Illustratie: Sandra Kaas Is lachen echt gezond? En waarom dan? Wat gebeurt er precies in je hersenen als je iets grappig vindt? Dit legt Brankele allemaal aan je uit." /> Illustratie: Sandra Kaas Is lachen echt gezond? En waarom dan? Wat gebeurt er precies in je hersenen als je iets grappig vindt? Dit legt Brankele allemaal aan je uit." />
Asset 14

Humorfine

humor

Illustratie: Sandra Kaas

Laatst had ik een heftige discussie met iemand over de schoonheid van de film “La Vita è Bella”. De discussie betrof niet het acteerwerk, de verhaallijn of de decorbouw, maar het gebruik van humor. Mijn discussiepartner was van mening dat het, gezien de ernst en afgrijselijkheid van het onderwerp, niet gepast was humor te gebruiken in de film. Met zulk onmetelijk leed mag immers geen spot
gedreven worden, noch is het volgens hem gepast daar grappen over te maken.

Mijn opvatting is dat de beste man de film totaal verkeerd begrepen heeft. De schets van het oorlogsleven is waarschijnlijk veel accurater dan gedacht wordt. Een leven zonder humor is namelijk niet mogelijk. En een leven dat in extreme moeilijkheden verkeert doet juist een beroep op humor om voort te kunnen blijven bestaan. Humor is een krachtig middel om zaken te relativeren en pijn te verdragen. Het werkt als oppepper en is in staat na één ferme lachbui je visie op dingen enorm te verhelderen. “Lachen is een compensatiemiddel van de armoede”, aldus wijlen cabaratier Max Tailleur. Kortom, het is niet onwaarschijnlijk dat het gebruik van humor ervoor gezorgd heeft dat sommige mensen zulke gruwelijkheden hebben overleefd. Het is niet toevallig dat juist het vaak vervolgde Joodse volk zo’n uitvoerige en karakteristieke humor eigen is.

Iedereen heeft wel ervaring met de heilzame werking van humor op korte termijn. Niets verlost je sneller en beter van je chagrijnigheid dan een zware lachstuip, waarin je je eigen onvolkomenheden ineens enorm grappig vindt, en je gekluns je eerder opvrolijkt dan bezwaart. Je wordt in staat gesteld met een andere bril naar jezelf te kijken en met één zwaai wuif je al je problemen weg. Je voelt je letterlijk opgelucht. Maar in hoeverre verlicht die lachstuip, dat vleugje verkwikkende humor, nou ook op biologische gronden je smart? Is humor daadwerkelijk een lichaamseigen pijnstiller?

Wanneer mensen naar gesproken grappen luisteren worden meerdere hersendelen actief. Het ontcijferen van de cognitieve kant van humor, het begrijpen van woordgrappen bijvoorbeeld, wordt opgepikt door de temporale kwab, waar de taalgebieden zich bevinden. Daarnaast wordt er voornamelijk activiteit gevonden in de mediaal prefrontale cortex. Dit gebied, dat zich direct achter je voorhoofd bevindt, houdt zich bezig met de controle van emoties. Waarschijnlijk verwerkt dit deel van de hersens voornamelijk de emotionele kant van humor. Interessant is, dat in dit gebied veel wegen uitkomen die de neurotransmitter dopamine vervoeren. Dopamine speelt een grote rol in het belonings-circuit, en tijdens beloning is dit hersengebied ook inderdaad actief. Humor zou in deze dus gekoppeld zijn aan het gevoel van beloning.

Dat lachen gezond is lijkt weliswaar nog steeds een mantra dat eerder voortkomt uit het aura van meditatie-goeroes dan uit de mond van een huisarts; er zit wel een kern van waarheid in. Hoewel sommige studies elkaar tegenspreken is er in onderzoeken aangetoond dat humor goed werkt tegen stress. Er worden onder invloed van de lach drie voorname stoffen geproduceerd, die allen heilzame effecten op het lichaam hebben. Ten eerste komt er adrenaline vrij, het hormoon dat je hartslag en zuurstofopname verhoogt. Dit resulteert in een hogere alertheid. Daarnaast zijn er aanwijzingen dat er endorfines vrijkomen, stoffen die, zoals de naam al doet vermoeden, familie zijn van morfine, en als zodanig ook pijnstillend werken. Dit zijn dezelfde stoffen die vrijkomen bij zeer intensief sporten, waardoor je lichaam lichtelijk verdoofd wordt voor de pijnen die het zich op de hals haalt. Bovendien worden er ook immunoglobulines afgescheiden, stoffen die werkzaam zijn in het immuunsysteem en bacteriën bestrijden.

Naast de geestelijke beloningscomponent – we voelen ons daadwerkelijk blij en tevreden als we gelachen hebben -, zorgt humor dus ook nog voor een aantal belangrijke fysieke veranderingen die positief zijn voor onze gezondheid. In tijden van stress of extreme moeilijkheden is het dus zeer raadzaam vooral de lol van het alles in te blijven zien. Een dag niet geleefd, is een dag niet gelachen. Met dank aan Roberto Benigni (regisseur en acteur in La Vita è Bella), die ons met humor heeft laten inzien hoe monsterlijk het leven kan zijn.

Mail

Brankele Frank

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

De nieuwste verkiezingen lieten ons weer eens zien hoe Nederland aan het afglijden is naar het rechtereinde van de politiek. Hoe kan dat? Is het niet tijd dat links even boos wordt als Wilders en Baudet? Lees meer

Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Een dag uit het leven

Een dag in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt

Er zijn zoveel dingen die je zou kunnen zijn. Bioboer, au-pair à Paris, muze, schrijver, schilder, heks... En tegelijk heb je maar één leven om al je ambities in waar te maken. Lies Jo Vandenhende deconstrueert deze tragiek liefdevol door ons een dag mee te nemen in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt. Met een illustratie van Tonke Koppelaar. Lees meer

Automatische concepten 38

Hard//hoofd zoekt een nieuwe adjunct-hoofdredacteur

De adjunct-hoofdredacteur denkt mee over de koers van het tijdschrift en heeft een stem in belangrijke beslissingen. Lees meer

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties) 2

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties)

Ter ondersteuning van de chef Illustratie zijn wij op zoek naar een beeldredacteur illustraties. Lees meer

Automatische concepten 54

Een miljoen huizen houden het te droog

Zeker een miljoen huizen in Nederland dreigen te verzakken, en dat aantal is de afgelopen jaren flink toegenomen. De boosdoener: droogte. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 43

Lekker soggen

Deze week worden onze redacteurs blij van lachen om Mark R., lessen over de media en het kunnen bijdragen aan de vismigratie in Utrecht. Lees meer

Een ritje maken

Een ritje maken

In dit verhaal van Sonja Buljevac maken Renée en haar oma een wandeling bij de boulevard van Vlissingen. Terwijl haar oma volop geniet, wordt Renée geconfronteerd met de gebeurtenissen van de vorige nacht. Lees meer

Hard//talk: Onderdak is een mensenrecht

Onderdak is een mensenrecht

Over dakloosheid hoeven we geen uitvoerige politieke discussies te voeren, aldus Jihane Chaara. Onderdak is namelijk niets minder dan een mensenrecht (iets wat men in de Nederlandse politiek even vergeten lijkt te zijn). Lees meer

De nobele kunst van het missen

De nobele kunst van het missen

Marthe van Bronkhorst mist een hoop dingen in haar leven. Haarelastiekjes, de deuk in de bank die ze maakte in het vakantiehuisje, en ze kan maar niet vergeten dat Philip Freriks gestopt is met het journaal. (kom terug, Philip!). Maar waar komt dit missen vandaan?
Met (voor de laatste keer!) een illustratie van Jessica Bacuna. Lees meer

Filmtrialoog: Nocturne

Nocturne

Onze redacteurs zagen Nocturne, een film over het maken van een film. Hoofdpersonage Alex rent een nacht lang door zijn eigen hoofd, op zoek naar het sluitende idee, de juiste acteurs, een kloppend verhaal. Het sprak esthetisch heel erg aan, maar zaaide ook een hoop verwarring. Lees meer

Nieuws in beeld: 13

Onze corona-aanpak laat talloze aardbewoners stikken

Dat het materiaal waarmee we onszelf tegen corona beschermen voor een golf aan afval zou zorgen, zagen we al van verre aankomen. Illustrator Simcha van der Veen is dan ook verbijsterd: waarom doen we hier niets tegen? Lees meer

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Dat je niet op zoek hoeft naar de diepere betekenis en ook enkel de vorm van een film kan waarderen, bewijst de animatiefilm 'The Nose or Conspiracy of Mavericks'. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Eindelijk lente

Eindelijk lente

Deze week worden we blij van een fijn boek, roze k-pop en Den Bosch. Lees meer

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Anna Visser is van jongs af aan een fervent liefhebber van Jane Austen. Een onlangs verschenen hervertelling van Emma werpt nieuw licht op haar hartstocht voor het kostuumdrama, maar misschien nog meer op haar zelfbeeld. Lees meer

Column: Wasverzachter

Wasverzachter

Een fietstochtje met twee vrienden voert Eva naar een nieuwbouwwijk, waar het leven bij nader inzien toch zo slecht nog niet zou zijn. Lees meer

Schijn bedriegt 2

Schijn bedriegt

Ons stemgedrag wordt (te) vaak bepaald door onderbuikgevoelens en eerste indrukken. Om ons daartegen te wapenen hebben we gedegen onderwijs nodig. Laat dat nu precies hetgeen zijn waar de politieke winnaar op bezuinigt. Lees meer

De dochter van Baba Yaga met illustratie van Micky Dirkzwager

De dochter van Baba Yaga

Saar, een slapeloze studente, leeft op dubbeldrop en kan haar ex niet vergeten. Op een nacht belt ze haar moeder. ‘Vanaf mijn drieëntwintigste werd het allemaal beter, Saar.’ Is er hoop? Een rauw sprookje van Lena Plantinga over het herstellen van je vrouwelijke intuïtie, of pogingen doen tot. Lees meer

Nieuws in beeld: 12

'App me als je thuis bent'

Na de dood van de 33-jarige Sarah Everard uiten steeds meer Britse feministen hun woede over de mensen die hen zouden moeten beschermen: de politie is onderdeel van hun onveiligheid, zeggen zij. Lees meer

Alsof het stil was 1

Alsof het stil was

In dit korte verhaal van Janna Claudius slapen een van elkaar vervreemde moeder en dochter een nachtje op dezelfde kamer. Lees meer