Asset 14

Bij Typhoon was geen vleugje ironie te bekennen

Bij Typhoon was geen vleugje ironie te bekennen

Typhoon bleek een meer dan vriendelijke eerste Zomergast; vrolijk en inspirerend genoeg om Janine Abbring een lesje ‘wokeness voor beginners’ te geven. Hij lacht veel, gaat nooit in de aanval en (s)preekt over liefde, rust en menselijkheid. Dat klinkt veelbelovend. Maar prikkelt het? Zet het aan tot verdere reflectie? Vliegt de tijd voorbij terwijl je kijkt? Dat niet.

Dat Glenn de Randamie dit jaar de eerste Zomergast is, voelt een beetje obligaat. Het is een verhitte zomer, waarin alle witte mensen, en al helemaal die in de media, zich moeten ‘verantwoorden’. Voor de aftrap van Zomergasten is De Randamie daarbij een veilige keuze: stralend, liefdevol, op sokken. De bekende zwarte kunstenaars en activisten komen voorbij – jazzmuzikanten, James Baldwin, Basquiat, Aretha Franklin, Martin Luther King Jr. en nog net geen Nelson Mandela – in combinatie met emotioneel geladen scènes uit dramatische films.

Voor het label ‘militant’, dat antiracismeactivisten al snel aan hun broek hebben hangen, lijkt De Randamie immuun. Veel meer dan tegen is hij voor: vóór menselijkheid, vóór vrijheid, vóór vooruitgang. En voor de liefde. En rust. En openheid. Er is weinig tegenin te brengen, maar gedurende de avond ontpopt De Randamie zich als een goedlachse, maar vermoeiende gast op een verjaardag waar je niemand anders kent om mee te praten.

Dat ongeduld merk je ook bij Janine Abbring. Na ieder fragment begint De Randamie (iedere keer weer ontroerd alsof hij het voor het eerst ziet) met: ‘Wat ik hier zo inspirerend aan vind…’ Meestal trapt hij vervolgens een open deur in en herhaalt hij, bijvoorbeeld, de overduidelijke boodschap van het fragment. Zo zien we een fragment uit Hook (Peter Spielberg, 1991), waarna De Randamie begint over ‘de kracht van de verbeelding’. Op zulke momenten zie je dat Abbring verdieping probeert te brengen, een paar stapjes over wil slaan.

Abbring laat het gebeuren als haar gast in de herhaling valt en lacht hartelijk mee

Abbring is daarin sterk. Gelukkig voor de kijker schiet ze niet in de houding van de lieve, luisterende witte schooljuf. Ze vat snel samen en vraagt haar gast, tevergeefs, om te laten zien wat er nou zo bijzonder is aan zijn zienswijze. Zo merkt De Randamie onthutst op dat ‘de rol van Nederland in de tweede wereldoorlog ook niet loepzuiver was’ waarop Abbring een sarcastisch ‘joh’ laat vallen.

Wat Abbring ook zegt, De Randamie reageert altijd even open en aardig. Over zijn thuisloze periode zegt Abbring bijvoorbeeld, vrij cru, ‘je koos ervoor om naast het vangnet te springen’ waarop De Randamie, enthousiast als altijd, vertelt dat hij behoefte had aan vrijheid, ‘the bohemien lifestyle’ wel zag zitten. Steeds meer laat Abbring haar kritische vragen maar helemaal achterwege. Ze laat het gebeuren als haar gast in de herhaling valt en lacht hartelijk met hem mee. Want in de aanval gaan, dat werkt niet bij De Randamie: één en al goedheid, geen vleugje ego of ironie te bekennen.

Toegegeven: het zou ook een beetje gemeen zijn om De Randamie uit de tent te lokken of om cynisch te doen als hij vol furore begint over God, de liefde en het verlichte leven (‘Wat mij definieert is de liefde die ik ben’). Dat voel je als kijker haarfijn aan. Wanneer De Randamie na een fragment uit de feel-good tranentrekker As It Is in Heaven (Kay Pollak, 2004) totaal vervoerd en in tranen is, dan besef je: dit is écht, alles wat Glenn de Randamie zegt komt recht uit zijn hart. Tegelijkertijd werkt dat juist op je zenuwen. De Randamie vertelt heel open en kwetsbaar alles over zichzelf, maar dat is dodelijk voor ieder gevoel van spanning, onthulling of jouissance.

