3 november 2010

Vreemdelingen- liefde

Er is genoeg om over te demonstreren, toch komt het politieke protest in de eerste weken van Rutte I nog niet echt op gang. Hoe komt dit?

Een in het zwart geklede man (inclusief hoed) betreedt het podium. Achter hem staan zes jongeren met maskers op. De man wijst naar ze en schreeuwt veel te hard in de microfoon: “Dit zijn de jongeren! Het gaat om hen!” Dan begint hij aan een reeks tergend slechte gedichten over de PVV, Wilders en Nederland in het algemeen. Hij sluit af met de introductie van een nieuw woord: vreemdelingenliefde. Hij vraagt ons om het te scanderen: “Vreemdelingenlief-de, vreemdelingenlief-de!” Misschien ligt het aan de toch wat lastige beklemtoning van deze verrijking van de Nederlandse taal, maar het publiek gaat niet echt enthousiast op de leus in. Welkom op de ‘Manifestatie tegen racisme en uitsluiting’, oftewel de grote anti-Wilders-demonstratie in Amsterdam van afgelopen zaterdag.

De bijeenkomst die een groot protest tegen de nieuwe regering moest worden, slaat meerdere malen de plank volkomen mis. Mierzoete singer-songwriters zingen knullige Wildersrijmpjes, woeste langharige dichters brengen hun melodramatische anti-PVV-regels ten gehore en drie jongens zingen een melig lied over ‘Minder politiek, meer shoarma’. Het is allemaal erg knullig en ik ben echt een welwillende toeschouwer, maar krijg desondanks regelmatig kippenvel van plaatsvervangende schaamte. Aan het einde zegt de presentatrice dat er maar liefst duizend mensen aanwezig zijn geweest. “Nederland heeft gesproken!” glundert ze. Duizend mensen en dus heeft Nederland gesproken? Ja, Nederland heeft gesproken en gezegd: “Het is zaterdag en ik heb geen zin in je demonstratie.”

Duizend mensen bij de Dokwerker.

Het wil nog niet echt lukken met de protesten tegen de PVV en (hun steun aan) Rutte I. Duizend mensen (zevenhonderd volgens meerdere media) is extreem weinig als je naar het potentiële draagvlak voor een dergelijke demonstratie kijkt. Nederland heeft sinds kort een minderheidskabinet dat een groot deel van de kiezers niet representeert en enkele harde besluiten heeft genomen. Bovendien krijgt het gedoogsteun van de controversiële PVV. Er is aldus genoeg reden voor onvrede en een manifestatie zoals die bij de Dokwerker zou een veel groter percentage van de Nederlanders moeten trekken. Het protest lijkt echter maar niet op gang te komen. Waarom niet eigenlijk?

Protesteren is niet meer van deze tijd, hoor je vaak. De moderne mens is beter dan ooit geïnformeerd over de problemen van zijn wereld, maar voelt tegelijkertijd een grote afstand tot deze problemen, zoals psycholoog Roos Vonk onlangs in de Volkskrant betoogde. Juist doordat mensen inzien hoe alomvattend bepaalde negatieve ontwikkelingen zijn (of het nu het milieu, de economie, of energie betreft) voelt men slechts apathie. Dit is geen bewuste keuze, maar een vlucht in zelfbescherming: wie zich werkelijk druk maakt over alle misstanden, ligt binnen de kortste keren depressief in bed. Bovendien voelen de meeste mensen de gevolgen van de problemen niet direct; dit maakt het nog makkelijker om de afstand in stand te houden. Toch is het niet zo dat er geen politieke interesse meer bestaat. Wat ontbreekt is een motivatie voor politiek activisme.

