8 juni 2012

Verwend en verward

Sinds april zendt HBO de serie Girls uit, geregisseerd, geproduceerd en geschreven door hoofdrolspeler Lena Dunham (1986). Het is de eerste serie die de overmatige welvaart én oprechte problematiek van de dubbelzinnige generatie twintigers blootlegt. Met levensechte personages en verhaallijnen is het grappig, sexy en ontroerend, maar niet zoals je verwacht.

In de openingsscène van Girls zien we hoe Hannah (Lena Dunham) tijdens een etentje met haar ouders vertelt hoe goed het met haar gaat. Ze heeft een baan bij een uitgeverij en haar baas heeft gezegd dat hij haar bijna voltooide essaybundel wil lezen. Haar ouders zijn blij met deze ontwikkeling en vinden dit dan ook een goed moment voor een moeilijke mededeling: ze stoppen met haar financiële ondersteuning. Dan blijkt dat Hannah’s baan een onbetaalde stage is en dat ze die persoonlijke essays eerst nog zal moeten ‘leven’. Haar bravoure is een façade waarachter een onzeker meisje schuil gaat. Wanhopig probeert ze zich groot te houden en haar ouders om te praten: “Ik ben druk bezig met worden wie ik ben!”

Het is een van de vele herkenbare scènes uit deze nieuwe serie over twintigers. Girls vertelt genadeloos, maar toch ook liefdevol het verhaal over een generatie vol tegenstellingen. We zien mannen die lang jongens blijven en vrouwen die zichzelf toch nog als meisjes zien. Ze zijn verwend door hun ouders en vinden dat ze recht hebben op geld, plezier en persoonlijke ontwikkeling. Maar tegelijk leven ze in een extreem verwarrende en harde tijd, waarin problemen gecompliceerder zijn dan ooit.

Marnie, Hannah, Jessa en Shoshanna.

In Girls volgen we naast Hannah ook haar ietwat preutse huisgenoot Marnie, haar excentrieke Britse vriendin Jessa en diens naïeve nicht Shoshanna. Het ligt voor de hand om een HBO-serie over vier jonge vrouwen in New York te vergelijken met Sex and the City. Dat doet Shoshanna dan ook direct in de eerste aflevering, wanneer ze tegen Jessa zegt: “Je bent absoluut een Carrie, met een paar Samantha-aspecten, en Charlotte-haar.” Maar hoewel ik ook een groot fan van SATC ben (de serie, niet de films), is het een kromme vergelijking. Girls hanteert een compleet andere stijl dan haar illustere voorganger, waarbij alleen de verhaallijn van hoofdrolspeler Carrie soms de serieuze dramatiek opzocht en de rest toch vooral een karikatuur bleef.

Girls zit ook boordevol seks (klik hier voor een interessant artikel daarover), maar het is meestal een beetje knullig en onwennig. Het plot van Girls is als het leven zelf: onvoorspelbaar en dubbelzinnig, en zonder dure kleren. Het is grappig, sexy en ontroerend, maar nooit op de manier die je verwacht. Neem bijvoorbeeld de scène waarin Marnie flirt met een beroemde kunstenaar, tot hij haar vertelt hoe hard hij haar gaat neuken, en zij gechoqueerd wegloopt. Om op het toilet te masturberen.

Marnie haat haar vriendje omdat hij te lief is: “Zijn aanraking voelt als die van een rare oom.” Hannah heeft ongemakkelijke seks met Adam, een perverse, ongeïnteresseerde nietsnut die nooit een shirt draagt of zijn huis verlaat, maar op wie ze toch verliefd is. Jessa drinkt White Russians op weg naar de abortuskliniek.

Welkom in de vreemde wereld van Lena Dunham, de hoofdrolspeler, regisseur, producent en schrijver van Girls. De 25-jarige Dunham begon op de universiteit met het maken van korte films en merkte dat ze graag zichzelf als onderwerp gebruikte. Zo kon ze haar natuurlijke drang naar zelfkritiek in haar voordeel gebruiken, zo zei ze in een portret van weekblad The New Yorker: “Ik ben altijd verbaasd als iemand mij beledigt op een manier die ik zelf nog niet verzonnen had. (…) Mijn hoofdpersoon is altijd zoals ikzelf, maar zonder een bepaald soort zelfbewustzijn. Ze loopt altijd een beetje op mij achter.”

