20 juli 2012

Tijdreis

Marte Kaan verhuisde onlangs naar Delhi. Omdat je niet altijd binnen kunt blijven stapt ze op de fiets voor een tijdreis. Ze ziet huizen uit de Moghultijd, mannen in wife beaters, kippen in kleine hokjes en Novib-kalendertafereeltjes. De gids is haar life line, dus volgt ze hem schaapachtig. Ook door versgestort cement.

Je bent in Delhi en voldoet niet aan het profiel van de allesabsorberende toerist. Jou maak je niet blij met een tocht door een ruïne met een onverstaanbare gids. Toch wil je niet thuiskomen met alleen maar verhalen over je hotel. Dan ga je op tijdreis in Delhi. Voor frisse Hollanders met het fietsen in de benen relatief gemakkelijk. De benodigdheden beperken zich tot een fiets en een gids.
  
Het moment dat je de oude stad binnen fietst kan het zijn dat je wordt overvallen door een milde paniek. Straten zo smal dat je schouders bijna de muren raken en het daglicht maar nauwelijks binnendringt. Een eindeloze hoeveelheid honden, slenterend, slapend, de een nog meer verwaarloosd dan de ander en allemaal ogenschijnlijk identiek: het ultieme vuilnisbakkenras. Op de grond uitwerpselen, vliegen. Gelukkig besloot je dit gebied niet luchtig geschoeid en te voet te betreden.
 
In vliegende vaart leidt de gids je door het fijnmazige netwerk van straatjes. Je passeert keukens waar grote ijzeren pannen op het vuur staan te dampen, werkplaatsen waar met middeleeuws elan op heet ijzer wordt geramd, winkeltjes met snoepjes, rijst, batterijen, touw en andere spullen die je niet kunt missen. Achter de toonbankjes mannen met ongeschoren tronies, gehuld in groezelige wife beaters. De route vervolgt langs slaapkamertjes waar door slaap verfrommelde kindergezichtjes je toelachen en tandeloze grootmoeders zich loom op hun andere zijde draaien, langs opslagplekken met zakken meel, suiker en manden waar kakelende kippen uitpuilen (wat nou scharrelkip), allemaal in hokjes van een paar vierkante meter, op en naast elkaar. De zoete wierook die uit de brandschone Hindoe-tempels walmt, prikt in je neus en verjaagt voor even de intense geur die hoort bij plekken waar mensen en dieren dicht op elkaar leven. Kleurrijke goden met dierenhoofden staren je met superieure blik vanuit de eeuwigheid aan. In een straal zonlicht wassen kinderen zich onder een pomp, hun donkere lijven glimmen alsof ze ingesmeerd zijn met olie – het is een beeld dat niet zou misstaan in een Novib-kalender. En weer verder, langs vervallen havelis, huizen uit de Moghultijd met een gevel van ingenieus bewerkt houtwerk waarachter een tuin en binnenplaats met fontein schuilgaan en vroeger mystici en dichters tot diep in de nacht met elkaar praatten, geliefden elkaar stiekem ontmoetten onder een weelderige  bougainville – zo stel je het je althans voor.
 

Illustratie: Judith van der Velden.

Op een pleintje in het hart van de oude stad houdt de gids stil. Pas nu vallen de elektriciteitskabels je op. Kabels in alle soorten en maten die overal vandaan lijken te komen en overal naartoe lijken te gaan, met elkaar verknoopt tot angstaanjagende klonten van plastic, je denkt aan rampen, ontploffingen, maar iedereen loopt er gewoon onderdoor. Kijk je beter dan zie je dat de verzameling kabelkluwens alles weg heeft van een vatenstelsel van iemand die zijn leven lang heeft geleefd op een dieet van vet, alcohol en sigaretten. ‘Alles doet het hier, internet, mobiele netwerken,’ zweert de gids – het technologische equivalent van de opa die rokend en zuipend de tachtig heeft aangetikt.
 
Tussen het gewemel van mens en dier, waterkar, fietsriksja en scooter, bevindt zich een metrohalte, symbool van moderniteit en toegangspoort tot een van de meest uitgebreide en drukst bereisde metronetwerken ter wereld. Het is of de tijdmachine even kortsluit door de samenkomst van zoveel tijden op een plek. Kinderen in schooluniform dalen af, de ondergrondse in, op weg naar hun school in de nieuwe wereld. 
 
Net als je je wilt overgeven aan diepzinnige overpeinzingen over een leven in twee tijden rijdt er een waterkar over je voet. De gids zit alweer op zijn zadel geeft een ongeduldige slinger aan zijn bel. Omdat hij je life line is, glimlach je schaapachtig en volg je hem als een mak lam.
 
