Hard//hoofd

Kunst als oefenruimte. In gesprek met Ola Lanko / Luister hier de podcast

Het s-woord

Column

Tekst Kasper van Royen &
Illustratie Leila Merkofer

Het was in het derde café dat we erover begonnen. In de voorgaande twee hadden Felix en ik alle onderwerpen behandeld die zogenaamd belangrijker waren: zijn promotie en eventuele emigratie, mijn rugklachten en nieuwe baarddracht, de echtscheiding van een vriend, het overlijden van een neef, de taalontwikkeling van onze kinderen, de lentekriebels van onze katten, de stoomtijd van broccoli, de wachttijd bij tandartsen, het uittrekken van beha’s, het aantrekken van de economie, het gat in de ozonlaag en de partijen waarop we gestemd hadden. Toen Felix nieuwe drankjes op tafel zette, stelde ik dan eindelijk de verlossende vraag.
‘‘Heb je de nieuwe Beck al gehoord?’’
‘‘Jazeker,’’ glimlachte Felix.
‘‘En?’’ trilde mijn stem.

In de stilte die volgde hoorden we pas hoe stil het hier was. Tijdens onze eerdere kroegentochten was dit etablissement aan onze aandacht ontsnapt. Er werd hier geen muziek gedraaid en de enige andere gast was een oud mannetje dat voor zich uit zat te staren. De barman maakte glazen schoon die nooit vies waren geweest. Toen Felix antwoord gaf, schrok ik van zijn stem.
‘‘Bizar prachtig, overweldigend mooi. Sublieme plaat. Een meesterwerk. Alweer. Maar nog meer dan de vorige keer.’’

Mijn opluchting verbaasde me. Felix en ik hadden altijd op één lijn gezeten wat Beck betrof. Op het schoolplein voerden we al eindeloze discussies over welke plaat nou genialer was, het geflipte Odelay, het folky Mutations, of toch het funky Midnite Vultures. En zijn meest emotionele werk, Sea Change, moest toen nog uitkomen. Maar de uitkomst van de discussie was altijd dat Becks platen onvergelijkbaar zijn, dat hij zichzelf elke keer opnieuw weet uit te vinden en dat dat hem tot zo’n waanzinnige artiest maakt. We bezochten samen zijn concerten en elke keer raakten we in extase van deze muzikale duizendpoot, die de ene keer in zijn eentje met een gitaar wist te ontroeren en de andere keer een absurdistische show opvoerde met breakdancers, bladblazers en marionetten. Beck was onderdeel van onze gedeelde geschiedenis. En een nieuwe plaat die zo prachtig was als Morning Phase, zorgde ervoor dat die geschiedenis geen geschiedenis hoefde te worden.

‘‘Wat vind jij het beste nummer?’’
‘‘Onmogelijk te zeggen. Bij elke luisterbeurt is weer een ander favoriet.’’
‘‘Ik heb precies hetzelfde. Dat maakt het zo verslavend.’’
‘‘Kasper, jongen, het voelt gek om te zeggen, maar ik overweeg dit serieus zijn mooiste plaat ooit te vinden. Niet zijn creatiefste of inventiefste of gekste of grappigste, het is voor zijn doen zeer gewoontjes, maar daarom juist zo sterk.’’
‘‘Dat heb je fantastisch gezegd, Felix. Ik had het niet beter kunnen zeggen.’’
‘‘Beck is gewoon perfect. Die jongen kan niks verkeerd doen.’’
Mijn mond ging open, maar er kwam geen geluid uit. Even was het weer stil in het café. Ik zag de paniek in Felix’ ogen. Hij wapperde met zijn hand.
‘‘Niet doen, Kas. Echt niet doen. Niet het s-woord. Ik wil dat gewoon niet weten. Ik was het ook bijna vergeten. Waarom moet je zo nodig de sfeer verpesten?’’

