Asset 14

En zo is het goed?

Column: En zo is het goed?

Op nieuwjaarsdag verdwijn ik in het heelal. Een koepelvormig scherm, achterover hellende klapstoel, vernuftige virtuele enscenering – meer is er niet voor nodig. Een meisje van een jaar of tien (‘we konden niemand anders vinden die vandaag wilde werken’ aldus de directeur van het planetarium) heet het publiek welkom in het ‘sterrenuur’ en wenst ons een ‘intergalactische reis.’

De koepel laat versneld een zonsondergang draaien, zoomt dan in op de sterren, zoomt weer uit, in, uit. Een bassende voice-over begint over imploderen en uitdijen, ‘we gaan terug in de tijd,’ zegt hij, ‘om uitspraken te kunnen doen over de toekomst.’ Omdat ik intussen misselijk word van al die wentelende ruimte doe ik mijn ogen even dicht. Zonder zicht zijn dingen soms juist beter te overzien.

De voice-over vertelt dat Antares, de helderste ster van sterrenbeeld Schorpioen, deze maand goed te zien zal zijn. In gezelschap van de maan en Mars zal hij op maandag 20 januari opvallend aan de zuidelijke ochtendhemel staan. Ik denk aan een Nederlandse vertaling van de Desiderata, een prozagedicht van Max Ehrmann, die bij mijn oma op de wc hing: ‘Je bent een kind van het heelal, niet minder dan de bomen en de sterren, je hebt het recht hier te zijn en al is het je al of niet duidelijk, toch ontvouwt het heelal zoals het zich ontvouwt en zo is het goed.’

Dat ‘en zo is het goed’ blijft in mijn hoofd hangen. Hoezo ‘en zo is het goed’? Bosbranden, stranden vol plastic, Thierry Baudet, massaconsumptie, niks is goed, dat hele ontvouwen gaat fout! Maxim Februari beschrijft in zijn bundel De onbetrouwbare verteller een oprukkende neiging tot fatalisme; ‘de gretige overtuiging waarmee hoogopgeleiden zich vastklampen aan de gedachte dat de vrije wil niet bestaat.’ De toekomst ligt onveranderlijk voor ons uitgestrekt, zo lijken we te denken. ‘We zijn deel van de natuur en worden voortgedobberd – het enige wat we nog hoeven doen is achterwaarts verklaren, niet langer voorwaarts leven.’

We zweven om de planeet Aarde, ik heb mijn ogen weer open. De voice-over spreekt over bedreigingen en catastrofale veranderingen. Ik denk aan de branden in Australië, een geschatte 500 miljoen dieren dood, tweederde van de jaarlijkse nationale CO2-emissie bereikt in een paar weken. Een voormalig brandweercommissaris die over de weinig doortastende Australische premier zegt: ‘It reminds me of President Trump, when there's multiple shootings, saying, “There's nothing to do with guns.”’

Februari heeft gelijk, het is in de mode om onze verantwoordelijkheid in twijfel te trekken. De vraag moet niet zijn: is klimaatverandering de oorzaak? (alsof we de klimaatverandering dan als stout kind eventjes in een hoek kunnen zetten), de vraag moet zijn: welk deel van de oorzaak komt voort uit mijn handelen?

Het sterrenuur is afgelopen, de zon is opgekomen in de koepel. Lichte wolkjes drijven door een strakblauwe hemel, het meisje heet ons welkom terug op aarde. Bij het verlaten van de zaal deelt ze kaarten uit met sterrenbeelden die de komende maand goed te zien zijn. Kom weer in beweging, schrijft Februari. Luister naar romanschrijvers zoals Philip Roth, die ons met zijn roman The Plot Against America leerde dat de geschiedenis niet is opgebouwd uit onvermijdelijkheden. ‘De toekomst ligt niet vast, ze ligt open.’ Meer verantwoordelijkheid, denk ik als ik het planetarium uitloop. Meer verantwoordelijkheid in 2020, en meer sterren zien.

Mail

Iduna Paalman (1991) is schrijver en dichter. Haar poëziedebuut ‘De grom uit de hond halen’ verscheen in het najaar van 2019 bij Querido.

Joëlle de Ruiter (1994) is een illustrator uit Groningen met een stevig zwak voor vorm en vlak.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Gatool Katawazi
    Gatool KatawaziRedacteur
Lees meer
het laatste
Tip: Blijf even kijken

Welkom in mijn raamkozijn

Terwijl de anderhalvemetersamenleving op gang komt, kruipt Iris Blaak nog even achter haar spreekwoordelijke geraniums. Ze ontdekt: het lijntje tussen voyeurisme en nieuwsgierige interesse is flinterdun. Een tip om in het voorbijgaan niet te snel weg te kijken. Lees meer

TIP: Verander je perspectief

Verander je perspectief

De geschiedenis maar ook het heden lijken vaak een ver-van-ons-bed-show. Else Boer onderzoekt hoe je belangrijke gebeurtenissen pijnlijk dicht naar je toe haalt. Een tip om op zoek te gaan naar verhalen die je wereld- en zelfbeeld doen kantelen. Lees meer

 1

Met een liefdevolle blik

Deze week worden we blij van een documentaire over een Japanse oudtante, een datingshow op Netflix en een podcast over misdaad en alcohol. Lees meer

Wen niet aan het leven in de quarantaineshuttle

Wen niet aan het leven in de quarantaineshuttle

Alex Philippa moet niks hebben van zij die het quarantaine-leven willen optimaliseren. Zelfisolatie is niet optimaal, maar onnatuurlijk en eenzaam. Lees Alex' tip over zelfbehoud in lockdown. Lees meer

