6 juli 2012

Balletje-balletje

Sara Kee reisde twee jaar over de wereld en schreef er het boek Reis! Alleen de wereld over over. Dit is deel een van een reeks boekfragmenten over reizen; voor de thuisblijvers of voor hen die erop uitgaan. Sara is in Barcelona en wordt belazerd.

‘Laten we afspreken dat we dit nooit aan iemand vertellen,’ zeg ik, terwijl ik mijn tranen verbijt – ik wil hier niet ook nog eens om gaan zitten huilen.
Joost kijkt me wat nietszeggend aan. ‘Oké, als je dat graag wil.’

Ja, ik wil dit vergeten, nooit meer aan denken, gewoon vergeten wat voor een verschrikkelijke sukkel ik ben. Hoewel ik weet dat het maar geld is, kan ik dit op geen enkele manier relativeren. Misschien omdat ik me juist zo goed voelde over dit geld. Onbedoeld was deze vakantie de ultieme budgetvakantie geworden. Joost kwam me oppikken in Portugal, waar ik een week of vier gewerkt had in de keuken van een klein hotel. We zouden samen in een maand terug naar Nederland reizen. We hadden allebei net ons eindexamen gehaald. We konden doen wat we wilden. Dat wil zeggen, tot op zekere hoogte. Ik had namelijk een barrière opgeworpen: ik zou de reis maken van het geld dat ik zelf verdiend had in Portugal. Het was een geheel vrijwillig obstakel. Mijn ouders, die heel tevreden waren over mijn behaalde examen, hadden graag iets bijgedragen en ik had ook nog wel wat spaargeld. Het was principieel. En Joost, een principiële jongen, die onderweg Dostojevski las omdat je dat gelezen moest hebben, deed met me mee.

We bezoeken voornamelijk grote steden, waar het niet gemakkelijk is goedkoop te leven, maar we houden onszelf goed in de hand. Om geld uit te sparen sneaken we naar binnen in musea en springen we over metropoortjes. Elke avond koken we zelf op ons kleine gasbrandertje. Eindeloos zitten we te wachten tot de pasta gaar is. Zowat iedere dag eten we pasta bolognese. Althans, zo noemen wij het optimistisch: de saus bestaat standaard uit tomatenpuree en een groente.

Achteraf heb ik me wel afgevraagd waarom we dat deden; werkelijk elk dubbeltje omkeren. Wat was de lol daarvan? Misschien was het wel een kwestie van afreageren. Je hele jeugd zeur je dat dit niet lust, dat wil hebben, langer op wil blijven en ga zo maar door. Nu onderwierpen wij ons geheel vrijwillig aan een terror-regime. Zonder te klagen, want we deden het zelf. We waren er juist trots op. Ik voelde me zo verschrikkelijk volwassen.

Illustratie: Gino Bud Hoiting

Halverwege onze reis zijn we in Barcelona. We slenteren hele dagen door het centrum en komen langs alle hoogtepunten uit onze reisgids. Zo zien we de Sagrada Família, alleen van buiten natuurlijk, meer past niet in het budget. Maar gelukkig heeft Barcelona ook veel te bieden dat gratis is, zoals een wandeling door Parque Güell en over La Rambla. Op La Rambla slaan we af naar Plaça de Catalunya, waar we op een grote overdekte groente- en fruitmarkt terechtkomen. Voor ongeveer een euro kopen we een tas vol fruit. Verguld met dit koopje en ons goede instinct als koopjesjager lopen we naar buiten. Daar wacht ons een toeristische attractie van een ander soort.

Op een hoek van het plein staat een man achter een campingtafeltje. Wat hij daar doet, gaat schuil achter een groepje toeschouwers. Joost wil even kijken. ‘Ze spelen vast balletje-balletje,’ zeg ik. In onze gids staat dat je daarvoor moet oppassen. Je zou beroofd worden waar je bij staat. ‘Even kijken kan toch geen kwaad?’ We vervelen ons een beetje. En ach, een gewaarschuwd mens telt voor twee. ‘Hou je hand op je portemonnee,’ zeg ik nog tegen Joost en we mengen ons tussen de mensen.