Spannende vragen blijven helaas achterwege

Het is extreem moeilijk om je voor te stellen dat De Randamie ooit een scheldwoord zou gebruiken, een vrouwonvriendelijke grap zou maken, of zou doen aan ‘giftige mannelijkheid’ – als Abbring in zijn bijzijn een woord als ‘kut’ in de mond neemt, klinkt dat zelfs buitengewoon grof. Het stoutste wat De Randamie ooit heeft gedaan, zo lijkt het, is zeggen hoe mooi hij zijn piemel vindt in het bijzijn van een stel collega’s (in een poging om een open gesprek over seksualiteit te beginnen!).

Af en toe vergeet je dan ook dat Typhoon rapper van beroep is, en niet presentator van het Klokhuis of coach op het gebied van mindfulness en non-violent communication. Dat zegt misschien meer over mijn vooroordeel over rappers dan over Typhoon zelf, al zegt De Randamie zelf ook: ‘Als rapper heb ik me stoerder voorgedaan dan ik ben.’ Dat was voordat er een markt bleek te zijn voor rappers die lief en aardig zijn en zich uitspreken voor de emancipatie van de man.

Abbring gaat mee in de braafheid van haar gast, en spannende vragen blijven daardoor helaas achterwege. Zo zien we een enorm boeiend fragment uit de documentaire I Am Not Your Negro (Raoul Peck, 2016), waarin James Baldwin vertelt over het antiracisme van Malcolm X tegenover dat van dominee Martin Luther King Jr. Volgens de eerste moeten zwarte antiracismestrijders feller zijn, zich niet schikken in de rol van de gedweeë Oom Tom met zweverige verhalen over naastenliefde. Hoe staat De Randamie zelf in die discussie? Is hij niet precies de meegaande, blije rapper die over z’n bol geaaid kan worden en witte mensen een goed gevoel geeft?

Als Abbring halverwege de uitzending het karakter van de rapper schetst en vol lof spreekt over zijn vermogen om iedereen op z’n gemak te stellen, dan reageert De Randamie: ‘Ik heb een dosis licht gekregen bij mijn geboorte en ik vind het heel fijn dat ik dat licht kan en mag delen.’ Van zo’n Messiascomplex zou iedereen een burn-out krijgen, zou je denken, en De Randamie kreeg er twee: hij wil iedereen helpen en voor iedereen strijden. Zo mag ook niet het feminisme vergeten worden (vandaar een fragment van de ‘sekszusjes’ van de VPRO: twee lachende blonde meisjes die hun kut kleien).

Waar Ramdas’ verhaal bolstond van historisch inzicht, valt dat bij De Randamie tegen

De Randamies kwetsbaarheid, hypersensitiviteit en drang om zijn verantwoordelijkheid te nemen blijken naadloos aan te sluiten bij de ‘wokeness’ van nu, zij het wel in zijn minst bedreigende vorm. Zonder het expliciet besproken te hebben, lijkt de conclusie te zijn dat ongelijkheid bestreden moet worden door bij jezelf te rade te gaan, een beter mens te worden.

Die gedachte past goed bij het christendom, maar ook bij het dominante denken van nu: alles is eigen verantwoordelijkheid en persoonlijk bewustzijn. We moeten allemaal naar diversiteitstraining en in therapie. Het is een standpunt dat voor de bourgeois status quo geen enkele bedreiging vormt: ik zie de woke millennials al heftig mee knikken, bevestigd in het idee dat ze aan de goede kant van de geschiedenis staan.

Als we dan toch naar de VS kijken om verder te komen (waarom eigenlijk nog?): er is daar inmiddels een interessante discussie gaande over de potentie van “wokeness” en van nu populaire boeken als White Fragility van Robin DiAngelo. Juist in tijden zoals deze is er behoefte aan verdieping. Welke inzichten kan deze nieuwe manier van denken bieden? En wat zijn de beperkingen? Uit de manier waarop dat wokeness steeds meer de mainstream in komt, lijkt te blijken dat het een set van denkbeelden en gedrag voorschrijft dat goed past binnen een hypercompetitieve samenleving waarin we allemaal een steeds betere versie van onszelf moeten worden.

