Foto: Robin Vogel Sanne Vogel maakte een voorstelling over 'onze generatie'. Het ging bewust over niks en het werd dus drie keer niks." /> Foto: Robin Vogel Sanne Vogel maakte een voorstelling over 'onze generatie'. Het ging bewust over niks en het werd dus drie keer niks." />
Asset 14

Je ome Tonnie

Sanne Vogel maakte een theatervoorstelling over de huidige generatie twintigers. Zowel deze generatie zelf als de gevestigde orde om haar heen worstelt met de vraag: wie zijn deze verwende jongeren eigenlijk? Maar de voorstelling Late Avond Idealen geeft geen antwoorden en stelt daarom teleur.

De twintiger van nu heeft veel weg van een pas ontdekte diersoort. We kunnen ons de laatste tijd steeds meer verheugen over de publieke aandacht. Net als bij een nieuwe, onooglijke vissoort die ineens ergens blijkt te leven is er onderzoek gaande naar ons: hoe bewegen wij ons in de onze natuurlijke habitat? Wat zijn onze gemeenschappelijke kenmerken? Wat ons onderscheidt van de dieren is dat wij daar zelf ook over nadenken. En voorlopig weten we het antwoord niet. Maar reclamemakers breken zich reeds het hoofd over hoe ze ons moeten benaderen en de traditionele media schijnen iedere twintiger op straat aan te klampen met de vraag hoe ze ons nog kunnen bereiken. Het zal niet lang meer duren voor we worden opgenomen in een catalogus, gelabeld en gearchiveerd. Willen we daar zelf wat inspraak in hebben, dan zullen we moeten nadenken over wat ‘onze generatie’ onderscheidt.

In het theater zijn de eerste pogingen om dit te doen al zichtbaar. De Vogelfabriek speelt momenteel de voorstelling Late Avond Idealen, bedacht en geregisseerd door Sanne Vogel. Een voorstelling over de ‘overgevoelige generatie’ zoals op de flyer staat vermeld. Ik ging dus met een generatiegenoot naar het Rozentheater, alwaar wij een warm bad van herkenning en confrontatie verwachtten. Het ging immers eindelijk eens over ons! En nu zouden we misschien ook gaan snappen wat dat ‘ons’ dan precies betekent. Bij binnenkomst bleek eigenlijk alleen het kassameisje een twintiger. “Misschien zijn alle mensen van onze leeftijd al geweest” opperde mijn generatiegenoot, wat maar weer eens illustreert dat wij geen idee hebben met hoeveel mensen wij in de grote-generatie-vergaarbak liggen. In de zaal stond op ieders stoel een goody bag te wachten, met daarin Fair Trade thee en chocola, een clownsneus van de Cliniclowns en een onwaarschijnlijke hoeveelheid folders over bont, zieke kinderen en het milieu. Naast mij kwam een dikke man in een blauwe fleece-trui zitten, hij begon vast aan de reep chocola. De (oude) mensen om ons heen vermaakten zich prima met de clownsneuzen. Aangezien wij het idee hadden dat ‘onze generatie’, zoals veel andere generaties voor ons, wel eens gedefinieerd zou kunnen worden als jong en arrogant, keken we slechts zwijgend naar het decor: een stralend witte catwalk.

Wat volgde was een nogal ongemakkelijke anderhalf uur. Zes bloedmooie acteurs in prachtige kostuums speelden losse scènes’s rond het hebben van idealen. Ze spraken elkaar aan met hun eigen namen, maar speelden tegelijkertijd nogal overdreven, wat de vraag opwierp of ze daar nu als zichzelf of als personages stonden. Het geheel bestond uit allerlei korte scènes, wat in de persmap wordt vergeleken met het zappen langs verschillende zenders. Hierdoor was het lastig een gemene deler te vinden, iets wat al die losse stukjes verbond en tot een kloppend geheel maakte. Elk ‘stukje’ leek een leuke vondst uit het repetitielokaal, maar oversteeg dat niet, waardoor de voorstelling onaf voelde. Natuurlijk zijn we ondertussen gewend aan montagetheater, maar ook dan heeft het publiek een bindend element nodig, anders bestaat er het risico dat de voorstelling vrijblijvend wordt. Na zoveel aankondigingen en grote uitspraken in de pers dat deze voorstelling over onze generatie zou gaan, zijn de verwachtingen hooggespannen. Wat werd ons nu precies verteld?

