17 april 2012

Interview:
Kevin Kelly

Technologie is een kosmische kracht en heeft een eigen wil: de ideeën van zelfbenoemd ‘techno-filosoof’ Kevin Kelly zijn allerminst alledaags. Maar Kelly heeft als oprichter van het veelgeprezen technologietijdschrift ‘Wired‘ zijn sporen verdiend. Een gesprek over Steve Jobs als aardappelboer, de wisselwerking tussen techniek en privacy en wat we kunnen leren van de amish.

Voortplantingsorgaan van onzin

Technologie is de sterkste kracht op aarde en we hebben onszelf ermee getemd. Dat zegt Kevin Kelly in een van zijn lezingen op de bekende TED-congressen. Gezeten op een hoge stoel, met zijn benen bungelend boven de grond, vertelt hij dat technologie voor ons een relatief nieuw begrip is, terwijl we de aarde er al mee beïnvloeden sinds ver voor de industriële revolutie. De Ted Talk uit 2009 is een voorproefje van zijn boek What Technology Wants, dat onlangs in een Nederlandse vertaling verscheen als De wil van technologie. Hierin zet Kelly een paar extravagante denkbeelden uiteen. Hij stelt dat zowel onze evolutie als de ontwikkeling van technologie deel uitmaken van een kosmische beweging die zorgt voor steeds meer keuzes en mogelijkheden. En de problemen die daarbij komen kijken, lost technologie zelf op.

De mede-oprichter van het veelgeprezen technologietijdschrift Wired oogst met deze ideeën zowel lof als kritiek. Hij werd bestempeld als genie, determinist, rebel, new-ager en naïeveling. Op Kelly’s stelling dat mensen de voortplantingsorganen van technologie zijn, noemde technologie-scepticus Evgeny Morozov hem het voortplantingsorgaan van onzin. Zelf beschouwt Kelly zich eerder als een theoreticus: “Ik probeer een theorie van technologie op te stellen, die we vreemd genoeg nog niet hadden. Ik zou mezelf denk ik definiëren als techno-filosoof.”

Illustratie: Joost Dekkers

Steve Jobs als aardappelboer

Via Skype, een technologie die ons tijdens het gesprek af en toe in de steek laat, praat Kelly vanuit de werkkamer in zijn Californische huis over de verbondenheid van mens en technologie. Ook dieren gebruiken technologie: vogels bouwen nesten en bevers dammen. Maar, stelt Kelly, meer dan welk ander dier hebben wij onszelf gemodificeerd – en dus getemd – door de uitvindingen die wij deden. Zo hoefde de menselijke maag minder te verteren toen we gingen koken op vuur, want de kookpot fungeert als een externe maag. Als meer recent voorbeeld noemt Kelly de bril: “We lezen steeds meer. Dat is niet natuurlijk, dus hebben we een nieuwe capaciteit nodig. En die capaciteit is een bril.”

Ook om onze talenten uit te drukken zijn we afhankelijk van technologie, benadrukt Kelly: “Stel je voor wat een verlies het was geweest als Mozart tweeduizend jaar voor de uitvinding van de symfonie of de pianoforte was geboren. Of als Van Gogh drieduizend jaar voor de uitvinding van olieverf had geleefd.”

In je boek beschrijf je hoe sommige uitvindingen en gebeurtenissen in de evolutie onvermijdelijk waren. Denk je niet dat als Mozart te vroeg was geboren, een andere componist zijn symfonieën had geschreven?
“Ik denk dat uitvindingen onvermijdelijk zijn, maar mensen niet. De gloeilamp was onvermijdelijk, maar niet de gloeilamp zoals Thomas Edison die precies maakte. Als Mozart te vroeg was geboren, hadden we symfonieën, maar niet die van hem, omdat die afhankelijk zijn van zijn persoon. Wat ik daarmee wil zeggen, is dat er vandaag ergens in de wereld een jongetje of meisje rondloopt met een talent voor een nieuw medium dat nog niet is uitgevonden. Daarom is het onze taak zoveel mogelijk technologieën te ontwikkelen, zodat iedereen zijn genie met de wereld kan delen.”

