Asset 14

Als cavia's in de val

Als cavia's in de val

Ik vraag mijn pa om te komen kijken naar mijn klimaattoneelstuk, maar hij kan niet: ‘We wilden dan net naar Rome vliegen.’
‘Vl-vliegen...’ sputter ik. ‘Je maakt een jaar vegetariër zijn in één klap ongedaan!* Hou je toch in pap, denk aan de alternatieven: de seniorenbus naar Italië, 30 uur rijplezier! De boot naar Texel! Een weekje Hoogezand-Sappemeer!’
Mijn vader: ‘Op mijn leeftijd wil je gemak.’
Ik: ‘Gemak?’ Ik betoog vlammend dat dit een kwestie van leven of dood voor zijn eventuele kleinkinderen is. Maar mijn pa heeft een punt; het ís een kwestie van gemak.

Een internationale treinreis plannen bijvoorbeeld, is dat makkelijk? Proef op de som: online probeer ik een trein naar Portugal te boeken. Romantisch, net als in de film, Night Train to Lisbon. Plot twist: er is geen night train naar Lisbon. Die is opgeheven. Er is amper een aansluiting. Ondanks een Europese munteenheid is er nog steeds geen Europees treinnetwerk dan wel -website. ‘Boek telefonisch,’ adviseert NS International. Boek ik telefonisch, dan sta ik een halfuur in de wacht (‘Heeft u al op onze website gekeken?’) en wordt geadviseerd via Milaan te treinen. Tikje omslachtig, maar oké. Net op tijd kom ik erachter dat de medewerkster Porto, Italië, voor me aan het boeken is. ‘U kunt beter zelf online kijken. Als u er niet uit komt op de Belgische, Franse, Spaanse en Portugese sites,’ zegt ze, ‘ga dan naar het loket op Amsterdam CS. Succes hoor!’
Ga ik naar het loket, dan is de wachttijd een uur (‘Had u het al telefonisch geprobeerd?). In de tijd dat ik hier sta was een vliegtuig al halverwege geweest. Niet aan denken. Niet aan vliegen denken. Niet opgeven. Principes. Kijk, daar zoemt een vlieg. Vliegen. Niet aan vliegen denken. Doorzetten. Achter mij barst een gehaast meisje in tranen uit. Wegens onoplosbare drukte stuurt de reisplan-medewerker me naar huis (die tocht verloopt zonder problemen).
Is duurzaam reizen dan in ieder geval zekerder dan de Schiphol-chaos? Nee: ‘Plaatsen reserveren niet mogelijk’ staat er bij iedere trein die ik opzoek. Maar ook op de bonnefooi gaan met een Interrailpas wordt afgeraden: doordat alle kaarten worden verkocht, zijn er geen vrije zitplekken meer over. Is het snel? Een treinreis duurt tussen de 19 en 36 uur, met zes overstappen. Ter vergelijking: vliegen van Amsterdam naar Porto duurt 2.5 uur. Zijn er voor ons treinreizigers benefits? Zoals knappe stewardessen die je voorzien in al je behoeften, een tv-schermpje en taks-vrij winkelen?  Geen van dat al. Je kunt wel (contant) in de restauratiewagen van de Thalys een Kitkat Chunky White halen. Is het dan, tenminte, goedkoop? Een enkeltje Amsterdam - Marseille begon bij €325.

Al mijn vrienden boeken uiteindelijk een vliegtuig. Niet omdat ze geen duurzame keuzes willen maken of het niet geprobeerd hebben, maar omdat het systeem ons naar deze plek toe leidt.
‘Eén persoon kan de wereld niet veranderen,’ zei jurist Roxane van Iperen in Zomergasten 2021. Dat vond ik destijds een luie uitspraak, en het ontduiken van individuele verantwoordelijkheid. Maar de echte reden dat we toch altijd voor een ongezonde en vervuilende levensstijl kiezen, is omdat we in een doolhof zitten. Treinreizen, bijvoorbeeld, wordt door de overheid op geen enkele manier gepromoot of vergemakkelijkt. Vliegen, fastfood, bezorgdiensten en online gokken: dat wel. Als de overheid ons zou helpen duurzaam te leven, was een trein boeken met één druk op de knop gedaan. Dan had je een vaste zitplek, was het spotgoedkoop en snel. Alle restaurants hadden kaarten die voor 90% vegetarisch waren. Groenen en fruit zouden bijna niks kosten, er zouden meer prullenbakken dan plastic zakken zijn.
‘Vroeger had je zo’n race met cavia’s,’ zegt van Iperen. ‘Je hebt een stelsel met muurtjes, een soort doolhof, en uiteindelijk moet de cavia ergens naartoe. Wij mensen zijn die cavia’s. Het systeem, dat is niet duizend cavia’s, maar een decennialang bouwwerk van wetgeving, subsidie, cultuur, marketing. Dat bouwwerk zet de schotten in het doolhof neer, waardoor het bijna niet anders kan dat een willekeurig mens, dat helemaal geen kwaad in de zin heeft en gewoon zijn leven leidt, daar uitkomt waar de meest ongezonde keuzes gemaakt worden.’

