16 augustus 2012

Fantastische viezigheidjes

Een naakte pop zonder armpjes, verdwaald in een plantsoen. Je kunt doorlopen, het niet eens opmerken misschien. Laura niet, ze blijft staan, blijft kijken, en fantaseert. Elke onvolkomenheid die je passeert, al het raars en smerigs waardoor je vluchtig op- of omkijkt: het is voer voor een verhaal.

Langs de ruit van het bushokje zakt een brok pompoenachtig kots naar beneden. Je zou het kruipen kunnen noemen. In een reflex knijp ik mijn ogen dicht, schud even mijn hoofd en kijk in één zwaai door nog eens. Een haast vierkante brok.

Nog geen twintig meter verder is een matras tegen de muur gevouwen. Rond de plaats van het hoofdkussen heeft zich een emmergrote bloedvlek over het textiel verspreid. Het zou een plotselinge geboorte kunnen zijn op de rand van het bed, maar evengoed een ingehakte schedel. Een leeggelopen hoofd. De gedachte aan dat laatste flitst als eerste door mij heen. Gebiologeerd neem ik de roestachtige vlek in mij op en probeer de gutsrichting te ontdekken. Waarom kijk ik hier naar?

Het is als kijken naar de neerslag van een auto-ongeluk, waarbij de morbide fascinatie voor ontwrichte details het soms wint van afschuw en fatsoensnormen. Door het onalledaagse schouwspel is nieuwsgierigheid lastig te bedwingen: er is geen sprake van gewenning, of habituatie – een van de meest eenvoudige vormen van leren die bij vrijwel alle organismen is aangetoond. Bij de zeeslak uit zich dat bijvoorbeeld in de afnemende reflex om zijn voelsprieten terug te trekken wanneer het daar continu tikjes op krijgt. Het beestje denkt er na verloop van tijd het zijne van. Ook bij de mens gaat het ongeveer zo. Maar bij prikkels die we niet geregeld krijgen aangeboden zoals – voor de meesten van ons dan toch – kots, een ontbindend dierenlijk of een kettingbotsing, gaan onze voelsprieten juist uit. We kijken.

Beeld: Slinkachu

Turen in een haardvuur

Midas Dekkers muntte in het boek De vergankelijkheid de term ‘ruïnegevoel’. Hulde voor dit prachtige woord. In de context van zijn boek slaat het op kijken naar verval, maar het kan door de vergelijkbare mengeling van fascinatie en nieuwsgierigheid ook opgaan voor het kijken naar vuiligheid. Dit ruïnegevoel is “opvallend duidelijk te lokaliseren in de buikstreek en heeft dezelfde heilzame uitwerking als turen in een haardvuur of luisteren naar het klotsen van golfjes”.

In het geval van uitwerpselen en ledematen levert het misschien geen heilzaam gevoel in de buikstreek op, maar dat van het haardvuur klopt weer wel. Ook hier komt een mechanisme in werking dat het wegkijken vertraagt. Het soms zelfs helemaal belemmert; we blijven kijken naar dat vuur, naar de resten van dat ongeluk.

Dat de aandacht wordt getrokken door morsige zaken zou je ook instinct kunnen noemen. In de loop van millennia ontwikkeld om de vijand (in het geval van kots bacterieel gevaar) zo vlug mogelijk te lokaliseren. Een oerreactie dus, of reflexmatige opmerkzaamheid. Maar toch is het ook nog iets anders.

Een plas braaksel die je – bijvoorbeeld – op een fietstochtje langs de rivier tegenkomt, prikkelt de fantasie. Ik kan er weinig aan doen, maar wil er graag een verhaal bij weten. Mijn verlengde versie van het ruïnegevoel: was het een kleine kotser met wagenziekte? Ligt hier de ochtendmisselijkheid van een vrouw die onder de douche ook al had gespuugd, of misschien de minder voedzame maaginhoud van een feestganger op weg naar huis? En was zijn feestje wel geslaagd?

Het zijn trouwens niet alleen smerige zaken waar ik (al dan niet bewust) te lang naar kijk; het kan alles zijn wat in de kieren van de ordening is achtergebleven. Neergelegd. Of dat nou kots is, een moordmatras of een gigantische teddybeer met wollen trui in de bosjes, want die zag ik ook.

Beeld: Slinkachu

Ter grootte van een vingerkootje

Je zou er waanzinnig van kunnen worden: overal ligt of staat wel iets om aandacht te schreeuwen. Kinderschoentjes, met de veters aan de Blauwbrug geknoopt. Een steelpan met aangekoekte randen in een weiland. Een pasfoto op de stukgelopen vloer van een kroeg. Een cassettebandje, een opengeritste weekendtas, een doorgezakte rolstoel, een ceintuur in de berm: overal zijn verhaaltjes neergesmeten.

