12 juli 2012

Baksheesh

Sara Kee reisde twee jaar over de wereld en schreef er het boek Reis! Alleen over de wereld over. Dit is deel twee van een reeks boekfragmenten over reizen; voor de thuisblijvers en voor hen die erop uitgaan. Sara leert onderhandelen.

Er zijn beproefde onderhandelingstechnieken die ik met veel pijn, tijd en moeite heb geleerd. Of ik nu boos moet worden, mee moet lachen of een traantje moet laten, uiteindelijk draait het er allemaal om een klein bedrag van hand te laten wisselen. Het betalen van baksheesh – spreek uit ‘baksjies’- is vaak de enige manier om iets te bereiken waarvan men zegt dat het onmogelijk is. Een plekje in een overvolle trein of toegang tot een voor publiek gesloten tempel. Soms is het ook een dwingende vorm van fooi voor iemand die jou aan een goedkope hotelkamer helpt, een ritueel met je uitvoert of je ergens de weg wijst. Meestal wordt pas duidelijk dat je voor zoiets moet betalen als het al te laat is om het af te slaan. Vervolgens wordt een ethisch appèl op je gedaan om voor de ontvangen dienst te betalen. Dat je het zelf beter, sneller en leuker had kunnen doen, telt niet. Dan had je er niet mee in moeten stemmen. De kunst is je zo min mogelijk oren aan te laten naaien en als dat toch gebeurt, zo hard mogelijk te onderhandelen over de prijs.

Je belager zal er altijd voor zorgen dat hij je in een onmogelijke situatie brengt. Hoe ongemakkelijker jij je voelt, des te sneller je geld zult trekken om er vanaf te zijn. Dat is de ijzeren wet van het oplichten. De beste verdediging is je simpelweg niet van je stuk te laten brengen. Maar zoals meestal met goed advies is dat makkelijker gezegd dan gedaan.

Illustratie: Gino Bud Hoiting

Vooral Indiërs zijn goed in het spelen van dit ingenieuze spel en laten me vaak in vertwijfeling achter over wat er precies heeft plaatsgevonden en wat mijn eigen aandeel daarin is geweest. Het is me ooit overkomen dat een mannetje, terwijl ik mijn motor parkeer (ik zal geen helm op hebben gehad), in mijn oor begint te peuteren met een metalen dingetje. Ik schrik me een ongeluk en spring opzij. Met mijn vingers inspecteer ik mijn oor, maar dat zit er nog precies zoals daarvoor. Argwanend bekijk ik mijn belager. Waarop het mannetje me zijn hand onder de neus houdt. Op zijn smalle handpalm ligt een klein grijs steentje met een beetje oorsmeer eraan. Ter geruststelling wiebelt hij met zijn hoofd: van hem hoef ik geen gevaar te duchten. Hij ziet eruit als een keurige Indiër, gekleed in een beige broek met een vouw en een stijf gestreken geel overhemd. Zijn blauwzwarte haar heeft hij strak naar achter gekamd. Hij zou zo kunnen doorgaan voor een briljante student atoomfysica; zijn gezicht straalt iets grondigs uit. Hij overhandigt me een Engels briefje waarin een Duitse arts me bezweert dat deze man een speciaal talent heeft voor het verwijderen van oorstenen en aanraadt deze unieke mogelijkheid niet aan me voorbij te laten gaan. Nooit van gehoord trouwens, oorstenen. Terwijl ik het lees wriemelt de man weer in mijn oor en haalt nog een steen naar buiten. Het is geen onaangenaam gevoel. Plotseling ben ik ervan overtuigd dat het toch ook niet goed kan zijn met al die stenen rond te lopen. Ik laat de Indiër zijn gang gaan en de ene na de andere steen wordt professioneel verwijderd. We staan op een markt, midden tussen de kraampjes en de koeien. Achter ons ligt een druk kruispunt waar riksja’s en auto’s elkaar met veel geweld van hun voorrang overtuigen. Overal stuift zand en stof en het stinkt naar riool. Niet echt de plek voor een medische ingreep, zou je zeggen. Al zit een meter of tien verderop een jongetje, ik geef hem nog geen veertien jaar, met zijn kraampje gebitsprotheses. Nou ja, zeg maar tweedehands kunstgebitten. Hij trekt juist met een roestige tang een rotte kies van een oud vrouwtje. Dat valt nog niet mee, heel zijn kleine gewicht moet hij in de strijd werpen. Beide partijen zetten zich schrap en plop, daar komt hij al. Nonchalant rochelt het vrouwtje vervolgens een klodder bloed op de grond. Ze heeft geen kik gegeven. In vergelijking daarmee zijn een paar oorstenen natuurlijk een lachertje. Een gevaarlijke gedachte. Dat mensen die geen keuze hebben vervuild water drinken, op straat slapen of onhygiënisch hun tanden laten trekken, betekent niet dat ik me daar als buitenlander mee moet meten. Een beetje weerzin bij zulke taferelen is waarschijnlijk eerder goed voor de gezondheid.

