Asset 14

En zo is het goed?

Column: En zo is het goed?

Op nieuwjaarsdag verdwijn ik in het heelal. Een koepelvormig scherm, achterover hellende klapstoel, vernuftige virtuele enscenering – meer is er niet voor nodig. Een meisje van een jaar of tien (‘we konden niemand anders vinden die vandaag wilde werken’ aldus de directeur van het planetarium) heet het publiek welkom in het ‘sterrenuur’ en wenst ons een ‘intergalactische reis.’

De koepel laat versneld een zonsondergang draaien, zoomt dan in op de sterren, zoomt weer uit, in, uit. Een bassende voice-over begint over imploderen en uitdijen, ‘we gaan terug in de tijd,’ zegt hij, ‘om uitspraken te kunnen doen over de toekomst.’ Omdat ik intussen misselijk word van al die wentelende ruimte doe ik mijn ogen even dicht. Zonder zicht zijn dingen soms juist beter te overzien.

De voice-over vertelt dat Antares, de helderste ster van sterrenbeeld Schorpioen, deze maand goed te zien zal zijn. In gezelschap van de maan en Mars zal hij op maandag 20 januari opvallend aan de zuidelijke ochtendhemel staan. Ik denk aan een Nederlandse vertaling van de Desiderata, een prozagedicht van Max Ehrmann, die bij mijn oma op de wc hing: ‘Je bent een kind van het heelal, niet minder dan de bomen en de sterren, je hebt het recht hier te zijn en al is het je al of niet duidelijk, toch ontvouwt het heelal zoals het zich ontvouwt en zo is het goed.’

Dat ‘en zo is het goed’ blijft in mijn hoofd hangen. Hoezo ‘en zo is het goed’? Bosbranden, stranden vol plastic, Thierry Baudet, massaconsumptie, niks is goed, dat hele ontvouwen gaat fout! Maxim Februari beschrijft in zijn bundel De onbetrouwbare verteller een oprukkende neiging tot fatalisme; ‘de gretige overtuiging waarmee hoogopgeleiden zich vastklampen aan de gedachte dat de vrije wil niet bestaat.’ De toekomst ligt onveranderlijk voor ons uitgestrekt, zo lijken we te denken. ‘We zijn deel van de natuur en worden voortgedobberd – het enige wat we nog hoeven doen is achterwaarts verklaren, niet langer voorwaarts leven.’

We zweven om de planeet Aarde, ik heb mijn ogen weer open. De voice-over spreekt over bedreigingen en catastrofale veranderingen. Ik denk aan de branden in Australië, een geschatte 500 miljoen dieren dood, tweederde van de jaarlijkse nationale CO2-emissie bereikt in een paar weken. Een voormalig brandweercommissaris die over de weinig doortastende Australische premier zegt: ‘It reminds me of President Trump, when there's multiple shootings, saying, “There's nothing to do with guns.”’

Februari heeft gelijk, het is in de mode om onze verantwoordelijkheid in twijfel te trekken. De vraag moet niet zijn: is klimaatverandering de oorzaak? (alsof we de klimaatverandering dan als stout kind eventjes in een hoek kunnen zetten), de vraag moet zijn: welk deel van de oorzaak komt voort uit mijn handelen?

Het sterrenuur is afgelopen, de zon is opgekomen in de koepel. Lichte wolkjes drijven door een strakblauwe hemel, het meisje heet ons welkom terug op aarde. Bij het verlaten van de zaal deelt ze kaarten uit met sterrenbeelden die de komende maand goed te zien zijn. Kom weer in beweging, schrijft Februari. Luister naar romanschrijvers zoals Philip Roth, die ons met zijn roman The Plot Against America leerde dat de geschiedenis niet is opgebouwd uit onvermijdelijkheden. ‘De toekomst ligt niet vast, ze ligt open.’ Meer verantwoordelijkheid, denk ik als ik het planetarium uitloop. Meer verantwoordelijkheid in 2020, en meer sterren zien.

Mail

Iduna Paalman (1991) is schrijver en dichter. Haar poëziedebuut ‘De grom uit de hond halen’ verscheen in het najaar van 2019 bij Querido.

Joëlle de Ruiter (1994) is een illustrator uit Groningen met een stevig zwak voor vorm en vlak.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Alfa's en Omega's

Alfa's en Omega's

Marthe van Bronkhorst verkent de verhoudingen in het dierenrijk, waarin de mens als absolute alfa de wereld domineert. Lees meer

Schrödingers Donnie

Schrödingers Donnie

De dood van Eva's kat Donnie beweegt haar tot filosofisch mijmeren over een natuurkundig experiment. Lees meer

Column: Boomstronk-achtig

Boomstronk-achtig

‘Is dit een gouden match of settelen we voor less omdat we te druk en niet wanhopig genoeg zijn om verder te zoeken?’, vraagt Iduna Paalman aan haar geliefde. Lees meer

Tip: Bereken je deadline

Bereken je deadline

Else Boer kreeg een deadline opgelegd waar niet alleen een kersverse roman uit voortkwam, maar ook een ontnuchterend inzicht. Een tip over stilstaan bij je eigen sterfelijkheid. Lees meer