Natuurlijk was ik er liever ook nooit achter gekomen dat onze jeugdheld zijn leven lang lid is van een sekte die beweert dat onze zielen door ruimteschepen naar de aarde zijn vervoerd en door atoombommen tot leven gebracht. Een sekte die haar waarheden alleen wil verkondigen voor wie de hoogste bedragen neerlegt. Net als Felix wilde ik Beck onvoorwaardelijk kunnen blijven bewonderen, zonder zo’n obstakel van vermeende achterlijkheid. Maar nu ik het eenmaal wist, probeerde ik er maar het beste van te maken.


Illustratie: Leila Merkofer


‘‘Lieve Felix, ik vind dit ook niet leuk, maar geloof me, ik heb een goede reden om er nu over te beginnen. Heb jij al eens naar de teksten geluisterd? Waar denk jij dat Morning Phase eigenlijk over gaat?’’
‘‘Over eenzaamheid, verlangen, gemis, hoop, de liefde, het leven. Universelere thema’s zijn er niet, dat maakt die plaat nou zo bloedmooi. Wat hoor jij er dan in?’’
Chagrijn en nieuwsgierigheid wisselden elkaar af op het gelaat van mijn vriend.
‘‘Ik hoor dat hij een existentiële transitie doormaakt. Sea Change was zijn break up-plaat, daarop nam hij afscheid van een vrouw. Hierop neemt hij afscheid van een wereldbeeld, dat moet toch wel de break up aller break ups zijn. Pijnlijker kan niet, hoopvoller evenmin. Let maar op, over een paar maanden zal in het nieuws komen dat hij die engerds verlaten heeft.’’
Nu moest Felix heel hard lachen.
‘‘Ja, kom op nou Kasper, zo kan je wel van alles ergens in willen horen. Ik vind het heel lief dat je het leven dragelijker probeert te maken voor ons arme Beck-fanaten, maar je kan beter nieuwe biertjes halen.’’

Onderweg naar de bar sprak het oude mannetje mij aan.
‘‘Zeg, ik wil me nergens mee bemoeien vriend, maar ik heb even naar dat gesprek van jullie zitten luisteren en wil graag een advies geven. Vrouwen, ze maken je kapot. Al drie jaar heb ik een relatie met Daisy, maar ik ben er gisteren achter gekomen dat ze eigenlijk Chanella heet.’’
Ik wist niet wat ik moest zeggen. De man slikte een traan weg en vervolgde zijn verhaal.
‘‘Natuurlijk wist ik ook al die tijd wel dat het niet echt was. Maar wat is dan wel echt? Ik betaalde haar per uur, maar soms kreeg ik korting.’’
‘‘Ja,’’ stamelde ik, ‘‘dat zal niet makkelijk zijn.’’
‘‘De liefde is nooit makkelijk. Kijk, ik ken die Becky niet, maar het zal me er wel eentje zijn, zoals ze jullie gek weet te maken.’’
‘‘Oh,’’ lachte ik nerveus, ‘‘maar we hadden het eigenlijk over een muzikant.’’
‘‘Jullie hadden het eigenlijk over jezelf. Wees niet bang voor jezelf, dat is alles wat ik maar wilde zeggen.’’

‘‘Wat zei die man tegen jou?’’ vroeg Felix, toen ik het bier op tafel zette.
‘‘Niks. Alles. Gewoon een gek.’’
‘‘Iemand die in ruimtewezens gelooft?’’
‘‘Iemand die in de verbeelding gelooft.’’
We dronken verder, terwijl een nieuwe dag begon.
Deel op of
Kasper van Royen is Hard//hoofd-redactielid, is naast vader ook filosoof, ex-docent, ex-dichter, ex-echtgenoot, popfetisjist en postbode.
Leila Merkofer , afkomstig uit Zwitserland is een grafisch vormgeefster en illustratrice werkend en wonend in Amsterdam. Ze vertaalt thema’s zo groot als de Matterhorn naar heldere, scherp omlijnde illustraties. Door het handmatige karakter van haar illustraties creëert ze een gevoel van authenticiteit. Daarnaast houdt Leila van Nederlandse bijdehandheid, oude films, sneeuw en chocola.
b
a
a