Lena Dunham in Girls.

Na haar afstuderen in 2010 maakte Dunham de autobiografische film Tiny Furniture, over een meisje dat na haar studie met zichzelf worstelt, met rollen voor haar eigen moeder en zusje. Tiny Furniture staat in de traditie van de mumblecore, een Amerikaans lowbudgetfilmgenre waarbij lange, schijnbaar oninteressante dialogen een grote rol spelen. Het verhaal is als het leven zelf: een beetje treurig, met hier en daar een mooi moment. Deze rauwe, naturalistische stijl heeft ook de industrie van de TV-serie de laatste jaren beïnvloed. Het onorthodoxe The Wire als meest succesvolle voorbeeld. Tiny Furniture won de prijs voor Best Narrative Feature op het South by Southwest filmfestival en werd een culthit, die de aandacht van HBO trok.

Girls lijkt een voortzetting van Tiny Furniture, met wederom Dunham als worstelend middelpunt in New York, met veelal dezelfde acteurs en de levensechte verhaallijnen en dialogen. Maar waar de film nog verzandt in traagheid en Dunhams problemen al snel verdacht veel op gezeur beginnen te lijken, weet Girls steeds de juiste snaar te raken. Dit is waarschijnlijk de invloed van Judd Apatow, de man achter geniale comedyfilms als Anchorman, The 40 Year Old Virgin, Superbad en Bridesmaids (de eerste comedy met vrouwen in de hoofdrol) – die ik eerder al tipte op deze site. Na het zien van Tiny Furniture bood hij Dunham zijn hulp aan en is nu zijdelings betrokken bij Girls. Dankzij Apatows advies is Dunhams stijl meer de kant van de – eveneens autobiografische – stand-up comedy op gegaan, met Seinfeld, Curb Your Enthusiasm (ook al getipt) en Louie (mijn grote favoriet, zie, ja, de TIP) als voorbeelden. Het verhaal van haar worsteling kent hierdoor meer zelfspot en scherpere grappen, zonder dat er iets van haar confronterende observaties en ontroerende personages verloren is gegaan.

De show is geen onverdeeld succes in de VS. De pilot trok in april een ietwat tegenvallend aantal van 850.000 kijkers en ondanks vele positieve recensies kreeg de serie op het internet opvallend felle kritiek. Het weblog Gawker noemde Girls “een narcistische serie over de probleempjes van de kinderen van rijke, beroemde mensen” – alle hoofdrolspelers zijn dochters van Bekende Amerikanen. Er werd veel gepraat over het imperfecte lichaam van Dunham. Maar het hardste verwijt, dat vooral op Twitter navolging vond, was dat de show te veel over blanke meisjes zou gaan en met de afwezigheid van zwarte actrices zelfs racistisch zou zijn.

Een typisch Amerikaanse controverse, die desalniettemin tot een hevig debat leidde. Het probleem is misschien wel dat “de serie precies het tegenovergestelde is van hoe HBO het promootte”, zoals The Guardian schreef. Het werd door de zender aangekondigd als een grappige meisjesserie, maar Girls is niet gemakkelijk, zelfs pijnlijk om naar te kijken. Toch is het vreemd dat een serie waarvan de personages zelf al zo zelfkritisch zijn en die veel van de hypocrisie en luxeproblemen van de verwende twintiger zo genadeloos blootlegt, dezelfde kritiek ook nog eens van de buitenwacht krijgt. Wanneer Hannah met een dramatische zucht verklaart dat ze zonder het geld van haar ouders nog drie-en-een-halve dag in New York kan overleven – “zeven als ik geen lunch eet”, zegt een jongen: “Het lijkt wel alsof ik naar Clueless zit te kijken.”

Ach, wat maakt het uit. Ik ben zielsgelukkig dat ik de serie ontdekt heb. In Girls wordt het verhaal van onze generatie eens niet verteld door oudere onderzoekers of journalisten, maar door onszelf. Gelukkig heeft HBO onlangs aangekondigd dat er een tweede seizoen komt. Eindelijk is er een eigenzinnige TV-serie waarin ik me volledig kan herkennen. Leef mee met het harde en mooie bestaan van deze vier vrouwenmeisjes en hun jongensmannen. Ze weten niet wie ze zijn of wat ze willen, ze zijn egoïstisch en verwend, maar ik zou ze niet onderschatten.

