17 april 2012

Interview:
Kevin Kelly

Technologie is een kosmische kracht en heeft een eigen wil: de ideeën van zelfbenoemd ‘techno-filosoof’ Kevin Kelly zijn allerminst alledaags. Maar Kelly heeft als oprichter van het veelgeprezen technologietijdschrift ‘Wired‘ zijn sporen verdiend. Een gesprek over Steve Jobs als aardappelboer, de wisselwerking tussen techniek en privacy en wat we kunnen leren van de amish.

Voortplantingsorgaan van onzin

Technologie is de sterkste kracht op aarde en we hebben onszelf ermee getemd. Dat zegt Kevin Kelly in een van zijn lezingen op de bekende TED-congressen. Gezeten op een hoge stoel, met zijn benen bungelend boven de grond, vertelt hij dat technologie voor ons een relatief nieuw begrip is, terwijl we de aarde er al mee beïnvloeden sinds ver voor de industriële revolutie. De Ted Talk uit 2009 is een voorproefje van zijn boek What Technology Wants, dat onlangs in een Nederlandse vertaling verscheen als De wil van technologie. Hierin zet Kelly een paar extravagante denkbeelden uiteen. Hij stelt dat zowel onze evolutie als de ontwikkeling van technologie deel uitmaken van een kosmische beweging die zorgt voor steeds meer keuzes en mogelijkheden. En de problemen die daarbij komen kijken, lost technologie zelf op.

De mede-oprichter van het veelgeprezen technologietijdschrift Wired oogst met deze ideeën zowel lof als kritiek. Hij werd bestempeld als genie, determinist, rebel, new-ager en naïeveling. Op Kelly’s stelling dat mensen de voortplantingsorganen van technologie zijn, noemde technologie-scepticus Evgeny Morozov hem het voortplantingsorgaan van onzin. Zelf beschouwt Kelly zich eerder als een theoreticus: “Ik probeer een theorie van technologie op te stellen, die we vreemd genoeg nog niet hadden. Ik zou mezelf denk ik definiëren als techno-filosoof.”

Illustratie: Joost Dekkers

Steve Jobs als aardappelboer

Via Skype, een technologie die ons tijdens het gesprek af en toe in de steek laat, praat Kelly vanuit de werkkamer in zijn Californische huis over de verbondenheid van mens en technologie. Ook dieren gebruiken technologie: vogels bouwen nesten en bevers dammen. Maar, stelt Kelly, meer dan welk ander dier hebben wij onszelf gemodificeerd – en dus getemd – door de uitvindingen die wij deden. Zo hoefde de menselijke maag minder te verteren toen we gingen koken op vuur, want de kookpot fungeert als een externe maag. Als meer recent voorbeeld noemt Kelly de bril: “We lezen steeds meer. Dat is niet natuurlijk, dus hebben we een nieuwe capaciteit nodig. En die capaciteit is een bril.”

Ook om onze talenten uit te drukken zijn we afhankelijk van technologie, benadrukt Kelly: “Stel je voor wat een verlies het was geweest als Mozart tweeduizend jaar voor de uitvinding van de symfonie of de pianoforte was geboren. Of als Van Gogh drieduizend jaar voor de uitvinding van olieverf had geleefd.”

In je boek beschrijf je hoe sommige uitvindingen en gebeurtenissen in de evolutie onvermijdelijk waren. Denk je niet dat als Mozart te vroeg was geboren, een andere componist zijn symfonieën had geschreven?
“Ik denk dat uitvindingen onvermijdelijk zijn, maar mensen niet. De gloeilamp was onvermijdelijk, maar niet de gloeilamp zoals Thomas Edison die precies maakte. Als Mozart te vroeg was geboren, hadden we symfonieën, maar niet die van hem, omdat die afhankelijk zijn van zijn persoon. Wat ik daarmee wil zeggen, is dat er vandaag ergens in de wereld een jongetje of meisje rondloopt met een talent voor een nieuw medium dat nog niet is uitgevonden. Daarom is het onze taak zoveel mogelijk technologieën te ontwikkelen, zodat iedereen zijn genie met de wereld kan delen.”

Mark Zuckerberg en Larry Page zijn dit soort genieën?
“Ja, absoluut. Of Steve Jobs. Stel je voor dat Jobs tweeduizend jaar geleden was geboren. Dan was hij waarschijnlijk een hele goede aardappelboer geweest, maar zijn echte talent zou geen kans hebben gekregen.”