Het spel is simpel. Er zijn drie kleine dopjes en een balletje. De spelleider, een man die er grauw en doorrookt uitziet, verwisselt ze van plek. Het balletje rolt van het ene naar het andere dopje. Het is aan de kijker om, als de man niet meer schuift, aan te wijzen onder welk dopje het balletje ligt. Tot een paar keer toe zet een dikke vrouw vijf euro in. Iedere keer verdubbelt ze haar bedrag. Het gaat tergend gemakkelijk. De man speelt snel, maar niet zorgvuldig, steeds kan ik het balletje zien. De vierde keer twijfelt de vrouw. ‘Dat ze dat niet ziet,’ fluister ik tegen Joost met een vaag handgebaar in de richting van het linker dopje.

De man wendt zich nu tot mij. Hij kijkt me aan, een wenkbrauw sceptisch omhoog: wil ik het soms overnemen? We spreken niet dezelfde taal, maar dat blijkt hier geen enkel probleem. De vrouw heeft al een stap naar achteren gedaan, alle ogen zijn op mij gericht. Om aan ze te ontsnappen overleg ik over mijn schouder met Joost. ‘Ik weet zeker dat ie daar ligt.’ Joost heeft het ook gezien. We zijn allebei helemaal vol van de mogelijkheid zo makkelijk geld te verdienen. Voor ik het weet heb ik een tientje getrokken. Het kleinste biljet dat ik bij me heb. De man wijst het linker dopje aan en maakt een kort knikje met zijn hoofd: die toch? Ik stem toe en hij pakt hem op.

Ik voel me van binnen bevriezen. Er ligt niets. Hoe kan dat? Geruisloos wisselt mijn tientje van hand. Joost en ik, beiden bèta’s, staan perplex van zoveel natuurkundige heiligschennis. We hebben toch zelf gezien dat ie onder dat dopje lag? Geheel ten overvloede tilt de man het middelste dopje op. Daar is het balletje.

Terwijl mijn hart langzaam het kloppen hervat, maant de man ons tot kalmte. We kunnen ons geld nog terug winnen, maar dan moeten we wel goed opletten. Vastberaden stemmen we in, ik pak nog een tientje uit mijn portemonnee. Gespannen volgen we het glijden van de dopjes. Als de man stilhoudt, weet ik absoluut zeker welke het is. Tegelijk wijzen we de middelste aan. Weer trekt de man zijn wenkbrauwen op: zeker weten? Wij zijn onvermurwbaar. Het dopje gaat omhoog. Ongelooflijk. Er ligt niets. Ik kijk vol woede naar de man en zie hoe zijn mondhoeken licht omhoog krullen. De valsaard. Iets klopt hier niet. We worden ertussen genomen, maar we zullen hem krijgen.

Joost komt met een idee. We zullen deze keer beiden onze hand op het dopje leggen, dan kan er niets mis gaan. Klinkt als een waterdicht plan. Helaas heb ik nu alleen nog een biljet van twintig euro – we hebben net gepind, anders had ik nooit veertig euro op zak gehad – maar zo kunnen we wel alles in één keer terugwinnen.

Daar gaan we. Zodra de dopjes stilstaan leggen Joost en ik onze hand erop. De toeschouwers staan aan onze kant en doen mee. Een hele stapel handen verrijst boven de onze. De man wijst nu op Joost: til jij hem maar omhoog. De handen gaan weg en Joost, wiens hand onderop ligt, pakt het dopje. Leeg. Niets. Iedereen kijkt nu naar Joost alsof hij zelf dit onheil over ons afgeroepen heeft. Gelukkig grijpt hij dat moment aan om mij mee trekken en weg te lopen. Ik kijk de man nog een laatste keer in de ogen, hij heeft mijn twintig euro in zijn hand. Ik ontplof bijna van zoveel onrecht.

Aan de andere kant van het plein houdt een vrouw ons staande. Ze heeft ons gezien en waarschuwt dat je nooit kunt winnen bij zo’n spel. Het is een truc. Meteen sluit een man zich aan. Alle omstanders spelen met de spelleider onder een hoedje, weet hij. Het wordt me duidelijk dat iedereen op het plein heeft staan kijken hoe wij ons in de maling hebben laten nemen. Hou je mooie adviezen dan ook maar! Ik ben al bijna van plan boos te worden op deze bemoeiallen, als Joost me weer verder trekt. De drukte door. Bij elke mogelijkheid slaan we de hoek om. Zonder te kijken waar we heen gaan, proberen we afstand te nemen van wat er net gebeurd is. Fysieke afstand, in mijn hoofd sta ik nog steeds daar. Alles passeert opnieuw. Dingen die ik had kunnen zeggen, manieren waarop ik had moeten reageren. Het moment dat we hadden kunnen doorlopen. Het moment dat het balletje niet lag waar ik het aanwees. Mijn woede smelt met elke stap die we nemen. Er komt schaamte voor in de plaats. Ik schaam me kapot voor mijn eigenwijze, hebberige, naïeve gedrag.

