Asset 14

Anne

Opeens zat Anna bij Leon de Winters Anne. Was die scheet geïmproviseerd? Of staat hij in het dagboek beschreven?

Wegens omstandigheden. Ik ga naar 'Anne' wegens omstandigheden, zo leg ik van tevoren uit aan wie het wil horen. De omstandigheden: de uitgever waar ik werk, huist naast Theater Amsterdam. Wij hebben die zwarte doos in een razend tempo zien verrijzen. De bomen ervoor gekapt zien worden, vervangen voor jonge aanplant. De weg was een keer afgesloten en o ja, ze hebben ons parkeerterrein ingepikt. Dus mogen we komen kijken, niet allemaal, er was een loting. Ik wist eigenlijk niet eens dat ik meedeed aan die loting. Een collega die ook een kaartje kreeg ging niet mee: “Ik weet al hoe het afloopt.”

Wegens omstandigheden. De omstandigheden: een kleine 72 jaar geleden kreeg een meisje van dertien een dagboek voor haar verjaardag. En de rest is geschiedenis.

Maar vanavond niet. Vanavond ga ik zien hoe ze lacht, danst, ruziet en zoent. In een voorstelling die 'multimediaal' heet te zijn, een spektakel belooft te worden.

Maar eerst moet ik die zwarte doos betreden. Op de stoep ervoor zijn twee abri's neergezet met erin de bekende poster. Steeds probeer ik de typografie te begrijpen. Zijn de letters van ANNE uit gatenkaas gehouwen? Geel met bloedspetters? Geel met inktvlekken? Waarom geel? Omdat de jodenster geel was?

Deze avond staan een moeder en dochter voor de poster, ze maken een selfie. Ze giechelen. De foto moet een paar keer over. Misschien dat die abri's hier speciaal voor zijn neergezet.

Toen het theater uit de grond gestampt werd. Toen we nog dachten dat het een musical zou worden. Toen dacht ik steeds: Ik zou er zo veel voor over hebben om dit aan Anne Frank te vertellen. Omdat het zo bizar is allemaal.
Ik zit voor en/of achter een dame met nogal hevig riekend parfum. De voorstelling beleef ik dus hevig geparfumeerd, wat weinig bij het onderwerp past, maar wel prettig is.

Anne blijkt een springerig kind dat na haar dertiende verjaardag nog met een knuffelbeer rondzeult, niet de slimme schrijfster die ik uit haar dagboek dacht te kennen en van wie ik een beetje was gaan houden. Ergens is dat wel een geruststelling. Dit heeft met Anne Frank weinig te maken. Dat maakt dit minder bizar.

De gigantische bewegende decorstukken doen me denken aan de Efteling. Dat Anne af en toe uit het roterende Achterhuis stapt (dat draait voortdurend en de gevels zijn er aan beide kanten af, waardoor het publiek niet wordt opgezadeld met gevoelens als verveling of opsluiting) is een knap staaltje acrobatiek. En daar doet ze kort een dansje in het raam van de raamvertelling en eigenlijk weten we niet waarom of met wie. Dan stapt ze het Achterhuis weer in, verzuchtende dat het boek dat ze schrijft nog niet af is. Kennelijk beschouwt deze Anne het onderduiken als een soort schrijvers-residency.

In de pauze trakteren we onszelf op een drankje en op elkaars meningen. Er staan puntzakken snoep op de bar, maar omdat ik een vermoeden heb welke wending het stuk na de pauze zal nemen, blijf ik daar maar vanaf. “Dit was bij Soldaat van Oranje beter geregeld”, weet iemand. Verder bespreken we de scheet die Fritz Pfeffer in het gezicht van Anne liet en waar de zaal besmuikt om durfde te lachen. “Misschien was het geïmproviseerd?”, raadt iemand. “Misschien is die scheet in het dagboek beschreven?”, vermoedt een ander.

Dat we dat dagboek nu willen (her)lezen staat vast. Op de schermen aan de zijkant van het toneel zien we voortdurend flarden dagboek voorbijkomen die benadrukken hoe waarheidsgetrouw wat we zien is. Het leidt een beetje af en nodigt ook uit tot ongewild ‘zoek de verschillen’. Anne zegt ‘maandverband’, Anne Frank schreef ‘damesverband’. Daar zal over nagedacht zijn.

