1 maart 2012

Hard//hoofdstuk:
Harold Schellinx

Harold Schellinx (bekend van de Seventy Seconds-serie op deze site) schreef het boek Ultra, dat vandaag bij Lebowski Publishers gepubliceerd wordt. ‘Ultramodernen’ of ‘Ultra’ was de naam van een reeks concerten die, van september 1980 tot en met april 1981, plaatsvond in jongerensociëteit Oktopus aan de Amsterdamse Keizersgracht, en die nationaal en internationaal veel aandacht trok. Schellinx beschrijft in zijn boek aan de hand van zijn persoonlijke verhaal de geschiedenis van deze aan de kraakbeweging verwante muziekstroming.

Explosie in de Quellijnstraat

Bij mij thuis in de Quellijnstraat stond het vol met instrumenten en apparaten. Ik zat er, op 15 juni 1980, de hele middag, avond en nacht midden in de kamer met mijn koptelefoon op, laagjes te stapelen. Het vervelende van stapelen, door op de bandrecorder van het ene spoor naar het andere te pingpongen, was dat, als je ergens onderweg verkeerd afsloeg en het niet snel genoeg in de gaten had, je weer helemaal van voor af aan kon beginnen. Zo ging het ook die zondag. Keer op keer kwam ik weliswaar een stukje dichterbij, maar was ik om een of andere reden met het uiteindelijke klankbeeld toch niet tevreden. Dan begon het hele proces weer van voor af aan.

Ik hoorde losse gitaartonen, die met een korte attack, als pijltjes, in een golvend veld van klanken moesten prikken, om daar dan, als scheermesjes, hele dunne en scherpe lange lijnen te trekken, met onregelmatige, holle akkoorden die als klokken in de verte schalden. Een presto, hele vage gitaartokkel, verklankte de rijdende auto. Wat ik te pakken wilde krijgen, wat de muziek moest worden, dat was het benauwende, het claustrofobische, dat ik voelde in het kleine verlichte binnenste van een oude auto die door een immense schemer gleed.

Pas tegen de ochtend vond ik dat het resultaat van de zoveelste poging, die toen uit de luidsprekers schalde, een schets was die er zijn mocht. Mono, natuurlijk, en krakerig. Meer kon ik er op zo’n simpele Akai bandrecorder niet van maken. Maar die primitieve en ruwe lo-fi klank had een heel eigen charme, het hing er maar vanaf waar je naar op zoek was. Het was in ieder geval een jasje dat ‘Sense of Water’ heel goed paste. Het klonk als een stapeltje verscheurde vellen doorzichtig papier, in verschillende kleuren, die je in het donker bij het raam in het licht van de lantaarnpaal bekijkt, vond ik, toen ik het stukje band voor de derde keer terugluisterde. Dat was wel een heel idioot beeld, maar misschien juist daarom de moeite van het onthouden waard. Ik sprong op om het in mijn ‘productieschrift’ (dat stond op de kaft) te schrijven, waarin ik bijhield wat, wanneer en hoe ik dingen op de Akai deed.

Op dat moment klonk er buiten een ontzettend harde, doffe knal, kort daarna gevolgd door nog een tweede, wat rondere en scherpere bzjoemmmm! Het zal zo om een uur of vier zijn geweest. Ik liep naar het raam. Buiten was het nog donker, maar ik was niet de enige die het had horen knallen. In de huizen aan de overkant gingen hier en daar de lichten op. Toen even later het aanzwellende geluid van sirenes de nachtelijke stilte verstoorde, schoot ik een jas aan om poolshoogte te gaan nemen. Buiten op de stoep zag ik hoe aan de andere kant van de Quellijnstraat de vlammen de lucht in schoten. Ik zette de pas erin, die kant op. Het was ergens aan de overkant van de Ferdinand Bol, schatte ik, maar nog voor de Frans Halsstraat. Bij de Heinekenbrouwerij werd ik ingehaald door Kareltje, die een regenjas over zijn pyjama had aangetrokken en met zijn sloffen op de fiets was gesprongen.

‘M-m-miss-s-s-schien is h-h-het w-w-w-w-wel b-bij T-t-tom,’ zei hij.

