nieuwsbrief
Asset 14

Het boek van heimwee en verlangen

Mail

In de ban van Gerard Reve bedacht ik ooit de titel van het boek dat ik nog eens wilde schrijven: Het Boek van Heimwee en Verlangen. Het kwam er niet van, maar het verklaart wel waarom een recente promotie in Tilburg mijn belangstelling wekte. De betreffende cultuurhistoricus gaf zijn proefschrift over nostalgie de prachtnaam Het patina van de tijd mee. Om van te likkebaarden.

De jonge doctor in spe had ontdekt dat nostalgie - of heimwee - iets van alle tijden is. Hoe sneller de tijd naar ons gevoel gaat, hoe vaker we het gedroomde verleden oproepen. Gedroomd, omdat we er naar believen in schrappen en er dingen aan toevoegen, zodat we ons er behaaglijk bij voelen. Die vlucht in de veronderstelde veiligheid van het verleden hebben we nodig, aldus de promovendus, om de snelle veranderingen van de moderne tijd aan te kunnen.

Blij dat een ander het ook eens zegt. En hij heeft het nog wetenschappelijk onderbouwd ook. Ik dacht altijd dat mijn neiging tot heimwee een persoonlijke afwijking was. Ik zwelg graag in fijne herinneringen, vaak in het volle besef dat ik me de dingen mooier voorstel dan ze in werkelijkheid waren. Ik hoor Charles Aznavour het romantische She zingen, en ik ben weer dertig, dansend in de armen van mijn crush. Mijn crush? Welnee, een goede vriend; de man van mijn vriendin, ook dat nog. Maar om het nog lekkerder te maken, gooit mijn geheugen er een vette verliefdheidssaus overheen.

Over Charles Aznavour gesproken: waar de geleerde Brabander het niet over heeft, is het fenomeen van het – ik verzin maar een term – ‘anticiperend heimwee’. Of ben ik daar misschien wél alleen in? Ik kan nu al terugverlangen naar de tijd dat Aznavour nog leefde. Terwijl hij er nog ís! Onlangs stond hij met zijn 93 jaar nog voor een uitverkochte Amsterdamse zaal te zingen. Maar behalve blij werd ik er ook weemoedig van. Want straks is hij dood. Voorbij, voorbij en voorgoed voorbij - zowel de zanger als zijn tijdperk van het Franse chanson.

Ik heb het proefschrift niet gelezen, maar onze cultuurhistoricus zal ook niet hebben uitgevogeld hoe heimwee tegelijkertijd wrang en zoet kan zijn. Komt dat omdat een mooie herinnering je terugwerpt in het paradijs dat je verloren waande? Omdat de herinnering je doet samenvallen met degene die je toen was? Toen je man of vrouw nog leefde, toen je bij je moeder op schoot zat, toen je huwelijk nog goed was?

Zeker is dat ‘melancholie’, het zwartgallige zusje van heimwee, buiten beschouwing is gelaten: dan betreed je al snel het domein van de psychiatrie en daar gaan ze in Tilburg niet over. Ik ook niet, maar ik weet wel dat die ‘zachte motregen van jammerlijkheid’, zoals iemand het eens noemde, aan de basis ligt van het mooiste dat er op aarde ooit geschreven, gefilmd of gecomponeerd is. Bij mij leidt melancholie alleen tot een katterig gevoel van verlorenheid. In plaats van te willen dichten krijg ik vluchtneigingen bij de aanblik – meestal op doorreis - van een sleetse beddensprei, een zwerfhond in de regen, de wasem op de ruiten van een frietkot.

Nee, dat boek van mij komt er zeker niet.

Trudy Kunz werd in de jaren tachtig en negentig bekend door haar werk voor Libelle en Marie Claire. Voor Plus Magazine was zij bijna vijftien jaar columniste. Zij publiceerde meerdere interviewbundels en in 2013 verscheen haar eerste roman, Kroniek van een bange liefde. Als pensionado zonder pensioen verdeelt zij haar tijd, net als daarvoor, tussen schrijven, schilderen en ander (on)nuttigs.