-Dit artikel verscheen tevens, in iets andere vorm, in nrc.next

Columns & Commentaar

zomercolumn 4

Zomercolumn:
Heiland

Religieus fanatisme werkt aanstekelijk, ontdekt Marijn op St. Eustatius. 'The spirits are angry because they want alcohol.'
26/08/15
Gastbijdrage
Koen_Stofzuiger

TIP:
De man van de stofzuiger

Sommige dingen moet je niet proberen te veranderen, ontdekt Koen.
24/08/15
Koen Alfons
896540217_b00f6e405d_b

Hard//Talk:
Denkend aan Tomislav Salopek

De nieuwswaarde van onthoofdingsvideo's neemt langzaam af. Dolf kan het beeld maar moeilijk van zich afzetten.
20/08/15
Gastbijdrage
Willem_Googel mensen

TIP:
Googel mensen uit je verleden

Willem verkrijgt macht over tijd en ruimte door mensen uit het verleden te googelen. "Ik zeg: lang leve Google!"
17/08/15
Gastbijdrage
LJIZlzHgQ7WPSh5KVTCB_Typewriter

TIP:
Schrijf een TIP

Een tip van Ron: schrijf een TIP!
11/08/15
Gastbijdrage
11600261953_c5586e0953_o

Hard//Talk:
Papierprikkers

Bijstandtrekkers als levensgenieters. Niets is minder waar betoogt Mark.
06/08/15
Gastbijdrage
zomercolumn 1

Zomercolumn:
Eilandkoorts

Niets zinlozer dan de eindeloze zomer op een tropisch eiland.
05/08/15
Gastbijdrage
Zomer-Jules

Zomer

Pas in de zomer op voor je fanatiek recreërende medemens. Jules blijft misschien maar binnen.
04/08/15
Gastbijdrage
DIY

TIP:
Klussen voor beginners

Maartje ging samenwonen en zij en haar vriend zouden het klussen zelf wel even doen.
03/08/15
Maartje Smits
The Dressing Room

TIP:
Veranderend vakantiehuisje

Paula tipt een vakantiehuisje waar ieder jaar weer iets verandert, net als een Zeeuws familiehuisje uit haar jeugd.
27/07/15
Paula Lina
Lady Gaga

Guilty Pleasures

Guilty pleasures als ironische uitweg bij een gebrek aan een werkelijk interessant gespreksonderwerp. Suzanne vindt het maar nep, je kunt namelijk alles wel kapot ironiseren.
23/07/15
Suzanne Schönbeck
DP819761

TIP:
Niet begrijpen

Een toevallige ontmoeting bij een vijver zet Maite aan het denken over het fenomeen 'begrijpen'.
21/07/15
Maite Karssenberg
Paula_TIP_Verhalenverteller

TIP:
Verhalenverteller

Paula luistert ademloos naar een verhalenverteller en gaat slaperig naar huis.
13/07/15
Paula Lina
Roos_Tip_Vliegend huisdier

TIP:
Vliegend huisdier

Roos houdt niet van honden, maar een kat neem je niet mee naar zee. Dus zoekt ze ander gezelschap als zon en wind haar naar zee jagen.
10/07/15
Roos Euwe
1240399390_c54f5d62e2_o

Hard//Talk:
Verantwoord politiegeweld

Mitch Henriquez overleed doordat hij met geweld gearresteerd werd. Dolf vraagt zich af of de politie voldoende zelfkritisch is.
08/07/15
Gastbijdrage
Meer Columns & Commentaar laden »

Artistiek

Joshua 5

Omvang doet er niet toe

Emma bezocht Joshua tree national park. 'Onze tactiek voor natuurparken was tot nu toe geweest: erdoorheen rijden, stoppen, foto’s maken, heel hard muziek draaien en weer doorrijden. Ook toeterden en floten we soms naar knappe mannen vanuit onze auto, waarna we gierend van het lachen weer verder scheurden.'
25/08/15
Gastbijdrage
bierfles

De eerste week

Met frisse tegenzin begon UvA-student Wiard van der Kooij aan zijn Intreeweek, vier jaar geleden. Het dagenlange drankgelag eindigde op het Leidseplein, met een ondergezeken broek.
25/08/15
Gastbijdrage
deadpussyonasphalt

Go Giants!