Achteraf vraag ik me wel af waar zo’n vlaag van verstandverbijstering vandaan komt. Hoezo oorstenen? En wat dan nog, ik had er toch geen last van? Ik heb altijd geleerd dat het gevaarlijk is met een wattenstaafje in je oor te poeren, dus waarom zou je er dan in godsnaam een onbekende met een soort prehistorisch tandartsgereedschap aan laten zitten? Helaas bieden waarheden die thuis gelden op reis geen garantie voor logisch redeneren. Zeker in India heb ik er last van dat mijn referentiekader op cruciale momenten verdwenen is. Geheel vrijwillig onderwerp ik me aan de meest rare rituelen. Zolang men mij maar voorhoudt dat dit typisch iets is uit de lokale cultuur, ben ik voor alles wel te porren. Soms lijkt het alsof ik continu aan mezelf moet bewijzen dat ik openminded ben.

De kleine Indiër gaat nog een laatste rondje door mijn oor en dan is het klaar. De steentjes heeft hij stuk voor stuk op zijn handpalm geplakt. Lekker is anders, denk ik nog, maar ik zoek er niets achter. Tot me een tweede briefje wordt toegestopt. Dezelfde Duitse dokter legt uit dat ik tien euro per verwijderde steen dien te betalen. Dat rekent hij zijn klanten ook voor in Duitsland en het is toch immers dezelfde medische handeling? Acht stenen lachen mij toe. Net als de Indiër. Ik leg hem uit dat ik een behandeling in een medische kliniek niet vergelijkbaar vind met een consult op straat. ‘Same same, but different,’ antwoordt hij. Die dooddoener had ik kunnen zien aankomen. Het is waarschijnlijk het meest gebruikte cliché in de Aziatische toeristensector, die van pas komt in allerlei situaties waarin belofte en werkelijkheid ver uit elkaar liggen. ‘Je mag ook in rupees betalen hoor,’ zegt hij galant, ‘dan is het vijfduizend rupees.’

Belachelijk hoog inzetten is een beproefde onderhandelingstruc. Je krijgt als koper het gevoel dat je er niet onderuit kunt om veel te betalen en je zult met een relatief hoog bedrag instemmen. Extreem laag inzetten is het enige antwoord.

Ik ben er nog niet helemaal uit of dit hele gedoe met de stenen of alleen het financiële gedeelte ervan oplichterij is, maar ik ben sowieso niet van plan er een klap geld voor neer te leggen. Ik kan me niet herinneren hoeveel ik uiteindelijk betaald heb, maar veel is het niet. De Indiër was boos, of speelde boos en ik liep weg met nog tintelende oren. Oorstenen of niet, het voelde wel alsof er veranderingen hadden plaatsgevonden. Misschien was ik wel een paar fantoomstenen armer.

———————————————————————————————————
Sara Kee (1984) is schrijfster en filosofe. Ze schreef voor De Groene Amsterdammer, maakte de documentaire Wavumba – zij die naar vis ruiken en reisde de hele wereld over. Haar eerste bundel reisverhalen verscheen onder de titel Reis! Alleen over de wereld bij uitgeverij Nijgh & van Ditmar (2012).

