Asset 14

800 meter jezelf behouden

800 meter jezelf behouden

Op het WK atletiek in Doha zag Steff Geelen één atlete schitteren door afwezigheid: Caster Semenya mocht niet deelnemen, omdat zij weigert testosteronverlagende medicatie te nemen. Dat ze niet aan de start mocht verschijnen, betekent echter niet dat Semenya zichzelf laat uitwissen.

‘Ik zal ooit Olympisch kampioen worden.’ Dat schrijf ik in mijn dagboek op 12 september 2008. Ik ben dan 13 jaar en goed op weg. Pas op 15-jarige leeftijd spat die droom als een luchtbel uiteen, wanneer mijn lichaam dodelijk vermoeid een verlate puberteit bereikt en ik tegen alle wil en dank in toch borsten, billen en heupen krijg. Ik had dit alles tot dusver sluw weten te ontkomen door mijn voedselinname laag te houden. Tot mijn prestaties als atleet na jaren van karig dieet zodanig kelderden dat ik gedwongen werd tot verandering. Ik kan me moeilijk verzetten tegen het gevoel dat de ontwikkeling die me uiteindelijk inhaalt als een soort bittere grap van God het verkeerde lichaam belaagt. ’s Nachts lig ik urenlang wakker om mezelf uit het oude vermoeden te wringen dat ik op een bepaalde manier, waar ik niet de vinger op kan leggen, niet helemaal klop.

In het weekend van 12 oktober kijk ik naar de wereldkampioenschappen atletiek in Doha. De Nederlandse Sifan Hassan wint zowel de 1.500 als 10.000 meter met verve. Op de 800 meter pakt Halimah Nakaayi uit Oeganda het goud. De Zuid-Afrikaanse atlete Caster Semenya schittert op die laatste afstand door afwezigheid. Op 1 mei 2019 heeft het Zwitserse hooggerechtshof besloten dat Semenya niet mag deelnemen aan de wereldkampioenschappen atletiek tenzij zij instemt met hormoonbehandeling. De geschiedenis herhaalt zich voor de zoveelste maal en ik geloof dat ik boos ben.

Het idee dat vrouwen bescherming nodig hebben tegen ‘mannelijke’ indringers getuigt van misogynie en transfobie

In 2008 kreeg ik, na mijn eigen zoveelste 800 meter, een boek cadeau genaamd Foekje Dillema, de grootste tragedie uit de Nederlandse sportgeschiedenis. Ik vond het onlangs in mijn boekenkast terug. Het verhaal van Dillema speelt zich af aan het eind van de jaren 40. Dillema was een jong, Fries meisje toen ze bekendheid verwierf omdat ze razend snel kon lopen. Zo snel zelfs dat de legendarische en alom geliefde Olympisch kampioene Fanny Blankers-Koen en haar invloedrijke man en coach Jan Blankers, zich geïntimideerd voelden. Net voor de Europese kampioenschappen in 1950 vindt Dillema een brief op haar deurmat waarin staat dat ze een zogenaamde geslachtstest moet ondergaan. Nieuw protocol, niets persoonlijks. Op de ochtend dat de trein richting Brussel vertrekt moet ze, bij wijze van uitleg, verslagen tegen haar teamgenoten hebben gezegd: ‘Ze zeggen dat ik geen meid ben’.

Semenya is een zwarte vrouw met een intersekseconditie. Hierdoor heeft zij in haar zaak niet alleen te maken met discriminatie tegen intersekse personen maar ook met racisme. Semenya’s testosteronwaarden zijn ongeveer driemaal hoger dan bij ‘een gemiddelde vrouw’. Dit zou haar een oneerlijk voordeel geven ten opzichte van die gemiddelde vrouwen. Dat naast hormonen oneindig veel meer biologische en sociale factoren invloed hebben op iemands sportprestaties, wordt in de uitspraak van het Zwitserse Hof gemakshalve genegeerd. Het idee dat vrouwen bescherming nodig hebben tegen ‘mannelijke’ indringers getuigt bovendien van misogynie en transfobie: Semenya is te snel, te sterk en te uitgesproken om een vrouw te zijn.