'Go Giants!' Emma begeeft zich onder de honkbalsupporters in San Francisco. 'Wat zijn ze raar, dacht ik. En lelijk. Wat was ik nuchter, en wat waren zij dronken.'
11/08/15
Gastbijdrage
de gedichten van de wetenschap - 600

Stiftgedicht:
de gedichten van de wetenschap

"comfortabel in hun fauteuil waar wij lezen"
07/08/15
Gastbijdrage
ik steel niet

Ik steel niet

Psychiater in opleiding Bram moet een jongen uit Sierra Leone helpen. 'Als zijn verhaal klopt, heeft hij de organen van zijn overleden vader moeten koken en opeten, is hij vervolgens gevlucht en in handen van mensensmokkelaars terecht gekomen die hem als toyboy gebruikten.'
31/07/15
Gastbijdrage
ei

Ei

Ik zette mijn duim op het ei en kneep heel hard. KRRAK! Mijn duim schoot door de schil heen, zo het ei in. Het was niet zo hardgekookt als ik dacht. ‘Hee Emma!’ hoorde ik ineens achter me.
28/07/15
Gastbijdrage
ZONDAGSCHRIJVER 8 JOOST DEKKERS 600

Een fanbriefroman. Een egodocument (VIII)

'Lieve Nina, Ik schrijf jou omdat jij leeft, Susan Sontag al elf jaar dood is en ik geen zin meer heb om mezelf door onbestemde melancholie af te laten leiden van "de wereld om me heen", "het hier en nu", "het moment op zich".'
19/07/15
Gastbijdrage
spacecake

Cookie Samurai

‘Kan ik jullie een cakeje aanbieden?’ vroeg Cookie Samurai. Ook in San Francisco kun je beter geen snoepgoed van vreemde mannen aannemen, ontdekte Emma Slaats.
14/07/15
Gastbijdrage
ZONDAGSCHRIJVER 7 JOOST DEKKERS 600

Een fanbriefroman. Een egodocument (VII)

'Lieve Raymond, Toen de dronken mensen door mijn favoriete liedjes heen praatten, wilde ik niets liever dan mijn middelvinger opsteken.'
12/07/15
Gastbijdrage
kattebak en poezemand IMG_9153kl

Chocolademousse

Anna van Leeuwen laat zich graag inspireren door de oproepen op het prikbord in jouw supermarkt. Heb je een bijzondere oproep gezien, en wil je dat Anna het verhaal daarachter bedenkt? Stuur haar dan een scherpe foto van het kaartje, en wie weet verwerkt zij het in een van haar verhalen. Ik bekijk de aderen […]
10/07/15
Anna van Leeuwen
ZONDAGSCHRIJVER 6 JOOST DEKKERS 600

Een fanbriefroman. Een egodocument (VI)

' Lieve Louis Paul, Toen ik vijftien was nam ik "Eros en de eenzame man" mee naar het strand. Ik had niet gezien dat de man op de kaft voor een levensgrote vagina stond.'
05/07/15
Gastbijdrage
schuivende_glazen

Kort verhaal:
Schuivende glazen

‘"Bent u geopend?" vroeg een gast op een middag. "De deur is toch van het slot," sprak de nieuwbakken eigenaar.'
01/07/15
Gastbijdrage
gentlemen

San Francisco gentlemen

Als jongens je hier aanspreken is hun doel niet een one-night-stand en je de volgende ochtend nooit meer te bellen. Nee, jongens vragen je telefoonnummer om een afspraak te maken voor een kop koffie of een lunch. Kéurig.
30/06/15
Gastbijdrage
ZONDAGSCHRIJVER 5 JOOST DEKKERS 600

Een fanbriefroman. Een egodocument (V)

'Lieve Marilyn, Deze zomer werd ik ineens fan van je. Niet van je muziek, maar van je radicaliteit. Op een rare manier vond ik je ook aantrekkelijk.'
28/06/15
Gastbijdrage
normandie

Naar Normandië

In 1993 probeerde het gezin van Olga in een ruk naar Normandië te rijden. Dit mislukte.
25/06/15
Olga Kortz
Meer Artistiek laden »

Journalistiek

280279502_d1045cf49c_o

Dit was mooi deze week

Mensen die sieraden bijoux noemen, een hele winkel vol Enrico Benetti-tassen, de naam Shenene: dit was mooi deze week.
28/08/15
Laura van der Haar
985

Hard//Talk:
Een bedreigd gevoel

Paula werd serieus genomen door een agente toen zij zich onveilig voelde. Linda niet.
27/08/15
Paula Lina
zomercolumn 4

Zomercolumn:
Heiland

Religieus fanatisme werkt aanstekelijk, ontdekt Marijn op St. Eustatius. 'The spirits are angry because they want alcohol.'
26/08/15
Gastbijdrage
NIB-groente_xf&m

Nieuws in beeld:
Groentes in de ruimte

Aan boord van het ISS eten astronauten voor het eerst zelfgeteelde ruimtesla.
15/08/15
Beeldredactie
Depressed_(4649749639)

Hard//Talk:
Rode pepertijd

De staat van de wereld is niet best en lijkt ook niet beter te worden. Mirko ervaart weinig komkommertijd en wordt er maar wanhopig van.
13/08/15
Mirko van Pampus
AnneStaalNieuwsinBeeldgrijs

Nieuws in beeld:
Politiestakingen

De politiebonden voeren bij aanvang van het nieuwe voetbalseizoen, in het tweede weekend van augustus, opnieuw actie voor een betere cao.
08/08/15
Beeldredactie
extreem-weer-540

Nieuws in beeld:
trending weather

Het is een zomer van extremen.
04/08/15
Beeldredactie
is

Nieuws in beeld:
that’s a wrap

IS-leider al-Baghdadi wil dat de leden van de terreurbeweging stoppen met het verspreiden van executievideo’s. — Niek Pronk, muzikant en illustrator. Wonend en werkend in Utrecht.
25/07/15
Beeldredactie
Zelfrijdende-auto-Google-voor-het-eerst-betrokken-bij-ongeval-met-gewonden

Nieuws in beeld:
Google ongeval

Een zelfrijdende auto van Google is voor het eerst bij een ongeluk betrokken geraakt waarbij gewonden zijn gevallen. – Chiel te Bokkel is illustrator, cartoonist en grafisch ontwerper. In zijn beeld zoekt hij een combinatie van realiteit, fantasie en het onbewuste.
18/07/15
Beeldredactie
2898021822_95279b8d07_z

Hard//Talk:
Geen zorgen

Het klimaat dreigt op hol te slaan en niemand doet iets. Wester roept op tot hoofdredactioneel activisme.
16/07/15
Gastbijdrage
Genderneutraal

Hard//Talk:
Gendervrij toiletteren

Paula is groot voorstander van gendervrij toiletteren, maar vraagt zich af of je dit bereikt door aparte wc's te openen.
14/07/15
Paula Lina
Dove Muizen

Nieuws in beeld:
dove muizen

Het lukte de onderzoekers om de proefdieren met een luide knal te verrassen, zodat ze van schrik opsprongen. “Je kunt muizen niet vragen of ze kunnen horen, dus we moesten deze truc wel gebruiken om erachter te komen of hun gehoor goed werkte”, verklaart Holt op nieuwssite New Scientist. – Merlijn Bijsterveld is illustrator. Zijn illustraties zijn vaak humoristisch […]
11/07/15
Beeldredactie
twerking

Nieuws in beeld:
tweehonderd jaar twerken

Nieuws in beeld: twerken
04/07/15
Beeldredactie
4558923101_9a35f41827_o

Hard//Talk:
Niet van deze tijd

De grootste dooddoener in een discussie: stellen dat wat de ander zegt niet van deze tijd is. Suzanne vindt het vals spel.
30/06/15
Suzanne Schönbeck
openluchtmuseum

Hard//Talk:
Evacueer Amsterdam!

Amsterdam wordt bedreigd door een tsunami van toeristen. Mark stelt voor de evacuatie in gang te zetten.
25/06/15
Gastbijdrage
Meer Journalistiek laden »



Geniet je met enige regelmaat van onze artikelen? Ben je fan van hard//hoofds geweldige illustratoren, audiomakers en dichters? Dacht je al jaren: hoe zou ik hard//hoofd kunnen steunen?

Goed nieuws. Je kunt vanaf nu je dank uitdrukken in keiharde euro's en vriend van hard//hoofd worden. Wat je daarvoor terugkrijgt? Ons, alles wat we maken en eeuwige dank.

Word vriend van hard//hoofd