De wending na de pauze komt abrupt en verloopt snel. Deze Duitsers schreeuwen geen “Aufmachen!” Ze zeggen weinig. In een paar minuten is iedereen het toneel af, behalve Otto Frank. Hij vertelt wat vervolgens gebeurde, links en rechts van hem zien we beelden van deportaties. Dat komt allemaal heel dichtbij en ik hoor wat snifjes in de zaal. Even denk ik dat het theaterspektakel is afgelopen.

Maar zoals zo veel toneelstukken (films hebben dat meestal niet) heeft Anne een stuk of vier slotscènes achter elkaar. En natuurlijk wordt ook iets van het ‘lekkerst’ voor het laatst bewaard. Ik zal niet alle vier eindes verklappen, maar stel je een soort Bergen-Belsensneeuwschudbol voor. En Anne die haar boek nog even onder de aandacht komt brengen en zegt: “Schrijven heeft me door deze tijd heen geholpen.” Dat dus. Alsnog behoorlijk bizar. En dan nog als aftiteling op het scherm voor wie het niet heeft begrepen dat ze maar vijftien jaar oud werd. En het werkt. Achter mij hapt een dame (die van het parfum?) naar adem: “Zo jong! Zo zonde...”

Een dag later zegt een collega dat ze het wel een geslaagd toneelstuk vond: “Het komt goed over hoe claustrofobisch het moet zijn met zo’n puber opgesloten te zitten.”

Wegens omstandigheden raad ik u aan het dagboek te lezen.

Mail

Anna van Leeuwen is Hard//hoofd-redactielid, freelance kunstjournalist en schrijft korte verhalen. Ze zou graag een alpaca hebben voor op haar balkon. Alvast bedankt.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Mannen die leven in luxe en vrede vertellen ons dat we de klimaatapocalyps moeten accepteren in plaats van ertegen te vechten. Onzin, vindt Harriët Bergman. Elke graad is er een, en elke graad is onze vrijheid waard. Lees meer

Sommige dagen kun je niet oplossen

Sommige dagen kun je niet oplossen

Twee geliefden die niet in elkaar opgaan blijven individuen en in Duo Penotti is eigenlijk best veel van jezelf terug te vinden. Marthe van Bronkhorst neemt een kijkje in haar ijskast, denkt na over wat je bewaart in je vriezer en komt tot de conclusie dat er voor sommige dingen geen oplossing bestaat. Lees meer

Blauwe maandagen

Blauwe maandagen

Max Beijneveld neemt de gevolgen van de coronamaatregelen onder de loep en observeert het gevoel van uitzichtloosheid dat hij zelf ervaart. Lees meer

Hoe je de maanden op je knokkels telt en andere vragen

Hoe je maanden op knokkels telt en andere vragen

Voor welke simpele zaken heb jij nooit meer opnieuw naar uitleg durven vragen? Voor Vivian MacGillavry was het maanden tellen op haar knokkels. Maar toen ze dat aan een vriendin durfde op te biechten, ontdekte ze iets moois. Lees meer

Automatische concepten 50

Eigen haard is fijnstof waard?

Bijna een kwart van de fijnstofuitstoot in Nederland wordt veroorzaakt door houtkachels. Daarmee zijn ze de voornaamste bron van uitstoot. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Inkijkjes

Inkijkjes

Deze week worden onze redacteurs blij van een documentaire over Egypte, een succesvolle Zoomvoorstelling en een geheime tuin. Lees meer

Voltooid Herstelde Tijd 1

Voltooid Herstelde Tijd. Voorbij de schaamte rondom slachtofferschap

Beelden die we doorgaans te zien krijgen van intiem geweld zijn vaak oppervlakkig en sensationeel. Tessel ten Zweege deed mee aan het kunstproject van Lara van Gaalen, dat laat zien dat het ook anders kan. Lees meer

Interfriention

Interfriention

Eva van den Boogaard viert een vriendschapsjubileum met vriendin I. en blikt terug op een andere vriendschap, die kort daarvoor ten einde moest komen. Lees meer

Kleine witte slang (reptiel

Kleine witte slang (reptiel)

Drie mensen zorgen samen voor een kleine witte slang. De slang lijkt alleen niets van hen aan te willen nemen. Is dat iets ergs, of wordt er een probleem gemaakt waar geen oplossing voor is? Een kort verhaal van Eva Salman over een advertentie op marktplaats, een stoel waarin nooit iemand zit en over hoe soms je best doen niet alles oplost. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Ongehinderd door waarheid

Ongehinderd door waarheid

Deze week werden onze redacteurs blij van alternatieve werkelijkheden. Lees meer

Nieuws in beeld: Jongeren zijn moe en moedeloos

Jongeren zijn moe en moedeloos

Illustrator Simcha van der Veen zag het al in haar eigen vriendengroep, en haar vermoeden wordt nu steeds vaker in de media bevestigd: jongeren staan massaal op omvallen. Lees meer

Kinken in een ruggengraat

Kinken in een ruggengraat

''We liggen samen in bed en ik vraag je om een herhaling van de tijd.
‘Herhaling bestaat niet,’ zeg je, ‘alleen verandering.’''
Een kort verhaal van Welmoed Jonas over hoe nachtvlinders elkaar kunnen vinden in het donker en het wachten op een nieuwe huid. Lees meer

Hard//talk: Er schuilt een superkracht in autisme

Er schuilt een superkracht in autisme

Autisme wordt vaak gezien als een ingewikkelde afwijking. Sofie Hees vraagt zich af wie bepaalt wat normaal is. Het is tijd voor meer neurodiversiteit. Lees meer

Het Hoofd//stuk: Een ongepland moederboek

Een ongepland moederboek

Helena Hoogenkamp vertelt over hoe haar debuutroman helemaal geen verhaal over moeders moest worden, maar over liefde. Uiteindelijk schreef ze óók over moeders, maar vooral over een verlangen dat zo groot is dat niet uitgesproken kan worden. Maar wat laat je weg en wat vertel je juist wel als je wil vertellen over het onzegbare? Lees meer

Vervolgzomer

Vervolgzomer

In de rubriek Luister Even vragen we Hard//hoofd-makers om een kort stukje audio te maken over de toekomst, wanneer er weer feest kan zijn, of reizen, of drukte. Het is een proeftuin voor het maken van audio, maar ook voor onze werkelijkheid. De eerste aflevering is van Annelies van Wijk. Lees meer

Tip van Else Boer Wees een meeloper

Wees een meeloper

Soms is een meeloper zijn gewoon een heel goed plan. Schrijver Else Boer legt uit waarom aan de hand van haar nieuwste niet-originele hobby: schaken. Lees meer

Nieuws in beeld: Zij speelt met kanker (en wint)

Zij speelt met kanker (en wint)

Na de dood van een goede vriend en mentor, besloot een Tsjechische speltheoreticus haar kennis in te zetten in de strijd tegen kanker. Lees meer

Joost Oomen wil de maan bezielen 3

Joost Oomen wil de maan bezielen

Onlangs verscheen Het Perenlied, de eerste roman van Joost Oomen. Roos Wolthers ging met hem in gesprek over vrolijkheid en twinkelende schuimspanen. Lees meer

Tijdens de avondklok

Tijdens de avondklok

Deze week geven onze redacteurs een inkijkje in wat zij doen als je na 21.00 uur niet meer op straat mag komen. Lees meer

Maken worsten echt de man?

Maken worsten echt de man?

De mannelijkste manier om direct bij te dragen aan een duurzame planeet is het vermijden van dierlijke producten. Maar voornamelijk mannen vinden de overstap naar een veganistisch dieet lastig. 'Echte' mannen eten immers vlees, toch? Tijd om met die genderverwachtingen te spelen, vindt Esther Lamberigts. Lees meer

De geruchten zijn waar. Lees Hard//hoofd nu ook op papier!

Bestel op tijd je eigen exemplaar van de eerste editie, met als thema: ‘Ik’. We hebben drie covers ontworpen. Kies je favoriet.

Bekijk de covers