In een straatje is vers cement gestort. Het lijkt niemand te deren, iedereen wandelt er gewoon doorheen, alsof er geen tijd is voor nieuwerwetse fratsen als een begaanbaar wegdek. Je bedwingt je westerse obsessie met heelheid, en rijdt dwars door de grijze kledder. Het voelt lullig en bevrijdend tegelijk.
 
Wanneer je weer buiten bent, op de grote weg met bussen en taxi’s, is de betovering verbroken, alleen een verdwaalde hond en een paar spatten drek op je broekspijp herinneren aan wat je net gezien hebt. Je probeert het koortsachtig te onthouden, zoals je soms probeert te onthouden wat je hebt gedroomd. Het heeft geen zin. Maar het zit een stuk lekkerder, de rest van je verblijf in je hotel-met-airco-en-wifi en een koude Kingfisher onder handbereik.

Marte Kaan (1977) is freelance journalist. Ze schrijft over literatuur en psychologie voor nrc.next, Vrij Nederland, Oneworld, Opzij, Psychologie Magazine, LINDA. en ELLE. In januari 2010 verscheen haar eerste boek: Lang leve de liefde bij uitgeverij Ambo-Anthos. In april van dit jaar verhuisde ze naar Delhi.

Columns & Commentaar

Schermafbeelding 2014-10-20 om 08.32.22

TIP:
Laat jezelf opsluiten

Vijf mensen. Eén uur de tijd. De kamer zit op slot. Een antiek bureau, doktersromannetjes, een typemachine met verwisselde toetsen. Geen ruimte voor individuele identiteit: de groep wordt teruggeworpen op elkaar. En dat is volgens Luuk bijzonder relativerend.
20/10/14
Gastbijdrage
TIPJana

TIP:
De quarterlifecrisis en hoe ermee om te gaan

"Het probleem was vooral dat alles eigenlijk mogelijk was. L’embarras du choix."
17/10/14
Jana Antonissen
de lijst

TIP:
De lijst

“Kwaliteit en kwantiteit spelen geen rol, het gaat hier om nauwkeurigheid.”
16/10/14
Maartje Smits
Hardhoofd Sauna

Vriendschap en verlangen:
Johan

Rutger bezoekt met zijn beste vriend een spa: "Daar stonden we dan, naakt tegenover elkaar. Na vijftien jaar vriendschap."
15/10/14
Rutger Lemm
Paula's improvisatiemaaltijd

TIP:
Waterkoken

"Mijn maag roept honger en dus ga ik naar de dichtstbijzijnde supermarkt. Onderweg zoek ik op mijn telefoon naar recepten voor een waterkoker."
14/10/14
Paula Lina
Bzzl1qkCMAAdw9z

Hard//talk:
Grootgrutter redt negerslaaf

Over de uitverkoop van wat toch wel het absolute kroonjuweel van onze cultuur is: de als negerslaaf geschminkte buurtvader of overblijfmoeder die zelf bij hoog en bij laag volhoudt dat hij zijn (of zij haar) zwarte kop in de schoorsteen heeft opgelopen.
13/10/14
Jan Postma
marktplaatsdieren

Marktplaatsdieren:
Snoopy

Merel Cremers tekent dieren die te koop worden aangeboden op Marktplaats.
13/10/14
Gastbijdrage
800px-Old_timer_structural_worker2

TIP:
Ga op een dak staan

Hoogtevrees overwin je met vallen en opstaan.
10/10/14
Gastbijdrage
Attachment-1

Column:
Snot

Voor ik het weet barst ik aan het burgerloket, met minstens dertig wachtenden achter mij, in janken uit. En dan ook nog eens janken van het goorste soort.
09/10/14
Laura van der Haar
5jaarTIP

TIP:
Feesten alsof je vijf bent

Waarom geen quizzen meer, geen speurtochten, geen dropveterparades? Of op z’n minst wat tumtums? We zijn inmiddels toch oud genoeg om niet langer volwassen te willen zijn.
06/10/14
Emy Koopman
0cb6cs3qdj28scqc

ZweetTIP:
Sweat

Mijmeren over Heath Ledger in een wielrenbroekje.
04/10/14
Emy Koopman
Schermafbeelding 2014-09-29 om 10.18.34

Zweetweek:
Een korte introductie (in het Zweeds)

Ja, de zomer is voorbij, maar zweet is zoveel meer dan alleen dat plakkerige gevoel onder je oksels, op je rug of in je kruis wanneer je je in de Hollandse zomer (tussen eind juni en begin juli) per ongeluk te veel hebt ingespannen.
29/09/14
Redactie
vogueus

