5 juli 2012

Mr. Kubrick’s not here

Over Stanley Kubrick doen vele mythen de ronde. Bijvoorbeeld dat hij toeristen vermoordde, of dat hij NASA had geholpen Neil Armstrongs maanlanding in scène te zetten. Kelli bezoekt een tentoonstelling over het werk van de overleden meester, en concludeert dat Kubrick tussen al die prachtige films zelf de grote afwezige is.

Christiane Kubrick is een vrouw met fijne gelaatstrekken en ovale brillenglazen die ze halverwege de neus draagt. Haar lange donkere haar, grijs op de slapen, heeft ze opgestoken met een lint. De kraag van haar groen en aubergine gestreepte jurk staat op, om haar nek draagt ze een grote blauwe hanger. Ze ziet er, met haar tachtig jaar, nog goed uit. Ze leunt een beetje achterover in haar stoel en vertelt over haar man, Stanley Kubrick, de meestercineast die klassiekers maakte als 2001: A Space Odyssey en A Clockwork Orange. Haar tijd met ‘Stanley’ beschrijft ze als “the great adventure of my life“. Toen hij in 1999 overleed, liet hij een gigantisch archief achter, en ze had geen idee wat ze daarmee aanmoest: “Paper goes yellow so quickly and Stanley was so very dead.” De oplossing kwam van het Deutsches Filmmuseum, dat voorstelde er een reizende tentoonstelling van te maken.

Die tentoonstelling is nu te zien in Eye en omvat alle films die hij maakte, behalve Fear and Desire, zijn eerste. Helemaal geen slecht werk, zeggen degenen die hem wel hebben gezien, maar Kubrick haatte de oorlogsfilm en wilde niet dat iemand hem ooit nog zag. (Helaas voor Kubrick is Fear and Desire integraal te bekijken op Youtube, in acht delen, met Italiaanse ondertiteling.) Dat de film niet is opgenomen in de tentoonstelling geeft blijk van groot respect voor de wensen van de dode regisseur. Maar het is ook tekenend voor het karakter van de expo, die gaat over zijn genie en over zijn vakmanschap, niet over zijn persoonlijkheid of zijn imperfecties – waarschijnlijk juist door de nauwe betrokkenheid van Kubricks weduwe en zwager. Dat een onderzoeker voor de samenstelling van de tentoonstelling weken op het landgoed van de Kubricks heeft gewoond, zo dicht bij hun privéleven, heeft niet mogen baten.

Kubrick lijkt zo zelfs na zijn dood de touwtjes in handen te hebben, en dat past goed bij het beeld van neuroticus dat hardnekkig aan hem kleeft. Christiane spreekt van “zogenaamd perfectionisme”, maar die publieke vooronderstelling is niet uit de lucht komen vallen. Uit de tentoonstelling blijkt op zijn minst dat hij extreem georganiseerd was. Filmmaken is een hell of a job, en talloze ingewikkelde schema’s tonen dat Kubrick vanaf zijn vroege films iedere scène tot in de allerkleinste puntjes voorbereidde. Er zal geen soldaat op de verkeerde plek hebben gestaan in Paths of Glory (1957) en geen paspop in Killer’s Kiss (1955). Kubrick had een afkeer van middelmatigheid en de neiging veel te twijfelen. Het voorwerk van Kubricks films duurde jaren, soms decennia. Sommige films kwamen deze fase zelfs nooit voorbij, met Napoleon als legendarisch voorbeeld. Een houten archiefkastje waarin hij met gelabelde kaartjes de chronologie van gebeurtenissen in Napoleons leven heeft georganiseerd, is slechts het puntje van Kubricks Napoleon-ijsberg, die ook nog 18 duizend plaatjes en vijhonderd boeken omvat.