Ik sprong achterop. Karel trapte ons met krachtige slagen van zijn pedalen in de richting van de vuurzee, die de nacht boven de huizen verderop dreigend rood deed opgloeien, en waar zich een hele menigte begon te verzamelen. Er stonden al een aantal brandweerwagens, die ladders uitschoven en aan het blussen sloegen. Een paar agenten probeerden nieuwsgierigen op een afstand te houden, maar gaven dat al snel weer op, omdat de meute gewoon links en rechts over de stoepen langs hen heen stroomde. Heel erg dichtbij kwamen we trouwens niet. De hitte en de rook waren niet te harden.

‘Tom woont verderop,’ zei ik. ‘Het is de drukkerij van Rob Stolk.’

Kareltje knikte, teveel onder de indruk om daar op dat moment nog iets aan toe te kunnen voegen.

Een simpel binnenbrandje was het in ieder geval niet, dat zagen wij ook wel. De ravage was enorm. De hele boel stond in lichterlaaie en de vlammen sloegen op alle verdiepingen met lange tongen de ramen uit, behalve misschien bij de drukkerij op de begane grond, dat kon ik van die afstand niet goed zien.

‘Het was een bom,’ fluisterden omstanders in nachtkleding, die met bonkende harten en de doodsschrik in het lijf de omliggende huizen waren ontvlucht.

‘Ik dacht dat de wereld verging toen ik zo ineens mijn bed uit werd gebonkerd. De spiegels kwamen van de muren af,’ zei een bejaarde dame die wat trillerig met een deken van de GGD om haar schouders naast ons stond. ‘Maar het moest er een keer van komen, ik heb het al zo vaak gezegd,’ bibberde ze, ‘met dat tuig dat er daar op nummer 64 de hele dag in en uit gaat.’ Het blussen duurde uren, maar veel te redden was er niet. Uiteindelijk restte enkel nog een rokend gat.

‘Explosie verraadt linkse extremist’, schreeuwde de Telegraaf de volgende dag en ook bij ons gonsde het van de geruchten. Henk Wubben woonde er op de tweede verdieping, vertelde Karel een paar dagen later, toen we samen een biertje zaten te drinken in café Koekenbier, op het hoekje van de Eerste Van der Helststraat en de Govert Flinckstraat. Wubben was de secretaris van de Rode Jeugd, een maoïstische club waar hij zelf op een blauwe maandag een tijdje bij had gezeten. ‘En n-n-nou w-w-willen z-ze ons d-d-doen g-gel-l-loven dat Henk expl-plos-sieven ond-der z-zijn b-b-bed h-had v-v-verstopt! N-n-nou, de k-k-koek-k-k-koek!’ Hij nam een slok van zijn bier en keek me met grote ogen aan. Ik zou het nu allemaal moeten begrijpen, wist ik. Maar dat was niet zo.

‘De koekoek?’ vroeg ik.

Geen doden, geen gewonden, vervolgde hij. Iets klopte er niet. ‘R-r-r-otte k-k-kiezen,’ zei Karel, en hij boog zich heel dicht naar me toe. Was dat hele pand die nacht dan soms leeg geweest? Nee, het was een executie, fluisterde hij. ‘D-de B-b-bé V-v-v-vé D-d-ééé, d-d-die z-zit hierachter!’

Daar liet hij het die avond bij, want Karel wilde het ook nog over de liefde hebben. Daar wilde het dit voorjaar bij hem maar niet mee lukken. ‘En het is alweer bijna zomer, waarom is dat nou,’ vroeg hij, zonder te stotteren. ‘Ik zie er toch goed uit, ik ben jong, gezond, ik heb een huis en een fiets.’ Hij stak een sigaret op, en inhaleerde diep. Toen hij daarna verder praatte, stotterde hij ineens weer. ‘Ik g-g-ga om de tw-twee dagen naar het b-b-badhuis. En ik v-vert-t-tik het om een g-g-git-t-taar t-te k-k-kop-p-p-en en in een p-p-p-punkb-band t-t-te g-g-gaan s-s-spelen!’ Hij meende het. ‘Dat vertik ik ook, Karel,’ zei ik, en met een knip van duim en wijsvinger liet ik een bierviltje in een snelle pirouette over het tafelblad dansen. ‘En geloof me, de punk zal ons er alle twee, ons hele lange leven lang door, dankbaar voor blijven.’