Keuzestress in een mosterd-wereld

Dat technologische ontwikkelingen van oudsher gepaard gaan met grote problemen als vervuiling en overbevolking, acht Kelly ondergeschikt aan de voordelen. Zoals het een tech enthusiast betaamt, verwacht hij dat technologie die problemen zelf weer oplost. Zo zal de bevolkingsgroei zich vanzelf temperen, voorspelt hij in zijn boek.

Wat als dat niet gebeurt?
“Ik denk niet dat de mens zichzelf of het leven op aarde kan uitroeien. Wel zouden we ons zorgen kunnen maken over een terugslag; dat de beschaving terugzakt in een soort middeleeuwse periode, of dat twee miljard mensen sterven door een pandemie. Maar dat is gewoon een terugslag, waarna we alles weer opnieuw zullen opbouwen.”

Ook vertel je dat de kosmische beweging waar technologie deel van uitmaakt leidt tot steeds meer keuzes en mogelijkheden. Maar we krijgen nu al stress van al die keuzes die we moeten maken. Hoe stel je je voor dat technologie het probleem van keuzestress oplost?
“Er is een klein, primitief voorbeeld van hoe we dat kunnen kunnen doen, en dat is de technologie van de default. In ingewikkelde software programma’s wordt daar ook gebruik van gemaakt. De standaardinstellingen zorgen ervoor dat je sommige keuzes die er wel zijn, niet meteen hoeft te maken. Bijvoorbeeld of je je bookmarks achterstevoren wilt, of hoe je de werkbalken van een programma precies ingedeeld wilt hebben. De default verbergt je keuzes, zodat je pas hoeft te kiezen als jou dat uitkomt. Zo zou dat ook kunnen werken bij het kiezen van, zeg, mosterd in de supermarkt. Dan heb je bijvoorbeeld een apparaatje bij je dat zegt: ‘Jij wil deze mosterd.’ En misschien geeft het een paar suggesties voor alternatieven. Naarmate je meer geïnteresseerd raakt in mosterd, opent het een mosterd-wereld voor je, als je daar klaar voor bent.”

Hoe zouden die standaardinstellingen helpen bij iets lastigers, zoals het vinden van een baan?
“Door als je geen beslissing kunt of wil maken, je een klus toe te bedelen waarvan het systeem denkt dat het bij je past, op basis van jouw kwaliteiten. En in de trant van een leven lang leren, begint dat al voor je afstuderen. Het is een beetje als bij Amazon: het systeem suggereert een project op basis van alles dat het weet van jou en van je vrienden.”

Komt onze privacy daar niet mee in het geding?
“Het grootste probleem met privacy is dat we er nog niet uit zijn wat wel of niet gepast is online. Maar het werkt niet om dingen te verbieden, dat is niets anders dan uitstel. Je moet er achter proberen te komen hoe iets beter kan. In de Verenigde Staten blijken mensen transparantie boven privacy te verkiezen: ze laten liever veel van zichzelf zien op internet zodat ze hun individualiteit kunnen uitdrukken, dan dat niemand weet wie ze zijn. IJdelheid wint het van privacy. Je kunt er ook voor kiezen ondoorzichtig te zijn, maar dan ben je generiek.”

De verantwoordelijkheid voor onze privacy ligt dus bij de gebruiker van technologie?
“Niet alleen. De grote internetbedrijven zijn erg invloedrijk: Ze nemen steeds meer een centrale plaats in binnen de maatschappij, terwijl de nationale overheid minder belangrijk wordt, dus hun sociale verantwoordelijkheid is groot.”

Maar nemen ze die ook?
“Meer en meer. Er wordt veel maatschappelijke druk op bedrijven uitgeoefend om een verantwoordelijk product te leveren.  Ze maken genoeg winst om dat te kunnen doen. Het gaat langzaam, maar ze begrijpen en accepteren in toenemende mate dat ze een verantwoordelijkheid hebben. Wij moeten accepteren dat die bedrijven essentieel worden in onze samenleving en in plaats van ze af te wijzen, bedenken hoe ze hun rol binnen die samenleving beter kunnen uitvoeren. Dat is ook een rode draad in mijn boek: een adequate reactie op technologie is niet het afremmen ervan, maar het vermenigvuldigen en verbeteren.”