Toch gunden de grote studio’s hem de tijd die hij nodig had, en een goed budget. Zijn films brachten minder op dan die van tijdgenoten als Martin Scorsese, Francis Ford Coppola en Steven Spielberg – de zogeheten movie brats – maar trokken hoe dan ook altijd de aandacht. Alleen al de mannenhand die de nagels van die poezelige meisjestenen lakken in het openingsshot van Lolita – en toen moest de scène met het minderjarige meisje in bikini nog komen (we spreken 1962). Met 2001 stelde Kubrick een voor die tijd waanzinnige technische standaard, die ons alleen kan doen speculeren wat hij met hedendaagse HD- en 3D-technieken voor elkaar zou hebben gekregen. En wie kan er na het zien van A Clockwork Orange de muziek van Ludwig Von nog luchten? Kubrick vergaarde zo niet alleen een grote fanschare, maar ook de bewondering van collega’s. Op de tentoonstelling zien we regisseurs als Woody Allen en Scorsese uitgebreid hun lof tuiten.

Zijn films leidden ook tot mythes rond zijn persoon, soms op het belachelijke af. Zo zouden de Kubricks met een eigen helicopter hun gewassen hebben besproeid met insecticide, gemotiveerd door een paranoïde angst voor ziektes (hallo, Brigadier General Jack D. Ripper), en zou Stanley Kubrick toeristen hebben vermoord. Veel speculatie was er ook over een betrokkenheid van Kubrick bij maken van een film van een Amerikaanse maanlanding, voor het geval die van Neil Armstrong niet zou lukken.

Dit soort mythes zullen ongetwijfeld zijn gevoed door het teruggetrokken bestaan dat de cineast leidde. In tegenstelling tot de movie brats woonde hij in Engeland, negenduizend kilometer van Hollywood vandaan. Hij leed aan reisangst en had weinig op met bezoek. Zo deed hij eens zelf de deur open toen er werd aangebeld, keek de bezoeker aan en zei: “Mr. Kubrick is not here.” Waarop de man die aanbelde weer vertrok. “Stanley was very cagey”, aldus mevrouw Kubrick.

Misschien dat juist die afstand Kubrick in staat stelde op zijn eigen wijze naar de wereld te kijken en zijn films naar eigen smaak te perfectioneren – tot Eyes Wide Shut aan toe, de seksuele thriller met Tom Cruise en Nicole Kidman, die hij een paar dagen voordat hij in zijn slaap stierf afmonteerde. Bepaald geen lieveling van de critici, maar zo slecht als Kubrick zijn eerste speelfilm achtte, zo goed vond hij zijn laatste: volgens hemzelf de beste die hij ooit maakte.

Het kan natuurlijk evengoed zijn dat Kubrick, afgezien van zijn organisatiedrang, best wel saai was en op zijn Engelse landgoed een eentonig leven leidde. Zoals de hoofdpersonages in Eyes Wide Shut fantaseren over, flirten met en schampen langs extravagante seksuele uitstapjes, maar uiteindelijk die grens niet overgaan en alleen met elkaar het bed induiken. Zoals Hal in 2001 uiteindelijk gewoon een computer blijkt die je uit kan zetten. Dat de mythes rond Kubrick, kortom, net zo vergezocht zijn als de ideeën van Jack D. Ripper. Het zou zomaar kunnen. Door de tentoonstelling komen we daarover in ieder geval niets te weten. Want meneer Kubrick, die is daar niet.

Columns & Commentaar

Koen_Weekend_Frank Sinatra

TIP:
Tom Cruise-weekend

Koen houdt een Tom Cruise-weekend.
29/06/15
Koen Alfons
Spelletje

Column:
Spelletje

Kasper zie het als zijn opvoedkundige taak om Annika zo vaak mogelijk te laten verliezen.
26/06/15
Kasper van Royen
11536517_10207354015034466_4088402072394418304_o

TIP:
Druiven

Tijdens haar jeugd in Limburg zocht Paula naar een manier om de verveling te verdrijven. Druiven bleken daar het perfecte fruit voor te zijn.
26/06/15
Paula Lina
7182988273_92c3d8052a_b

TIP:
Minijob in Berlijn

De Nederlandse aangeharkte steden en de haastige cultuur kan gaan vervelen. Sophie heeft de oplossing: neem een Minijob in Berlijn en tap biertjes voor vijf euro per uur.
22/06/15
Gastbijdrage
ZONDAGSCHRIJVER 4 JOOST DEKKERS 600

Een fanbriefroman. Een egodocument (IV)

'Lieve David, Ik hoop dat je op deze brief wel persoonlijk reageert, ook al koester ik de mail van je personal assistant met liefde.'
21/06/15
Gastbijdrage
Olea_europaea_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-229

TIP:
Vertrouw op de verlanglijst

Luuk moet een cadeautje kopen voor zijn moeder en belandt ongewild in een olijfoliewinkel.
19/06/15
Gastbijdrage
LL schrijfwedstrijd artwork

Win!