Semenya’s zwarte, te mannelijke lichaam heeft in de ogen van de atletiekfederatie gefaald

Door haar het recht op deelname te ontnemen, diskwalificeert de internationale atletiekfederatie Semenya niet enkel voor het toernooi, maar ook voor het vrouw, atleet of volwaardig mens zijn. Op de vraag waarom ze geen medicatie wil innemen om haar testosteronwaarden te verlagen, antwoordt ze: ‘It’s like killing yourself’. Dat Semenya dit niet in de figuurlijke zin van het woord bedoelt, weet ik zeker: It ís like killing yourself.

Onlangs zie ik dat Andere Tijden Sport een documentaire heeft gemaakt over Foekje Dillema. De titel? Het Mysterie Foekje Dillema. In zijn introductie van de documentaire stelt Tom Egbers de vraag: ‘Foekje Dillema, het sprintwonder uit Friesland, was ze man of was ze vrouw?’ Zestig jaar na de schandelijke schorsing is de wereld nog steeds slechts geïnteresseerd in één ding: Dillema’s categorisatie. ‘Ben je een jongen of een meisje?’ hoor ik de jongens nog roepen terwijl ze me achtervolgen op hun fietsen. Soms stel ik me voor dat ik hun van repliek had gediend door met mijn armen een weids gebaar te maken, hardop te lachen en glorieus weg te racen.

In de sportwereld ben je enkel een held als je wint. Semenya’s zwarte, te mannelijke lichaam heeft in de ogen van de atletiekfederatie gefaald. Veel queer mensen verstaan de kunst van het verliezen goed. Of het nu gaat om deelname aan wedstrijden, het verkrijgen van privileges of het juist benoemd worden. De wereld kijkt naar ons. Ontleedt ons in hormonen, chromosomen, de hoogte van onze stem, onze uiterlijke kenmerken. Maar Semenya kijkt terug, weigert deelname volgens de voorwaarden van anderen en weigert zo te verdwijnen. Daarmee heeft Semenya meer dan welk wereldkampioenschap dan ook gewonnen:

‘No man, or any human, can make me stop running’.


Beeld: Jon Connell via Flickr.

Mail

Steff Geelen is schrijver en performer. In hun werk doet Steff onderzoek naar queerness, dierlijkheid en privilege. Hen publiceerde op Notulen van het Onzichtbare, EXPOSED en Op Ruwe Planken.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
Lees meer
test
het laatste
Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Witte tranen

Witte tranen

Vaak kan geconfronteerd worden met een racistische misstap veel losmaken in witte vrouwen. Waar komt dat door? Fleur den Boer onderzocht het perfectionisme van witte vrouwen en hoe zogeheten 'witte tranen' racisme in de hand werken. Lees meer

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Wat hebben stieren en vrouwen gemeen? In dit essay ziet Barbara Haenen tijdens het bezoeken van een stierengevecht gelijkenissen met haar eigen ervaringen. Lees meer

Bijsturen 1

Bijsturen

In dit essay legt Belle de Rode de vinger op de zere plek. Ze beschrijft hoe zij de rol van bijsturende kapitein op zich moet nemen omwille van haar zieke vader, terwijl ze juist afscheid had willen nemen van de kritische kapitein die in haar huisde. Lees meer

Gelukkig zien jonge mensen het verband tussen toen en nu

Durf te leren van het verleden

Op Dag 150 van de wrede vergeldingsactie van Israël is een eind van de ‘slachting’ van Palestijnen nog niet in zicht. Schrijver Marte Hoogenboom vestigt haar hoop op activisten en journalisten die het verband tussen ‘toen’ en ‘nu’ durven zien. Lees meer

Reden tot paniek

Reden tot paniek

In dit droomachtige en persoonlijke essay blikt Wouter Degreve terug op zijn jeugd, en hij onderzoekt de effecten daarvan op het heden. Want 'de kracht van de plek waar je bent opgegroeid mag je nooit onderschatten.' Lees meer

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Tom Kniesmeijer leerde dansen op de remixes van discopionier Tom Moulton. Nu zijn eerste kennismaking met de muziek van deze sterproducent bijna vijftig jaar geleden is, blikt hij terug en komt hij tot een inzicht over onze tijd. Lees meer

Neoliberaal Lang Covid 2

Neoliberaal Lang Covid

Voor ons 'Aaah'-magazine, schreef Harriët Bergman een essay over hoe long covid-patiënten vallen tussen pech en onrecht. "Er is iets grondig mis met hoe we in Nederland omgaan met mensen met een beperking en chronisch zieke mensen." Lees meer

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

In dit persoonlijke essay reflecteert Tom Kniesmeijer op queer activisme en literatuur, oftewel: de reden dat we strijden en schrijven. Lees meer

