“Ik val trouwens bij opera sowieso altijd in slaap, ongeacht of ik het mooi, interessant of ontroerend vind; wellicht dat dat iets te maken heeft met die comfortabele rode stoelen en het gedimde licht - halverwege een opera zit ik mezelf dan ook altijd driftig te knijpen."" /> “Ik val trouwens bij opera sowieso altijd in slaap, ongeacht of ik het mooi, interessant of ontroerend vind; wellicht dat dat iets te maken heeft met die comfortabele rode stoelen en het gedimde licht - halverwege een opera zit ik mezelf dan ook altijd driftig te knijpen."" />
Asset 14

Luisteren

Ik ben een slechte luisteraar. Dat is een verdomd lastige eigenschap voor een musicoloog, want je kan maar één ding met muziek: er naar luisteren. Er komt hier en daar natuurlijk ook wel wat kijken, voelen en wie weet zelfs ruiken aan te pas, maar het is toch hoofdzakelijk luisteren. Grootste probleem is mijn ongeduldige aard; ik heb een nogal korte concentratiespanne. Het gemiddelde popliedje kan ik nog wel aan, maar het uitzitten van een Wagneropera is me nog nooit gelukt. Ik val trouwens bij opera sowieso altijd in slaap, ongeacht of ik het mooi, interessant of ontroerend vind; wellicht dat dat iets te maken heeft met die comfortabele rode stoelen en het gedimde licht - halverwege een opera zit ik mezelf dan ook altijd driftig te knijpen. Maar dit terzijde.

Je zou dus haast kunnen zeggen dat ik een muziekliefhebber met een handicap ben. Mijn korte concentratiespanne staat regelmatig in de weg van mijn behoefte ergens echt goed naar te luisteren. En voor het doorgronden van sommige muziek – tot op zekere hoogte alle muziek, maar er zijn natuurlijk makkelijk en minder makkelijk behapbare voorbeelden – is echt goed luisteren toch zeker een basisvoorwaarde. Daar komt bij dat ik van mening ben dat je je nooit genoeg open kan stellen voor ongrijpbare, ontoegankelijke, vreemde muziek. En om muziek die je niet kent te leren kennen, te ondergaan, moet je luisteren. Het is natuurlijk vreemd: als het me zo moeilijk af gaat, zou je wellicht verwachten dat ik er ook geen zin in zou hebben of hoofdzakelijk naar Frans Bauer en Kool and the Gang zou luisteren. Niets is minder waar.

Nu is het heden ten dage makkelijk om te allen tijde muziek te luisteren. Terwijl ik dit stuk schrijf, heb ik een koptelefoon met muziek op. Op de fiets, in de trein, op het werk: idem. Maar het valt niet te ontkennen dat het schrijven van een stukje, het fietsen door de stad, het lezen van een boek of om het even welke bezigheid dan ook onherroepelijk in de weg staat van het echte luisteren. Alhoewel er mensen zijn die anders beweren – dezelfde mensen die menen dat het maar eens afgelopen moet zijn met die onzin van “stil zijn tijdens klassieke concerten,” en die multitasken tot een hogere kunst hebben verheven – kan je niet geconcentreerd naar muziek luisteren en tegelijkertijd iets anders doen. De muziek, ongeacht welke, degradeert dan onherroepelijk tot geluidsbehang. Bij sommige muziek gebeurt dat natuurlijk sneller en makkelijker dan bij andere (probeer bijvoorbeeld eens een CD van noiseartiest Merzbow op vol volume op te zetten en tegelijkertijd überhaupt een gedachte te hebben), maar feit blijft: muziek luisteren valt in laatste instantie niet te combineren met iets anders. Ieder die het tegendeel beweert heeft het nooit echt geprobeerd.

Ik dus wel. Zeker zeventig procent van mijn muziekconsumptie gebeurt al smokkelend tijdens andere bezigheden, maar omdat ik mij bewust ben van de noodzaak om actief te luisteren, dwing ik mijzelf ertoe hier met enige regelmaat aan te voldoen; thuis, in de trein of in de concertzaal. Door het, tegen mijn onrustige natuur in, goed luisteren – een constant gevecht tegen het eigen zitvlees – wordt de luisterervaring actiever, bewuster en de muziek minder vanzelfsprekend. Zo verwordt mijn handicap dus eigenlijk tot een voordeel: omdat ik normaliter overal met een half oor naar luister, maar daarmee niet tevreden kan zijn, dwing ik mijzelf mij af en toe vast te pinnen in een stoel en te luisteren, want je kan nog zo muziekwetenschap gestudeerd hebben, of je al jaren in muziek hebben verdiept, uiteindelijk ben ik niet anders dan ieder ander. Om muziek te begrijpen, moet je er naar luisteren. Dat kan bijna iedereen, maar je moet het wel willen.

Mail

Melle Kromhout

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef literair
  • Foto van Gatool Katawazi
    Gatool KatawaziAdjunct-uitgever
het laatste
Tip: Ga naar je werk

Ga naar je werk

Ook als je kantoortuin of favoriete koffietentje met laptopaansluiting gesloten is, kun je naar werk. Nora van Arkel liet zich betoveren door het sprankje magie dat nodig is om onszelf van eindeloze pyjamadagen te bevrijden. Lees meer

 O, Big Brother, Where Art Thou?

O, Big Brother, Where Art Thou?

Camera's op kruispunten en in gebouwen die je niet alleen volgen, maar zelfs herkennen en gegevens van je verzamelen. Hoe dichtbij is die dystopische toekomst? Lees meer

 1

Een radslag weg

Deze week worden we blij van kleine dingen die je tijdens je zelfisolatie kan doen. Zonder dat we de druk voelen deze tijd te gebruiken om een Ottolenghi-recept uit te proberen of de badkamer opnieuw te betegelen. Lees meer

Ons hulsel ligt verscholen

Emma Zuiderveen onderzoekt de digitale werkelijkheid in deze twee gedichten over performance, schijn en vega-worst. Lees meer

Tip: Ga een potje schaken

Ga een potje schaken

Jihane Chaara heeft een hobby uit de oude doos nieuw leven ingeblazen: het schaken. Het spel blijkt een grote metafoor voor het echte leven. Een tip om niet te haasten, je verbeelding in te zetten en natuurlijk om een vermakelijk spel te spelen. Lees meer

Kosmische Mixtape 1

Kosmische Mixtape

Een playlist met kosmische muziek om onze themaweek uit te luiden in stijl! Lees meer

Automatische concepten 36

So simple that we couldn't

Twee mannen zoeken antwoorden op vragen die ze niet begrijpen, om tot een allesomvattend inzicht te komen. Lees meer

 Als je je hoofd niet gebruikt, hoef je inderdaad geen mondkapje te dragen

Als je je hoofd niet gebruikt, hoef je inderdaad geen mondkapje te dragen

Hemel en aarde worden bewogen om levens te redden, en je slaat aan het protesteren tegen het dragen van mondkapjes en de kortstondige inperking van je vrijheid. Illustrator Rueben Millenaar keek van boven op de aarde neer en zag een mensheid die elk gevoel van perspectief kwijt is. Lees meer

Hemellichaamgedichten

Alle sterrenstelsels drijven langzaam uit elkaar

Yentl van Stokkum is behoorlijk fan van sterrenkunde. Voor de Kosmische Week schreef ze een reeks gedichten over astronauten, zwarte gaten en afgebeeld worden met een stralenkrans (ook al ben je daar eigenlijk te bescheiden voor). Lees meer

Alles Vijf Sterrenbeelden: Een kosmische quarantaine 7

De kosmische kijk- en luisterhoroscoop

Onze mediums hebben een horoscoop gemaakt om je weer terug op aarde te brengen. Voor als je even uit je hoofd en in je scherm of je speakers wilt. Lees meer

De droomwereld van Maaike Fransen

De videokunst van Maaike Fransen als droomwereld (deel 1)

Er is geen samenvatting, omdat dit een beveiligd bericht is. Lees meer

De aarde als jukebox

De aarde als jukebox

Imre van Son nodigt je met dit verhaal uit om deel te nemen aan een kosmische Zoom-vergadering. Wees gewaarschuwd: ‘Subtiele signalen die je in een offline-gesprek opvangt – lichaamstaal gezichtsuitdrukkingen, robot-expressie – ontbreken of worden vertekend in een online conversatie.’ Lees meer

Wat zich ontvouwt in de ruimte

Wat zich ontvouwt in de ruimte

Al jaren kijkt Marte Hoogenboom uit naar de lancering van James Webb, de opvolger van de beroemde Hubble-telescoop. We doen alles om onze plek in het heelal te begrijpen, terwijl we soms alleen maar willen horen dat het wel goedkomt met ons. Lees meer

Het Archief der Verloren Gedachten

Het Archief der Verloren Gedachten

Voor de Kosmische Week schreef Annemieke Dannenberg een kort verhaal over Gijsje Nachtegaal: een eenzame oudere die op zoek is naar een verloren gedachte... en daarbij wordt geholpen door een mysterieus call-center. Lees meer

 Kosmisch perspectief

Kosmisch perspectief

Tomas Mutsaers zoekt in zijn werk naar het wonderlijke van de wereld. Doelloos flanerend richt hij zijn lens met een kosmisch perspectief, zoals een telescoop door een wazige voorgrond van de atmosfeer kijkt, en scherpstelt op wat zich daarachter bevindt. Lees meer

Azul

Azul

'Azul', een kort verhaal van Nora van Arkel, verkent de uitwassen van een driehoeksverhouding. Hoe verwerk je verlies wanneer je aan de kant bent gezet? Lees meer

Het staat in de sterren geschreven - het begrijpen is een ander verhaal

Het staat in de sterren geschreven - het begrijpen is een ander verhaal

Wie leest er tegenwoordig nog een horoscoop om te weten wat de dag, de maand het jaar je brengt? Nou, best veel mensen dus. Het is zelfs een wereldwijde trend. Ook Else Boer geeft toe regelmatig de astrologie in te duiken. Op zoek naar een verklaring gaat ze na wat astrologie de moderne mens kan bieden. Lees meer

Tip: Bouw een tedere takkenhut

Bouw een tedere takkenhut

Rijk Kistemaker troost zich tijdens de coronacrisis met de kosmische vraagstukken die Lars von Triers Melancholia opwerpt. Hoe rouwen we om het verlies van de aarde of - iets kleiner - een achteloze manier van leven? Lees meer

Hard//hoofd gaat op een ruimte-odyssee

Hard//hoofd gaat op een ruimte-odyssee

Tijdens de Kosmische week stijgen we duizenden kilometers boven het aardoppervlak uit, om daar te reflecteren op het heelal en op onszelf, op de astrologie en op onze omgang met de aarde. Lees meer

 De ene bij is de andere niet

De ene bij is de andere niet

Wat als de ene bijensoort (onze geliefde honingbij) 299 andere bijensoorten verdrukt? Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers zo goed mogelijk kunnen ondersteunen. Een niet-commerciële vrije ruimte als Hard//hoofd is in deze tijd bijzonder, en jouw steun hieraan is onmisbaar. Als je vóór 1 juni aanmeldt dan ontvang je als dank een kunstwerk van Raquel van Haver en mag je gratis naar ons jubileumevenement. Sluit je nu aan bij Hard//hoofd!

Meer info