Daar dronken we op.

Ik probeerde de volgende dag of ik van Tom meer over die explosie te weten kon komen. Henk Wubben kende hij vast en zeker, want wie kende Tom niet in het wereldje van linkse activisten? Bovendien woonde hij er vlak naast, en het clubje Spaanse anarchisten, dat al een hele tijd bij hem logeerde, had hals over de kop de koffers gepakt en was op de loop gegaan, terug naar Spanje. Dat had ik van de bovenbuurman gehoord. Maar toen ik Tom, op de stoep voor het buurthuis, vroeg of het waar was dat de geheime dienst de boel in de lucht had laten vliegen, trok er een scheef lachje om zijn mond. Daarmee keek hij heel strak langs me heen.

‘Ga jij nou maar muziek maken,’ zei Tom.

‘Ultra. Opkomst en ondergang van de ultramodernen (1978-1983)’, een unieke verzameling verhalen, interviews, teksten en foto’s, met als rode draad het Don Quichoteaanse relaas van Harold Schellinx’ eigen Werdegang als Ultra-initiator en Ultra-muzikant, wordt vanavond gepresenteerd in galerie W139 in Amsterdam.

Columns & Commentaar

Het hek

Column:
Het hek

De man met het ringbaardje stak een harige hand omhoog en zuchtte met een zwaar Duits accent: ‘‘Zou ik misschien eerst even mogen weten waarom wij hier eigenlijk zijn?’’
21/01/15
Kasper van Royen
Jana_Passagierszetel

TIP:
De passagierszetel

In het leven heb je twee categorieën mensen – chauffeurs en passagiers. Jana is een passagier. Over de bevoorrechte positie van de passagierszetel.
19/01/15
Jana Antonissen
ezadeen_chieltebokkel-540x422

Nieuws in beeld:
Bootnood

‘Voor de tweede keer in een week tijd vaart een vrachtschip met honderden vluchtelingen stuurloos rond in de Middellandse Zee. [...] Het lijkt een nieuwe trend te zijn dat er vrachtschepen worden gebruikt in plaats van kleine bootjes.’ - Chiel te Bokkel is illustrator, cartoonist en grafisch ontwerper. In zijn beeld zoekt hij een combinatie [...]
17/01/15
Beeldredactie
Bron-De-Wereld-Draait-Door

Hard//talk:
Sensatie en de roes

En wat als die roes straks is uitgewerkt?
16/01/15
Mirko van Pampus
Tip_Fay

TIP:
Nonchalant je hand uitsteken

"Hoewel ik dus, inmiddels 30 jaar oud, nog steeds geen rijbewijs heb, heeft het autorijden me veel geleerd. Plots ben ik een voorbeeldige fietser."
16/01/15
Gastbijdrage
Bernard Picart The muses warming themselves (small) (1)

De eeuwig wederkerende crisis in de geesteswetenschappen

Het moet afgelopen zijn met het eindeloze geïnterpreteer in de geesteswetenschappen, schrijft Floris. Het gaat om argumenteren: uitleggen waarom iets belangrijk is, zonder in clichés te vervallen.
15/01/15
Floris Solleveld
pikneuken beeld

Column:
Pikneuken

Pikneukmomenten zijn de onaangekondigde hoogtepunten die je voortkabbelende dagelijks bestaan op positieve wijze omver beuken. Je moet er wel te allen tijde ontvankelijk voor zijn, want ze kunnen zich in allerijl voordoen.
14/01/15
Laura van der Haar
Tip_Denachtvertellen

TIP:
De nacht vertellen

“Je was vannacht zo lief. Op een gegeven moment pakte je me heel stevig vast." "Niet." "Jawel, en je aaide met je voet over mijn voet. Je mag je teennagels wel eens knippen.”
12/01/15
Joyce de Badts
Robbie Williams

TIP:
Pas op voor de muzikale vijand

Dat ene liedje dat je doet denken aan die zomer van 1999. Muziek kent vele helden, maar het zijn de vijanden waarvoor je moet opletten. Geef ze geen kans om onverwacht toe te slaan.
09/01/15
Gastbijdrage
Schermafbeelding 2015-01-07 om 15.24.44