Lowlands is al jaren veel te duur, maar gelukkig hebben ze daar zelf sinds drie jaar zelf iets op bedacht: De Grote Lowlands Schrijfwedstrijd.
16/06/15
Redactie
DP275725

TIP:
Doe het niet

Veel problemen ontstaan omdat mensen iets doen. Daarom besluit Jozien niets meer te doen.
15/06/15
Jozien Wijkhuijs
Macarons

TIP:
Lunch met macarons

Maite moet zes euro betalen voor een 'koekie'. Ze gaat in strijd met de calvinist in haarzelf en luncht vandaag met macarons.
12/06/15
Maite Karssenberg
4608963722_3e2c720e61_o

Hard//Talk:
Opgedrongen ambitie

De keuze voor een universitaire opleiding lijkt tegenwoordig meer een automatisme dan een actieve keuze. Minister Bussemaker stelde hierbij haar vraagtekens en krijgt bijval van Paula.
11/06/15
Paula Lina
8092627525_1564e8ceb7_b

Hard//Talk:
Weg met de wetenschap

De moderne samenleving is de weg kwijt en we vliegen alternatieve genezers in om ons weer richting te geven. Een gevaarlijke ontwikkeling volgens Jules.
09/06/15
Gastbijdrage
Martin Van Maele - La Grande Danse macabre des vifs

TIP:
Aangifte doen

'Het was, had ik gegoogeld, tenslotte “schending van de eerbaarheid” wat mij was overkomen.' Deze keer doet Maartje aangifte. Ook voor alle andere keren dat ze het niet heeft gedaan.
08/06/15
Maartje Smits
2375279538_87a8cf485f_b

Hard//Paratalk:
Berg je maar

Wanneer wij weten wat we te verbergen hebben, is het te laat. Suzanne kijkt met argusogen naar de algemene gelatenheid als het gaat om het verzamelen van persoonsgegevens.
07/06/15
Suzanne Schönbeck
Paranoia

ParaTIP:
Cultiveer je achterdocht

Paranoia is niet alleen maar slecht. Lijdt gastredacteur Ron aan overmatige achterdocht, zoals Wikipedia suggereert, of is het gezonde alertheid?
05/06/15
Gastbijdrage
wc-fluisteraar

ParaColumn:
De wc-fluisteraar

Na meerdere verstoppingen van zijn wc-pot besluit Kasper toch maar een holistische loodgieter in te schakelen. 'Dit moet over de jaren zijn opgebouwd. Hier zijn voorvaderen bij betrokken.’
03/06/15
Kasper van Royen
Meer Columns & Commentaar laden »

Artistiek

ZONDAGSCHRIJVER 5 JOOST DEKKERS 600

Een fanbriefroman. Een egodocument (V)

'Lieve Marilyn, Deze zomer werd ik ineens fan van je. Niet van je muziek, maar van je radicaliteit. Op een rare manier vond ik je ook aantrekkelijk.'
28/06/15
Gastbijdrage
normandie

Naar Normandië

In 1993 probeerde het gezin van Olga in een ruk naar Normandië te rijden. Dit mislukte.
25/06/15
Olga Kortz
unnamed

Gedicht:
Uitzicht op een park met enorme bomen

Mijn collega’s en ik lachen dan de lach van mensen die weten dat ze bevoorrecht zijn maar uit beleefdheid zwijgen.
21/06/15
Gastbijdrage
Lasse Wandschneider

DE EUROLINESGEDICHTEN

Hoe kan ik een artistiek en intellectueel bevredigend leven leiden? En er toch uitzien als Vin Diesel in ‘xXx’ (2002)?
14/06/15
Gastbijdrage
ZONDAGSCHRIJVER 3 JOOST DEKKERS 600