Alles vijf sterren: 27

Het mag eindelijk (weer)

Deze week worden we blij van een serie uit de zeroes, een boek dat ons meeneemt naar Istanbul en, eindelijk, weer een bezoekje aan het theater. Lees meer

 Het verhaal achter het verhaal

Het verhaal achter het verhaal

"Ieder beeld dat ik laat zien is een wereld, een verhaal op zich. Ik filter de details uit het grotere geheel en hoop dat ik mijn kijker aan het denken zet, even stil laat staan." Lees meer

Tip: Fantaseer over een andere werkelijkheid

Fantaseer over een andere werkelijkheid

Emma Stomp leerde van haar oma de wereld spannender te maken door haar fantasie in te zetten. Dat wegdromen is vaak geen onderdeel meer van onze dagelijkse routine. Een tip om het fantaseren weer nieuw leven in te blazen. Lees meer

Automatische concepten 39

Vraag geen cadeaus (en krijg iets beters)

Jarig zijn én wereldproblematiek willen aanpakken, Jozien Wijkhuis leed eronder. Haar tip aan de (virtuele) verjaardagsbezoeker: geef cadeaus die geen geld kosten, of stort een bedrag dat de jarige zelf cadeau kan doen aan een medemens in nood. Lees meer

Tip: Ga naar je werk

Ga naar je werk

Ook als je kantoortuin of favoriete koffietentje met laptopaansluiting gesloten is, kun je naar werk. Nora van Arkel liet zich betoveren door het sprankje magie dat nodig is om onszelf van eindeloze pyjamadagen te bevrijden. Lees meer

Tip: Ga een potje schaken

Ga een potje schaken

Jihane Chaara heeft een hobby uit de oude doos nieuw leven ingeblazen: het schaken. Het spel blijkt een grote metafoor voor het echte leven. Een tip om niet te haasten, je verbeelding in te zetten en natuurlijk om een vermakelijk spel te spelen. Lees meer

Alles Vijf Sterrenbeelden: Een kosmische quarantaine 7

De kosmische kijk- en luisterhoroscoop

Onze mediums hebben een horoscoop gemaakt om je weer terug op aarde te brengen. Voor als je even uit je hoofd en in je scherm of je speakers wilt. Lees meer

 Kosmisch perspectief

Kosmisch perspectief

Tomas Mutsaers zoekt in zijn werk naar het wonderlijke van de wereld. Doelloos flanerend richt hij zijn lens met een kosmisch perspectief, zoals een telescoop door een wazige voorgrond van de atmosfeer kijkt, en scherpstelt op wat zich daarachter bevindt. Lees meer

Tip: Bouw een tedere takkenhut

Bouw een tedere takkenhut

Rijk Kistemaker troost zich tijdens de coronacrisis met de kosmische vraagstukken die Lars von Triers Melancholia opwerpt. Hoe rouwen we om het verlies van de aarde of - iets kleiner - een achteloze manier van leven? Lees meer

Alles vijf sterren: 24

Nuttig gebruik van weinig wilskracht

Deze week worden we blij van kleine dingen die je tijdens je zelfisolatie kan doen. Zonder dat we de druk voelen deze tijd te gebruiken om de groeven van onze badkamer te poetsen of een muur uit te breken. Lees meer

Tip: zoek de rebel in jezelf (die zonder applaus kan)

zoek de rebel in jezelf (die zonder applaus kan)

Sinds de boekenmaand vraagt Ruby Sanders zich af of echte rebellie nog wel bestaat, want als iedereen een rebel is, is niemand het. Een tip om je ijdele tegendraadsheid te laten varen nu in thuisisolatie niemand nog ziet waar je tegenaan schopt. Lees meer

Tip: Zet je angst voor vlogs opzij voor bestdressed

Zet je angst voor vlogs opzij voor bestdressed

Emma Stomp heeft in quarantaine iets nieuws ontdekt: ze houdt van vlogs. Niet alle vloggers komen door haar selectie heen, maar de New Yorkse Ashley heeft haar hart veroverd. Een tip om te gaan kijken naar Ashleys bestdressed: een vlog vol oneliners, hysterie en het hoognodige stijladvies. Lees meer

Tip: leer van de zombie-apocalyps 2

Leer van de zombie-apocalyps

Marthe van Bronkhorst liet zich verleiden tot het kijken van zombie-apocalyps films. Met het oog op de grimmige coronatoestand stak ze er wat van op. Een tip om te leren van rampen uit het (fictieve) verleden. Lees meer

Tip: Vind je eigen pantser

Vind je eigen pantser

Iris Blaak denkt terug aan de tijd dat ze nog vrij was de wereld over te reizen en kennismaakte met haar privéchauffeur Elliot in Oeganda. Om heel andere redenen schermde hij zich af van de buitenwereld, op zoek naar een pantser dat hem bescherming bood. Een tip om vrijheid en geborgenheid in één te vinden. Lees meer

Tip: Waarom ik geen arts ben

Waarom ik geen arts ben

Eva van den Boogaard ergerde zich tot voor kort aan de koelbloedige ‘artsenpraat’ van haar huisgenoot. Nu hij op de corona-afdeling over levens beslist, blijkt dat de mensheid niet zonder kan. Een tip om het rationele doktersbrein te koesteren. Lees meer

Alles vijf sterren: Buitengevoel en bingewatchcoma

Buitengevoel en bingewatchcoma

Deze week worden we blij van kleine dingen die je tijdens je zelfisolatie kan doen. Zonder dat we de druk voelen deze tijd te gebruiken om een sixpack te kweken of alles volgens een productiviteitsschema te doen. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan