Hard//hoofd

Zomerboek

Spionnen

Post uit Moskou

Tekst Simone Peek

Brieven van en naar een flat naast de derde ringweg van Moskou. Maite en Simone schrijven elkaar over van alles en nog wat. Wat antwoord je bijvoorbeeld wanneer iemand vraagt of je een geheim agent bent?



Milaya Maite,


Afgelopen brief vertelde ik je dat Russen mij er af en toe van verdenken een spion te zijn en dat moet ik nog even toelichten.
Het klinkt wat James Bond misschien, maar de wereld van spionnen, informanten en geheim agenten voelt hier zo ver weg nog niet.

Spionne Anne Chapman (Kushenko) werd in 2010 de VS uitgegooid en in Moskou met wapen op de catwalk gezet, nu is ze tv-presentatrice. En vorig jaar werd de Amerikaanse Ryan C. Fogle met pruikjes en valse paspoorten aan de schandpaal genageld.

De eerste keer dat ik zelf verdacht werd was begin april, toen ik langs een bijeenkomst van de partij van Eduard Limonov liep. Ik was toevallig in de buurt om een croissant te kopen toen ik de dranghekken, het rokende benzine-aggregaat en metaaldetectors zag staan: karakteristiek voor een Russische demonstratie, natuurlijk gedecoreerd met verveeld kijkende politieagenten.

Het was nog koud, maar de lage zon brandde heerlijk fel op mijn wangen. Buiten de dranghekken stonden een modieus gekleed meisje en een jongen van rond de twintig jaar. Ik sprak ze in het Engels aan:"Zijn jullie hier voor de demonstratie? Wat gaat er gebeuren?"
Het stel was vriendelijk en ze deden hun best om me uit te leggen wat er aan de hand was, maar het kostte ze moeite om de juiste Engelse woorden te vinden. Om behulpzaam te zijn ging ik over op het Russisch. De jongen kneep zijn ogen tot spleetjes.
"Je spreekt gewoon Russisch?" constateerde hij berekenend. "En vrijwel accentloos?"

Hij werkte zich langzaam uit het gesprek, ging enkele meters verderop staan maar lachte en knikte wel als ik naar hem keek.
"C. dacht dat je een geheim agent was," zei het meisje later. De jongen had wat politiek engagement op zijn kerfstok en was nu op zijn hoede.

Dit was me sinds mijn eerste keer in Rusland in 2012 nog nooit overkomen, maar het gebeurt sindsdien wel vaker. Zomaar. Als gevolg van mijn redelijke beheersing van het Russisch werpen mensen me toe: "Ben je een buitenlands agent?"

Maite, wat zeg ik daar in godsnaam op terug?



Laatst tijdens een optreden van On-The-Go kwam ik een jongen tegen. We babbelden wat tot ik de bekende glazige blik in zijn ogen zag verschijnen: hij vroeg zich af of ik misschien buitenlands was.
"Ik kom uit Nederland," zei ik.
"Echt waar?" zei de jongen. "Je Russisch is erg goed. Iets TE goed. Serieus. Te goed." Stilte. "Ben je een geheim agent?"

Ik lachte nonchalant boven mijn Old Fashioned. "Natuurlijk niet," zei ik terug.
"Maar hé, jij komt me wel bekend voor," vervolgde ik. "Stond jij niet onlangs met een vlag van Donetsk te zwaaien op Den Rossija?"

De jongen keek me gekweld en verbijsterd aan.
"Je lijkt er sprekend op," drong ik aan. "Stond jij op de heuvel bij de universiteit met een Donetsk-separatistenvlag te zwaaien?"
"Nee, nee dat was ik niet," zei de jongen beduusd.
"Wat jij wilt," besloot ik, en nam een slokje.

Do Zvidanya,
Simone

___

Lieve Simone,


Ik denk dat de AIVD je moet rekruteren als spion. Het is duidelijk dat je alle benodigde eigenschappen en vaardigheden bezit: je bent minstens zo sexy als Anna Chapman, spreekt vloeiend Russisch, kan mensen goed voor de gek houden en drinkt nonchalant Old Fashioneds. What more can you want, Rob Bertholee?

Alle gekheid op een stokje, spioneren is een serieuze zaak, dat zie je ook aan het hoofd van Bertholee (ik vond het accepteren van de cookies op aivd.nl ineens heel spannend). Toen ik je brief las kon ik amper geloven dat al die Russen zo achterdochtig zijn als jij een praatje met ze maakt. Totdat ik terugdacht aan het vak over de geschiedenis van de CIA dat ik ooit volgde. Met een twinkel van jongensachtig enthousiasme in zijn ogen somde de docent een lange rij revoluties, opstanden en oorlogen op: allemaal op één of andere manier veroorzaakt of beïnvloed door de CIA. Voor de verjaarde gevallen voerde hij bewijzen op, bij de nieuwere zei hij op geheimzinnige toon: ‘maar dat is nog classified’, waarna een PowerPoint-slide verscheen met een afbeelding van een groezelige CIA-map met een grote rode stempel erop.

We achten ons hier in Nederland vaak slimmer dan de Russen, maar misschien moeten we erkennen dat zij juist een stuk wereldwijzer zijn dan wij. Spionage bestaat, het is aan de orde van de dag en groter dan ooit. Geen wonder dat de Russen achterdochtig door het leven gaan.

Maar Simone, waarom maak ik me er dan zo weinig druk om? Als ik een buur had die constant naar binnen gluurde, dan had ik veel zin gehad om hem op zijn bek te slaan. Glurende landen lijken me daarentegen niks te kunnen schelen. Identificeer ik me te weinig met mijn land? Moet ik nationalistischer worden, en dus bozer? Is dat waarom Nederlanders zo onverschillig zijn over dit soort dingen?

Ik weet het niet. Waarschijnlijk ligt het eerder aan mijn gemakzucht. Het is veel makkelijker en fijner om te denken dat het allemaal wel losloopt, dat ik er als individu lekker niks mee te maken heb. Maar nu ik er zo over nadenk…
Ik denk dat ik voortaan maar eens wat achterdochtiger door het leven ga. Het moet maar eens afgelopen zijn met die goedgelovigheid.

Liefs,
Maite

-

Freelance journalist Simone Peek (1988) woont in Moskou, Maite Karssenberg (1989) in Amsterdam. Ze waren nog guppies toen ze elkaar leerden kennen en hebben nog steeds geen idee hoe de wereld in elkaar zit, maar vinden het wel leuk om erover van gedachten te wisselen.
Deel op of
Simone Peek is Hard//hoofdredacteur. // simone@hardhoofd.com
b
a
a