TIP:
The September Issue

Sanne laat zich troosten door schoonheid aan de oppervlakte.
26/09/14
Sanne Rispens
Fotograaf onbekend, 1938

TIP:
Voetbalwedstrijd voor voetbalsceptici

"Daar zit ik dan, als voetbalscepticus, voor het eerst in mijn leven in een voetbalstadion. Ik tuur naar de mannetjes van Ajax en PSV en een wonder geschiedt: ik vind het echt leuk."
25/09/14
Maite Karssenberg
Jezus

Column:
Jezus

‘‘Ik ken hem wel,’’ fluisterde ze. ‘‘Wie? Jezus?’’ Ik hoorde dat er een lichte paniek in mijn stem klonk.
24/09/14
Kasper van Royen
Meer Columns & Commentaar laden »

Artistiek

Markt_piepers

Kort verhaal:
Markt

"Ik ben geen lingerieman. Zijde of katoen - het is mij om het even. Belangrijk zijn mijn vingertoppen en de overgang van huid naar stof en opnieuw naar huid." Een verhaal van Koen Alfons.
21/10/14
Koen Alfons
VIS HARDHOOFD 0914 JOOST DEKKERS

Kort verhaal:
Vis

Een liefde in bad. Een bad zonder liefde. Een vis zonder water. Een kort verhaal van Anne Everard.
20/10/14
Anne Everard
illustratie: Anna van Dooren

Gedicht:
Maar ongetwijfeld begrijpen jullie alles

Hannah van Binsbergen schreef een waargebeurd gedicht op basis van een nacht in een kamer waar alleen een matras en een boekenkast in past. illustratie: Anna van Dooren Maar ongetwijfeld begrijpen jullie alles Maar ongetwijfeld begrijpen jullie alles en ben ik eens te meer gewoon een idioot in een nieuw en spannend tijdperk van slapeloosheid [...]
09/10/14
Gastbijdrage
Julie 1_ik sta op zich wel open voor de liefde

Ik sta op zich wel open voor de liefde

Weg met de oppervlakkige lust, lang leve de romantiek. In deze nieuwe serie gaat Julie op zoek naar liefde: "Ik heb al in genoeg vreemde bedden gelegen om te weten dat je via die weg niet tot genegenheid of verrijking komt, en al zeker niet tot liefde."
08/10/14
Julie Cafmeyer
Schermafbeelding 2014-10-07 om 11.06.59

Interview:
Max (vijf jaar oud)

Hard//hoofd bestaat vijf jaar. Max ook. Een diepte-interview met een vijfjarige.
08/10/14
Job Steggink
Er ligt een man te niezen voor de deur

Kort verhaal:
Igor

"Ik telefoneer naar beneden. Mijn man neemt op. 'Er ligt iemand voor de deur,' zeg ik. 'Iemand die slaapt.' Stilte aan de andere kant van de lijn. Gelach op de achtergrond, gerinkel van servies. 'Ik heb bezoek,' zegt mijn man."
07/10/14
Joyce de Badts
zweethut

Zweetweek:
Saunatype

Een zweterig verhaal van Koen Alfons. ‘Ik zei: “Hé Schwarzenegger”.’
02/10/14
Koen Alfons
zweet cobyy

De betekenis van zweetplekken

Een rorschachtest met zweetplekken lijkt verontrustende karaktereigenschappen van redactieleden aan het licht te brengen.
30/09/14
Redactie
7671959450_bbc79115dc_z

Zweetweek:
Een gedicht voor hardlopers

Je kunt hardlopen met muziek, podcasts of lekker in stilte, maar nu is er poëzie speciaal voor de joggende medemens.
30/09/14
Maartje Smits
blote vrouwen volgen is een - 600

Stiftgedicht:
blote vrouwen volgen

Blote vrouwen volgen is…
22/09/14
Gastbijdrage
Lotte Nijhof - gezicht

Lotte Nijhof:
Een koeienmaag om in te verdwalen

Het werk van Lotte Nijhof doet denken aan ontzettend scherpe foto's die zo ver zijn ingezoomd dat je alle poriën, rimpeltjes, bultjes en andere viezige details ziet die je normaal liever niet wilt zien.
18/09/14
Gastbijdrage
healy

Dermot Healy:
Op zoek naar mijn favoriete schrijver

Willems lievelingsschrijver blijkt overleden. 'Healy op mijn laptopscherm. Hij leest voor, maakt grapjes, lacht, aait zijn hond Tiny. Hij is kalm en levendig tegelijkertijd.'
12/09/14
Willem Claassen
kijkend naar the first people uitsnede

Marlene Dumas:
Enge baby’s, lieve slechteriken

Een van de grootste kunstenaars van dit moment schildert angstaanjagende baby’s, een sensuele Osama Bin Laden en een hautaine Naomi Campbell.
10/09/14
Maartje Smits
joost2