Dat leken de spelers niet echt te weten. De scènes’s waren geschreven door de acteurs en regisseuse zelf, maar ook door andere bekende en minder bekende theaterauteurs. De omgang van ‘onze’ generatie met idealen leek het hoofdthema, maar het was niet Sanne Vogel’s bedoeling om een boodschap uit te dragen, zo vertelde ze in de NL20: ”Nou, ik wil absoluut niet dat mensen die mijn voorstelling zien denken dat er een boodschap is. Zo van: een beter milieu begint bij jezelf. Meer wil ik al die twijfels laten zien die er bij komen kijken. Onze generatie is er een met heel veel mogelijkheden en keuzes. Er zijn zoveel mensen die niet meer weten wat ze moeten kiezen en daarom maar niets doen. Hetzelfde lot treft idealen. (…) Het probleem van deze generatie is die verlammende vertwijfeling.”


Foto: Robin Vogel

In Late Avond Idealen vormde elke scène een nieuwe poging om iets te zeggen die nergens op uitliep, door die verlammende vertwijfeling dus. In de publiciteitstekst staat: ”Late Avond Idealen is een opeenstapeling van pogingen om iets te zeggen, maar dat maakt niet uit want het ziet er lekker uit toch?” De toon van dit tekstje geeft aan dat de makers op een luchtige en zelfkritische manier met het thema om hebben willen gaan, door er een soort parodie van te maken. Een parodie op de twintiger van nu. Het punt van een parodie is om datgene dat je wil parodiëren tot op bepaalde hoogte na te bootsen en hier vervolgens tussen de regels door een bepaalde kritiek in te verwerken. Dit vormt dus een diepere laag. Zit dit kritische laagje niet in de parodie, dan is het een kopie. Het is ongeveer het verschil tussen Koefnoen en je Ome Tonnie die met tranen in de ogen Hazes nadoet op feestjes. Een kopie heeft geen eigen zeggingskracht, omdat er verder niks achter zit. Een kopie is dan ook een weinig inspirerend uitgangspunt voor een theatervoorstelling.

Late Avond Idealen wil een parodie zijn op jongeren van nu, maar blijft tussen kopie en parodie in hangen. De kopie is natuurgetrouw, een groot deel van de makers is jong en staat dus dicht bij het onderwerp van de voorstelling. Alles gebeurt op dezelfde jolige toon en zonder al teveel drama. Maar als publiek heb je wel iets nodig om je tanden in te zetten, een kritische onderlaag die het geheel boven alle twijfels uit tilt en een uitspraak doet. Maar dat doet de voorstelling nadrukkelijk niet. Het publiek wordt overspoeld met beelden, folders, muziek en loze teksten, maar niets beklijft. Volgens de makers was dit de bedoeling, het publiek overladen met een ‘teveel aan niks’, omdat dit exemplarisch zou moeten zijn voor de levensvisie van onze generatie. Maar ‘niks’ blijft altijd niks, nul, noppes. Er zit geen betekenis in ‘niks’.

Herkenden mijn generatiegenoot en ik ons in deze voorstelling, voelden wij ons betrapt of geconfronteerd met de harde waarheid over onze in nevelen gehulde generatie? Driewerf neen. Deze voorstelling biedt niet de langverwachte antwoorden over onze generatie, roept geen nieuwe vragen op, wat achterblijft is, inderdaad, niks.

Opvallend was dat het ‘oude’ publiek de voorstelling heel grappig vond. De meesten lachten zich een ongeluk: wat zijn die jonghe menschen toch naïef ende koddig in hun verlammende vertwijfeling! Wellicht was deze voorstelling niet voor ons gemaakt en waren wij, de twintigers, helemaal niet de doelgroep. Misschien is het een voorstelling over ons voor de andere generaties, zodat die kunnen zeggen dat we inderdaad geen idealen hebben. Dat we lui en verwend zijn en niet weten wat het is om hard te werken, op houten banden te fietsen, ergens voor te vechten of honger te hebben. Volgens deze voorstelling zijn we misschien hip en mooi maar vooral hypocriet en oppervlakkig. Daarmee doet de voorstelling toch een uitspraak en laat dat nou precies de uitspraak zijn waar de oudere generaties al op hoopten, maar waar ik me absoluut niet in kan vinden.