Column:
Snackbarman

Terwijl mijn voeten van de zenuwen extra hard trappen, schraap ik mijn keel en bulder dan door de sportzaal: ‘‘Voor drie euro patat zonder, een frikandel speciaal met extra veel curry en een groentekroket.’’
07/01/15
Kasper van Royen
balloon2

TIP:
Tien verloren ballonnen

Het mooiste en tegelijk meest hartverscheurende dat Jan de afgelopen tijd zag. "Het is tien keer dezelfde levensles, die met een aan mishandeling grenzende regelmaat wordt herhaald: eerst wordt het allemaal alleen maar minder, en daarna komt aan alles ook nog eens een einde."
05/01/15
Jan Postma
Lemm & Co

TIP:
Lemco Lolly’s

Ken je die salmiaklolly’s van Lemco? Met die papegaai op de verpakking die zegt: “Lekkerrrr… Lemco!”? Die lichtbruine knotsen waar je het zout uit kunt zuigen, met zo’n wit stokje dat een beetje verkruimelt als het nat wordt? Geloof het of niet, Rutgers familie heeft dit snoepgoed bedacht.
17/12/14
Rutger Lemm
Beeld rucola Gabor

Column:
Het te grote verschil

De dood zou niet nu al mogen binnendenderen, en al helemaal niet zo. Niet in de zomer, niet op zijn leeftijd. Zijn beste vrienden mogen niet de andere vrienden bellen en hoi zeggen, hee met mij, en haperen.
16/12/14
Laura van der Haar
dood illustratie Hi

Column:
Dood

‘‘Papa…’’ zei Annika peinzend, ‘‘die mevrouw is echt heel oud, toch? Ze is al bijna dood."
03/12/14
Kasper van Royen
Ansichtkaart Zuid-Italië

TIP:
Een slecht reisdoel

Fietsend onder de rijpe vijgenbomen van Zuid-Italië, realiseert Roos zich dat je vakantie nuttig besteden een paradox is. Omarm de verveling in een wereld waarin nutteloze tijd zeldzaam is.
27/11/14
Roos Euwe
Meer Columns & Commentaar laden »

Artistiek

flaneur_issue01_cover

Alles vijf sterren:
Lezen

Waarom zou je middelmatigheid beoordelen? In Alles vijf sterren recenseren redacteuren van hard//hoofd hun favoriete films, series, bandjes, albums, boeken, bundels, kiosken. Kiosken? Nou ja, alles wat vijf sterren waardig is. 21 januari 2015 Maite Karssenberg Een digitaal tijdschrift is leuk, maar je kunt het niet in de kast zetten en de rest van het jaar bewonderend bekijken. Daar [...]
21/01/15
Maite Karssenberg
wie heeft mijn kat gezien_balk

Een binnenkat

“Ja?” klinkt uit het donker. “Heeft u mijn kat gezien?” vraag ik. Een grote blanke hand trekt de deur naar binnen. De kier wordt breder. Een mannenlijf verschijnt in een beige kamerjas, beetje morsig, strak dichtgetrokken met een koord rond het middel.
20/01/15
Anna van Leeuwen
Stiftgedicht180115

Stiftgedicht:
anachronisch alleen

...de oude Belg...
19/01/15
Gastbijdrage
zilt-660px_xf&m

Kort verhaal:
Zilt

Voorzichtig pluk ik de makkelijkste woorden uit mijn tas en reik ze hem aan. Ik wil niet meer weten dan hij. Een kort verhaal van Ruth Koops van 't Jagt.
18/01/15
Gastbijdrage
pleinvrees in New York. september 2012. fotograaf Kevin J. Dotson (1)

Op het kruispunt van ruimten

Een theatervoorstelling heeft veel gemeen met de openbare ruimte in een stad. Ze bestaan allebei uit menselijke interactie. Het beweeglijke en het onverwachte vormen de basis van ons hedendaags leven.
14/01/15
Roos Euwe
illustratie-MLaater