Een fanbriefroman. Een egodocument (III)

'Lieve Antonin, Heb jij nooit de verleiding gehad de mensen de zaal uit te jagen? Te zeggen: trek asjeblieft de echte wereld in, er valt hier niks te beleven dat je daar niet duizendmaal mooier, gruwelijker en grappiger kan vinden.'
14/06/15
Gastbijdrage
glas 2 600px

I wrote about you

'De bekentenis was duidelijk: ik had iets met haar ex-vriend. We waren vriendinnen, dus dit diende besproken te worden.'
12/06/15
Julie Cafmeyer
ZONDAGSCHRIJVER 2 JOOST DEKKERS

Een fanbriefroman. Een egodocument (II)

'Lieve Patti, Ik ken je pas sinds de zomer.'
07/06/15
Gastbijdrage
image

Paramixtape

Een kleine verzameling nummers over buitengewone verschijnselen; van je ziel verkopen tot achtervolgingswaan.
07/06/15
Redactie
Parascoop

Parascoop

De sterren hebben het allemaal al voor je bedacht. De Parascoop vertelt je uit welke hoek de komende tijd het gevaar komt, wie jij kan verlichten met je geniale inzichten en dat je niet gek bent als je denkt dat je Napoleon bent.
07/06/15
Simone Peek
DP233970

Paraweek:
De hondenfluisteraar

In de zomer van 2012 was ik op Sardinië. Mijn relatie dreigde op de klippen te lopen, ik hoopte in de verzengende hitte van het Italiaanse eiland antwoorden te vinden.
06/06/15
Olga Kortz
hardhoofdkussenbewerkt

Kort verhaal:
Het kussen

Huiselijk geweld komt alleen voor bij randfiguren, en bij ons. Nu zaten we in de wachtkamer van onze therapeut. Het enige dat ons van de randfiguren onderscheidde. Die kregen hoogstens een buurtcoach aan de deur.
05/06/15
Olga Kortz
Waking life

ParaAudioverhaal:
Bewust dromen

In een lucide droom ben je je er bewust van dat je droomt en kun je de droom sturen. Paula zou haar droomwereld graag manipuleren en las het boek van droomexpert Stephen LaBerge.
04/06/15
Paula Lina
Fangmanjosse

Kort verhaal:
Met zonder Rosie

Op de dagen dat er geen andere meisjes waren belde hij Rosie. "De laatste keer dat ik dat had gedaan zei ze dat ze die dag naar het politiebureau zou gaan om een contactverbod aan te vragen."
03/06/15
Derk Fangman
French_Revolution-1792-8-10_w

Keldercast:
Revolutie

Miriam, Nikki en Emy hebben het over de geruisloze revolutie in de nieuwe roman van Houellebecq, waarom het Midden-Oosten een seksuele revolutie nodig heeft en hoe je een revolutie vormgeeft volgens young adult fiction.
22/05/15
Audioredactie
30 videofilms in goede staat telnrweg

AH-verhaal:
Als nieuw

Max speelde een kikker en kwam na ongeveer 116 minuten in beeld. Toen de 11-jarige Max in zijn kikkerpakje uit de coulissen sprong was Max naast mij op de bank, 33 jaar oud, zichtbaar ontroerd.
21/05/15
Anna van Leeuwen
Meer Artistiek laden »

Journalistiek

openluchtmuseum

Hard//Talk:
Evacueer Amsterdam!

Amsterdam wordt bedreigd door een tsunami van toeristen. Mark stelt voor de evacuatie in gang te zetten.
25/06/15
Gastbijdrage
Wereldkaart

Keldercast:
Onbekende bestemmingen

Met alle vakantieplannen in het verschiet bespreken Emy, Miriam en Nikki boeken waarin de hoofdpersonen de aardbol afreizen.
24/06/15
Audioredactie
zorgrobot

Hard//Talk:
Eén wet

Miriam bezoekt een Belgische kustplaats en ontwikkelt een mantra: 'ik wil nooit wegkwijnen; ik wil nú voluit leven'
23/06/15
Miriam van Ommeren
Colt