Mail

Rosanne

Verzamel kunst en steun ons
of word magazine abonnee

Sluit je aan

Wil je meer Hard//hoofd?
Meld je aan voor een nieuwsbrief!

Schrijf je in
test
het laatste
Wat ik zou moeten zijn is niet wie ik ben

Wat ik zou moeten zijn is niet wie ik ben

Bouchra Aouriaghel schrijft over opgroeien en leren dat je erbij hoort, maar eigenlijk ook weer niet. Als een kameleon verplaatst ze zich tussen twee werelden, eentje waarin ze Nederlands spreekt, en verbaasd wordt aangekeken als de juiste klanken in de juiste volgorde haar mond verlaten, en eentje waarin ze Marrokaans spreekt, goed genoeg om met haar ouders te kunnen communiceren, maar als ze de diepte in wil, komt het er ineens stotterend uit. En wat als de wereld je vraagt om te kiezen? Lees meer

Mosterdsoep

Onvermijdelijk

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. In deze tekst van Noura Harrath wordt een kind geboren dat daar misschien helemaal niet wilde zijn, of misschien nóg niet. 'Er waren weinig zachte plekken die voelden als een eeuwige omhelzing.' Lees meer

Mosterdsoep 4

Bijsluiter

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. In deze tekst van Fleur Hagi staan we op het punt een hele belangrijke beslissing te nemen. Lees meer

Mosterdsoep 8

Moedertaal en Opvoedlessen van een martelaar

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Vandaag lees je twee gedichten van Lina Al-Hassany. ‘Draag de lasten van de wereld niet op je schouders. Graaf de kuilen voor de doden niet in je tuin. Breng het verleden nooit meer aan het licht.’ Lees meer

Mosterdsoep 5

Steltenloper

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. In het verhaal van Jan Truijens Martinez ziet de hoofdpersoon zijn ex-vriendin met haar nieuwe vriend op theaterfestival De Parade. Tussen de lampjes van de zweefmolen en de flitsende polaroidcamera schiet ook de gedachte aan haar door zijn hoofd. Lees meer

Mosterdsoep 7

Beetje bij beetje

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Mina Yasien schreef een verhaal over een dochter die met haar moeder mee naar een afspraak gaat om te vertalen, over wat er tussen de regels door verloren kan gaan en of je een vervelende boodschap verzachtend moet vertalen. 'Niemand verstond alles en toch kwam iedereen overal achter.' Lees meer

Mosterdsoep 3

[Gedicht zonder titel]

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Fleur Hagi kent de wereld niet meer zoals ze die zich herinnerde, maar wat als ze deze nieuwe wereld niet meer wil kennen? 'Meer dan een appel / is nodig / om te onderscheiden / tussen goed en slecht' Lees meer

IDFA-bespreking <em>‘Between Revolutions’</em> en drie andere tips van de redactie van Hard//hoofd 1

IDFA-bespreking ‘Between Revolutions’

De film Between Revolutions volgt een groep pro-Palestijnse, queer activisten in Berlijn. Regisseur Ruben Desiere zoekt samen met de activisten naar agency voor zijn personages. In die zoektocht wordt een interessant spel met fictie en realiteit gespeeld. Lees meer

IDFA-bespreking <em>Between Revolutions</em> en drie andere tips van de redactie van Hard//hoofd

IDFA-tips van Hard//hoofd – ‘You Can See Everything’, ‘Nuisance Bear’ en ‘Romare Bearden’

De IDFA-tips van Jochum Veenstra, Nora de Bruine en Sander Bortier: You Can See Everything, Nuisance Bear en Alter Ego of Romare Bearden. Lees meer

Mosterdsoep 2

Het woord 'vervreemding'