———————————————————————————————————
Sara Kee (1984) is schrijfster en filosofe. Ze schreef voor De Groene Amsterdammer, maakte de documentaire Wavumba – zij die naar vis ruiken en reisde de hele wereld over. Haar eerste bundel reisverhalen verscheen onder de titel Reis! Alleen de wereld over bij uitgeverij Nijgh & van Ditmar (2012).

Columns & Commentaar

Google Maps, Ruys de Beerenbrouckstraat

TIP:
Ruys de Beerenbrouckstraat

Op zoek naar een dosis pracht en treurnis? Bezoek het middelste bankje op de Ruys de Beerenbrouckstraat in Amsterdam.
Gisteren
Laura van der Haar
Alleen thuis illustratie

Column:
Alleen thuis

Kasper denkt een lekker griepdagje op de bank door te brengen. Dan spitsen Loeder en Muis tegelijk hun oortjes.
23/10/14
Kasper van Royen
Schermafbeelding 2014-10-20 om 08.32.22

TIP:
Laat jezelf opsluiten

Vijf mensen. Eén uur de tijd. De kamer zit op slot. Een antiek bureau, doktersromannetjes, een typemachine met verwisselde toetsen. Geen ruimte voor individuele identiteit: de groep wordt teruggeworpen op elkaar. En dat is volgens Luuk bijzonder relativerend.
20/10/14
Gastbijdrage
TIPJana

TIP:
De quarterlifecrisis en hoe ermee om te gaan

"Het probleem was vooral dat alles eigenlijk mogelijk was. L’embarras du choix."
17/10/14
Jana Antonissen
de lijst

TIP:
De lijst

“Kwaliteit en kwantiteit spelen geen rol, het gaat hier om nauwkeurigheid.”
16/10/14
Maartje Smits
Hardhoofd Sauna

Vriendschap en verlangen:
Johan

Rutger bezoekt met zijn beste vriend een spa: "Daar stonden we dan, naakt tegenover elkaar. Na vijftien jaar vriendschap."
15/10/14
Rutger Lemm
Paula's improvisatiemaaltijd

TIP:
Waterkoken

"Mijn maag roept honger en dus ga ik naar de dichtstbijzijnde supermarkt. Onderweg zoek ik op mijn telefoon naar recepten voor een waterkoker."
14/10/14
Paula Lina
Bzzl1qkCMAAdw9z

Hard//talk:
Grootgrutter redt negerslaaf

Over de uitverkoop van wat toch wel het absolute kroonjuweel van onze cultuur is: de als negerslaaf geschminkte buurtvader of overblijfmoeder die zelf bij hoog en bij laag volhoudt dat hij zijn (of zij haar) zwarte kop in de schoorsteen heeft opgelopen.
13/10/14
Jan Postma
marktplaatsdieren

Marktplaatsdieren:
Snoopy

Merel Cremers tekent dieren die te koop worden aangeboden op Marktplaats.
13/10/14
Gastbijdrage
800px-Old_timer_structural_worker2

TIP:
Ga op een dak staan

Hoogtevrees overwin je met vallen en opstaan.
10/10/14
Gastbijdrage
Attachment-1

Column:
Snot

Voor ik het weet barst ik aan het burgerloket, met minstens dertig wachtenden achter mij, in janken uit. En dan ook nog eens janken van het goorste soort.
09/10/14
Laura van der Haar
5jaarTIP

TIP:
Feesten alsof je vijf bent

Waarom geen quizzen meer, geen speurtochten, geen dropveterparades? Of op z’n minst wat tumtums? We zijn inmiddels toch oud genoeg om niet langer volwassen te willen zijn.
06/10/14
Emy Koopman
0cb6cs3qdj28scqc

ZweetTIP:
Sweat

Mijmeren over Heath Ledger in een wielrenbroekje.
04/10/14
Emy Koopman
Schermafbeelding 2014-09-29 om 10.18.34

Zweetweek:
Een korte introductie (in het Zweeds)