Nieuws in beeld:
Colt heeft haar kruit verschoten

Er komt een einde aan de generaties Colt-guns.
20/06/15
Redactie
dames

Hard//Talk:
Het ware voetbal

Mirko kijkt naar het WK vrouwenvoetbal en vindt het een verademing.
18/06/15
Mirko van Pampus
orgasmic meditation_groot

Orgasmic meditation

Emma Slaats doet verslag van haar half jaar in San Francisco. Op zoek naar een kamer, belandt ze bij een wel erg vrijdenkende woongroep.
16/06/15
Gastbijdrage
meisje neus_xf&m

Nieuws in beeld:
zonder neus met neus

Een twee-jarig meisje geboren zonder neus is de eerste persoon die een neusimplantaat  krijgt om de groei van het missende aanhangsel te bevorderen. – XF&M (Xiao Feng & Mathieu) zijn een illustratieduo, afgestudeerd aan Academie Minerva in Groningen. Het liefst werken ze samen aan een illustratie en gebruiken ze een combinatie van verschillende technieken, zoals [...]
13/06/15
Kwennie
Invasie_02

De Uniformen komen

In 2031 zien de meeste jongeren in grote wereldsteden zichzelf als uni – niet te verwarren met uniek, een ‘vies hipsterwoord’.
11/06/15
Gastbijdrage
WegmetdeWare

Liefde is menselijk

Wie zijn exen naast elkaar legt, ontdekt een patroon. Ik voel me bijvoorbeeld aangetrokken tot opgewekte types, toch wordt bijna 70 procent van mijn geliefden depressief terwijl ze met mij zijn.
10/06/15
Maartje Smits
Anish Kapoor Monochrome Grey

Tussen Kunst en Ko:
Anish & Vincent sitting in a tree

Ko ziet in het Van Gogh Museum een werk dat er totaal niet op zijn plek is: Monochrome (Grey) van Anish Kapoor. En juist dat maakt het zo magistraal.
10/06/15
Gastbijdrage
Blatter

Hard//Talk:
Boef Blatter

Sepp Blatter trad af, maar niet voordat hij werd herverkozen. Bouterse bleef president van Suriname. Wat is de aantrekkingskracht van boeven?
04/06/15
Gastbijdrage
hardhoofdannavandooren

Paraweek:
Het trieste einde van Antoine Court de Gébelin

Koninklijk censor Antoine Court de Gébelin stierf onder verdachte omstandigheden. Floris verdiept zich in zijn werk en concludeert: 'OK, die gast was wel echt maf.'
04/06/15
Floris Solleveld
grijzeachtergrond

Paraweek:
Geen pleidooi voor de psychose

De psychose is vooral interessant voor wie er een veilige afstand van heeft.
02/06/15
Emy Koopman
Paranoia low

Paraweek:
Misschien heb ik wel een hersentumor

Voor Rutger voelt het leven soms als een groot complot waarin ook nog eens de meest enge ziektes op de loer liggen. In het kader van de Paraweek geeft hij ons een kijkje in zijn paranoia. 1 Laatst bekende mijn vriendin me dat ze ‘leven met een hypochondrische partner’ had gegoogled, door een screenshot van [...]
01/06/15
Rutger Lemm
Sepp Blatter

Nieuws in beeld:
Whatsepp?!

De crisis bij de FIFA begint slachtoffers te eisen. De voetbalbond verloor in de afgelopen maand twee van zijn grote sponsoren; begin deze maand liet Emirates Airlines weten zijn contract niet te verlengen, vandaag deed Sony hetzelfde. Maar moet de FIFA zich wel zorgen maken? Nieuwe potentiële sponsors staan te springen om in te stappen. [...]
30/05/15
Beeldredactie
Meer Journalistiek laden »



Geniet je met enige regelmaat van onze artikelen? Ben je fan van hard//hoofds geweldige illustratoren, audiomakers en dichters? Dacht je al jaren: hoe zou ik hard//hoofd kunnen steunen?

Goed nieuws. Je kunt vanaf nu je dank uitdrukken in keiharde euro's en vriend van hard//hoofd worden. Wat je daarvoor terugkrijgt? Ons, alles wat we maken en eeuwige dank.

Word vriend van hard//hoofd