Wat De Randamie wel heeft is een dosis positieve ‘energie’ waar je u tegen zegt

De Randamie heeft zich dat liberale denken en de plicht tot optimisme volledig eigen gemaakt. Daarom moest ik zondagavond ook heel even denken aan de Zomergasten-avond met Anil Ramdas in 1992: geestdriftig en vol overgave verkondigde Ramdas daar de westerse ideologie van vooruitgang en individualisme, waarna hij tot Koning der Allochtonen werd gedoopt. Maar waar Ramdas’ verhaal bolstond van historisch inzicht en scherpe analyse, valt dat bij De Randamie nog vies tegen.

Wat De Randamie wel heeft is een dosis positieve ‘energie’ waar je u tegen zegt. En ook al is zijn karakter naar eigen zeggen getekend door overcompensatie, het staat buiten kijf dat het allemaal geheel oprecht en geen toneelstukje is. De Randamie staat voor vrijheid en dat gaat heel diep; zo leren we dat hij een tijdje geen thuis had uit een verlangen naar ongebondenheid. Zijn strijd voor een wereld waarin iedereen zichzelf kan zijn, met de liefde als wapen, is volkomen authentiek. Dat is bijzonder, ontroerend, en bewonderenswaardig. Maar de eerlijkheid gebiedt te zeggen: het is ook saai, vermoeiend en een tikkeltje irritant om naar te kijken.

Mail

Annelies van der Meij

Bram Dirven oordeelt, maakt en bepaalt over illustraties en is hiermee de illustratordictator bij Hard//hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer

Warning: Undefined variable $articleCount in /home/hardhoof/hardhoofd.com/releases/20220413071826/public/content/themes/hardhoofd6/components/ctas/latest-posts.php on line 24
het laatste
Nieuws in beeld: Iedereen voor? Hallo?

Iedereen voor? Hallo?

De weinige Tunesiërs die kwamen opdagen voor het referendum, stemden massaal voor meer macht voor de zittende president. Lees meer

Nieuws in beeld: We moeten kopen, reizen, vliegen, drinken, eten, feesten, zo niet doorgaan

We moeten kopen, reizen, vliegen, drinken, eten, feesten, zo niet doorgaan

Hoelang kunnen we nog boven de zelfgegraven afgrond blijven bungelen? Lees meer

Hard//hoofd zoekt een nieuwe Chef Eindredactie!

Hard//hoofd zoekt een nieuwe Chef Essay & Opinie!

Als Chef Essay & Opinie onderhoud je contact met getalenteerde essayisten en opiniemakers, en draag je de verantwoordelijkheid over jouw tak op Hard//hoofd. Lees meer

Nee, Anna Sorokin is geen Robin Hood en dit is waarom

Nee, Anna Sorokin is geen Robin Hood en dit is waarom

Netflix zet in Inventing Anna een oplichtster op een voetstuk. Emma Stomp zet daar vraagtekens bij. Lees meer

Nieuws in beeld: We zitten krap bij gas (dus kolencentrales mogen weer)

We zitten krap bij gas (dus kolencentrales mogen weer)

Om de gasvoorraden te ontzien, mogen de (uiterst vervuilende) kolencentrales jarenlang op volle toeren draaien. Lees meer

Nieuws in beeld: Blokkeert de boer zijn eigen protest?

Blokkeert de boer zijn eigen protest?

Driekwart van de Nederlanders vindt de acties tijdens boerenprotesten te ver gaan. Lees meer

Automatische concepten 75

Filmmaker liet angst achter zich

Dit jaar werden de Olympische Winterspelen ‘gewoon ’in China gehouden. In het licht van deze – voor mensenrechtenactivisten – verbijsterende keuze door het Internationaal Olympisch Comité maakte de Tibetaanse documentairemaker Dhondrub Wangchen een tournee door Europa. Op het moment dat hij tot zes jaar gevangenisstraf werd veroordeeld was de eerste keer dat de wereld hoorde... Lees meer

Nieuws in beeld: Een wereld zonder plastic, kunnen we ons die nog wel voorstellen?

Een wereld zonder plastic, kunnen we ons die nog wel voorstellen?