Mark Zuckerberg en Larry Page zijn dit soort genieën?
“Ja, absoluut. Of Steve Jobs. Stel je voor dat Jobs tweeduizend jaar geleden was geboren. Dan was hij waarschijnlijk een hele goede aardappelboer geweest, maar zijn echte talent zou geen kans hebben gekregen.”

Keuzestress in een mosterd-wereld

Dat technologische ontwikkelingen van oudsher gepaard gaan met grote problemen als vervuiling en overbevolking, acht Kelly ondergeschikt aan de voordelen. Zoals het een tech enthusiast betaamt, verwacht hij dat technologie die problemen zelf weer oplost. Zo zal de bevolkingsgroei zich vanzelf temperen, voorspelt hij in zijn boek.

Wat als dat niet gebeurt?
“Ik denk niet dat de mens zichzelf of het leven op aarde kan uitroeien. Wel zouden we ons zorgen kunnen maken over een terugslag; dat de beschaving terugzakt in een soort middeleeuwse periode, of dat twee miljard mensen sterven door een pandemie. Maar dat is gewoon een terugslag, waarna we alles weer opnieuw zullen opbouwen.”

Ook vertel je dat de kosmische beweging waar technologie deel van uitmaakt leidt tot steeds meer keuzes en mogelijkheden. Maar we krijgen nu al stress van al die keuzes die we moeten maken. Hoe stel je je voor dat technologie het probleem van keuzestress oplost?
“Er is een klein, primitief voorbeeld van hoe we dat kunnen kunnen doen, en dat is de technologie van de default. In ingewikkelde software programma’s wordt daar ook gebruik van gemaakt. De standaardinstellingen zorgen ervoor dat je sommige keuzes die er wel zijn, niet meteen hoeft te maken. Bijvoorbeeld of je je bookmarks achterstevoren wilt, of hoe je de werkbalken van een programma precies ingedeeld wilt hebben. De default verbergt je keuzes, zodat je pas hoeft te kiezen als jou dat uitkomt. Zo zou dat ook kunnen werken bij het kiezen van, zeg, mosterd in de supermarkt. Dan heb je bijvoorbeeld een apparaatje bij je dat zegt: ‘Jij wil deze mosterd.’ En misschien geeft het een paar suggesties voor alternatieven. Naarmate je meer geïnteresseerd raakt in mosterd, opent het een mosterd-wereld voor je, als je daar klaar voor bent.”

Hoe zouden die standaardinstellingen helpen bij iets lastigers, zoals het vinden van een baan?
“Door als je geen beslissing kunt of wil maken, je een klus toe te bedelen waarvan het systeem denkt dat het bij je past, op basis van jouw kwaliteiten. En in de trant van een leven lang leren, begint dat al voor je afstuderen. Het is een beetje als bij Amazon: het systeem suggereert een project op basis van alles dat het weet van jou en van je vrienden.”

Komt onze privacy daar niet mee in het geding?
“Het grootste probleem met privacy is dat we er nog niet uit zijn wat wel of niet gepast is online. Maar het werkt niet om dingen te verbieden, dat is niets anders dan uitstel. Je moet er achter proberen te komen hoe iets beter kan. In de Verenigde Staten blijken mensen transparantie boven privacy te verkiezen: ze laten liever veel van zichzelf zien op internet zodat ze hun individualiteit kunnen uitdrukken, dan dat niemand weet wie ze zijn. IJdelheid wint het van privacy. Je kunt er ook voor kiezen ondoorzichtig te zijn, maar dan ben je generiek.”

De verantwoordelijkheid voor onze privacy ligt dus bij de gebruiker van technologie?
“Niet alleen. De grote internetbedrijven zijn erg invloedrijk: Ze nemen steeds meer een centrale plaats in binnen de maatschappij, terwijl de nationale overheid minder belangrijk wordt, dus hun sociale verantwoordelijkheid is groot.”

Maar nemen ze die ook?
“Meer en meer. Er wordt veel maatschappelijke druk op bedrijven uitgeoefend om een verantwoordelijk product te leveren.  Ze maken genoeg winst om dat te kunnen doen. Het gaat langzaam, maar ze begrijpen en accepteren in toenemende mate dat ze een verantwoordelijkheid hebben. Wij moeten accepteren dat die bedrijven essentieel worden in onze samenleving en in plaats van ze af te wijzen, bedenken hoe ze hun rol binnen die samenleving beter kunnen uitvoeren. Dat is ook een rode draad in mijn boek: een adequate reactie op technologie is niet het afremmen ervan, maar het vermenigvuldigen en verbeteren.”