De Britse street-art kunstenaar Slinkachu speelt met dit idee, maar dan omgekeerd. Hij laat op ogenschijnlijk willekeurige, maar zorgvuldig uitgekozen locaties mensen achter. Geen vage sporen van verhalen, maar de verhalen zelf.

Tussen de bemoste gleuven van straatstenen kijkt een man in pak uit over de kade. Plezierjachten. Dreams of packing it all in.

Oog in oog met een levensgrote hommel heft een vader zijn pistool naar het beest. They’re not pets, Susan.

Een vrouw met een gebogen nek en dikke kuiten. Haar jas hangt over haar arm en een boodschappentas trekt haar rechterschouder naar beneden. One day he will notice me.

Uren kunnen ze er staan, dagen misschien wel, zonder ook maar door iemand opgemerkt te worden. Ze zijn dan ook zo groot als een vingerkootje.

Slinkachu’s decor voor zijn project Little people is de megastad vol rotzooi waar vervreemding, leed, beloften en extase wild om zich heen maaien. Meedoen, anders lig je eronder. Het leven tussen glas, staal, baksteen en beton verpulvert met gemak een zacht mens. Daarom spugen zij er soms over, laten ze kruimels achter op hun pad. Daarom ensceneren zij er poppetjes, schaal 1 op 87. Vouwen er hun matrassen tegenaan. Of, fantaseren ze verhalen bij dat alles. Want anders zou het ook maar wat zijn, allemaal.

Columns & Commentaar

broek

TIP:
Onderbroek om je nek

Geneigd tot het doen van impulsaankopen op kledinggebied? Koop een mooie onderbroek. Je hoeft er de paskamer niet eens voor in.
16/07/14
Joyce de Badts
energieleveranciers

Column:
Energieleveranciers

"Ik zet mijn telefoon op de luidspreker en leg hem op tafel. Enkele seconden luisteren Buisman en ik samen naar het wachtmuziekje. Het is Céline Dion die zingt over haar hart."
15/07/14
Kasper van Royen
Deckschrubben

TIP:
Agressief schoonmaken

Schrobben en boenen kan ook een uiterst mannelijke bezigheid zijn. Het enige wat je nodig hebt, is testosteron. RAAAAAAH!
14/07/14
Rutger Lemm
Hans van den Boogaard

TIP:
Behoud wat gezien is

Vergeet pantervellen en opgezette roofvogels, er is een betere manier om mooie dingen die geleefd hebben te bewaren. Maak verhaal op sterk water.
09/07/14
Marieke Sleijpen
Paul_Fischer_Day_Dreams

TIP:
Dromendagboek

“Achtervolging in de opera door een evil cat met superkrachten (De Meester en Margarita!!). Ik verdrink in dikke fluwelen tapijten en spring over de hoofden van het publiek. Verscheur die rotkat in snippers, maar hij keert steeds terug in één stuk. Eng.”
07/07/14
Jana Antonissen
vangaal_kraaij_anp_0

Hard//talk:
Begrip voor Louis van Gaal

Van Gaal is een norse man, aldus de media. Of wordt hij gewoon onbeschoft behandeld?
04/07/14
Rutger Lemm
Old man looking over to the sea

TIP:
Verander even van nationaliteit

Geoffrey zong en vierde mee als één van de Grieken en was al vergeten dat zijn eigen land al na twee wedstrijden zeker was van de 2e ronde. "Dat je dit voor niets kan krijgen", zong Henny Vrienten ooit en gelijk had hij.
04/07/14
Gastbijdrage
558px-Elderly_swagman groot

TIP:
Lekker kinderlijk

Vanaf een bepaalde leeftijd wordt namelijk verwacht dat je begint na te denken voordat je iets doet, maar Coby is het beu om zich bezig te houden met wat er allemaal mis kan gaan. Aan een beetje rompslomp is nog nooit iemand doodgegaan.
02/07/14
Coby Hounjet
Illustratie festival HI

Column:
Kinderfestival

Ik stop langs het fietspad om het kaartje op mijn telefoon nog eens goed te bestuderen. ‘‘Zijn we verdwaald, papa?’’ ‘‘Natuurlijk, lieverd.’’
01/07/14
Kasper van Royen
MI0002748929

TIP:
Italoconcentratiedisco

Twee tips in één tip, die je helpen te ontspannen én je concentratievermogen vergroten.
30/06/14
Jan Postma
Blast2