Online amish schuur

Zelf probeert Kelly de technologie in zijn leven tot een minimum te beperken – een beslissing die resulteerde uit een reis van acht jaar door Azië en een fietstocht over het Amerikaanse continent, waar hij van dichtbij kennismaakte met enkele amish gemeenschappen. De amish, die zich afzetten tegen technologische vooruitgang, zijn een belangrijke inspiratiebron voor Kelly, die er in zijn boek een hoofdstuk aan wijdt (‘Lessen van de amishnerds’). Met zijn witte baard en snor heeft hij in zijn voorkomen zelf iets weg van een amish man, vooral als hij zijn grote bril met rond montuur draagt. Naast techno-filosoof noemt Kelly zich een minimite. De vertaling van dit woord opzoeken heeft geen zin, zegt hij, want het staat niet in het woordenboek. “Het is iemand die de hoeveelheid technologie minimaliseert in zijn eigen leven, en vergroot in het leven van anderen.”

Denk je niet dat we de overvloed aan technologie op een gegeven moment zat raken?
“Er is altijd de keuze om geen technologie te gebruiken. Daarom besteedde ik ook een hoofdstuk aan de amish. Maar ik vind het vooral interessant hoe weinig mensen hier uiteindelijk voor kiezen. Je verliest namelijk een hoop als je technologie opgeeft. Het leven van de amish kent veel voordelen: een sterke identiteit, ongelooflijk sterke familiebanden, prachtige steun van de gemeenschap. Maar je geeft veel keuzes op. Een meisje heeft maar één levenslot, en dat is moeder worden. Ze wordt geen fotografe, wiskundige, of ballerina, helemaal niets. Ze wordt een moeder.”

Die voordelen waar de amish technologie voor opgeven: denk je dat we die op een gegeven moment weer terug krijgen?
“Het idee van de amish dat de mens eeuwig blijft zoals hij is, dat niet. Dat rijmt simpelweg niet met het idee van toenemende keuzes. Maar zoiets als gemeenschap, dat proberen we nu weer te maken met online gemeenschappen – dat is heel spannend, heel geweldig. In hoeverre kunnen we online een amish schuur opzetten?”

Kelly staat op het punt een nieuwe reis door Azië te maken. In Taiwan, China, India, Korea, Indonesië en Birma zal hij verder techno-filosoferen. “Ik ga naar de plaatsen waar de toekomst ligt. In India en China wonen zoveel meer mensen dan in de VS en Europa. Het zal in de toekomst niet gaan om wat wij denken, maar om wat zij denken. In dezelfde regio liggen een paar van de oudste plekken in de wereld, technologisch gezien. Daar ga ik heen om mezelf aan een andere realiteit te herinneren, aan een leven zonder technologie.” Hij zal er, heel technologisch, over bloggen op zijn site kk.org.

Columns & Commentaar

vogueus

TIP:
The September Issue

Sanne laat zich troosten door schoonheid aan de oppervlakte.
26/09/14
Sanne Rispens
Fotograaf onbekend, 1938

TIP:
Voetbalwedstrijd voor voetbalsceptici

"Daar zit ik dan, als voetbalscepticus, voor het eerst in mijn leven in een voetbalstadion. Ik tuur naar de mannetjes van Ajax en PSV en een wonder geschiedt: ik vind het echt leuk."
25/09/14
Maite Karssenberg
Wattedoen_luisteren-540x569

Wat te doen:
Luisteren

Wat?! Te?! Doen?! Paula geeft drie livemuziektips, optredens die je niet mag missen.
24/09/14
Redactie
Jezus

Column:
Jezus

‘‘Ik ken hem wel,’’ fluisterde ze. ‘‘Wie? Jezus?’’ Ik hoorde dat er een lichte paniek in mijn stem klonk.
24/09/14
Kasper van Royen
foto door Daviniodus

TIP:
Een maïsveld inrennen

Laura gaat kopje onder in de halmenzee en het voelt als een stiekeme overwinning.
23/09/14
Laura van der Haar
Schermafbeelding 2014-09-22 om 15.16.13

Booty

Wat wil Jennifer Lopez nou eigenlijk zeggen met die mooie billen van haar?
22/09/14
Noor Spanjer
wk38-McDonald's_Double_Cheeseburger

TIP:
Cheeseburger

De geheimen van een goede cheeseburger en het overwinnen van morele en hygiënische bezwaren.
19/09/14
Koen Alfons
Wattedoen_film

Wat te doen:
Kijken

Wat?! Te?! Doen?! Films om voor naar de bios te gaan. Of wanneer dat niet kan, omdat het regent of zo, te downloaden. (Legaal natuurlijk. Dat kan tegenwoordig ook. Schijnbaar.)
18/09/14
Redactie
broad city

TIP:
Broad City

Veel feministen zijn permanent woedend, en oprechte woede is zelden grappig. Maar nu is er Broad City: een serie met grappige vrouwen.
17/09/14
Rutger Lemm
Bijna_38_dropshots

