hard//hoofd

Het gebeurt niet vaak dat je op een dag van twee geloven valt. Lang leefde ik in de veronderstelling dat Geenstijl “politiek incorrect” is. Daarnaast was ik in de waan dat stercolumnisten, in dit geval Aaf Brand Corstius, van achtereensvolgens Folia, nrc.next en de Volkskrant, toch wel een paar hersencellen moeten hebben.
Lang verhaal kort: Aaf schreef deze week een column waarin ze de film Intouchables racistisch noemt en Geenstijl verdedigde de film te vuur en te zwaard. In de onvoorstelbaar succesvolle Franse komedie verzorgt een banlieujongen een steenrijke invalide uit het zoveelste-arrondissement. Vooroordelen worden bevestigd, cultuurverschillen uitgebuit en het is allemaal even grappig als lichtvoetig uitgevoerd. Aaf schreef over de film: “Ik heb niets tegen een politiek incorrecte film, maar dan wel echt grappig, graag.” Aangezien ze de Franse film als inherent humorloos beschouwt, kun je stellen dat Aaf verstand heeft van humor – kuch: Louis de Funès? – noch – kuch: Jacques Tati? – film.
Maar frappanter: wie de afgelopen tien jaar bewust heeft meegemaakt, kan harde grappen over cultuurverschillen toch moeilijk politiek incorrect noemen. Als je als fris-blanke Hollandse jongen of meid niet bulderend lacht om een botte Turkenmop heet je al gauw politiek correct. Maar als zo iemand in de meeste gezelschappen de enige is die zich daarbij echt ongemakkelijk voelt, zou het dan niet veel handiger zijn om dat in het vervolg dan als politiek incorrect te bestempelen? Beestje bij de naam noemen en zo: een rups heet tenslotte op den duur ook gewoon een vlinder. En daar doet zelden iemand moeilijk over.
Als de ene helft, hoogopgeleid, af en toe een zin begint met: “Je mag het eigenlijk niet zeggen, maar…”, en de andere helft, laagopgeleid, soms besluit met: “… maar die bij ons op ‘t dorp, dat is een goeie,” en ze allemaal over #negerdag twitteren, dan kunnen we toch gewoon aanvaarden dat een lichte vorm van xenofobie zo geaccepteerd is dat we van een nieuwe “normale situatie” kunnen spreken? Hoe lang mag je nou al “kutmarokkanen” zeggen zonder een scheve blik te ontvangen? En zodra zoiets normaal is, zijn we gedoemd ooit erop terug te kijken en te zeggen: “Wat waren we politiek correct, hè?”
Hetzelfde geldt voor Intouchables: als werkelijk heel wel- en onweldenkend Nederland wegloopt met een film, er niet door geschoffeerd is, dan is hij toch gewoon niet politiek incorrect? Zoals je ook moeilijk met z’n allen tegen de heersende mening kunt ingaan.
Intouchables is een film waarin personages met vooroordelen niet worden verketterd, en waarin verschillen soms niet en soms wel overbrugbaar blijken. Je mag vrijuit lachen om een neger en negerdingen, om een gehandicapte en gehandicaptendingen, om arme mensen en om rijke mensen, en om hun onderling moeizame verhoudingen. En je hoeft je niet bezwaard te voelen wanneer je tegen het einde zo’n Michael-Jackson-heal-the-world-videoclip-gevoel in je buik krijgt. Je mag alles zeggen, overal om lachen, maar uiteindelijk moet het allemaal goedkomen. Botheid met een zacht randje, het is de milde vorm van de nieuwe correctheid. En in dit geval levert dat een fijne feel goodfilm op.

Door Jan Postma