Online amish schuur

Zelf probeert Kelly de technologie in zijn leven tot een minimum te beperken – een beslissing die resulteerde uit een reis van acht jaar door Azië en een fietstocht over het Amerikaanse continent, waar hij van dichtbij kennismaakte met enkele amish gemeenschappen. De amish, die zich afzetten tegen technologische vooruitgang, zijn een belangrijke inspiratiebron voor Kelly, die er in zijn boek een hoofdstuk aan wijdt (‘Lessen van de amishnerds’). Met zijn witte baard en snor heeft hij in zijn voorkomen zelf iets weg van een amish man, vooral als hij zijn grote bril met rond montuur draagt. Naast techno-filosoof noemt Kelly zich een minimite. De vertaling van dit woord opzoeken heeft geen zin, zegt hij, want het staat niet in het woordenboek. “Het is iemand die de hoeveelheid technologie minimaliseert in zijn eigen leven, en vergroot in het leven van anderen.”

Denk je niet dat we de overvloed aan technologie op een gegeven moment zat raken?
“Er is altijd de keuze om geen technologie te gebruiken. Daarom besteedde ik ook een hoofdstuk aan de amish. Maar ik vind het vooral interessant hoe weinig mensen hier uiteindelijk voor kiezen. Je verliest namelijk een hoop als je technologie opgeeft. Het leven van de amish kent veel voordelen: een sterke identiteit, ongelooflijk sterke familiebanden, prachtige steun van de gemeenschap. Maar je geeft veel keuzes op. Een meisje heeft maar één levenslot, en dat is moeder worden. Ze wordt geen fotografe, wiskundige, of ballerina, helemaal niets. Ze wordt een moeder.”

Die voordelen waar de amish technologie voor opgeven: denk je dat we die op een gegeven moment weer terug krijgen?
“Het idee van de amish dat de mens eeuwig blijft zoals hij is, dat niet. Dat rijmt simpelweg niet met het idee van toenemende keuzes. Maar zoiets als gemeenschap, dat proberen we nu weer te maken met online gemeenschappen – dat is heel spannend, heel geweldig. In hoeverre kunnen we online een amish schuur opzetten?”

Kelly staat op het punt een nieuwe reis door Azië te maken. In Taiwan, China, India, Korea, Indonesië en Birma zal hij verder techno-filosoferen. “Ik ga naar de plaatsen waar de toekomst ligt. In India en China wonen zoveel meer mensen dan in de VS en Europa. Het zal in de toekomst niet gaan om wat wij denken, maar om wat zij denken. In dezelfde regio liggen een paar van de oudste plekken in de wereld, technologisch gezien. Daar ga ik heen om mezelf aan een andere realiteit te herinneren, aan een leven zonder technologie.” Hij zal er, heel technologisch, over bloggen op zijn site kk.org.

Columns & Commentaar

TIP_Stiekem een Frans begraafplaatsje binnensneaken

TIP:
Stiekem een Frans begraafplaatsje binnensneaken

Doodskisten in pakpapier (anti-ansichtkaarttoerisme).
20/04/15
Maite Karssenberg
eind van een tijdperk

Eind van een tijdperk

Facebook mag best Kaspers foto gebruiken om waterbedden of slijptollen te verkopen. Maar voor zijn oogappel ligt dat anders.
15/04/15
Kasper van Royen
Gunter Grass

Mijn blikken trommel

Olga kreeg op haar derde de blikken trommel van Günter Grass.
14/04/15
Olga Kortz
Verstoppertje-William_Merritt_Chase_-_Hide_and_Seek_-_Google_Art_Project

TIP:
Speel verstoppertje

'Er is geen sprake van tijd. Er is geen sprake van de wereld. In die minuten tussen het begin en het einde van het spel zijn we enkel gezocht, niet zoekende.'
13/04/15
Gastbijdrage
hardhoofd_004_72

Column:
Vakantieveilingen

De verleidingen van Vakantieveiling.nl zijn te groot voor Laura. "Nee Yvette Doormerik, jij gaat godverdomme NIET voor slechts vijftien euro op make-upcursus. IK ga lekker voor ZESTIEN euro."
08/04/15
Laura van der Haar
Olivier van Breugel