Column:
Bijna 38 dropshots

Laura zit op het terras van de buurtkroeg en laat zich informeren over bijstandsperikelen, zedenzaken en blikschade.
17/09/14
Laura van der Haar
Marktplaatsdieren_poes

Marktplaatsdieren:
lieve poes te koop

Kat te koop: heel lief. niet duur. kan buiten en binnen.
15/09/14
Gastbijdrage
Vangrail

TIP:
Beter je leven, denk om je grafrede

Als je met Radiohead over de snelweg rijdt, draag dan altijd een matching lingeriesetje.
15/09/14
Joyce de Badts
Het creatieve kamp

Column:
Het creatieve kamp

Kasper moet mee naar het creatieve kamp. "Het gaat ontzettend intens worden. Ont-zet-tend intens."
10/09/14
Kasper van Royen
beeld Tip Jan_31aug

TIP:
Beetje uit je raam gluren naar een vrouw met twee pekineesjes

Het maakt eigenlijk niet echt uit waar je uit het raam staart: zolang je even volhoudt, word je beloond.
05/09/14
Jan Postma
Pigeon feeders 2

Column:
Pigeon feeders

Sinds Laura Ian Mc Ewans ‘Saturday’ las, waarin pigeon feeder als scheldwoord voor de mentally deficient'werd gebruikt, is ze ze maar eens goed gaan bestuderen.
03/09/14
Laura van der Haar
Meer Columns & Commentaar laden »

Artistiek

blote vrouwen volgen is een - 600

Stiftgedicht:
blote vrouwen volgen

Blote vrouwen volgen is…
22/09/14
Gastbijdrage
Lotte Nijhof - gezicht

Lotte Nijhof:
Een koeienmaag om in te verdwalen

Het werk van Lotte Nijhof doet denken aan ontzettend scherpe foto's die zo ver zijn ingezoomd dat je alle poriën, rimpeltjes, bultjes en andere viezige details ziet die je normaal liever niet wilt zien.
18/09/14
Gastbijdrage
healy

Dermot Healy:
Op zoek naar mijn favoriete schrijver

Willems lievelingsschrijver blijkt overleden. 'Healy op mijn laptopscherm. Hij leest voor, maakt grapjes, lacht, aait zijn hond Tiny. Hij is kalm en levendig tegelijkertijd.'
12/09/14
Willem Claassen
kijkend naar the first people uitsnede

Marlene Dumas:
Enge baby’s, lieve slechteriken

Een van de grootste kunstenaars van dit moment schildert angstaanjagende baby’s, een sensuele Osama Bin Laden en een hautaine Naomi Campbell.
10/09/14
Maartje Smits
joost2

Ontmoetingen op papier VIII

De laatste aflevering van Ontmoetingen op Papier. Over zelfbenoemde hoeders van de zuivere leescultuur en Rik de Kikker.
07/09/14
Gastbijdrage
Tig Notaro width 540

Lachen om kanker

Comedians Tig Notaro en Micha Wertheim maken grappen over kanker. Rutger interviewde hen.
04/09/14
Rutger Lemm
marktplaatsdieren

Marktplaatsdieren:
konijnenhok

"Mooie konijnenhok te koop."
28/08/14
Gastbijdrage
Scan

Ontmoetingen op papier VII

Een boekverkoper die niet van mensen houdt, is reddeloos verloren.
25/08/14
Gastbijdrage
je wil in de essentie - 600 - Bijgewerkt

Stiftgedicht:
je wil in de essentie

… veel kan gebeuren als je droomt.
14/08/14
Gastbijdrage
metronomy

Killing the Radiostar:
Stiften

Een verhaal bij een clipje. 'We bootsten haar taal na en fluisterden vriendelijke woorden tegen de wc.'
12/08/14
Willem Claassen
beroemd

Killing the Radiostar:
Beroemd

Een verhaal bij een clipje. 'Twee middagen hebben we geoefend in een gemaaid weiland waar normaal gesproken koeien liepen.'
05/08/14
Willem Claassen
marnixvanuum_methodIII

Double Sided

Foto/Grafische boeken. Samenwerken is niet gemakkelijk.
31/07/14
Beeldredactie
beroemd

Killing the Radiostar:
Podium

Een verhaal bij een clipje. 'Ik draag verhalen voor en gebruik A4’tjes als wapenschild.'
29/07/14
Willem Claassen
Untitled-1