Columns & Commentaar

Cal50_Browning_2REI_2

Hard//Talk:
Grensbewaking

Hoe scherper we de landsgrenzen bewaken hoe meer onze morele grenzen lijken te vervagen
02/02/16
Gastbijdrage
nederlandse-belgische-vlag

Kort verhaal:
Individu

Hoe goed ken jij je buren? Samen met BesteBuren organiseerde hard//hoofd de schrijfwedstrijd Gluren naar de buren. Deelnemers werden uitgedaagd om na te denken over nabuurschap tussen Nederland en Vlaanderen, nabij en over de grens. Robin Coolen won met dit verhaal over haar Vlaams-Nederlandse afkomst de publieksprijs van de wedstrijd.

01/02/16
Gastbijdrage
3694594686_be974ceebf_b

Kort verhaal:
Plan G

Samen met BesteBuren organiseerde hard//hoofd de schrijfwedstrijd Gluren naar de buren. Deelnemers werden uitgedaagd om na te denken over nabuurschap tussen Nederland en Vlaanderen, nabij en over de grens. Jutta Callebaut won met dit verhaal over de uitspraak van de G de juryprijs van de wedstrijd.
01/02/16
Gastbijdrage
Lenin

TIP:
Zoek de nostalgie

"Take a picture, soon all communist signs will be gone."
01/02/16
Gastbijdrage
16003820365_13dea60119_z

Hard//Talk:
Timmermans het schip in

Politici, opiniemakers en journalisten moeten op hun woorden passen. Verkeerde informatie kan weersproken worden, maar het kwaad is dan al geschied.
29/01/16
Dolf de Weijer
12647708_1007887792617392_610179243_n

TIP:
Voorlezen

"Ik hoorde een timbre met een vleugje shag. Rookte hij? Een onheilspellende stem, vol verlangen en rauw verdriet."
27/01/16
Bien Borren
8597549723_a560372a2b_o

Hard//Talk:
Ontevreden

Het leven in Nederland is een loterij met vele winnaars maar je moet wel een postcode hebben
26/01/16
Suzanne Schönbeck
Nevit Dilmen

TIP:
Krijtdrop

"Ik vraag me af hoe lang het zal duren voor jij, lieve lezer, toegeeft. Nu je ogen over de tekst vliegen kun je de combinatie van drop, pepermunt en anijs al bijna proeven."
25/01/16
Maartje Smits
wittevolvo_xf&m

Column:
Cider Country

Bloed in de grond en een dode vrouw in een witte Volvo. Koen brengt de kerst door op het Engelse platteland.
21/01/16
Koen Alfons
5962944238_00e2a6265c_z

Hard//Talk:
Oorzaken en afgeleiden

We moeten ons niet te snel op de borst kloppen met weliswaar belangrijke, maar vooral symbolische overwinningen die ons het zicht ontnemen op de onderliggende structuren van ongelijkheid.
21/01/16
Mirko van Pampus
ambacht

Hard//Talk:
Niemand is meer verdwaald

De technologietrein dendert voort en wacht op niemand. Jens heeft slecht nieuws voor degenen die de ontsnappingsroute van de nostalgie nemen.
19/01/16
Gastbijdrage
_Neem een koude douche_Harold Edgerton

TIP:
Neem een koude douche

Dit is niet je gedroomde leven en dromen doe je niet meer. Ron heeft de oplossing.
18/01/16
Ron Vaessen
Vacature_Leonid_Pasternak_-_The_Passion_of_creation

Vacature:
Eindredacteur Tekst

Wij zoeken een Eindredacteur Tekst!
17/01/16
Redactie
mondopmond

TIP:
Mond-op-mondbeademing

Het volgen van een reanimatiecursus leek niet zo urgent. Tot het voorval in de bus.
15/01/16
Luuk Hijne
Angela_Merkel_CDU_Parteitag_2014_by_Olaf_Kosinsky-10