TIP:
Verdwalen

In Amsterdam raakt Bien al jaren de weg niet meer kwijt, maar in Australië kon ze weer heerlijk drentelen, treuzelen en slenteren.
06/04/15
Gastbijdrage
Beeld: archief Noor Spanjer

Memory Machine:
Reflex

Noor gaat elke week naar het koffiehuis om herinneringen op te halen en om nieuwe te maken. Maar hoe betrouwbaar zijn die herinneringen?
05/04/15
Noor Spanjer
mixtape

Memory Machine:
Memorabele eendagsvliegen

Gedenkwaardige herinneringen, gekoppeld aan oude hits. Beluister en bekijk gauw de videoclips van memorabele eendagsvliegen en lees ondertussen een lijst vol bijbehorende herinneringen.
05/04/15
Redactie
hardhoofd stopknop

Column:
Stopknop

Annika weet dat het indrukken van de stopknop precisiewerk is. ‘Ja, nog een halve seconde, ja, NU!’
01/04/15
Kasper van Royen
11066544_10206576643320659_4422230982007884356_n

Tip:
Neem de makkelijke weg

De moeilijke weg wordt vaak aangeprezen. Onterecht, vindt Luuk: de makkelijke weg is niet voor niets makkelijk gemaakt.
30/03/15
Gastbijdrage
unnamed

Memory Machine:
(Op)nieuw herinneren

Het ervaren van de podiumkunsten is het ervaren van het hier en nu. "Ik ging zitten, de lichten doofden en ik was verbaasd over de tijdloosheid van de voorstelling."
28/03/15
Roos Euwe
vvd4568-64

RE:
Kaartenhuis der Liberalen

"Mijn hemel, het houdt maar niet op." Als je dacht dat de VVD maar één bonnetjesschandaal had, lees dan gauw verder.
26/03/15
Mirko van Pampus
Illustratie Berber Teunissen

Column:
Foetsie

Of ze wil of niet, Laura blijft urenlang grasduinen in een site met ongeïdentificeerde doden. "Bij ieder gezicht - van het jaar 1960 tot 8 maart 2015 - dringt zich onmiddellijk een verhaal op."
25/03/15
Laura van der Haar
Koen_TIP_Woorden

TIP:
Woorden

Iemand gebruikt het woord 'gading'. Dit zet Koen aan het denken over woorden. Stromende woorden, sprekende woorden, uitgewoonde woorden.
23/03/15
Koen Alfons
eerste schooldag

Column:
Eerste schooldag

Over terugblikweigering en tompoezengekraak tussen melktanden.
18/03/15
Kasper van Royen
Meer Columns & Commentaar laden »

Artistiek

Verloren-zondernummer

Verpaupering

Als Anneke het briefje van Paula zelf in de buurtsuper ontdekt had, was het misschien nog goed afgelopen. Maar het was de buurtsupermanager zelf die Anneke tijdens de buurtvergadering confronteerde met het blauwe briefje.
24/04/15
Anna van Leeuwen
the-black-sea

Kort verhaal:
De gelukszoeker

Ze verstaat niet alles, maar het is genoeg om te weten dat er iets mis is. Dan voelt ze het zelf ook. Water, aan haar voeten, achter haar.
23/04/15
Gastbijdrage
Hard_hoofd_Werther_Luka_Karssenberg_3

Werther, Goethes zelfhulpboek voor zeveraars

Uit Goethes 'troostboek' voor zwaarmoedigen destilleerde Bas vijf belangrijke adviezen, zoals: 'Andermans geluk is als een magnetronmaaltijd.'
21/04/15
Gastbijdrage
hardoog

Hard//oog:
In Dark Patience I stand

Een donker figuur peddelt over het water in deze korte film.
19/04/15
Videoredactie
deur

Audioverhaal:
De man in de kamer (III)

De ontknoping van het audioverhaal van Emy en Johannes. Ontsnapt de man uit zijn kamer?
19/04/15
Emy Koopman
photo

Partnerruil

Dus zei ik met een grote grijns, vlak nadat we de menu’s hadden opengeklapt en de eerste stilte was gevallen: ‘Zo. Hoe doen jullie dat, partnerruil?’
19/04/15
Rutger Lemm
parlofoon 1