Ja, de zomer is voorbij, maar zweet is zoveel meer dan alleen dat plakkerige gevoel onder je oksels, op je rug of in je kruis wanneer je je in de Hollandse zomer (tussen eind juni en begin juli) per ongeluk te veel hebt ingespannen.
29/09/14
Redactie
vogueus

TIP:
The September Issue

Sanne laat zich troosten door schoonheid aan de oppervlakte.
26/09/14
Sanne Rispens
Meer Columns & Commentaar laden »

Artistiek

White Canvas

MuseAm:
het Instituut voor Onbedoelde Kunst

Is dit kunst? MuseAm maakte een audiotour langs onbedoelde kunstwerken in Amsterdam West.
27/10/14
Redactie
een jong parijs is een - 600

Stiftgedicht:
een jong Parijs

…is een roerig Parijs… is… een nevelig Parijs …
24/10/14
Gastbijdrage
kapiteinshuis

Waar ik thuiskom:
Kapiteinshuis

Sytske leest verhalen voor in vreemde huizen. ‘Moet je schrijven over Auschwitz en depressieve mannen bij die opleiding van je?’
24/10/14
Gastbijdrage
Markt_piepers

Kort verhaal:
Markt

"Ik ben geen lingerieman. Zijde of katoen - het is mij om het even. Belangrijk zijn mijn vingertoppen en de overgang van huid naar stof en opnieuw naar huid." Een verhaal van Koen Alfons.
21/10/14
Koen Alfons
VIS HARDHOOFD 0914 JOOST DEKKERS

Kort verhaal:
Vis

Een liefde in bad. Een bad zonder liefde. Een vis zonder water. Een kort verhaal van Anne Everard.
20/10/14
Anne Everard
illustratie: Anna van Dooren

Gedicht:
Maar ongetwijfeld begrijpen jullie alles

Hannah van Binsbergen schreef een waargebeurd gedicht op basis van een nacht in een kamer waar alleen een matras en een boekenkast in past.
09/10/14
Gastbijdrage
Julie 1_ik sta op zich wel open voor de liefde

Ik sta op zich wel open voor de liefde

Weg met de oppervlakkige lust, lang leve de romantiek. In deze nieuwe serie gaat Julie op zoek naar liefde: "Ik heb al in genoeg vreemde bedden gelegen om te weten dat je via die weg niet tot genegenheid of verrijking komt, en al zeker niet tot liefde."
08/10/14
Julie Cafmeyer
Schermafbeelding 2014-10-07 om 11.06.59

Interview:
Max (vijf jaar oud)

Hard//hoofd bestaat vijf jaar. Max ook. Een diepte-interview met een vijfjarige.
08/10/14
Job Steggink
Er ligt een man te niezen voor de deur

Kort verhaal:
Igor

"Ik telefoneer naar beneden. Mijn man neemt op. 'Er ligt iemand voor de deur,' zeg ik. 'Iemand die slaapt.' Stilte aan de andere kant van de lijn. Gelach op de achtergrond, gerinkel van servies. 'Ik heb bezoek,' zegt mijn man."
07/10/14
Joyce de Badts
zweethut

Zweetweek:
Saunatype

Een zweterig verhaal van Koen Alfons. ‘Ik zei: “Hé Schwarzenegger”.’
02/10/14
Koen Alfons
zweet cobyy

De betekenis van zweetplekken

Een rorschachtest met zweetplekken lijkt verontrustende karaktereigenschappen van redactieleden aan het licht te brengen.
30/09/14
Redactie
7671959450_bbc79115dc_z

Zweetweek:
Een gedicht voor hardlopers

Je kunt hardlopen met muziek, podcasts of lekker in stilte, maar nu is er poëzie speciaal voor de joggende medemens.
30/09/14
Maartje Smits
blote vrouwen volgen is een - 600

Stiftgedicht:
blote vrouwen volgen

Blote vrouwen volgen is…
22/09/14
Gastbijdrage
Lotte Nijhof - gezicht

Lotte Nijhof:
Een koeienmaag om in te verdwalen

Het werk van Lotte Nijhof doet denken aan ontzettend scherpe foto's die zo ver zijn ingezoomd dat je alle poriën, rimpeltjes, bultjes en andere viezige details ziet die je normaal liever niet wilt zien.
18/09/14
Gastbijdrage
healy