Hard//Talk:
Voor en na Keulen

‘Voor Keulen’ gaf Duitsland het goede voorbeeld met haar vluchtelingenbeleid. ‘Na Keulen’ moet Duitsland laten zien dat ze dit nog steeds kan, vindt Jules.
14/01/16
Jules Roosenboom
Meer Columns & Commentaar laden »

Artistiek

nederlandse-belgische-vlag

Kort verhaal:
Individu

Hoe goed ken jij je buren? Samen met BesteBuren organiseerde hard//hoofd de schrijfwedstrijd Gluren naar de buren. Deelnemers werden uitgedaagd om na te denken over nabuurschap tussen Nederland en Vlaanderen, nabij en over de grens. Robin Coolen won met dit verhaal over haar Vlaams-Nederlandse afkomst de publieksprijs van de wedstrijd.

01/02/16
Gastbijdrage
3694594686_be974ceebf_b

Kort verhaal:
Plan G

Samen met BesteBuren organiseerde hard//hoofd de schrijfwedstrijd Gluren naar de buren. Deelnemers werden uitgedaagd om na te denken over nabuurschap tussen Nederland en Vlaanderen, nabij en over de grens. Jutta Callebaut won met dit verhaal over de uitspraak van de G de juryprijs van de wedstrijd.
01/02/16
Gastbijdrage
2951338099_37bd54edaa_o

Dit was mooi in januari

Het massale ontzag voor de brandweersirene. Mensen die je voor het raampje uitzwaaien maar dat de trein dan nog lang niet wegrijdt. Dat je in The Sims nooit game over gaat, hoeveel huizen je ook in de fik steekt.
31/01/16
Laura van der Haar
Lasse Wandschneider

DE EUROLINESGEDICHTEN

Ervoor zorgen dat grote groepen invloedrijke figuren je dood een leven lang betreuren. Dit is mijn poëtica. Iedereen en alles leren liefhebben.
17/01/16
Gastbijdrage
1

Dode-dierencollectie

Laura's dode-dierencollectie.
20/12/15
Laura van der Haar
Leeuw

Dierengedicht:
En de leeuw sprak

Heb je het al gehoord? De leeuw moet terechtstaan! Hij wordt verdacht van aasroof en opeten met voorbedachten rade.
19/12/15
Floris Solleveld
katkoek1

Audiobite:
De spinnende kat

Tijdens de Dierenweek vertelt Paula drie korte verhalen over dieren met een speciale gave. Vandaag het verhaal over de kater van een vriendin die een pijnlijke plek wist aan te wijzen.
13/12/15
Paula Lina
Het heimelijke analfabetisme van Sjors

Kort verhaal:
Het heimelijke analfabetisme van Sjors

Sjors wordt uitgeroepen tot voorlezer van het dorp. Maar kán Sjors eigenlijk wel lezen?
04/12/15
Gastbijdrage
91203906_7202c49955

De Parasiet:
Zelftesttest®

Hard//hoofd is besmet met De Parasiet. Het kunstenaarscollectief ontwikkelde de Zelftesttest® voor onze lezers.
29/11/15
Redactie
7c

Heimwee

Voor de laatste keer op reis, om daarna voor altijd thuis te blijven.   reizen kan toch ook in google maps?   zwaarder dan de rugzak   ik heb heimwee maar waarnaar toe ben ik vergeten   — Ludwig Volbeda is tekenaar. Hij houdt van landschappen bekijken, boeken lezen, brieven schrijven, machines niet begrijpen en werken in […]
26/11/15
Beeldredactie
6a

Heimwee

Reizen, terwijl je liever thuis was gebleven.   ” ik vind de vaalserberg mooier ”   nederland 1, 2 en 3   deze taal spreek ik niet   — Ludwig Volbeda is tekenaar. Hij houdt van landschappen bekijken, boeken lezen, brieven schrijven, machines niet begrijpen en werken in schetsboekjes.
19/11/15
Beeldredactie
NLBE

Wedstrijd:
Schrijvers opgelet!