Luisteren als spelen met jezelf

Floris laat zien dat Nieuwe Muziek zowel spannend als verwarrend kan zijn: 'Van mensen die mijn portiershok binnenkwamen kreeg ik wel eens verbaasde opmerkingen als: “O, is dat muziek, ik dacht dat dat geluid van buiten kwam.” Of: “Nou, die deur piept wel behoorlijk, zeg.” Dat was dus de klarinetsolo uit Messiaens Quatuor pour la Fin du Temps.'
13/01/15
Floris Solleveld
naaktloper

Verpleegpoëet:
De eerste naaktloper

Sander Ritman is Verpleegpoëet: hij wast, verzorgt en schrijft. Dit verhaal is met vele andere te vinden in zijn debuutbundel. “Ben je gek, ik zit altijd in de zon – maakt me niet uit hoe warm het is. Vroeger liep ik ook altijd met m’n shirt uit, maar tegenwoordig doe ik dat niet meer. Het [...]
13/01/15
Sander Ritman
strook1

Schuur van verdriet

Niels maakte de grootste reis van zijn leven in een meditatiezaaltje om de hoek van zijn huis. Daar nam hij ayahuasca. ‘Ik zie een heel dik lichaam, het klopt, bloedt en zweet olie. Het is het leven en de staart en de bek zijn de dood.’ Een goede vriend van me is net naar Peru [...]
12/01/15
Niels Gerson Lohman
palais de tokyo

Spreken ze Chinees in het Palais de Tokyo?

Yannick Dekeukelaere leert moderne kunst waarderen in het Palais de Tokyo, dat niks met Japan te maken heeft en ook geen paleis is. Dit is wat ik weet van kunst. Ik waardeer de oude meesters om hun techniek en bewonder de grensverleggende impressionisten. Ook met de hype omtrent naoorlogse kunstenaars ben ik mee, met dank [...]
08/01/15
Gastbijdrage
jonkvrouw-II

Verpleegpoëet:
Jonkvrouw II

Sander Ritman is Verpleegpoëet: hij wast, verzorgt en schrijft. Dit verhaal en vele andere zijn te vinden in zijn debuutbundel. “Nee, maar zo gaat het al mijn hele leven. Wat denk je van mijn ex, wat voor een botte lul dat was? Hoe vaak heb ik niet aan moeten horen dat er weer één of [...]
06/01/15
Sander Ritman
V_Young_HHformaat

[\/] – Young at heart

"Het piept, kraakt en knort."
24/12/14
Gastbijdrage
unnamed

Het proces:
Bestialiteit

"Bind het varken op het rad om een bekentenis af te dwingen."
22/12/14
Gastbijdrage
Merkwaardige liefde (width 540)

Merkwaardige liefde:
een pleidooi voor activistisch kijken

Niemand is gebaat bij braafpraat over Het Belang van Kunst. Het idee dat kunst iets goeds is, zijn we zelfs beter kwijt dan rijk.
19/12/14
Floris Solleveld
eenieder die in de schaduw - 600

Stiftgedicht:
in de schaduw

…geen nieuw doel in het leven…
18/12/14
Gastbijdrage
dood-gaan-we-allemaal-I

Verpleegpoëet:
Dood gaan we allemaal I

“Wat vindt uw zoon er eigenlijk van, dat u niet meer doorbehandeld wenst te worden?”
15/12/14
Sander Ritman
Meer Artistiek laden »

Journalistiek

tuymans

Hard//talk:
P-woord

Had Tuymans Van Giel even moeten bellen om te vragen of het oké was?
23/01/15
Miriam van Ommeren
mastervarg0001

Post uit Moskou:
Kiev

Maite typt 'Donetsk' in en stuit op verrassende zoekresultaten: 'Hoe kun je in een totaal onoverzichtelijke en in een mist van propaganda gehulde crisis nog een neutraal artikel voor een encyclopedie schrijven, vraag ik me af. Wie houdt dat in de gaten?'
19/01/15
Redactie
benidorm

Met de camper naar Benidorm

Paula interviewt "Dan", een muzikant die met zijn camper naar Benidorm vertrok.
19/01/15
Paula Lina
GoneGirlFincerSpecialShoot

Hard//talk:
Gone Girls

De nominaties voor de Oscars zijn bekend. Mannen in crisis voeren - zoals zo vaak - de boventoon.
17/01/15
Basje Boer
ezadeen_chieltebokkel-540x422

Nieuws in beeld:
Bootnood

‘Voor de tweede keer in een week tijd vaart een vrachtschip met honderden vluchtelingen stuurloos rond in de Middellandse Zee. [...] Het lijkt een nieuwe trend te zijn dat er vrachtschepen worden gebruikt in plaats van kleine bootjes.’ - Chiel te Bokkel is illustrator, cartoonist en grafisch ontwerper. In zijn beeld zoekt hij een combinatie [...]
17/01/15
Beeldredactie
10915273_10152974379817836_1949322317011219761_n

Hard//talk:
Hebdo

"Maar iemand die wel snapt dat iets satire is, maar op een ander, basaler niveau niet begrijpt wat dat is, een grap, dat is oneindig veel angstaanjagender."
08/01/15
Jan Postma
10882179_10154941907040570_8668732116516497509_n

Kerst:
Tradities

"Minstens zoveel als naar de puddingtaart zelf, zie ik uit naar alle gesprekken die er steevast mee gepaard gaan. Zoals die over de vraag of er nou rozijnen in horen of niet en de schande die wordt gesproken over de Canadese tak, die het ook op verjaardagen durft te serveren en naar het schijnt godbetert met slagroom."
26/12/14
Redactie
SFdystopie-

De toekomstroman

Is het toeval dat in Nederland Efter met gejuich onthaald wordt, terwijl het Nederlandse parlement met de wet ‘fraudeaanpak bestandskoppelingen’ zonder noemenswaardig protest de burger uitlevert aan een niet meer te controleren staatsmacht?
10/12/14
Gastbijdrage
luc2

Levenslessen van Luc de Vos

"Als je geen mooie jonge vrouw bent, probeer er dan op zijn minst vrolijk en fris voor te komen: dat maakt de wereld aangenamer."
02/12/14
Joyce de Badts
unnamed

Het Proces:
De Ratten van Autun

"De ratten worden gesommeerd om zich naar het genoemde veldje te begeven, binnen 6 dagen. Een uitzondering wordt gemaakt voor de ratten die kinderen hebben of zwanger zijn."
02/12/14
Gastbijdrage
koers!

Koers!

"In tegenstelling tot Katendrecht is Scherpenzeel geen beruchte koers. Er zijn geen bordelen langs de kant. De renners zijn geen hipsters op fixies, maar mensen met fulltime banen."
27/11/14
Gastbijdrage
DSC_0410-2

La Goutte d’Or:
de blik van een ander II

"Ik ga zitten op de stoel, blader in de Koran. Plots wordt een kant van het gordijn opgeheven."
26/11/14
Gastbijdrage
charlottepeys_correspondentiekeretkashua2

Post van Keret:
Briefwisseling met Sayed Kashua II

Afgelopen oorlog trok de Arabisch-Israëlische schrijver Sayed Kashua richting het koude Illinois. Kashua brengt verslag uit in een briefwisseling met Etgar Keret.
25/11/14
Redactie
Tarzan

Meisjes plagen

Mannen als Thierry Baudet moeten hun frustratie niet op de emancipatie botvieren, maar hun onzekerheid overwinnen, vindt Rutger.
24/11/14
Rutger Lemm
joost de woolf 600 px2_xf&m

A room for Joost de Vries

"De cultuur is rijp van ironie, feminisme, postmodernisme, en die toestand compliceert de vraag hoe te leven (als man). Dus is De Vries op zoek naar ‘regels’. Naar een manier van leven zonder jezelf steeds ironisch 'tussen haakjes te plaatsen'."
21/11/14
Thijs Kleinpaste
Meer Journalistiek laden »



Geniet je met enige regelmaat van onze artikelen? Ben je fan van hard//hoofds geweldige illustratoren, audiomakers en dichters? Dacht je al jaren: hoe zou ik hard//hoofd kunnen steunen?

Goed nieuws. Je kunt vanaf nu je dank uitdrukken in keiharde euro's en vriend van hard//hoofd worden. Wat je daarvoor terugkrijgt? Ons, alles wat we maken en eeuwige dank.

Word vriend van hard//hoofd