Dermot Healy:
Op zoek naar mijn favoriete schrijver

Willems lievelingsschrijver blijkt overleden. 'Healy op mijn laptopscherm. Hij leest voor, maakt grapjes, lacht, aait zijn hond Tiny. Hij is kalm en levendig tegelijkertijd.'
12/09/14
Willem Claassen
Meer Artistiek laden »

Journalistiek

cover

Panda-eiland

De geestelijk vader van de Fiat Panda, Giorgetto Giugiaro (1938), ontwierp naast auto's ook vuurwapens en pasta.
14/10/14
Gastbijdrage
Schermafbeelding 2014-10-13 om 08.03.12

Van de plank:
Heat

"Buiten regent het, binnen wordt het gedurende de honderdzeventig minuten die de film duurt steeds donkerder. Al Pacino method act een rechercheur."
13/10/14
Basje Boer
unnamed

23 geslaagde voorbeelden van retroactief geplaatste reclame in de literatuur:
Nummer 22 zal je in een monsterachtig ongedierte – Rentokil! – veranderen!

“Noem me Kapitein Iglo.”
10/10/14
Jan Postma
zweetweek zweetkamerlucht en verschrompelde piemels

Zweetweek:
Kleedkamerlucht en verschrompelde piemels

Niets zo mooi als een afgetraind hardloperslichaam. Maar op de euforie van de hardloopwedstrijd, volgt de desillusie van de kleedkamer: "Je zit onder het zweet, dus je gaat onder de douche staan tegenover wildvreemden met hun verschrompelde piemels."
03/10/14
Floris Solleveld
hardhoofdzweten

Zweetweek:
Zweet en schaamte

Waarom vinden we balzakzweet minder vies dan de zweetplekken van een enthousiaste professor? Een analyse van onze schaamte.
01/10/14
Emy Koopman
zweetweek derk

Zweetweek:
De Club voor Niet Zwetende Mensen

Mensen die niet-zweten zijn de paria's van onze samenleving, ontdekte Derk al op jonge leeftijd. "Hij zweet niet want hij is onvruchtbaar’, schreeuwde een meisje met een pony en een IQ van onder de 60, waarna de gymleraar mij direct naar de schooldokter stuurde."
29/09/14
Derk Fangman
3.-uit-het-raam

Reportage:
Bang hart

Blijven en gaan in een psychiatrische instelling.
11/09/14
Gastbijdrage
Paulo Ito

Tikkie terug

De volkssport is het contact met het volk kwijt, maar het is nog niet te laat. Rutger heeft een idee om het moderne voetbal (en de wereld) te redden.
11/09/14
Rutger Lemm
Illustratie Merlijn

Winnaar Scriptieprijs:
De kunst van het tentoonstellen

Marian Cousijn schreef het winnende artikel voor de Scriptieprijs over de machtsstrijd tussen kunstenaars en curatoren.
03/09/14
Gastbijdrage
Scan

Ontmoetingen op papier VII

Een boekverkoper die niet van mensen houdt, is reddeloos verloren.
25/08/14
Gastbijdrage
demonstratie

Ruzie:
ROOD

Joris zoekt mensen die ruzie maken. De jongerenafdeling van de SP maakt vijanden.
18/08/14
Joris Bellwinkel
keret

Post van Keret:
“Let the IDF Win”

Etgar Keret over hoe rechts Israël geen kritiek op het leger duldt. De wie-niet-voor-ons-is-is-tegen-ons-logica regeert.
15/08/14
Gastbijdrage
happn-telecharger-gratuitement-application-iphone-android

HAPPN:
Second chances and new romances

Online daten blijft ongemakkelijk en creepy. Jana onderzoekt of de app Happn - the new kid on the block - daar verandering in brengt.
13/08/14
Jana Antonissen
toergenjev_02

Gastcollege:
De zachtaardige nihilist II

"Dat is de enige gedachte die Toergenjev, geconfronteerd met zijn eigen ongeloof, in staat is te verdedigen. Het idee dat, ook als alle afgodsbeelden zijn stukgeslagen, het zonder illusies nog mogelijk is van de wereld te houden."
11/08/14
Thijs Kleinpaste
toergenjev_01

Gastcollege:
De zachtaardige nihilist I

Over het leven en werk van één van de weinige Russische schrijvers die geniaal was zonder ook gek te zijn: Ivan Toergenjev, ironische beschouwer van zijn tijd. Het is zomer. Lees!
08/08/14
Thijs Kleinpaste
Meer Journalistiek laden »