De afloop van dit verhaal is al lang bekend

'Hij zei dat onze lichamen perfect in elkaar passen en ik zei dat ik op mijn achtste een konijn kreeg dat dezelfde naam had als hij.'
17/04/15
Julie Cafmeyer
psalm

Gedicht:
Psalm

Een expeditie verovert het paradijs, een expeditie verovert puin en rook.
16/04/15
Gastbijdrage
verfblik

Keldercast:
Vrouwen en kunst

Over de ongemakkelijke seks van kunstenares Miranda July, waarom schrijvers jaloers zijn op beeldend kunstenaars en wat er mis is met de hedendaagse kunstwereld.
15/04/15
Audioredactie
painterdeath

Hard//oog:
Painter and Death

Reënscenering van Ingmar Bergman's The Seventh Seal (Knight meets Death scene)
12/04/15
Videoredactie
2966143134_3d41caf307_b

Audioverhaal:
De man in de kamer (II)

In dit tweede deel van het audioverhaal van Emy en Johannes komt de man in de kamer erachter wie hij is. Of worden er gemene spelletjes met hem gespeeld?
12/04/15
Emy Koopman
23. BioBox Spaarkaart gezocht

AH-verhaal:
De Bioboxbiecht

Ik wist niet eens wat er precies in die Biobox zat. Dat ik iemand met zulke slechte intenties blind ben gevolgd, daar voel ik me toch een beetje vies door. Gebruikt, zo voel ik me.
09/04/15
Anna van Leeuwen
hardoog

Hard//oog:
All you need is time

De mensen om je heen zullen verdwijnen maar, als je maar lang genoeg wacht vervagen ook díe herinneringen tot mist.
05/04/15
Videoredactie
2966143134_3d41caf307_b

Memory Machine:
De man in de kamer (I)

Voor de laatste Vergeetzondag maakten Emy Koopman en Johannes von Engelhardt een audioverhaal over een man die wakker wordt onder mysterieuze omstandigheden. Hij blijkt zichzelf vergeten te zijn. Dit is het eerste deel van de vertelling: deel 2 en 3 volgen de komende weekeinden. De man in de kamer Beeld: ctbirdsong – Deze publicatie is onderdeel [...]
05/04/15
Emy Koopman
met potlood willen we gematigd

Stiftgedicht:
professionele luiheid

"met potlood willen wij gematigd investeren"
04/04/15
Gastbijdrage
Meer Artistiek laden »

Journalistiek

Hillary_Low

Nieuws in beeld:
de droom van Hillary Clinton

Hillary Clinton stelt zich kandidaat voor de presidentsverkiezingen in 2016. ‘Gewone Amerikanen hebben een kampioen nodig en ik wil die voor hen zijn’, twitterde ze vanavond. – Merlijn Bijsterveld is illustrator. Zijn illustraties zijn vaak humoristisch van aard waarbij hij een andere draai aan de context geeft.
18/04/15
Beeldredactie
gif1

Oude schildpad, nieuwe blik

Het oude Europa moet Afrika bijbenen, en niet andersom.
17/04/15
Roos Euwe
134348_10203944661918450_5707900527407596209_o

RE:
Louise, rot op.

Het Maagdenhuis is ontruimd en Floris maakt zich kwaad. Wie nu nog denkt dat het College van Bestuur opkomt voor de belangen van de academische gemeenschap, lijdt aan cognitieve dissonantie.
14/04/15
Floris Solleveld
Parijs

De flaneur sleept niet met zijn voeten

Zie me hier lopen, klungelend met de kaart, de pas gehaast, op zoek naar een herkenningspunt in straten die ik nog nooit gezien heb. Flaneren en de facto verdwaald zijn, dat gaat niet samen.
13/04/15
Gastbijdrage
Chiel te Bokkel - nieuws in beeld

Nieuws in beeld:
terug van vakantie

De Nederlandse treinmachinist Sjaak Rijke (54) uit Woerden, die was ontvoerd in Mali, is vrij. Commando’s van het Franse leger hebben de Nederlander gered uit handen van terroristen [..] Rijke was met vakantie in Mali toen hij op 25 november 2011 in de stad Timboektoe werd ontvoerd door terroristen. – Chiel te Bokkel is illustrator, [...]
11/04/15
Beeldredactie
Sepp-Blatter_3154027