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Zelfs 150 jaar na de afschaffing van de slavernij, zijn de gevolgen daarvan nog steeds voelbaar. Veel Nederlanders zien helaas niet in hoe de koloniale geschiedenis het heden heeft vormgegeven. Pas als je de bloedrode draad door de Nederlandse geschiedenis begrijpt, kun je de huidige ontwikkelingen echt begrijpen stelt Jazz Komproe. ‘Een onzichtbare wond laat zich immers moeilijk genezen.’ Lees meer

:Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

In april 2023 werd een onschuldige dragqueen-voorleesmiddag plots het middelpunt van ophef. Opgefokt door radicaal-rechtse groeperingen, werd er die middag luid geprotesteerd tegen het initiatief. Op het verkeerde tijdstip, maar toch: de morele paniek was niet te overzien. Reden genoeg voor Rijk Kistemaker om na te gaan: die paniek, waar komt die vandaan? En wat zit er eigenlijk achter? Lees meer

Navelstaren als rebellie

Navelstaren als rebellie

Voor ons vorige magazine, schreef Lena Plantinga een essay over waarom het revolutionair is als vrouwen schrijven over emoties, liefde, alledaagse dingen en seks. ‘Ik schrijf omdat ik boos ben terwijl iedereen me altijd lief noemt.’ Lees meer

Wie blijft? De kennisvlucht in Suriname

Het Sranantongo leeft

Het Sranantongo wordt steeds meer gesproken in Suriname om de massa aan te spreken. Toch is het Nederlands nog steeds de enige officiële taal van het land. Voor het drieluik dat Kevin Headley schrijft over hoe het koloniale verleden nog voortleeft in Suriname, gaat hij in dit derde en laatste deel in op de geschiedenis... Lees meer

Wie blijft? De kennisvlucht in Suriname 1

Wie blijft er over na de kennisvlucht in Suriname?

Hoogopgeleiden trekken steeds vaker weg uit Suriname. In dit tweede deel van een drieluik over hoe het koloniale verleden doorleeft in Suriname, gaat Kevin Headley in op hoe de kennisvlucht zich verhoudt tot de economische staat van het land. Lees meer

Eenzaamheid trekt me niet, maar ik heb er behoefte aan

Eenzaamheid trekt me niet, maar ik heb er behoefte aan

Eva van den Boogaard schreef een brief aan Roland Barthes, die in zijn dagboeken over eenzaamheid en vrijheid schreef wat zij zelf niet kon verwoorden. ‘Je hebt me lang gerustgesteld, maar waar ik de herkenning eerst geruststellend vond, vind ik haar de laatste tijd steeds verontrustender.’ Lees meer

Suriname is één groot slavernijmuseum

Suriname is één groot slavernijmuseum

Een slavernijmuseum is niet genoeg. Kevin Headley stelt de vraag hoe Nederland Suriname tegemoet kan komen op gebied van cultureel erfgoed rondom het koloniale verleden. ‘Ik denk dat de belangrijkste vraag die Nederland aan Suriname moet stellen is: “Wat heb je nodig?”’ Lees meer

Wanneer steek je nou eindelijk je middelvinger op?

Wanneer steek je nou eindelijk je middelvinger op?

Waarom wil je nog altijd niet-homo en meer genderbevestigend zijn? In deze brief bespreekt Jochum de waanvrijheid rondom homoseksualiteit. Lees meer

Lieve Mr. Dickhead

Lieve Mr. Dickhead

Op 7 januari schreef N. een liefdevolle goedmaakbrief en wilde deze persoonlijk overhandigen aan M. Zeven dagen eerder, op nieuwjaarsdag, mondde een akkefietje uit in de dramatische afloop van hun kortstondige doch intensieve liefdesrelatie. Het bleef niet bij een enkele ochtendbrief. Lees meer

:The chosen family: Beelden van queer vruchtbaarheid

The chosen family: Beelden van queer vruchtbaarheid

Marit Pilage onderzoekt beelden van queer vruchtbaarheid in de kunst om zo de definitie van vruchtbaarheid, zwangerschap en ouderschap te herdefiniëren. Lees meer

Een woud vol dichtgetimmerde hokjes

Een woud vol dichtgetimmerde hokjes

Zazie Duinker baant zich een weg door het oerwoud van de (hergedefinieerde) woorden. Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer