hard//hoofd

In deze derde film van de piepjonge Xavier Dolan wil leraar Laurence (Melvil Poupard) van geslacht veranderen. Maar hij heeft de liefde van zijn leven al gevonden in Frederique (Suzanne Clément). Zij besluit bij hem te blijven en Laurence te steunen in zijn ontwikkeling. Dat kan natuurlijk niet goed gaan, denk je dan. En dat is ook zo.

Zara: Jezus, wat duurde dat lang zeg. Hoewel ik het geen slechte film vond, was ik wel heel blij toen de aftiteling eindelijk begon. Hij duurt bijna even lang als een The Lord of the Rings. Maar er zaten wel minder orks in.

Emma: Gelukkig dat je nog even een extra bier haalde tussendoor. Terwijl je wel een kwartier weg was, heb je niet meer dan een enkele scène gemist: de langste scène over een ontvangen brief ooit.

Zara: ‘Gemist’.

Sara: Dat was wel een mooie scène. Ik zat er helemaal in. Het had voor mij nog zo een uur door kunnen gaan.

Zara: Nee, voor mij echt niet. Wat ik tegen de regisseur zou willen zeggen: Kill your darlings, darling! Hij heeft duidelijk talent, het zag er allemaal prachtig uit, het verhaal had de potentie om een episch maar alternatief liefdesdrama te zijn en ik heb zelfs zo nu en dan gelachen. Maar JEZUS, alles duurde gewoon veel te lang. Hij heeft duidelijk geen keuzes durven en willen maken en er veel te veel shots, scènes en subplotjes ingelaten die hij beter had kunnen afschrijven. Dan had het misschien wel een prachtfilm kunnen zijn. Misschien.

Sara: Ik weet niet of hij bij al zijn films zo veel zelf doet? Deze keer heeft hij het scenario, de regie, montage en – jawel – de kostuums voor zijn rekening genomen. Geen wonder.

Zara: Misschien had hij iemand anders moeten laten monteren. Hoewel het een hele jonge maker is (23) is dit al zijn derde speelfilm. Je zou dan toch verwachten dat hij weet wat hij doet. Maar de film ademde jeugdige onervarenheid. Een talentvolle, maar piepjonge regisseur die duidelijk nog op al zijn eigen kleine artistieke vondsten kickt. En ze niet kan loslaten.

Emma: Ja precies. Zo werkt het met schrijven ook, dat je nog een beetje te mooi en protserig wilt doen als je jong bent. Volgens mij hebben mannen daar overigens meer neiging toe dan vrouwen. Ik heb als eindredacteur bij hard//hoofd bergen enthousiaste jongetjes afgewezen, met hun teksten die uit hun voegen barstten van betekenisloze details.

Zara: De beelden waren vaak ook wel heel mooi. Maar het voelde als een gevalletje ‘vorm boven inhoud’. Terwijl dat jammer is want het verhaal vind ik op zich een mooi en apart gegeven en de acteurs waren ook uitstekend, vooral Suzanne Clément.

Emma: Maar voor mij maakte al die uitbundige beelden, opzichtige kleding, make-up en pruiken, de film juist nog wel uit te kijken. Het leek vaak op een opera. Of een theaterstuk, met van die make-up die er van dichtbij nep uitziet. Alsof je eigenlijk achter de schermen van de film kon kijken.

Sara: Hij is erg getalenteerd in het neerzetten van mooie beelden, die overigens meestal niet mooi waren om het mooi zijn. Ik had de indruk dat alles voor hem betekenis had en dat hij de kijker Het Grote Epische Verhaal in wilde trekken met de kleine dingen die heel dicht op de huid zitten.

Zara: Maar bijvoorbeeld die vlinder die uit Laurence’s mond kwam? Dacht hij echt dat hij daar mensen mee kon shockeren? Of roeren? Ik vond dat dan juist weer zo’n afgezaagd ‘mooi’ beeld vol met lege symboliek. Ik vond het dan oprecht ongemakkelijk dat hij een dergelijke keuze had gemaakt.

Sara: De symboliek was een hit and miss. Sommige gevoeligheden weet hij goed en subtiel te verbeelden, zoals de paperclips op zijn vingers die op lange nagels leken, en de meisjes die in de klas hun haar borstelden.

Emma: En dat beeld van die kleren die in uitgebreide slow motion uit de lucht vielen.

Sara: Ja, dingen die uit de lucht komen vallen was een terugkerend beeld in de film. Dat kan hij erg mooi overigens.

Zara: Ik vind het wel mooi dat nu deze regisseur steeds bekender wordt, er misschien vaker thema’s als homoseksualiteit en transseksualiteit aan bod zullen komen in de (enigszins) populaire cinema.

Sara: Ja, in dit geval een transseksueel in een heteroseksuele liefdesrelatie. Een relatie die door een seksuele transformatie op de proef wordt gesteld.

Zara: Dat zie je nou nooit in Hollywood.

Sara: Bijna nooit.

Emma: Ik vind dat altijd een oninteressant argument: ‘Er is te weinig van iets in Hollywood, dus het is heel fijn dat deze film nu bestaat’. Maakt dat mij een ontzettende zak?

Zara: Jij hebt makkelijk praten. Als je als gay of transseksueel bent in bijvoorbeeld Canada (geboorteland Xavier Dolan) en de enige mainstream films die je ziet zijn enorm heteronormatief, dan is dat niet bevorderlijk voor het accepteren van je eigen seksualiteit. Homoseksualiteit is nog een enorm taboe. Vooral in Amerika, maar ook in Nederland. Dan vind ik het fijn dat er dit soort films de wereld in worden gezonden. Bij alles wat je maakt, zend je een boodschap uit.

Emma: Mij best. Feit is dat ik soms ook een beetje bang werd van al die uitbundigheid.

Sara: Waar ben je bang voor, Emma? Een transseksueel die je komt halen?

Emma: Haha, ja. Ik ben niet zo ruimdenkend. Net als alle ‘kutmensen’ uit de film. Tjemig, die Laurence kreeg er wel flink van langs: verliest alles om hem heen, wordt in elkaar getrapt en kan voortdurend op commentaar van Jan en alleman rekenen. Ik vroeg me wel af hoe naar een ‘hetero-samenleving’ precies kan zijn voor transseksuelen. Als je het deze mensen vraagt: heel erg naar.

Zara: Ja, ook al vond ik dat eerlijk gezegd ook niet echt goed overgebracht. Ik had pas na dik 2,5 uur in de film dat ik een keer echt voelde hoe naar het moet zijn voor een transseksueel tussen alle ‘gewone’ mensen. Door alle mooie fratsen en gekkigheden er omheen vergat je dat bijna. Ik vond alle randpersonages wel leuk bedacht. Zeer karikaturaal, maar dat gaf dat absurde randje aan het verhaal waardoor je er zelf als kijker ook meer op een afstand van kwam te staan.

Sara: Voor mij was het omgekeerd. Aan het begin voelde ik mee met zijn spanning: de eerste schooldag in een kokerrok en make-up. Aan het eind is hij juist zelfverzekerd en getransformeerd. Het Grote Epische Liefdesverhaal brokkelt in tegenovergestelde richting steeds meer af.

Zara: Op een gegeven moment kwam dit nummer er in. Daar werd ik blij van. Ik dacht namelijk meteen: “Hee! Ik heb zin om te dansen! In een disco!” Het had dus alleen niet echt het goede effect, op mij in ieder geval, want het gaf me alleen maar meer zin om die bioscoopzaal uit te stappen.

Sara: Haha, toen ging je bier halen. Ik werd hoe dan ook blij van zijn muziekkeuze (op een nummer van Céline Dion na) en ook van de manier hoe hij de soundtrack heeft gebruikt in de film. De muziek is hier niet een ondersteuning voor gebrekkig acteerwerk, maar heeft een bijna autonome rol in de film.

Zara: Ja, dat is tof. Bij die bombastische klassieke stukken moest ik alleen wel even met m’n ogen rollen. Dat vond ik dan weer zo pretentieus. Of is dat gewoon heel camp? Dan past het wel natuurlijk.

Sara: Er zat ook wel veel humor in de film en misschien waren dat soort excessen niet altijd serieus bedoeld. Zoals deze parel.

Zara: Heerlijk.