TIP:
BLAST

Honderd jaar geleden richtte schrijver, schilder, tekenaar en zelfbenoemde ‘Vorticist’ Wyndham Lewis BLAST op, waarschijnlijk de heftigste typografische revolutieverklaring ooit. Lewis maakte schelden 'highbrow'.
26/06/14
Floris Solleveld
image

Column:
Met je ex

Met je ex naar een musical gaan. In Katwijk. Goed idee?
24/06/14
Laura van der Haar
theeceremonie groot

Eetweek TIP:
Thee zonder Yogi

Nu we het proberen zonder god zoeken we ons heil bij de wijsheid van de Yogithee. Geen nood: thee en wijsheid zijn ook elders te vinden.
19/06/14
Roos Euwe
noorsopa

Eetweek Column:
Aan tafel

"'Leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van de frambozen', verstond ik altijd."
18/06/14
Noor Spanjer
HT-02

Hard//talk:
Vluchten kan niet meer

Holland Festival: Roos zag het nieuwste stuk van Elfriede Jelinek en wil iedereen op het hart drukken dat, vandaag nog, ook te doen.
12/06/14
Roos Euwe
Meer Columns & Commentaar laden »

Artistiek

wij zijn klaar voor nog - 600

Stiftgedicht:
wij zijn klaar voor nog

… de aanhoudende dreiging van een…
21/07/14
Gastbijdrage
BETER_prachtig

Ontmoetingen op papier V

Over boeken die je leven veranderen, al dan niet geschreven door Polen.
13/07/14
Gastbijdrage
keyboard

Killing the Radiostar:
Keyboard

Een verhaal bij een clipje. 'De nonchalance waarmee hij over de toetsen ging, de schalkse blikken naar het publiek, het let-op-wat-ik-nu-doe-vingertje.'
11/07/14
Willem Claassen
jerks

Killing the Radiostar:
Jerks

Een verhaal bij een clipje. 'Het lijkt alsof er niets verandert, we willen dat er niets verandert, maar ondertussen is alles anders.'
04/07/14
Willem Claassen
ReisgidsDenDolder-080uitsnede

Voorpublicatie:
Reisgids Den Dolder

Primeur op hard//hoofd: de voorpublicatie van een bijzondere reisgids, die het leven in een psychiatrische inrichting in beeld brengt in de woorden van haar bewoners.
01/07/14
Gastbijdrage
ijsbeerbluesirisdeppe300dpi

IJsbeerblues

Ik herinner me niet zoveel monsters en slechteriken. Is dit een afgesproken code?
30/06/14
Gastbijdrage
dik

Ontmoetingen op papier IV

Gaan er mannen dood, dan heb je te maken met een vrouwenboek. Check.
29/06/14
Gastbijdrage
Ante Timmermans 2010fabrication

Herhaling, controle, stilstand

Julia ziet overal gedachteloze herhalingen. In de tram, maar ook in het werk van Ante Timmermans.
27/06/14
Gastbijdrage
timbertimbre

Killing the Radiostar:
JFK

Een verhaal bij een clipje. 'Bij de dood van Diana zat ik op de bank in het huis van mijn oma.'
27/06/14
Willem Claassen
Mensen op Facebook weten dat - 600

Stiftgedicht:
Facebook

Wij weten het. U weet het.
26/06/14
Gastbijdrage
groen-cover

Eetweek:
Alleen maar groen kopen

Anne buurvrouw koopt bijna alleen maar dingen die groen zijn. Heel gek.
20/06/14
Gastbijdrage
de maagd_merelcremers

Eetweek:
De maagd

Dorien is in Tipón, het Peruaanse walhalla voor de avontuurlijke foodie, en eet haar eerste cavia. “Je moet hem bij kop en kont pakken, en dan breek je in één keer de ruggengraat in tweeën.”
18/06/14
Gastbijdrage
HARDHOOFD_eetweek_JVDV

Eetweek:
Oud vuil

Het begon met etenswaren en keukenmachines. Toen kwamen de beelden en een snufje hoopvol photoshop. Toch eindigde alles in de blender.
17/06/14
Maartje Smits
ipp

Eetweek:
Taalverwarringen: Otjo

OTJO riep haar grootvader na elke maaltijd. Maar wat betekent dat woord eigenlijk?
13/06/14
Paula Lina
tuintje_02

Eetweek:
Gedicht: Bord in woord

Een gedicht over een eetbare tuin.
13/06/14
Gastbijdrage
Meer Artistiek laden »

Journalistiek

Naar de kerk V 600dpi 600pix jpeg

Naar de kerk (V)