Illustrator Finn Rogers liet zich inspireren door een gedachte-experiment: wat als we - met één zwaai van een toverstaf - al het plastic lieten verdwijnen? Lees meer

Evi Aarens is een troll 1

Evi Aarens is een troll

Je als gearriveerde schrijver verschuilen achter een pseudoniem om kritiek op anderen te spuiwen geeft geen pas, aldus Marthe van Bronkhorst. Lees meer

Een groot avontuur begint met een klein rugzakje

Een groot avontuur begint met een klein rugzakje

Op een waddenvakantie dringt de vervreemding zich aan Nina op bij zoveel ingekaderd vertier. “Er klopt iets niet aan dit uitstapje.” Als de weidsheid van het Wad niet meer voldoende blijkt om uit de aangeharkte realiteit van onze maatschappij te ontsnappen, vindt ze elders een ervaring van oneindigheid. Lees meer

Nieuws in beeld: 'Hyperkapitalistische middelvinger' gaat voortaan wat bescheidener door het leven

'Hyperkapitalistische middelvinger' gaat voortaan wat bescheidener door het leven

Voor de lezers van het 'lijfblad voor 's werelds allerrijksten' komt de echte wereld toch iets te dichtbij. Lees meer

Nieuws in beeld: Als genezen niet meer gaat, rest een zachte overtocht

Als genezen niet meer gaat, rest een zachte overtocht

Artsen en verpleegkundigen krijgen 'les in vreedzaam sterven'. Lees meer

Aanrommelen

Aanrommelen

De afvalcontainer in mijn straat staat ter adoptie aangeboden. Als adoptant gooi je het afval dat je buurtgenoten naast de container hebben geplaatst er alsnog in, of je maakt een melding bij de gemeente als het ruimtelijk niet past. Zo’n dergelijke adoptie is nodig, want er staat regelmatig nijpend veel afval náást de container. De... Lees meer

Dit is geen NFT, maar een simpele jpeg - weliswaar zonder uitstoot

Ook feministische NFT’s zijn een aanslag op het milieu

Feministisch platform The TittyMag wil het NFT-aanbod diverser maken. Kan het platform die markt niet beter links laten liggen? Lees meer

 1

Vat het nou alsjeblieft niet persoonlijk op

Corona lijkt alweer bijna iets uit het verleden maar de financiële effecten ervan zijn nog steeds voelbaar in de culturele sector. Vivian Mac Gillavry blikt terug op een periode waarin bestuurders kunstenaars zonder schuld of schaamte voor de bijl gooiden. Lees meer

 1

Pim Fortuyn, aartsvader van conservatieve camp

Twintig jaar na de moord op Pim Fortuyn is camp een belangrijk onderdeel van extreem-rechtse politiek geworden. Hoe komt de bal weer bij 'ons' te liggen? Lees meer

Nieuws in beeld: Voor de klas? Mij niet gezien!

Voor de klas? Mij niet gezien!

Tien jaar geleden waren er zo'n 3000 à 4000 docenten nodig. Vorig jaar 18.000. Lees meer

Nieuws in beeld: Steek je hand op als ook jij...

Steek je hand op als ook jij...

De politie registreerde bijna 40 procent meer gevallen van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Lees meer

Vrouwen van kleur! Stop met uitblinken en sluit je aan bij de dutjesrevolutie! 1

Vrouwen van kleur! Stop met uitblinken en sluit je aan bij de dutjesrevolutie!

Bij uitstek vrouwen van kleur gaan onderdoor aan de hoge eisen die hun werkomgevingen aan hen stellen, omdat ze constant moeten bewijzen even harde werkers te zijn als hun witte mannelijke collega's door veel meer dan hen te doen. Tijd dus om eens languit dwars te zitten: tijd voor de dutjesrevolutie! Lees meer

Nieuws in beeld: Als de prijzen de frituurpan uit rijzen

Als de prijzen de frituurpan uit rijzen

Consumenten zitten in de patatten. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd! 

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe kunstenaars en schrijvers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Wij zijn al meer dan twaalf jaar bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Onze kunstverzamelaars maken dit mogelijk. Als je je nu aansluit, dan ontvang je jaarlijks gesigneerde kunstwerken van veelbelovende kunstenaars én je eigen Hard//hoofd-tasje. Veel verzamelplezier!

Steun en verzamel