Jesse Strikwerda is illustrator en één van de drie winnnaars van de Fiep Westendorp stimuleringsprijs 2015.

Lees verder Lees verder

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Tip: Ga saneren

Ga saneren

Esmé van den Boom werkt sinds kort in een bibliotheek en dat werk draait tot haar grote schrik meer om boeken wegdoen dan boeken koesteren. Lees meer

Alles vijf sterren: Over straat in een andere wereld

Over straat in een andere wereld

Deze week worden we blij van een ontroerende, grappige bewerking van Oorlog en Vrede, een hilarische podcast over porno, en een app die hardlopen combineert met zombies. Lees meer

Column: Een brief op de schoorsteenmantel

Een brief op de schoorsteenmantel

In de jaren '70 hadden veel dertigers iets uit te vechten met hun moeder. Zo ook Trudy, die de hare speciaal daarvoor uitnodigde voor een weekend op het strand. Lees meer

Tip: Neem geen kat 1

Neem geen kat

Eva van den Boogaard heeft een kat. Een hele mooie, die het goed doet op Instagram. Maar toch had ze hem liever niet gehad. Een tip om niet onwillekeurig te gaan houden van een dier. Lees meer

Column: Joh wat origineel

Joh wat origineel

Iduna Paalman had een zinnelijke droom over iemand die niet haar vriend is. Wat moet ze daarvan maken? Lees meer

Tip: Maak zinloze lijstjes

Maak zinloze lijstjes

Het schrijven gaat Jozien Wijkhuis niet altijd even makkelijk af, terwijl ze eigenlijk niets liever doet. Een podcast van Tim Clare bood soelaas. Een tip om het schrijven te demystificeren. Lees meer

Column: Gemaakt om te scharrelen

Gemaakt om te scharrelen

Op alle dingen die Trudy leuk, lekker of gemakkelijk vindt rust tegenwoordig een taboe. Als pensionado geniet ze volop van het leven, en daar drinkt ze graag een wijntje bij. En haar gezonde verstand krijgt weer eens gelijk. Lees meer

Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

Josephine Keuter kijkt graag slechte televisie en schaamt zich daar niet voor. Het is verblijdend, helend en ultiem ontspannend. Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Zien en gezien worden

Zien en gezien worden

Polderdiva Tim Fraanje deelt weer eens een anekdote uit zijn leven als bijna doorgebroken rockster. Hij maakt daarmee schaamteloos reclame voor de nieuwe elpee (+ videoclip!) van Big Hare, het synthpopduo waarvan hij de helft is. ‘Gaat u hier maar staan,’ wordt er afgemeten tegen uw eigen bijna doorgebroken rockster gezegd als ik binnenloop bij... Lees meer

Tip: Flirt gewoon

Flirt gewoon

'Misschien kom je wel niemand tegen omdat je op al die apps zit.' Lees meer

Column: ‘Mijn Ritalin-dealer is op vakantie’

‘Mijn Ritalin-dealer is op vakantie’

Iduna Paalman wordt regelmatig geconfronteerd met de als nonchalance verpakte onzekerheden van de jonge generatie. Lees meer

Tip: It takes a village

It takes a village

Een tip om een dorp te bouwen met de leukste mensen om je heen. Lees meer

Tip: Ga rennen

Ga rennen

Soms zegt het stemmetje in Eva van den Boogaards achterhoofd precies op tijd: 'Eet een banaan, drink een glas water, trek je sportbeha en je hardloopschoenen aan, en ga.' Lees meer

Column: Klein leed

Klein leed

De vriend van Trudy kan zich goed opwinden over de grote thema's in het leven. Zijzelf ligt eerder wakker van een eenzaam oud vrouwtje of een kippenstal die afbrandt. Lees meer

Tip: Skip het hoofdgerecht

Skip het hoofdgerecht

'We deelden een perentaart, bananensorbet en tiramisu en leefden nog lang en gelukkig.' Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5