Uiteindelijk boek ik een Flixbus** (33 uur, enkele reis). Als jullie dit lezen, hebben mijn ouders gekozen voor een fietsvakantie in Friesland. Ik speel nog een paar klimaatvoorstellingen, en heb dan (en deze column ook) een weekje vrij. Maar vrijheid is een illusie, want jij en ik zitten als cavia’s in de val.

* Volgens deze calculator genereert een retourtje Amsterdam-Rome 502 kg CO2-uitstoot. De Correspondent verzamelde de informatie over vegetariër zijn en je klimaatvoetafdruk: geen vlees eten bespaart ongeveer 1,6 kg CO2-uitstoot per dag, of 584 kilo per jaar.

** Een bus stoot natuurlijk meer uit dan een elektrische trein, maar door het maakproces van treinen en de stroomopwekking zijn ze weer even belastend voor het klimaat, werd gevonden in deze vergelijking.

 

TL; DR

 

Pasklaar handzaam eetrijp bijtgaar

Rampplaats soja plantzaad handzaag

Oatmilk vleesgrill oil spill big drill

Brandbaar randzaak strand vol landkaart

Strafbaar oorzaak Glasgow doorgaan

Persco data plastic scheurbaar

Well done carton carbon plankton

Pakbon dotcom bitcoin gasbun

Ali Baba Express Marktplaats

Uber McDrive licht ontvlambaar

Jachten magma lava hard gaan

Kilo mega giga tera

Tesla marsvaart nooit meer huiswaarts

Hema Zara Prada Patta

 

Wolkenformaties, woekertsunami’s, vulkaanerupties heet heet heet heet

Moedernegotie, bergenerosie, kernbomexplosie heet heet heet heet

Stikstoftransmissie, hongersnoodtikkie, zeespiegelselfie heet heet heet heet

Landoverstroming, waterverdroging, duinenophoging heet heet heet heet

Oeveruittreding, dijkenverbreding, vuurvaste kleding heet heet heet heet

heet heet heet heet heet, heet heet heet heet

heet heet heet heet heet, heet heet ‘Maar we gebruiken het twee keer’

heet heet heet heet heet, heet heet heet heet

heet heet heet heet heet, heet heet ‘Op dinsdag doen we vega!’

heet heet heet heet heet, heet heet heet heet

heet heet heet heet heet, heet heet ‘Soms neem ik zelfs de fiets’

heet heet heet heet heet, heet heet heet heet

heet heet heet heet heet, heet heet to say I told you so

heet heet heet heet heet, heet heet heet heet

heet heet heet heet heet, heet heet dit is die lekkere dansplaat

heet heet heet heet heet, heet heet heet heet

 

heet heet heet heet heet, heet heet heet heet

heet heet heet heet heet, heet heet heet heet

heet heet heet heet heet, heet heet heet heet

*hijg hijg hijg hijg hijg, hijg hijg hijg hijg*

Mail

Marthe van Bronkhorst (zij/haar) is schrijver, theatermaker en psycholoog en studeerde aan de VU Amsterdam en Harvard Medical School. Ze schreef voor onder meer Theater Ins Blau, Sonnevanck, Over het IJ festival, Kluger Hans, Meander, De Revisor en werkt aan een roman over duikers bij uitgeverij De Geus.

Jill Heesbeen is een illustrator die graag werk maakt over de relaties tussen personen op maatschappelijk en op persoonlijk niveau. Zo laat ze je nadenken over de omgang met je medemens. Ook de relatie met jezelf (en de mentale problematiek die daarmee gepaard kan gaan) is een onderwerp dat ze graag verbeeldt.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Niet

Niet

'Naarmate die vakantie vorderde, begon ik die ‘niet’ te bezien in het licht van een oude angst die soms omhoogkomt. Wanneer namelijk mijn vriendin zei: ‘dat is een lantaarnpaal’ en ik zei ‘niet’, begon ik me af te vragen of we inderdaad wel dezelfde lantaarnpaal zagen.' In deze column schrijft Anne Schepers over het woord 'niet' en de gevolgen die het kan hebben voor een discussie. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Mijn week met morele ambitie: wat ik leerde ondanks Rutger Bregman

Marthe van Bronkhorst probeerde morele ambitie een week uit en leerde ervan - ondanks Rutger Bregman. Lees meer