Na de begeesterde dienst in Soweto denkt Nikki in Utrecht een wat lossere kerk te vinden. Maar daar zit haar toch iets, of eigenlijk iemand, in de weg.
17/07/14
Gastbijdrage
Etgar-keret-photo-by-moti-kikayon-1

Post van Keret:
Give Compromise a Chance

De Israëlische schrijver Etgar Keret vraagt zich af of vrede wel het juiste doel is: "What is it about that elusive peace so many people love to talk about, though no one has managed to bring us even a single millimeter closer to it?"
12/07/14
Gastbijdrage
640px-Dirck_van_Baburen_-_Prometheus_door_Vulcanus_geketend

Aantekeningen bij het Holland Festival:
Een podium in de ruimte

"Het publiek zat om het speelveld, volledig afgesloten door ramen. Als aapjes in een dierentuin of muizen in een laboratorium zaten de acteurs gevangen in die kooi."
10/07/14
Melle Kromhout
-1

De dubbelganger

Wat doet het met je als je ontdekt dat er iemand bestaat die op papier exact dezelfde identiteit heeft als jij? En dat zo iemand dan een crimineel is? Dave H. is… De Dubbelganger.
09/07/14
Redactie
hardhoofdberlijn3

Op zoek naar schoonheid III:
Die Nacht ist ohne Ende

Stampend en dampend rolt Berlijn zich feestend voort, van geheime kroegen naar duivelse torens en duistere feesten die het hele weekend duren.
08/07/14
Rutger Lemm
0_a23a2_a59e8336_XXXL

Post uit Moskou:
Zoals het hoort

"Ik ben inmiddels zo lang in Rusland dat ik soms vergeet dat dit asociaal gedrag is."
08/07/14
Redactie
IMG_6044

Anna bezoekt:
Stadsnomadeninformatiemiddag

Anna heeft een volkstuintje. Op een goede dag komen vreemdelingen het belendende parkeerterrein bezetten. Keep on rolling, dat is het beleid.
07/07/14
Anna van Leeuwen
Schermafbeelding 2014-07-03 om 07.56.17

Van de plank:
The Poseidon Adventure

Basje kijkt films die te lang zijn blijven. Ze valt tot drie keer toe in slaap, om vervolgens gewekt te worden door een mierzoet liedje of het gekrijs van stervende passagiers.
03/07/14
Basje Boer
berlijn2

Op zoek naar schoonheid II:
Terug in de tijd

Berlijn brengt vele herinneringe boven. Aan oorlog, verwoesting en blokuren Duits.
25/06/14
Rutger Lemm
HardhoofdJackfruit

Eetweek:
The Big Jackfruit

“'Als je iets typisch uit Yogyakarta wil proeven, moet je Gudeg proberen', zegt Erni."
21/06/14
Gastbijdrage
Foto: Mayken Craenen

Eetweek:
verliefd op een zwam

Kan een slijmerige symbiose van gisten en bacteriën je leven veranderen? Barbara denkt van wel, en deelt het recept voor een levenslange relatie met kombucha. Ik dwaal door de straten en houd een grote glazen bokaal gevuld met een amberkleurige vloeistof in m’n handen geklemd. Ik hou hem een eindje voor me uit en stap [...]
19/06/14
Gastbijdrage
2101360709_5dd6c2d9e6_o

Eetweek:
Wat zullen we vanavond geweten?

Wat te eten? Wie goed kijkt, ziet overal morele valkuilen. Maar de buurtsuper biedt soelaas.
18/06/14
Merel Kamp
cool-hand-luke

De Videotheek:
ETEN

De vijfde editie van De Videotheek, waarin de redactie sporadisch haar favoriete films tipt. Cinema à la carte voor iedereen die de IMDb top 250 al heeft doorgeploegd en op zoek is naar films die niet op ieder ‘best of’-lijstje staan. Deze keer selecteerden wij film(scène)s waarin eten – zij het een friszure appeltaart, vijftig hardgekookte [...]
17/06/14
Redactie
martijnmoedarspica

Eetweek:
Je bent wat je eet

Coby ontdekte dat er mensen zijn die nagellak drinken of graag knabbelen op de vulling van hun bank, en dat als je plastic wilt eten, de textuur van je afstandsbediening het lekkerst is.
16/06/14
Coby Hounjet
alleen eten illustratie

Eetweek:
Alleen eten, eenzaamheid en dinerende doden

Ook in gezelschap kun je je eenzaam voelen. Toch wekken eenzame eters onze medelijden. Waar komt dat vandaan?
16/06/14
Joyce de Badts
Meer Journalistiek laden »