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Vandaag lees je op Hard//hoofd het verhaal van Lidice Michelle Melara Minero. 'Ik hoorde ze typen en daarna waren ze hun werk aan het uitdelen. En ik? Ik was bezig met het begrijpen van het woord.' Lees meer

Mosterdsoep 9

Potentie

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Het gedicht van Nourelhouda Kassi zit vol potentie. Potentie om 'het' te maken, potentie om 'er' te komen, vriendschapspotentie, partnerpotentie, potentie om zo veel goeds de wereld in te brengen. '‘en nu?’ / tussen alles / wat ik was, en alles wat ik kon worden.' Lees meer

Mosterdsoep 1

Mosterdsoep

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Met vandaag: het verhaal van Leila Mrabet, waarin de hoofdpersoon jarenlang op zoek gaat naar de smaak van mosterdsoep die overeenkomt met een herinnering. Lees meer

Berbers gebogen

Berbers gebogen

'Een vaderskant bijt nooit niet. Ze wensen in hun smeekbedes smakkend dat we slappe groentestukken blijven.’ Imane Karroumi El Bouchtati schrijft over ziek zijn, paternale familietafels en hoe verstrikte tongen geen geruchten kunnen tegenspreken. Lees meer

Dromen over kinken in internetkabels en gaatjes in naveltruitjes: is er in het AI-tijdperk nog ruimte voor verrassing?

Dromen over kinken in internetkabels en gaatjes in naveltruitjes: is er in het AI-tijdperk nog ruimte voor verrassing?

Vintagejagers, opgelet! In haar nieuwste column werpt Loïs Blank een kritische blik op een ontwikkeling die misschien niet helemaal onverwacht komt: de tweedehandsmarkt wordt in een fastfashionjasje gestoken. Daarmee dreigt ook een markt die ooit draaide om avontuur en goede bedoelingen steeds verder te plastificeren. Lees meer

Meneer de dominee

Meneer de dominee

De vader van Martijn van Arkel werkt voor God. Als dominee zijn zijn dagen gevuld met de kerk, de gemeente, de Heilige Zoon, maar heeft daardoor minder tijd voor zijn andere twee zoons. In deze gedichten beschrijft Martijn het gemis, de verwijten, en vooral het verlangen naar een vader: geen dominee, geen herder, maar iemand die het licht uit doet en wiens fiets in de schuur staat. Lees meer

Batik Karas

Batik Karas

In dit verhaal van Ariane Waitz gaat de hoofdpersoon op een vervreemdende reis door Indonesië. Via de eeuwenoude Javaanse kunstvorm batik probeert zij zich te verbinden met het land van haar grootouders. Lees meer

Wat je niet zult zien op tv

Wat je niet zult zien op tv

Hoe links is linkse televisie? Marthe van Bronkhorst kwam achter de schermen en kon haar ogen eigenlijk niet geloven. Lees meer

Hoeveel romcoms tot ik het voel? 1

Hoeveel romcoms tot ik het voel?

De liefde is een onuitputtelijke bron van inspiratie. In films, boeken en muziek blijven mensen proberen haar te vangen, en al die creatieve expressie wordt gretig geconsumeerd – ook door Nouhaila el Khannoussi, die ondanks haar fascinatie voor fictieve liefdes zelf nog nooit verliefd is geweest. In dit persoonlijke essay vraagt ze zich af wat verliefdheid eigenlijk is. Lees meer

Verwijzing naar de tijd dat heksen smolten in water uit meisjeshanden

Verwijzing naar de tijd dat heksen smolten in water uit meisjeshanden

Geïnspireerd door de blikken man uit The Wizard of Oz leidt Elise Vos je over het pad van gele klinkers. Ondanks de bescherming die ons harnas biedt, bevat het kieren die toelaten wat we niet zouden willen voelen. Bovendien: wie wil nu afgestompt raken? Lees meer

Rouw en haar contouren

Rouw en haar contouren

Wat gebeurt er als je grootste angst werkelijkheid wordt? Vorig jaar verloor Ivana Kalaš haar vader. In dit essay onderzoekt ze rouw en angst. Wat als juist het verlies je dichter bij het leven brengt? ‘Zoals je vroeger naar een eclips zou kijken via een cd, kom ik in contact met rouw: via haar contouren.’ Lees meer