3 maart 2011

Kadhafi’s pilotenbril

Bij de grensovergang tussen Tunesië en Libië moesten we lang wachten. Het pakketje met bruine paspoorten werd bij de douanier-met-mitrailleur ingeleverd en de groepsleden van mijn studiereis druppelden uit de bus om in de schaduw te wachten. Ik stapte juist onder het dak van het tankstation-achtige complex vandaan en stelde mezelf bloot aan de bloedhete woestijnzon. Ik moest bruin worden die zomer. Ik vertelde mezelf dat ik dit deed zodat ik de herinnering aan deze warmte straks in het koude Nederland op mijn huid zou kunnen vasthouden. Maar eigenlijk genoot ik van deze positie, een stapje buiten de groep, in de krankzinnige hitte alsof er niets aan de hand is.

Kadhafi had net zo’n hippe pilotenbril als ik. In de bus had ik hier nog een felle discussie over met Martine, een introvert meisje uit de groep dat zich enorm aan mijn stoerdoenerij ergerde en dat ik daardoor heel aantrekkelijk vond. In de voorbereiding op de reis was geen enkele vrouwelijke reisgenoot me opgevallen, maar na vier dagen reizen door een islamitisch land, opgesloten in een groep van twintig man, vond ik alle vrouwen in de bus de meest begeerlijke wezens op aarde. De pilotenbril was Martine een doorn in het oog. Zij begreep niet hoe ik zoiets op mijn neus kon zetten, ik moest mezelf wel heel wat vinden. Ik verweet haar ondertussen dat haar bescheidenheid laf was, dat opkomen voor je persoonlijkheid niet per se arrogant is. De discussie duurde heel erg lang. Ergernis en seksuele spanning zijn vaak hetzelfde.

Ik moest denken aan de vader van mijn ex-vriendin, een echte macho met grote harige armen en veel vrouwen om zich heen. Toen mijn vriendin, haar zus, diens vriend, hun vader en ik tijdens een uitje naar Zeeland een tussenstop maakten en hij voor zijn doen zeer joviaal aangaf dat we mochten bestellen wat we wilden, zei ik dat ik in tegenstelling tot de anderen niets hoefde te eten. Plotseling keek hij me geïrriteerd aan en zei streng: “Geen valse bescheidenheid, daar heb ik een hekel aan. Eet iets.” Hij had gelijk. Ik had best trek.

Libië bleek in alle opzichten boeiender dan het startpunt van onze studiereis. De Tunesische president Ben Ali was een bleke dictator in vergelijking met de excentrieke Mouammar al-Kadhafi. Hij kende geen valse bescheidenheid met zijn vrouwelijke bodyguards, rondborstige Oekraïense zusters en talloze prestigeprojecten. Wij, inwoners van een land waar het CDA permanent in de regering zit, waren gefascineerd door deze rockster verkleed als politicus. We kochten massaal de Kadhafi-mokken, -shirts, -horloges en –kalenders. Het werd een sport om de grootste beeltenis van de ‘Broeder leider’ te fotograferen. De Libiërs zelf waren ontspannen en leken blij, soms zelfs verbaasd om ons te zien. Toeristen waren schaars. Het grensbeleid was onlangs versoepeld, nu Kadhafi langzaam uit zijn diplomatieke isolement kwam. Goed, de wereld was nog boos over Lockerbie, maar ze hadden de olie uit Libië’s grond en de miljarden uit Kadhafi’s zakken nodig.

Onze gids Abdullah was niet zo’n fan van het staatshoofd. Zijn vader was aanhanger van de door Kadhafi afgezette koning Idris geweest en werd regelmatig opgepakt door de Libische geheime dienst. Abdullah zelf kon als een van de weinige Libiërs een periode in het buitenland studeren. Als getalenteerde voetballer mocht hij van zijn overheid naar Engeland verhuizen, waar hij een paar jaar op semi-professioneel niveau bij een universiteit speelde. Juist daar groeide zijn woede over de oneerlijke verdeling van de gigantische Libische olierijkdom en het grillige beleid van de leider van het volk. Toch leed zijn humeur hier niet onder. Abdullah had een Brits gevoel voor humor en bewoog zich vanaf de eerste dag door de groep met kleine rare grapjes en samenzweerderige knipogen. Tijdens een saaie lezing bij een van de vele Romeinse ruïnes kreeg je een tikje op je linkerschouder. Als je je omdraaide, zag je niemand en stond Abdullah aan je rechterkant met quasi-geïnteresseerde blik en zijn handen op zijn rug naar de spreker te luisteren.

Illustratie: Gemma Pauwels

Onze groep kende door onze universiteitsstempel een officiële status en werd zodoende permanent begeleid door twee overheidsagenten. Zij luisterden ook aandachtig wanneer Abdullah zijn van Kadhafi-kritiek doorspekte verhaal hield, maar hun Engels was te slecht en bovendien waren ze te sympathiek om het hem echt moeilijk te maken. Dit veranderde echter toen er midden in de woestijn een onbekende man de bus instapte. Abdullah’s verhaal ging plotseling niet meer over politiek, maar over woestijnplanten. Na een paar kilometer stopten we bij een benzinestation. De vreemde man verliet na enig overleg de bus. Later bleek dat dit een nieuwe, minder vriendelijke overheidsagent was geweest, die Abdullah’s praatje met een bandrecorder opnam. Nadat onze gids hem wat dinars had toegeschoven, liet hij ons met rust. Toen de groepsleiding aanbood om dit te vergoeden, stak hij bezwerend zijn handen op en zei met een grijns: “Nee, nee: mijn land, mijn corruptie.”

Martine en ik waren ondertussen een ongemakkelijke romance begonnen, waarvan steeds duidelijker werd dat onze persoonlijkheden toch te veel verschilden. Toen we voor het eerst een kamer deelden, begon ze na het neerzetten van de rugzakken meteen met vragen: “Vind je andere meisjes in de groep leuker?” “Je wilt zeker alleen maar seks?” “Als we terug in Nederland zijn, hoor ik vast nooit meer iets van je?” Ik probeerde eerst kalm mezelf te verdedigen door te zeggen dat ik haar echt leuk vond, dat ik het op deze reis gewoon fijn met haar wilde hebben, dat ik misschien niet verliefd was maar haar ook niet als een goedkope player zou gebruiken, maar al snel kreeg ik hier genoeg van. Na de eerste zoen op een hotelkamer in Tripoli was ik bereid om onze strijd te laten varen en hoopte ik dat ze voorbij haar irritatie over mijn zonnebril zou kijken, maar ze wilde nog steeds een karikatuur van me maken. De volgende nacht hadden we andere kamergenoten.

Ondertussen kregen we een goed inzicht in de vreemde tegenstellingen van het land: twee straten buiten het prachtig verzorgde centrum van Tripoli stonden we in een sloppenbuurt, waar al het afval op een enorme hoop in het midden van de wijk lag te rotten en losse stroomkabels vervaarlijk knetterden boven onze hoofden. Daarnaast bezochten we het Man Made River Project, Kadhafi’s megalomane plan om prehistorisch water van onder de Sahara door het hele land te pompen om het grote droogteprobleem op te lossen. Kosten: 30 miljard dollar. Effectiviteit: niet duidelijk, waarschijnlijk is het water na dertig jaar op. De trotse ingenieur in het controlecentrum vatte het allemaal goed samen toen hij met een wijds armgebaar richting het enorme scherm zei: “We control everything.” Abdullah noemde dit symbolische prestigeproject steevast ‘Mad Man River Project’. Hij had regelmatig speciale belasting voor het project betaald, net als de Jihad-belasting die de strijd tegen Israël moest financieren. Het was de enige plek waar hij niet mee naar binnen wilde.

Na afloop van het bezoek lunchten we op een golfbaan in aanleg, van Kadhafi’s middelste zoon. Ik vroeg Abdullah waarom hij niet wegging, met al zijn internationale contacten. Hij keek me spottend aan vanachter zijn bril, legde vaderlijk een hand mijn schouder en zei: “Dit is mijn land, ik zal nooit vluchten. Op een dag komt er verandering, geloof me maar.”

Columns & Commentaar

broad city

TIP:
Broad City

Veel feministen zijn permanent woedend, en oprechte woede is zelden grappig. Maar nu is er Broad City: een serie met grappige vrouwen.
17/09/14
Rutger Lemm
Bijna_38_dropshots

Column:
Bijna 38 dropshots

Laura zit op het terras van de buurtkroeg en laat zich informeren over bijstandsperikelen, zedenzaken en blikschade.
17/09/14
Laura van der Haar
Marktplaatsdieren_poes

Marktplaatsdieren:
lieve poes te koop

Kat te koop: heel lief. niet duur. kan buiten en binnen.
15/09/14
Gastbijdrage
Vangrail

TIP:
Beter je leven, denk om je grafrede

Als je met Radiohead over de snelweg rijdt, draag dan altijd een matching lingeriesetje.
15/09/14
Joyce de Badts
Het creatieve kamp

Column:
Het creatieve kamp

Kasper moet mee naar het creatieve kamp. "Het gaat ontzettend intens worden. Ont-zet-tend intens."
10/09/14
Kasper van Royen
beeld Tip Jan_31aug

TIP:
Beetje uit je raam gluren naar een vrouw met twee pekineesjes

Het maakt eigenlijk niet echt uit waar je uit het raam staart: zolang je even volhoudt, word je beloond.
05/09/14
Jan Postma
Pigeon feeders 2

Column:
Pigeon feeders

Sinds Laura Ian Mc Ewans ‘Saturday’ las, waarin pigeon feeder als scheldwoord voor de mentally deficient'werd gebruikt, is ze ze maar eens goed gaan bestuderen.
03/09/14
Laura van der Haar
Videoband

TIP:
Begrafenisvideo

In de familie van Joris zijn er drie video’s: van een sinterklaasfeest, het 50-jarige huwelijk van opa en oma, en de begrafenis van zijn vader.
02/09/14
Joris Bellwinkel
wk35_TIP_Roman_in_12_vissen_beeld

TIP:
Een roman in 12 vissen

Het harde cynisme in de roman van Richard Flanagan roman werkt verslavend.
27/08/14
Maartje Smits
de laatste kerkjpeg

Naar de kerk VI (slot)

Nikki kijkt terug op haar zondagen van de afgelopen weken. Ze zocht er rust en verdieping, maar leerde dat ze geen gelovige is. "Ik ben een kleine profiteur."
26/08/14
Gastbijdrage
gratis_nrc

Hard//talk:
NRC en de hondenselfie

Terwijl een langzame iPad een NRC-pagina over een hondenselfie laadt, kun je mooi even nadenken over de woorden 'lux et libertas'.
19/08/14
Boy van Dijk
louie-s03e06-robin-williams-at-the-grave

IM:
Robin Williams

Rutger neemt afscheid van Robin Williams: een kleine ode aan een bijzondere acteur.
12/08/14
Rutger Lemm
schedelbureau

TIP:
Een schedel op je bureau

Memento mori, gedenk te sterven. Maar wat dan? Twee keer zo hard werken, of gewoon maar in bed blijven liggen?
06/08/14
Gastbijdrage
Wet_Floor_(3323751294)

TIP:
De dag doorkomen

Je braakte niet tijdens de lunch, je hoestte niet in iemands gezicht, je zei niet per ongeluk ‘kutwijf’, toen alweer die linkercollega, zonder pulserende bloederupties uit haar nek dus, rondkwam met zelfgebakken brownies.
01/08/14
Joyce de Badts
Sausage party

TIP:
Nodig alle vrouwen uit

Voorkom dat je fuif een sausage party wordt. Nodig alle vrouwen uit die je kent, en alle mannen die je leuk vindt.
28/07/14
Rutger Lemm
Meer Columns & Commentaar laden »

Artistiek

healy

Dermot Healy:
Op zoek naar mijn favoriete schrijver

Willems lievelingsschrijver blijkt overleden. 'Healy op mijn laptopscherm. Hij leest voor, maakt grapjes, lacht, aait zijn hond Tiny. Hij is kalm en levendig tegelijkertijd.'
12/09/14
Willem Claassen
kijkend naar the first people uitsnede

Marlene Dumas:
Enge baby’s, lieve slechteriken

Een van de grootste kunstenaars van dit moment schildert angstaanjagende baby’s, een sensuele Osama Bin Laden en een hautaine Naomi Campbell.
10/09/14
Maartje Smits
joost2

Ontmoetingen op papier VIII

De laatste aflevering van Ontmoetingen op Papier. Over zelfbenoemde hoeders van de zuivere leescultuur en Rik de Kikker.
07/09/14
Gastbijdrage
Tig Notaro width 540

Lachen om kanker

Comedians Tig Notaro en Micha Wertheim maken grappen over kanker. Rutger interviewde hen.
04/09/14
Rutger Lemm
marktplaatsdieren

Marktplaatsdieren:
konijnenhok

"Mooie konijnenhok te koop."
28/08/14
Gastbijdrage
Scan

Ontmoetingen op papier VII

Een boekverkoper die niet van mensen houdt, is reddeloos verloren.
25/08/14
Gastbijdrage
je wil in de essentie - 600 - Bijgewerkt

Stiftgedicht:
je wil in de essentie

… veel kan gebeuren als je droomt.
14/08/14
Gastbijdrage
metronomy

Killing the Radiostar:
Stiften

Een verhaal bij een clipje. 'We bootsten haar taal na en fluisterden vriendelijke woorden tegen de wc.'
12/08/14
Willem Claassen
beroemd

Killing the Radiostar:
Beroemd

Een verhaal bij een clipje. 'Twee middagen hebben we geoefend in een gemaaid weiland waar normaal gesproken koeien liepen.'
05/08/14
Willem Claassen
marnixvanuum_methodIII

Double Sided

Foto/Grafische boeken. Samenwerken is niet gemakkelijk.
31/07/14
Beeldredactie
beroemd

Killing the Radiostar:
Podium

Een verhaal bij een clipje. 'Ik draag verhalen voor en gebruik A4’tjes als wapenschild.'
29/07/14
Willem Claassen
Untitled-1

Ontmoetingen op papier VI

"Wie werkt in een boekhandel, ondervindt wat het betekent dat Engels de lingua franca van deze tijd is."
27/07/14
Gastbijdrage
marktplaatsdier_01

Marktplaatsdieren:
Puppie

Het is zomer, dus de huisdieren gaan weer in de uitverkoop. Merel Cremers verzamelt de grappigste, hartverscheurendste Marktplaatsadvertenties en maakt daar mooie illustraties van.
25/07/14
Gastbijdrage
coely

Killing the Radiostar:
Monteur

Een verhaal bij een clipje. 'Mijn droom is om net als zij te kunnen dansen in een autogarage.'
22/07/14
Willem Claassen
wij zijn klaar voor nog - 600

Stiftgedicht:
wij zijn klaar voor nog

… de aanhoudende dreiging van een…
21/07/14
Gastbijdrage
Meer Artistiek laden »

Journalistiek

3.-uit-het-raam

Reportage:
Bang hart

Blijven en gaan in een psychiatrische instelling.
11/09/14
Gastbijdrage
Paulo Ito