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva nodigt twee vrienden uit om bij haar te komen eten. Ze hoopt dat dit het begin zal zijn van een nieuwe vriendengroep. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn 1

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Marthe van Bronkhorst bekijkt hypocrisie als spectrum: hoe hypocriet ben jij op een schaal van Frans Bauer tot Johan Derksen? Lees meer

In je eentje achterblijven

In je eentje achterblijven

Als vriendin K. op een date gaat, denkt Eva van den Boogaard na over hun onuitgesproken pact. Zo lang ze beiden ongelukkig in de liefde zijn, hebben ze elkaar. Maar wat als er iemand dat pact uitstapt? Lees meer

Geld lenen

Geld lenen

‘Het spijt me,’ zeg ik. ‘Voor dit alles.’ Ik gebaar om me heen. ‘Voor Nederland.’ In deze column van Anne Schepers ontmoeten twee vrouwen, die uitkijken naar hun avond in een wijnbar, een man die een treinkaartje naar Ter Apel bij elkaar probeert te sprokkelen. Lees meer

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

'Als je je psycholoog écht een brevet van onkunde wil geven, moet je haar uitnodigen voor je euthanasiefeest.' Lees meer

Ik ook op jou

Ik ook op jou

Op een avond zegt iemand tegen Eva dat hij verliefd op haar is. Terwijl hij wacht op een antwoord, denkt Eva na over wat verliefd zijn eigenlijk is. Lees meer

Herhaalrecept

Herhaalrecept

Op een ochtend wordt Aisha Mansaray wakker in een parelmoeren bubbel. Ze onderzoekt hoe ze met haar depressie op de randen van de realiteit kan leven, zonder de grip erop te verliezen. ‘Mijn aandoening was een zuigend ding geweest dat zich om mij heen had gewikkeld, lelijk, en meer levend dan ik.’ Lees meer

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Marthe van Bronkhorst maakt de balans op tussen S en M, die beide alles kwijt zijn: de een is ingebed in het zorgsysteem, de ander moet niks hebben van de verzorgingsstaat. Lees meer

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

Grootgebracht met het idee dat 'natuurlijke' oplossingen de voorkeur hebben boven synthetische medicatie stond Eva niet te springen om angstremmers te gaan gebruiken. Maar wat als het nou gewoon werkt? Lees meer

Column: Keihard chillen 2

Keihard chillen

Eva zet haar vraagtekens bij het fenomeen chillen. 'Eerlijk gezegd denk ik dat een wereld als deze, waarin fascisme oprukt, waarin genocide nog steeds bestaat, waarin het onrecht en de pijn en het verdriet van mijn schermen afspat, weinig reden geeft tot chillen.' Lees meer

We zijn tenminste allemaal nog mensen

We zijn tenminste allemaal nog mensen

In een overvolle trein ontwaart Aisha de eerste tekenen van het nieuwe verhaal waar ze - of iedereen? - naar op zoek is. Lees meer

Column: Dat heet ‘een gesprek voeren met elkaar’

Dat heet ‘een gesprek voeren met elkaar’

Als een vriendin van Eva op date gaat met een man waarmee Eva zelf al eerder afsprak, is ze erg benieuwd naar haar bevindingen. Lees meer

Column: Het glas wijn waar ik zin in heb bestaat niet

Het glas wijn waar ik zin in heb bestaat niet

Twee jaar geleden vroeg Eva nog aan een collega waarom ze niet dronk. Inmiddels laat ook zij de alcohol links liggen en is ze zelf degene die wordt bevraagd. Lees meer

(Ont)hechting

(Ont)hechting

Als Aisha op proef intrekt bij haar geliefde en haar eigen gekoesterde plek achterlaat, is het net het alsof ze een onvaste vorm aanneemt. Lees meer

Hypnose

Op een dag breng ik alle wereldleiders onder hypnose

Een betere wereld begint bij een andere gedachte en daarom besluit Marthe van Bronkhorst hypnotiseur te worden. Lees meer

Column 1

Je opnemen in mijn testament

Een lugubere ontdekking tijdens een boswandeling doet Eva nadenken over wat we achterlaten voor onze nabestaanden als we overlijden. Lees meer

Automatische concepten 71

We hebben een probleem met de derde helft

Een voetbalwedstrijd stopt officieel misschien op het veld, maar Marthe van Bronkhorst merkt in de trein dat het slinkse spel doorgaat. Lees meer

Zeker weten dat hij een super goede vader wordt

Zeker weten dat hij een supergoede vader wordt

Eva wil blij zijn voor haar vriend, die na een halfjaar weer van zich liet horen, maar merkt dat het haar moeite kost. Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer