16 augustus 2012

Fantastische viezigheidjes

Een naakte pop zonder armpjes, verdwaald in een plantsoen. Je kunt doorlopen, het niet eens opmerken misschien. Laura niet, ze blijft staan, blijft kijken, en fantaseert. Elke onvolkomenheid die je passeert, al het raars en smerigs waardoor je vluchtig op- of omkijkt: het is voer voor een verhaal.

Langs de ruit van het bushokje zakt een brok pompoenachtig kots naar beneden. Je zou het kruipen kunnen noemen. In een reflex knijp ik mijn ogen dicht, schud even mijn hoofd en kijk in één zwaai door nog eens. Een haast vierkante brok.

Nog geen twintig meter verder is een matras tegen de muur gevouwen. Rond de plaats van het hoofdkussen heeft zich een emmergrote bloedvlek over het textiel verspreid. Het zou een plotselinge geboorte kunnen zijn op de rand van het bed, maar evengoed een ingehakte schedel. Een leeggelopen hoofd. De gedachte aan dat laatste flitst als eerste door mij heen. Gebiologeerd neem ik de roestachtige vlek in mij op en probeer de gutsrichting te ontdekken. Waarom kijk ik hier naar?

Het is als kijken naar de neerslag van een auto-ongeluk, waarbij de morbide fascinatie voor ontwrichte details het soms wint van afschuw en fatsoensnormen. Door het onalledaagse schouwspel is nieuwsgierigheid lastig te bedwingen: er is geen sprake van gewenning, of habituatie – een van de meest eenvoudige vormen van leren die bij vrijwel alle organismen is aangetoond. Bij de zeeslak uit zich dat bijvoorbeeld in de afnemende reflex om zijn voelsprieten terug te trekken wanneer het daar continu tikjes op krijgt. Het beestje denkt er na verloop van tijd het zijne van. Ook bij de mens gaat het ongeveer zo. Maar bij prikkels die we niet geregeld krijgen aangeboden zoals – voor de meesten van ons dan toch – kots, een ontbindend dierenlijk of een kettingbotsing, gaan onze voelsprieten juist uit. We kijken.

Beeld: Slinkachu

Turen in een haardvuur

Midas Dekkers muntte in het boek De vergankelijkheid de term ‘ruïnegevoel’. Hulde voor dit prachtige woord. In de context van zijn boek slaat het op kijken naar verval, maar het kan door de vergelijkbare mengeling van fascinatie en nieuwsgierigheid ook opgaan voor het kijken naar vuiligheid. Dit ruïnegevoel is “opvallend duidelijk te lokaliseren in de buikstreek en heeft dezelfde heilzame uitwerking als turen in een haardvuur of luisteren naar het klotsen van golfjes”.

In het geval van uitwerpselen en ledematen levert het misschien geen heilzaam gevoel in de buikstreek op, maar dat van het haardvuur klopt weer wel. Ook hier komt een mechanisme in werking dat het wegkijken vertraagt. Het soms zelfs helemaal belemmert; we blijven kijken naar dat vuur, naar de resten van dat ongeluk.

Dat de aandacht wordt getrokken door morsige zaken zou je ook instinct kunnen noemen. In de loop van millennia ontwikkeld om de vijand (in het geval van kots bacterieel gevaar) zo vlug mogelijk te lokaliseren. Een oerreactie dus, of reflexmatige opmerkzaamheid. Maar toch is het ook nog iets anders.

Een plas braaksel die je – bijvoorbeeld – op een fietstochtje langs de rivier tegenkomt, prikkelt de fantasie. Ik kan er weinig aan doen, maar wil er graag een verhaal bij weten. Mijn verlengde versie van het ruïnegevoel: was het een kleine kotser met wagenziekte? Ligt hier de ochtendmisselijkheid van een vrouw die onder de douche ook al had gespuugd, of misschien de minder voedzame maaginhoud van een feestganger op weg naar huis? En was zijn feestje wel geslaagd?

Het zijn trouwens niet alleen smerige zaken waar ik (al dan niet bewust) te lang naar kijk; het kan alles zijn wat in de kieren van de ordening is achtergebleven. Neergelegd. Of dat nou kots is, een moordmatras of een gigantische teddybeer met wollen trui in de bosjes, want die zag ik ook.

Beeld: Slinkachu

Ter grootte van een vingerkootje

Je zou er waanzinnig van kunnen worden: overal ligt of staat wel iets om aandacht te schreeuwen. Kinderschoentjes, met de veters aan de Blauwbrug geknoopt. Een steelpan met aangekoekte randen in een weiland. Een pasfoto op de stukgelopen vloer van een kroeg. Een cassettebandje, een opengeritste weekendtas, een doorgezakte rolstoel, een ceintuur in de berm: overal zijn verhaaltjes neergesmeten.

De Britse street-art kunstenaar Slinkachu speelt met dit idee, maar dan omgekeerd. Hij laat op ogenschijnlijk willekeurige, maar zorgvuldig uitgekozen locaties mensen achter. Geen vage sporen van verhalen, maar de verhalen zelf.

Tussen de bemoste gleuven van straatstenen kijkt een man in pak uit over de kade. Plezierjachten. Dreams of packing it all in.

Oog in oog met een levensgrote hommel heft een vader zijn pistool naar het beest. They’re not pets, Susan.

Een vrouw met een gebogen nek en dikke kuiten. Haar jas hangt over haar arm en een boodschappentas trekt haar rechterschouder naar beneden. One day he will notice me.

Uren kunnen ze er staan, dagen misschien wel, zonder ook maar door iemand opgemerkt te worden. Ze zijn dan ook zo groot als een vingerkootje.

Slinkachu’s decor voor zijn project Little people is de megastad vol rotzooi waar vervreemding, leed, beloften en extase wild om zich heen maaien. Meedoen, anders lig je eronder. Het leven tussen glas, staal, baksteen en beton verpulvert met gemak een zacht mens. Daarom spugen zij er soms over, laten ze kruimels achter op hun pad. Daarom ensceneren zij er poppetjes, schaal 1 op 87. Vouwen er hun matrassen tegenaan. Of, fantaseren ze verhalen bij dat alles. Want anders zou het ook maar wat zijn, allemaal.

Columns & Commentaar

jansluyters-schoolmeester-395x556

RE:
Het geval I.

"De klas was geschokt, we snapten er niets van. Meester Frans bleek een racist, of op zijn minst een man die Marokkaanse meisjes onderschat."
24/02/15
Emy Koopman
plassen in bed cartier bresson

TIP:
Plas in bed

Pak uit, met alle grandeur die je in je hebt. Sta voor je vervuilende natuur, nu het nog kan.
23/02/15
Gastbijdrage
Tip voetbal jongen

TIP:
Leef zoals je jeugdschimmen

Luuk denkt terug aan de zomeravonden van zijn jeugd. "iedere gebeurtenis was een significant feit. Dat Yannis een sigaret had gerookt. Dat ik ‘dag’ had durven zeggen tegen Sofie, het knapste meisje uit de buurt."
20/02/15
Gastbijdrage
ballenbak

Column:
Ballenbak

Een ballenbak, is dat wel iets voor volwassenen? ‘Vooral rustig blijven ademen,’ zei ik zacht tegen mezelf, ‘je gaat hier levend uitkomen, je gaat hier levend uitkomen.’
18/02/15
Kasper van Royen
vlag

Hard//talk:
Een winterdag in België

‘Elkaar kennen? We zouden onze schedels moeten openbreken en de gedachten uit elkaars hersenkwabben moeten scheuren.’
17/02/15
Roos Euwe
gabber_kid_hakke_zage_vice_670

TIP:
Happy hardcore

Net als waarschijnlijk veel andere mensen die opgegroeid zijn in de jaren negentig in Nederland wil ik het niet echt toegeven, maar DJ Paul Elstak heeft mijn jeugd bepaald. Begrijp me niet verkeerd: ik was geen negenjarig kind dat strak van de ecstasy (of xtc of wat de meest hippe spelwijze ervan ook is) menig [...]
16/02/15
Coby Hounjet
mmm

Redactioneel:
Memory Machine

De komende acht zondagen duikt de redactie van hard//hoofd in haar herinneringen. Tijdens de manifestatie ‘Memory Machine‘ van culturele stichting Castrum Peregrini onderzoeken we de (on)betrouwbaarheid van het geheugen en de invloed die herinneringen hebben op onze identiteit. Vergeetzondagen – 15 februari t/m 5 april ‘Hoe oud was de man?’ vroeg de agent. ‘Twintig, vijfendertig,’ gokte [...]
15/02/15
Simone Peek
Paula_TIP de heipaal

TIP:
De heipaal

"Ritmisch dreunde ik wakker in de schemering." Over heipalen, en hoe ze kunnen zorgen voor een dagritme.
13/02/15
Paula Lina
ontstekinkje_2

Column:
Ontstekinkjes

Op dag drie van een zelfopgelegde detoxweek ontmoet Laura Stef, die haar vertelt over kannibalisme. Kauwend op weer een hand bessen klinkt dat heel aantrekkelijk.
12/02/15
Laura van der Haar
lastsupper

RE:
Onze lieve Heer op zaterdag

De Heer is terug van (nooit) weggeweest.
11/02/15
Jan Postma
Kirsten_TIP_Mannen van de Hubo

TIP:
De mannen van de Hubo

De Hubo, een kleine doe-het-zelfzaak in Kirstens wijk, is een oase. "In de yogastudio verderop kom je misschien dichter bij je kern, maar hier vind je kleine ijzeren dingetjes die ervoor zorgen dat je deur weer makkelijk open en dicht gaat."
09/02/15
Gastbijdrage
vierkante oogjes

Column:
Vierkante oogjes

Ik weet niet of zij weet wat Afrika is. Ik weet niet of Afrika weet hoe dankbaar er van haar gebruik wordt gemaakt in situaties als deze.
08/02/15
Kasper van Royen
Laura_TIP_vergeet alles wat je las

TIP:
Vergeet alles wat je las

“Over een chick die dood wil ofzo, maar dat is vet lastig dus belandt ze in een soort psychose en wordt ze opgenomen in een kliniek en daar ontmoet ze allemaal superchille mensen en dan wil ze ineens niet meer dood, Catharina heet ze of Marjolein ofzo, jeweetwel zo’n soort naam, van die schrijver Coolio weetjewel die we ook moesten lezen."
06/02/15
Laura van der Haar
varr00

Hard//talk:
Linkse vrienden

Volgens Mirko zou de PvdA op de banken moeten staan nu.
05/02/15
Mirko van Pampus
Oesters

TIP:
Oesters

Weerloos liggen de ongewervelden te wachten op het mes van de oesterman, dat hij hanteert met een ijzeren handschoen aan, als een ridder met een maliënkolder en een zwaard.
02/02/15
Maite Karssenberg
Meer Columns & Commentaar laden »

Artistiek

Schrijven over J

Schrijven over J.

'Ik kwam van een reis in Spanje met een man die in een bus woont, waardoor ik genoodzaakt was om mijn liefde uit te leven in een ruimte van drie vierkante meter.'
26/02/15
Julie Cafmeyer
tekening van Duitse kat[wit]

Memory Machine:
De deserterende kat

Kunstenaar Robin Ferdinand Groot liet een groep ouderen vertellen over hun herinneringen terwijl ze tekenden. Een dementerende vrouw vertelt over een Duitse kat. – Deze publicatie is onderdeel van de ‘vergeetzondagen’ in samenwerking met Castrum Peregrini.
22/02/15
Audioredactie
iemand die mij kan tatoeeren

AH-verhaal:
Iemand die mij kan tatoeëren

Nu zit ze in haar bh en onderbroek voor me. Ieder lichaamsdeel dat ik kan zien, is het afgelopen uur besproken en onderzocht.
19/02/15
Anna van Leeuwen
AmsterdamDief

Memory Machine:
De beste dief van Amsterdam

'Bibi King had hele grote tieten en ik was echt debiel verliefd op haar.' Een kort verhaal van Derk Fangman.
15/02/15
Derk Fangman
burgerlulkrijteind

Kort verhaal:
Burgerlul

Burgerlul loopt weg. Hij heeft gehoord over een woest en grensverleggend innovatief oord: Amsterdam.
10/02/15
Gastbijdrage
Rosalie-Van-Der-Made-koelkast-540x335

AH-verhaal:
Bel me

Van waar ik stond, kon ik in hun slaapkamer kijken, zo klein en knus was hun appartement. Ik mis het uitzicht. Ik mis hen, allebei. En ik mis mijn gezoem.
05/02/15
Anna van Leeuwen
Commune1