Tikkie terug

De volkssport is het contact met het volk kwijt, maar het is nog niet te laat. Rutger heeft een idee om het moderne voetbal (en de wereld) te redden.
11/09/14
Rutger Lemm
Illustratie Merlijn

Winnaar Scriptieprijs:
De kunst van het tentoonstellen

Marian Cousijn schreef het winnende artikel voor de Scriptieprijs over de machtsstrijd tussen kunstenaars en curatoren.
03/09/14
Gastbijdrage
Scan

Ontmoetingen op papier VII

Een boekverkoper die niet van mensen houdt, is reddeloos verloren.
25/08/14
Gastbijdrage
demonstratie

Ruzie:
ROOD

Joris zoekt mensen die ruzie maken. De jongerenafdeling van de SP maakt vijanden.
18/08/14
Joris Bellwinkel
keret

Post van Keret:
“Let the IDF Win”

Etgar Keret over hoe rechts Israël geen kritiek op het leger duldt. De wie-niet-voor-ons-is-is-tegen-ons-logica regeert.
15/08/14
Gastbijdrage
happn-telecharger-gratuitement-application-iphone-android

HAPPN:
Second chances and new romances

Online daten blijft ongemakkelijk en creepy. Jana onderzoekt of de app Happn - the new kid on the block - daar verandering in brengt.
13/08/14
Jana Antonissen
toergenjev_02

Gastcollege:
De zachtaardige nihilist II

"Dat is de enige gedachte die Toergenjev, geconfronteerd met zijn eigen ongeloof, in staat is te verdedigen. Het idee dat, ook als alle afgodsbeelden zijn stukgeslagen, het zonder illusies nog mogelijk is van de wereld te houden."
11/08/14
Thijs Kleinpaste
toergenjev_01

Gastcollege:
De zachtaardige nihilist I

Over het leven en werk van één van de weinige Russische schrijvers die geniaal was zonder ook gek te zijn: Ivan Toergenjev, ironische beschouwer van zijn tijd. Het is zomer. Lees!
08/08/14
Thijs Kleinpaste
2

Straight outta Tulsa:
Tienerlust

Over Larry Clark in Foam: harde beelden die het zwijgen in het hart van iedere tragedie tonen. "Ik schoot niet veel foto’s, er was te veel drugs. We hadden meer dan we konden gebruiken."
07/08/14
Jan Postma
hardhoofdberlijn4

Op zoek naar schoonheid IV:
De Onttovering

Alle sprookjes komen ten einde. Ook Berlijn.
24/07/14
Rutger Lemm
Naar de kerk V 600dpi 600pix jpeg

Naar de kerk (V)

Na de begeesterde dienst in Soweto denkt Nikki in Utrecht een wat lossere kerk te vinden. Maar daar zit haar toch iets, of eigenlijk iemand, in de weg.
17/07/14
Gastbijdrage
Etgar-keret-photo-by-moti-kikayon-1

Post van Keret:
Give Compromise a Chance

De Israëlische schrijver Etgar Keret vraagt zich af of vrede wel het juiste doel is: "What is it about that elusive peace so many people love to talk about, though no one has managed to bring us even a single millimeter closer to it?"
12/07/14
Gastbijdrage
640px-Dirck_van_Baburen_-_Prometheus_door_Vulcanus_geketend

Aantekeningen bij het Holland Festival:
Een podium in de ruimte

"Het publiek zat om het speelveld, volledig afgesloten door ramen. Als aapjes in een dierentuin of muizen in een laboratorium zaten de acteurs gevangen in die kooi."
10/07/14
Melle Kromhout
-1

De dubbelganger

Wat doet het met je als je ontdekt dat er iemand bestaat die op papier exact dezelfde identiteit heeft als jij? En dat zo iemand dan een crimineel is? Dave H. is… De Dubbelganger.
09/07/14
Redactie
Meer Journalistiek laden »