Ontmoetingen op papier VIII

De laatste aflevering van Ontmoetingen op Papier. Over zelfbenoemde hoeders van de zuivere leescultuur en Rik de Kikker.
07/09/14
Gastbijdrage
Tig Notaro width 540

Lachen om kanker

Comedians Tig Notaro en Micha Wertheim maken grappen over kanker. Rutger interviewde hen.
04/09/14
Rutger Lemm
Meer Artistiek laden »

Journalistiek

cover

Panda-eiland

De geestelijk vader van de Fiat Panda, Giorgetto Giugiaro (1938), ontwierp naast auto's ook vuurwapens en pasta.
14/10/14
Gastbijdrage
Schermafbeelding 2014-10-13 om 08.03.12

Van de plank:
Heat

"Buiten regent het, binnen wordt het gedurende de honderdzeventig minuten die de film duurt steeds donkerder. Al Pacino method act een rechercheur."
13/10/14
Basje Boer
unnamed

23 geslaagde voorbeelden van retroactief geplaatste reclame in de literatuur:
Nummer 22 zal je in een monsterachtig ongedierte – Rentokil! – veranderen!

“Noem me Kapitein Iglo.”
10/10/14
Jan Postma
zweetweek zweetkamerlucht en verschrompelde piemels

Zweetweek:
Kleedkamerlucht en verschrompelde piemels

Niets zo mooi als een afgetraind hardloperslichaam. Maar op de euforie van de hardloopwedstrijd, volgt de desillusie van de kleedkamer: "Je zit onder het zweet, dus je gaat onder de douche staan tegenover wildvreemden met hun verschrompelde piemels."
03/10/14
Floris Solleveld
hardhoofdzweten

Zweetweek:
Zweet en schaamte

Waarom vinden we balzakzweet minder vies dan de zweetplekken van een enthousiaste professor? Een analyse van onze schaamte.
01/10/14
Emy Koopman
zweetweek derk

Zweetweek:
De Club voor Niet Zwetende Mensen

Mensen die niet-zweten zijn de paria's van onze samenleving, ontdekte Derk al op jonge leeftijd. "Hij zweet niet want hij is onvruchtbaar’, schreeuwde een meisje met een pony en een IQ van onder de 60, waarna de gymleraar mij direct naar de schooldokter stuurde."
29/09/14
Derk Fangman
3.-uit-het-raam

Reportage:
Bang hart

Blijven en gaan in een psychiatrische instelling.
11/09/14
Gastbijdrage
Paulo Ito

Tikkie terug

De volkssport is het contact met het volk kwijt, maar het is nog niet te laat. Rutger heeft een idee om het moderne voetbal (en de wereld) te redden.
11/09/14
Rutger Lemm
Illustratie Merlijn

Winnaar Scriptieprijs:
De kunst van het tentoonstellen

Marian Cousijn schreef het winnende artikel voor de Scriptieprijs over de machtsstrijd tussen kunstenaars en curatoren.
03/09/14
Gastbijdrage
Scan

Ontmoetingen op papier VII

Een boekverkoper die niet van mensen houdt, is reddeloos verloren.
25/08/14
Gastbijdrage
demonstratie

Ruzie:
ROOD

Joris zoekt mensen die ruzie maken. De jongerenafdeling van de SP maakt vijanden.
18/08/14
Joris Bellwinkel
keret

Post van Keret:
“Let the IDF Win”

Etgar Keret over hoe rechts Israël geen kritiek op het leger duldt. De wie-niet-voor-ons-is-is-tegen-ons-logica regeert.
15/08/14
Gastbijdrage
happn-telecharger-gratuitement-application-iphone-android

HAPPN:
Second chances and new romances

Online daten blijft ongemakkelijk en creepy. Jana onderzoekt of de app Happn - the new kid on the block - daar verandering in brengt.
13/08/14
Jana Antonissen
toergenjev_02

Gastcollege:
De zachtaardige nihilist II

"Dat is de enige gedachte die Toergenjev, geconfronteerd met zijn eigen ongeloof, in staat is te verdedigen. Het idee dat, ook als alle afgodsbeelden zijn stukgeslagen, het zonder illusies nog mogelijk is van de wereld te houden."
11/08/14
Thijs Kleinpaste
toergenjev_01

Gastcollege:
De zachtaardige nihilist I

Over het leven en werk van één van de weinige Russische schrijvers die geniaal was zonder ook gek te zijn: Ivan Toergenjev, ironische beschouwer van zijn tijd. Het is zomer. Lees!
08/08/14
Thijs Kleinpaste
Meer Journalistiek laden »