Schrijf over onze zuiderburen en win een publicatie op hard//hoofd.
19/11/15
Redactie
5a

Heimwee

Soms zou je willen dat alles gewoon bleef zoals het was.   standbeeld van de thuisgebleven broer van columbus   spelfout   ik heb heimwee naar onze zoon maar zo is ze gelukkiger   — Ludwig Volbeda is tekenaar. Hij houdt van landschappen bekijken, boeken lezen, brieven schrijven, machines niet begrijpen en werken in schetsboekjes.
12/11/15
Beeldredactie
mullischuis 1

Mulisch’ werkkamer

Illustrator Aart-Jan Venema bracht een avond in Harry Mulisch' werkkamer door en neemt de kijker mee op dit bezoek.
05/11/15
Beeldredactie
4a

Heimwee

Ludwig Volbeda neemt ons met een serie tekeningen mee op reis, maar vooral ook naar het verlangen om gewoon thuis te zijn.   ik stak de tent in brand in de hoop dat ze me naar huis zouden sturen   jaloers op de slak   alleen de lucht verandert hier   — Ludwig Volbeda is tekenaar. […]
05/11/15
Beeldredactie
Meer Artistiek laden »

Journalistiek

FSM_01_1080

Nieuws in Beeld:
Het Vliegend Spaghettimonster-geloof

In The Gospel of the Flying Spaghetti Monster staat onder meer beschreven hoe de mens is ontstaan: een onzichtbaar spaghettimonster creëerde hem in een dronken bui. “Een sliert DNA, de bouwsteen van leven, lijkt enorm op de pastasoort fusilli”. Hun aanhangers, de pastafarians, gaan met vergiet als religieus hoofddeksel door het leven. En in plaats van de Tien […]
30/01/16
Beeldredactie
NiBKorea

Nieuws in Beeld:
Noord-Korea ontwikkelt katervrije alcohol

Noord-Koreaanse wetenschappers beweren een katervrij drankje te hebben ontwikkeld. Koryo is de naam en het drankje, dat 30 tot 40 procent alcohol bevat, is gemaakt van rijst en ginseng. De geloofwaardigheid van de katervrije alcohol is te betwijfelen, aangezien de wetenschapper zeggen dat de ginseng je niet alleen behoed voor katers, maar je ook kan […]
23/01/16
Beeldredactie
politie aangepast

Nieuws in Beeld:
Politie Keulen en Zweden onder vuur

De politie in Keulen en Zweden zijn onder vuur komen te liggen, nadat naar buiten is gekomen dat zij bewust door allochtonen gepleegde aanrandingen en misdrijven hebben verzwegen. Ze wilden de populairder wordende rechts-extremisten niet in de kaart spelen. Er wordt geschokt gereageerd op het stilzwijgen, de Zweedse premier noemt het verraad ten opzichte van de […]
16/01/16
Beeldredactie
HardhoofdNIBWies

Nieuws in Beeld:
Asiel voor kanaaltunnel-wandelaar

De Britse autoriteiten hebben asiel verleend aan een Sudanese vluchteling die door de kanaaltunnel naar Engeland liep. De 40-jarige man liep 50 kilometer door de donkere tunnel en moest daarbij uitwijken voor langsrazende treinen en bewakingspersoneel. Voor zover bekend is hij de eerste asielzoeker die te voet via de tunnel het kanaal is overgestoken. — […]
09/01/16
Beeldredactie
Star Wars geloof HI

Nieuws in Beeld:
In de naam van Darth Vader, de Zoon en de Heilige Geest

Een kerk in Duitsland heeft met een ietwat bizarre mis geprobeerd meer mensen te interesseren in het geloof. In de kerk werd voor circa 500, al dan niet gelovige, aanwezigen een speciale Star Wars-dienst gehouden met lichtzwaarden in plaats van wierook en teksten over overeenkomsten tussen het science fiction-epos en het christendom. Merlijn van Bijsterveld is illustrator. […]
02/01/15
Beeldredactie
Weisheitszähne-1

Dit was mooi in december

Ruigtekruiden als klit, beklierde duizendknoop, bilzekruid en gevlekte scheerling. Iemand die naast zijn rolstoel op het parkbankje is gaan zitten. Dat de lekkerste spierpijn in je buik zit.
31/12/15
Laura van der Haar
CatKiller_Optimized_540px