Ontmoetingen op papier VI

"Wie werkt in een boekhandel, ondervindt wat het betekent dat Engels de lingua franca van deze tijd is."
27/07/14
Gastbijdrage
marktplaatsdier_01

Marktplaatsdieren:
Puppie

Het is zomer, dus de huisdieren gaan weer in de uitverkoop. Merel Cremers verzamelt de grappigste, hartverscheurendste Marktplaatsadvertenties en maakt daar mooie illustraties van.
25/07/14
Gastbijdrage
Meer Artistiek laden »

Journalistiek

3.-uit-het-raam

Reportage:
Bang hart

Blijven en gaan in een psychiatrische instelling.
11/09/14
Gastbijdrage
Paulo Ito

Tikkie terug

De volkssport is het contact met het volk kwijt, maar het is nog niet te laat. Rutger heeft een idee om het moderne voetbal (en de wereld) te redden.
11/09/14
Rutger Lemm
Illustratie Merlijn

Winnaar Scriptieprijs:
De kunst van het tentoonstellen

Marian Cousijn schreef het winnende artikel voor de Scriptieprijs over de machtsstrijd tussen kunstenaars en curatoren.
03/09/14
Gastbijdrage
Scan

Ontmoetingen op papier VII

Een boekverkoper die niet van mensen houdt, is reddeloos verloren.
25/08/14
Gastbijdrage
demonstratie

Ruzie:
ROOD

Joris zoekt mensen die ruzie maken. De jongerenafdeling van de SP maakt vijanden.
18/08/14
Joris Bellwinkel
keret

Post van Keret:
“Let the IDF Win”

Etgar Keret over hoe rechts Israël geen kritiek op het leger duldt. De wie-niet-voor-ons-is-is-tegen-ons-logica regeert.
15/08/14
Gastbijdrage
happn-telecharger-gratuitement-application-iphone-android

HAPPN:
Second chances and new romances

Online daten blijft ongemakkelijk en creepy. Jana onderzoekt of de app Happn - the new kid on the block - daar verandering in brengt.
13/08/14
Jana Antonissen
toergenjev_02

Gastcollege:
De zachtaardige nihilist II

"Dat is de enige gedachte die Toergenjev, geconfronteerd met zijn eigen ongeloof, in staat is te verdedigen. Het idee dat, ook als alle afgodsbeelden zijn stukgeslagen, het zonder illusies nog mogelijk is van de wereld te houden."
11/08/14
Thijs Kleinpaste
toergenjev_01

Gastcollege:
De zachtaardige nihilist I

Over het leven en werk van één van de weinige Russische schrijvers die geniaal was zonder ook gek te zijn: Ivan Toergenjev, ironische beschouwer van zijn tijd. Het is zomer. Lees!
08/08/14
Thijs Kleinpaste
2

Straight outta Tulsa:
Tienerlust

Over Larry Clark in Foam: harde beelden die het zwijgen in het hart van iedere tragedie tonen. "Ik schoot niet veel foto’s, er was te veel drugs. We hadden meer dan we konden gebruiken."
07/08/14
Jan Postma
hardhoofdberlijn4

Op zoek naar schoonheid IV:
De Onttovering

Alle sprookjes komen ten einde. Ook Berlijn.
24/07/14
Rutger Lemm
Naar de kerk V 600dpi 600pix jpeg

Naar de kerk (V)

Na de begeesterde dienst in Soweto denkt Nikki in Utrecht een wat lossere kerk te vinden. Maar daar zit haar toch iets, of eigenlijk iemand, in de weg.
17/07/14
Gastbijdrage
Etgar-keret-photo-by-moti-kikayon-1

Post van Keret:
Give Compromise a Chance

De Israëlische schrijver Etgar Keret vraagt zich af of vrede wel het juiste doel is: "What is it about that elusive peace so many people love to talk about, though no one has managed to bring us even a single millimeter closer to it?"
12/07/14
Gastbijdrage
640px-Dirck_van_Baburen_-_Prometheus_door_Vulcanus_geketend

Aantekeningen bij het Holland Festival:
Een podium in de ruimte

"Het publiek zat om het speelveld, volledig afgesloten door ramen. Als aapjes in een dierentuin of muizen in een laboratorium zaten de acteurs gevangen in die kooi."
10/07/14
Melle Kromhout
-1

De dubbelganger

Wat doet het met je als je ontdekt dat er iemand bestaat die op papier exact dezelfde identiteit heeft als jij? En dat zo iemand dan een crimineel is? Dave H. is… De Dubbelganger.
09/07/14
Redactie
Meer Journalistiek laden »