Automatische concepten 46

Demoontjes

Marthe van Bronkhorst laat haar demoontjes uit. Dat scheelt, want dan hoeft ze ze even niet zelf te dragen. Lees meer

Fantoompijn Evangeline Habarurema

Fantoompijn

Alle dingen gaan voorbij, de mooiste, maar ook de pijnlijkste dingen. Een troostvolle tip voor iedereen die verliest en rouwt, en het officiële Hard//hoofd-debuut van schrijver en illustrator Evangeline Agape. Lees meer

Als het doek valt

Als het doek valt

De gevoelens van heimwee waardoor Eva als kind geteisterd werd, ervaart ze als volwassen vrouw van tijd tot tijd nog steeds. Lees meer

 Samen alleen op de wereld

Samen alleen op de wereld

Speciaal voor de Heimweek delen tien fotografen beelden die hen doen terugverlangen naar een plek of een moment in hun leven. Het resultaat is een uniek inkijkje in de diversiteit van heimwee en nostalgie; misschien wel de allerindividueelste emoties. Lees meer

Slentermijmeringen uit Oxford

Slentermijmeringen uit Oxford

In de zomerserie ‘Slentermijmeringen’ reist Annelies van Wijk naar vier Europese steden. Dolend langs Manneken Pis, reuzencitroenen en pijnlijke herinneringen, treedt ze in een sprankelende dialoog met de plekken, hun taal en hun bewoners, maar vooral ook met zichzelf. Vandaag: Oxford. Lees meer

Komt een gangster bij de dokter

Komt een gangster bij de dokter

Nu ze zelf psycholoog is, kijkt Marthe van Bronkhorst heel anders naar een van haar favoriete series. Lees meer

Column: Een Bert of een Ernie

Een Bert of een Ernie

Eva van den Boogaard is met vrienden op vakantie in de Ardèche. Liggend bij het zwembad stelt één van haar vrienden een vraag die in alle eenvoud doet nadenken over de groepsverhoudingen. Lees meer

Column: Volhouden stoppen volhouden 3

Volhouden stoppen volhouden

Iduna Paalman bezoekt haar zieke hond, en hoort haar 's nachts onrustig ademen. 'Ze jankt een beetje, dat doen honden als ze dromen. Of heeft ze pijn?' Lees meer

Complete overgave

Complete overgave

Marthe van Bronkhorst liet zich meevoeren door de Waddenzee - om zichzelf te herontdekken. De rustgevende bezigheid maakt haar al snel doodsbenauwd. Lees meer

Slentermijmeringen uit Brussel

Slentermijmeringen uit Brussel

In de zomerserie ‘Slentermijmeringen’ reist Annelies van Wijk naar vier Europese steden. Dolend langs Manneke Pis, reuzencitroenen en pijnlijke herinneringen, treedt ze in een sprankelende dialoog met de plekken, hun taal en hun bewoners, maar vooral ook met zichzelf. Vandaag: Brussel. Lees meer

Onder de vraagprijs

Onder de vraagprijs

Vragen als ‘Wat doe jij nu?’ en ‘Waar woon je tegenwoordig?’ bezorgen Eva van den Boogaards vriend M. een rood hoofd en het gevoel te willen verdwijnen. Zij snapt hem maar al te goed. Lees meer

Slentermijmeringen uit Rotterdam

Slentermijmeringen uit Rotterdam

In de zomerserie ‘Slentermijmeringen’ reist Annelies van Wijk naar vier Europese steden. Dolend langs Manneke Pis, reuzencitroenen en pijnlijke herinneringen, treedt ze in een sprankelende dialoog met de plekken, hun taal en hun bewoners, maar vooral ook met zichzelf. Vandaag: Rotterdam. Lees meer

Column: Vervuilde idylle

Vervuilde idylle

Iduna Paalman belt vanuit de camping in Frankrijk met haar oma. Net daarvoor las ze nog in de dichtbundel van de Duitse Monika Rinck. Lees meer

Slentermijmeringen uit Londen

Slentermijmeringen uit Londen

In de zomerserie ‘Slentermijmeringen’ reist Annelies van Wijk naar vier Europese steden. Dolend langs Manneke Pis, reuzencitroenen en pijnlijke herinneringen, treedt ze in een sprankelende dialoog met de plekken, hun taal en hun bewoners, maar vooral ook met zichzelf. Vandaag: Londen. Lees meer

Tip: zoek je partner in zelfontplooiingscrime

Zoek je partner in zelfontplooiingscrime

Wat te doen als je gelooft dat ieder mens bestaansrecht heeft, behalve jij? Op grijze dagen verliest ook Annelies van Wijk zichzelf weleens uit het oog. Een tip om je ondermijnende gedachtes 180 graden te draaien. Lees meer

Column: Het is tijd

Strijdlied voor een nieuwe tijd

In haar eerste column op Hard//hoofd toont Marthe van Bronkhorst zich meteen onverschrokken: ze heft een strijdlied aan voor de nieuwe wereld. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan