomme pummel.
Ik wist direct dat ik te ver was gegaan.
Wat zeg jij?’ Hij klonk ijzig.
‘Ik zei dat je een stomme pummel bent.’
Luid maar beheerst meldde mijn vader dat hij hier niet van gediend was, en stuurde me naar boven. Op mijn kamer, waar ik niet uit mocht, schreef ik hem trillend een brief. Dat het zo oneerlijk was dat als hij ergens niet van gediend was, het gesprek meteen klaar was. ‘Voor mij was het pas net begonnen,’ schreef ik.

De rest van mijn verzetsgeschiedenis is niet heldhaftig. Petities, soms een demonstratie, huis-tuin-en-keukendiscussies, activisten die ik volg op Twitter. Ik heb geleerd me in te houden, de mening van de ander minstens zo belangrijk te vinden als die van mijzelf. Als ik schreeuw, is dat bijna nooit spontaan. Niemand heeft het recht te gehoorzamen, schreef Hannah Arendt, maar hoe leer je ongehoorzaam te zijn? Ik denk aan Atalya en schaam me. Ik weet helemaal niets van verzet.

Kunst is ook opstand, vindt Camus. Het is niet alleen ‘een eis tot eenheid’, het is ook ‘een afwijzing van de wereld’, omdat het laat zien wat er aan de wereld ontbreekt. Kunst zou ons een laatste perspectief moeten bieden op de inhoud van de opstand, schrijft hij. Weet je niet hoe of met wie je de straat op moet, kun je je tot de kunst wenden. Dat troost me. Misschien gebeuren sommige daden van verzet wel onbewust en zonder schorre keel.

De mooiste scène: Atalya vertelt haar opa dat het conflict tussen Israël en Palestina nooit zal ophouden als de Israëlische bezetting niet stopt. Opa zegt: ‘Jij bent heel stom, en heel naïef.’ Dan aait hij haar hand. Ook dat troost me: hij stuurt het verzet niet naar haar kamer. Dat is een begin.

Iduna Paalman (1991) is schrijver en dichter. Haar poëziedebuut ‘De grom uit de hond halen’ verscheen in het najaar van 2019 bij Querido.

Joëlle de Ruiter (1994) is een illustrator uit Groningen met een stevig zwak voor vorm en vlak.

Lees verder Lees verder

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al tien jaar een vrije ruimte voor talentvolle makers. Elke dag verschijnen op onze site artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties. Zonder advertenties en helemaal gratis.

Maar zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Steun ons en ontvang speciaal geselecteerde kunstwerken van veelbelovende kunstenaars. Én een Hard//hoofd-tasje. Je eerste kunstwerk is van Hard//hoofd-maker Nastia Cistakova.

Steun ons
het laatste
Tip: Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

In deze tip uit 2018 geeft Emma Stomp een onmisbaar advies voor de feestdagen. Lees meer

Tip: 1

Maak een toetje

De kleine keuken van Lotte Akkerman weerhoudt haar er niet van om toetjes te maken. Een tip voor winteravonden (inclusief recept). Lees meer

Tip: Leren om het leren

Leren om het leren

Else Boer is het leren nog niet verleerd. Op YouTube is namelijk een schat aan smakelijke en nutteloze informatie te vinden, waar je toch een stuk wijzer van wordt. Een tip om eens wat te leren van de onvolprezen video-essays. Lees meer

Column: Een nieuwe man

Een nieuwe man

Trudy poetste haar tanden en dacht: 'als ik het nú niet probeer, hoeft het niet meer. Hoeveel jaar heb ik nog? Moet ik wachten tot ik achter een rollator loop? Tot ik mijn huis heb opgegeten? Nou dan!' Lees meer

Tip: Vraag het je filmpersonage 1

Vraag het je filmpersonage

'Hebben jullie wel eens goed geluisterd naar wat acteurs in films eigenlijk zeggen? En vooral ook hoe mooi ze dat in woorden weten te vangen?' Emma Stomp tipt de magie van dialogen. Lees meer

Meer bloed 2

Meer bloed

'Zoveel bloed, en toch zo onzichtbaar. Waarom telkens de hoop dat het niemand op zal vallen? ‘Ik ben ongesteld’ – wanneer leerden we dat dat beschamende woorden zijn?' Lees meer

Tip: Leer elkaars taal van de liefde

Leer elkaars taal van de liefde

Kiki Bolwijn heeft een bijzondere manier van communiceren met haar vader: zonder veel woorden te wisselen begrijpen ze elkaar heel goed. Een tip om elkaars taal van de liefde te leren spreken, ook als dat soms niet de jouwe is. Lees meer

Tip: Ga saneren

Ga saneren

De nachtmerrie van elke boekenliefhebber: Esmé van den Boom moet voor haar werk in de bibliotheek boeken wegdoen. Of word je hier juist ook wel zen van? Lees meer

Alles vijf sterren: Over straat in een andere wereld

Over straat in een andere wereld

Deze week worden we blij van een ontroerende, grappige bewerking van Oorlog en Vrede, een hilarische podcast over porno, en een app die hardlopen combineert met zombies. Lees meer

Column: Een brief op de schoorsteenmantel

Een brief op de schoorsteenmantel

In de jaren '70 hadden veel dertigers iets uit te vechten met hun moeder. Zo ook Trudy, die de hare speciaal daarvoor uitnodigde voor een weekend op het strand. Lees meer

Tip: Neem geen kat 1

Neem geen kat

Eva van den Boogaard heeft een kat. Een hele mooie, die het goed doet op Instagram. Maar toch had ze hem liever niet gehad. Een tip om niet onwillekeurig te gaan houden van een dier. Lees meer

Column: Joh wat origineel

Joh wat origineel

Iduna Paalman had een zinnelijke droom over iemand die niet haar vriend is. Wat moet ze daarvan maken? Lees meer

Tip: Maak zinloze lijstjes

Maak zinloze lijstjes

Het schrijven gaat Jozien Wijkhuis niet altijd even makkelijk af, terwijl ze eigenlijk niets liever doet. Een podcast van Tim Clare bood soelaas. Een tip om het schrijven te demystificeren. Lees meer

Column: Gemaakt om te scharrelen

Gemaakt om te scharrelen

Op alle dingen die Trudy leuk, lekker of gemakkelijk vindt rust tegenwoordig een taboe. Als pensionado geniet ze volop van het leven, en daar drinkt ze graag een wijntje bij. En haar gezonde verstand krijgt weer eens gelijk. Lees meer

Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

Josephine Keuter kijkt graag slechte televisie en schaamt zich daar niet voor. Het is verblijdend, helend en ultiem ontspannend. Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Steun ons en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor talentvolle makers. Zonder advertenties en helemaal gratis. Dankzij onze kunstverzamelaars. Steun ons en ontvang speciaal geselecteerde kunstwerken. Én een Hard//hoofd-tasje. Je eerste kunstwerk is van Hard//hoofd-maker Nastia Cistakova.

Steun ons