Nieuws in Beeld:
De kattenmoordenaar

In de omgeving van Londen is een kattenmoordenaar actief. Eerst werd gedacht dat de zes katten slachtoffer zouden zijn van een vos, maar na verder onderzoek bleken de verwondingen te zijn aangericht door een mes. Diereneigenaren is geadviseerd hun dieren, waar mogelijk, binnen te houden. Friso Blankevoort (a.k.a. Freshco) is een illustrator/designer die woont en werkt in […]
19/12/15
Beeldredactie
Begi

Dierenweek:
De dierentuin in Tbilisi

'Geen foto’s maken.' -'Geen foto's? Maar....' 'Geen foto's.'
19/12/15
Simone Peek
Taxidermie_MartineBeetz

Dierenweek:
Onder preparateurs

Zodra we het atelier binnen lopen, word ik bijna onpasselijk van de stank. Het is alsof er iets verbrand is dat niet verbrand had mogen worden. Wat is dat? ‘Oh, Jonne heeft net een schedel doorgezaagd.’
17/12/15
Sarah van Binsbergen
Illustratie ongewenste dieren LOW

Ponyburgers en rattenbillen

'Tweehonderdduizend ganzen worden jaarlijks afgeschoten. Een raadselachtige tegenstelling; die bergen ongebruikt scharrelvlees.'
17/12/15
Gastbijdrage
dode dieren

Interview:
Dichterbij dode dieren met opa en oma

Voor de dierenweek interviewde Maite de mensen in haar leven die het dichtst bij de slacht van dieren zijn geweest: haar opa en oma.
15/12/15
Maite Karssenberg
mondriaandruppel-rood

Nieuws in Beeld:
Druipverf

Kunstschilder Frank van Hemert krijgt een schadevergoeding. In de jaren 90 heeft hij tientallen schilderen gemaakt met verf van Schmincke, Fleischfarbe nr. 213, die jaren later is gaan druipen. De 35 schilderijen die hij heeft verkocht, waaronder aan het Stedelijk Museum, zijn niets meer waard. Wanneer je ze aan de muur laat hangen, wordt de vloer vies. […]
12/12/15
Beeldredactie
design baby

Nieuws in Beeld:
Geklungel met genen

150 topwetenschappers en activisten hebben in een open brief geschreven dat er een verbod moet komen op het genetisch manipuleren van menselijke embryo’s. Ze waarschuwen nu te stoppen met het sleutelen aan genen, voordat het te laat is. Ze vrezen dat wanneer dat niet gebeurd, we straks alleen nog maar perfect ‘designer baby’s‘ zullen krijgen. Gemma Pauwels is freelance […]
05/12/15
Beeldredactie
Milk_glass

Dit was mooi in november

Dat een zeepje ook vies kan worden. Scheef opgeplakte glas-in-loodstickers. Een ambulancebroeder die zijn duim naar je opsteekt omdat je hem voor laat gaan.
30/11/15
Laura van der Haar
NiBAnneStaalvliegtuig2

Nieuws in Beeld:
Turkije haalt Russische SU-24 neer

Afgelopen week haalde Turkije een Russisch gevechtsvliegtuig uit de lucht bij de Syrische grens. Hierdoor liepen de spanningen tussen de twee landen op. Inmiddels heeft Erdogan aangegeven het neerhalen van het vliegtuig te betreuren, hierdoor lijkt hij tegemoet te willen komen aan Poetin, die alleen bereid is om te praten wanneer Turkije excuses heeft aangeboden. […]
28/11/15
Beeldredactie
Meer Journalistiek laden »



Geniet je met enige regelmaat van onze artikelen? Ben je fan van hard//hoofds geweldige illustratoren, audiomakers en dichters? Dacht je al jaren: hoe zou ik hard//hoofd kunnen steunen?

Goed nieuws. Je kunt vanaf nu je dank uitdrukken in keiharde euro's en vriend van hard//hoofd worden. Wat je daarvoor terugkrijgt? Ons, alles wat we maken en eeuwige dank.

Word vriend van hard//hoofd