Kortverhaal:
Winternacht in de community

Langzaam begon het tot me door te dringen: deze stal zou de komende maand mijn verblijfplaats zijn. Dit kon niet waar zijn. Mijn appartement zag eruit alsof er zojuist een junk in gestorven was.
03/02/15
Gastbijdrage
wiegeliedje

Gedicht:
Een wiegeliedje

een zaagtoon een zaag die zich handzaam beweegt door jong blank hout
01/02/15
Gastbijdrage
MalleLeila

Van de plank:
Ascenseur pour l’échafaud

'Je t'aime', hijgt Jeanne Moreau. 'Je t'aime', hijgt Julien
28/01/15
Basje Boer
2 schaatsers finaal

Kort verhaal:
Twee Schaatsers

Alfonds gilde dat ze sneller moesten gaan en dat ze beter langs de kant konden schaatsen. Een kort verhaal van Frank Bloem.
25/01/15
Gastbijdrage
Karel ziekenbezoek

Kort verhaal:
Ziekenbezoek

Het geschraap werd langgerekter, het gekuch ongegeneerder, hartstochtelijker, buikspieren werden aangezet, het vuistje werd een gekromde hand, twéé handen, we hoestten! Ik voelde het in mijn nek, dit was bronchitis!
23/01/15
Gastbijdrage
wie heeft mijn kat gezien_balk

AH-verhaal:
Een binnenkat

“Ja?” klinkt uit het donker. “Heeft u mijn kat gezien?” vraag ik. Een grote blanke hand trekt de deur naar binnen. De kier wordt breder. Een mannenlijf verschijnt in een beige kamerjas, beetje morsig, strak dichtgetrokken met een koord rond het middel.
20/01/15
Anna van Leeuwen
Stiftgedicht180115

Stiftgedicht:
anachronisch alleen

...de oude Belg...
19/01/15
Gastbijdrage
zilt-660px_xf&m

Kort verhaal:
Zilt

Voorzichtig pluk ik de makkelijkste woorden uit mijn tas en reik ze hem aan. Ik wil niet meer weten dan hij. Een kort verhaal van Ruth Koops van 't Jagt.
18/01/15
Gastbijdrage
pleinvrees in New York. september 2012. fotograaf Kevin J. Dotson (1)

Op het kruispunt van ruimten

Een theatervoorstelling heeft veel gemeen met de openbare ruimte in een stad. Ze bestaan allebei uit menselijke interactie. Het beweeglijke en het onverwachte vormen de basis van ons hedendaags leven.
14/01/15
Roos Euwe
Meer Artistiek laden »

Journalistiek

illustratie maria_jan_hardhoofd2

Memory Machine:
Een liefde lang (II)

Maria en Jan zijn bijna vijftig jaar getrouwd. Toen Maria depressief werd was dat zwaar voor Jan, maar hij liet haar niet in de steek. "Kijk, hier is ze, gezond en vrolijk als een vis in het water."
22/02/15
Joyce de Badts
Nederland Kantelt

Nieuws in Beeld:
Omkiepen

‘Nederland moet kantelen,’ dat is de stelling van professor en activist Jan Rotmans. Het moet snel anders op het gebied van duurzaamheid, in het onderwijs en de gezondheidszorg. – Aart-Jan Venema is freelance illustrator en verhalenverteller. Hij werkt onder andere voor NRC.next, de Groene Amsterdammer en hard/hoofd.
21/02/15
Gastbijdrage
vrouwen600

Luisterliefdes (IV):
The Heart

Sexy verhalen, kom er eens om. In literatuur en film is de keuze beperkt, maar gelukkig hebben we de podcast nog.
20/02/15
Gastbijdrage
Photo 28-01-15 14 39 23

Tussen Kunst en Ko:
Sehgal en de ongemakkelijke omstander

Ko van ‘t Hek bekijkt elke maand een kunstwerk. Deze keer ging hij naar het Stedelijk Museum voor een werk van de radicale kunstenaar Tino Sehgal. Hij voelde zich oncomfortabel. Het is woensdagmiddag en ik sta moederziel alleen in een zaal van het Stedelijk. Dat wil zeggen, ik ben niet helemaal alleen: er ligt een [...]
20/02/15
Gastbijdrage
simoneenleo_hardhoofd_2

Memory Machine:
Een liefde lang (I)

Joyce interviewde oudere echtparen over hun liefdesgeschiedenis. Deel 1: de herinneringen van Simone en Leo, die in een dagboek hun gevoelens aan elkaar beschreven.
15/02/15
Joyce de Badts
Digitaal Voedsel

Nieuws in Beeld:
Digitaal voedsel

“Een hele generatie aan slimme startups, van Silicon Valley tot aan de Hollandse Polder, werkt hard om in 2050 9 miljard hongerige monden te kunnen voeden. Helpt de aanpak van deze nieuwe generatie voedselbedrijven om ons in de toekomst voldoende en goed eten te garanderen?” – illustratie: Martijn Moedars
14/02/15
Beeldredactie
niek pronk podcast 3

Luisterliefdes (III):
StartUp & ReplyAll

De podcast Start-Up geeft een eerlijk beeld van alle twijfels en fuck-ups die komen kijken bij de start van een bedrijf.
13/02/15
Gastbijdrage
10749904_1545389829040698_3614736473296892644_o

Prijsvraag:
Een Grootse Mislukking

Vandaag komt het eerste boek van Rutger Lemm uit, Een Grootse Mislukking. Morgen – vrijdag de dertiende – wordt dit met een spectaculair feest gevierd. Daar kunt u bij zijn, leest even mee! Wij zijn natuurlijk intiem bekend met Lemm als oprichter van hard//hoofd. Hard//hoofd stuurt dan ook nog elke maand een kaartje met ‘Potdikkeme [...]
12/02/15
Simone Peek
Illustratie Soyez

Essay:
Soyez réalistes, demandez l’impossible

Vier jaar na de ontruiming van Schijnheilig kijkt Floris terug op zijn tijd bij het krakerscollectief. "Er is geen moment geweest dat ik niet dacht: wat doe ik hier."
09/02/15
Floris Solleveld
Scarlett O'Hara

RE:
Waar zijn de Scarlett O’Hara’s gebleven?

Het is een treurige gedachte dat anno 2015 de vermoeide archetypes ‘slachtoffer’, ‘moeder’ en ‘vrouw van’ zo dominant zijn in Hollywood. "Ik wil Beatrice Kiddo! Clarice Starling, Holly Golightly, Sally Bowles..."
07/02/15
Sanne Rispens
earth-def

Nieuws in Beeld:
Inside the box

Volgens Ricardo Semler moeten we meer inside the box denken. Illustratie door Gemma Pauwels.
07/02/15
Beeldredactie
The Sporkful illu

Luisterliefdes (II):
The Sporkful

Luisterend naar The Sporkful blijk je ineens een standpunt te hebben in het debat bite variety versus bite consistency.
06/02/15
Gastbijdrage
Niek Pronk podcast 1

Luisterliefdes (I):
Strangers

In een korte serie bespreekt Elise Fikse intrigerende, smakelijke en prikkelende podcasts. Vandaag: lekker gluren in andermans leven bij Strangers. De mensen die het dichtst bij je staan, kunnen je het meest verrassen. Zoals mijn ex-vriendje, toen hij al maanden de huur niet meer bleek te betalen en mij met een torenhoge schuld had opgezadeld. [...]
30/01/15
Gastbijdrage
noussommesgroep3-irisdeppe

Nous sommes groep 3

Een dag na de aanslag op Charlie Hebdo geeft Ayla les aan de kinderen van groep 3, een klas waar niemand Frans spreekt of ooit Parijs gezien heeft.
30/01/15
Gastbijdrage
Kunstmatige intelligentie

Nieuws in beeld:
zelfrijdende auto’s

Ontzettend handig zo’n zelfrijdende auto, zeggen ze, maar laten we goed onderzoeken hoe we die onder controle houden. – Merlijn van Bijsterveld is illustrator. Zijn illustraties zijn vaak humoristisch van aard waarbij hij een andere draai aan de context geeft.
24/01/15
Beeldredactie
Meer Journalistiek laden »



Geniet je met enige regelmaat van onze artikelen? Ben je fan van hard//hoofds geweldige illustratoren, audiomakers en dichters? Dacht je al jaren: hoe zou ik hard//hoofd kunnen steunen?

Goed nieuws. Je kunt vanaf nu je dank uitdrukken in keiharde euro's en vriend van hard//hoofd worden. Wat je daarvoor terugkrijgt? Ons, alles wat we maken en eeuwige dank.

Word vriend van hard//hoofd