Hard//talk:
Qatar

Bij de voorbereiding op het WK van 2022 in Qatar zullen naar schatting nog 4000 doden vallen. Onacceptabel vindt Jules. Net zo onacceptabel als de oorverdovende stilte in voetbalgek Nederland, klappen en hossen is het devies.
08/04/15
Gastbijdrage
1-395x222

Interview:
Peter Jan Rens

Kasper sprak met Peter Jan Rens over de kunst van blijven ademen, een goede cowboy zijn en drukken waar het schilletje dun is.
07/04/15
Kasper van Royen
The past is a foreign country 2

Memory Machine:
Zes tekenlessen en een hedendaags klooster

Floris is in Berlijn voor zijn promotieonderzoek. Hij leest in de U-Bahn en dwaalt door de straten met zijn schetsblok.
04/04/15
Floris Solleveld
E-stonia

Nieuws in beeld:
De virtuele staat

"Ironisch genoeg moet je nu nog fysiek naar Estland om je eigen e-residency aan te vragen."
04/04/15
Beeldredactie
Vincent_Willem_van_Gogh_002

RE:
Lubitz was niet depressief

Piloot Andreas Lubitz kan nooit puur en alleen depressief zijn geweest toen hij het vliegtuig liet neerstorten, schrijft Rutger. Dan was hij nooit uit bed gekomen.
03/04/15
Rutger Lemm
Martijn Moedars Robots

Nieuws in beeld:
de zorgen van Bill Gates

Zelf noemt hij “het probleem van intelligentie groter dan die van de mens”. Zeker iets om bij stil te staan. – Martijn Moedars, straight-up gangster tekenaar en werkt in het circus.. rolt rond in een oranje Volkswagen T3 camper met italo disco op de achtergrond. Hij eet tevens alles.
28/03/15
Beeldredactie
14838870160_c0aabc7c6b_z

Detroit Detour (IV)

Detroit. Ooit de stad van de Amerikaanse auto-industrie, nu een omweg die niemand wil nemen. Detroit is een spookstad geworden, berucht door brandstichting en misdaadcijfers. Maar er lijkt iets te veranderen. Er zijn mensen die koppig vasthouden aan de schoonheid van het kapotte en doelbewust kunst inzetten om Detroit te verbeteren. Katharina Smets dwaalt alleen [...]
27/03/15
Audioredactie
Schermafbeelding 2015-03-22 om 16.37.43

Hard//oog:
De eerste blik (III)

De ontmoeting ligt in het verleden en is zelfs met de geboorten van kinderen bezegeld. De vonk is overgesprongen, maar hoe ging het ook alweer? Voor de vergeetzondagen doken drie stellen in hun herinnering naar het moment van de eerste blik. Ingrid & Hans:
22/03/15
Videoredactie
Schermafbeelding 2015-03-21 om 17.25.59

Hard//oog:
De eerste blik (II)

De ontmoeting ligt in het verleden en is zelfs met de geboorten van kinderen bezegeld. De vonk is overgesprongen, maar hoe ging het ook alweer? Voor de vergeetzondagen doken drie stellen in hun herinnering naar het moment van de eerste samenkomst. Jetske & Maarten  
22/03/15
Videoredactie
Schermafbeelding 2015-03-21 om 17.32.51

Hard//oog:
De eerste blik (I)

De ontmoeting ligt in het verleden en is zelfs met de geboorten van kinderen bezegeld. De vonk is overgesprongen, maar hoe ging het ook alweer? Voor de vergeetzondagen doken drie stellen in hun herinnering naar het moment van de eerste blik. Simon & Meta  
22/03/15
Videoredactie
Meer Journalistiek laden »



Geniet je met enige regelmaat van onze artikelen? Ben je fan van hard//hoofds geweldige illustratoren, audiomakers en dichters? Dacht je al jaren: hoe zou ik hard//hoofd kunnen steunen?

Goed nieuws. Je kunt vanaf nu je dank uitdrukken in keiharde euro's en vriend van hard//hoofd worden. Wat je daarvoor terugkrijgt? Ons, alles wat we maken en eeuwige dank.

Word vriend van hard//hoofd