Maar een actieve burgerlijke deelname aan het publieke debat is niet minder belangrijk dan vroeger; het geluid van een massa kan ook nu nog voor veranderingen zorgen. In 2004 demonstreerden nog 300.000 mensen op het Museumplein in Amsterdam tegen de bezuinigingen van Balkenende II, wat uiteindelijk tot het Museumpleinakkoord leidde. Hoe kan men ondanks de heersende apathie toch een brede maatschappelijke groep politiek mobiliseren? De toon is hierbij van cruciaal belang. Veel demonstraties kiezen op dit punt echter de verkeerde weg.

Omdat demonstreren een van oudsher linkse bezigheid is, baseren de organisatoren zich op nostalgische wijze op de jaren zestig en zeventig, de hoogtijdagen van het protest. De bijeenkomsten lijken hierdoor soms meer sixties-verkleedfeestjes. Op de manifestatie in Amsterdam werd gratis muntthee uitgedeeld (zolang de voorraad strekt!) en werden aan het eind van de dag veelgekleurde ballonnen losgelaten. De mentaliteit van ‘Make love, not war’ werd ietwat geforceerd opgevoerd. Deze benadering werkt echter niet meer voor de cynische moderne mens. Dit is precies de reden waarom een groot deel van de Europese kiezers genoeg heeft van de sociale politiek en waarom een term als ‘multicultiknuffelen’ zo beklijft: het is allemaal veel te soft. In het Amerikaanse tv-programma The Daily Show werd het ooit goed samengevat in een gefrustreerde vraag: “Why are the right such assholes and the left such pussies?” Het is niet alleen de boze man van de straat die dit beu is, ook een jongere generatie die zich in de basis verbonden voelt met het linkse gedachtegoed, heeft behoefte aan krachtige taal en passionele retoriek. Een term als ‘vreemdelingenliefde’ helpt daar niet echt bij.

Illustratie: Floris Solleveld

Het is aan de linkse politici om het politieke vocabulaire te herclaimen (zoals filosoof Eva Liukku helder uitlegde op deze site). Maar het linkse protest zou verder moeten denken dan bijvoorbeeld het ‘lawaaiprotest’ van 14 september waarbij ballonnen werden kapot gemaakt ‘om het idee door te prikken dat de vorming van dit kabinet vanuit democratisch en rechtsstatelijk oogpunt te rechtvaardigen valt’. Dit soort acties spreken te weinig tot de verbeelding en doen oubollig aan. Een positieve uitzondering bij de manifestatie in Amsterdam vormde Jaap Hamburger van de organisatie ‘Een ander Joods geluid’. Hij hield een bevlogen, maar genuanceerd betoog tegen Wilders: “Hem een racist noemen gaat mij veel te ver. Maar Wilders bevindt zich op een gevaarlijk hellend vlak.” In tegenstelling tot Mohammed Rabbae, die opriep tot ‘een strijd tegen het fascisme’, liet Hamburg zich niet verleiden tot dezelfde ongefundeerde generaliseringen als de PVV, maar gebruikte hij wel treffende beeldspraak als ‘de blonde haat-imam uit Venlo’. Dit is waar cynici als ikzelf behoefte aan hebben en wél tijd voor vrij willen maken: inspiratie.

Publieke figuren (aka Bekende Nederlanders) zouden bij uitstek geschikt zijn als inspirerende leiders voor een protest, gezien hun autoriteit en reeds bestaande gevolg. Maar ook onder hen lijkt politiek activisme (of überhaupt het uitspreken van een politieke voorkeur) niet echt populair te zijn. Waar het in Amerika heel normaal voor bekende artiesten is om zich achter een partij te scharen, gebeurt dit in Nederland nauwelijks. Zonder hen lijkt een protest toch minder waard te zijn. Tijdens de manifestatie werd bijvoorbeeld het sterke protestgedicht van Ramsey Nasr voorgelezen. Maar waar was Ramsey zelf? Als een of meerdere publieke figuren leiding zouden geven aan een manifestatie met een breed thema dat met de juiste toon een grote en diverse groep mensen zou aanspreken, zou het nog wat kunnen worden met het linkse protest. De actie ‘Schreeuw om cultuur’ naar aanleiding van de kunstbezuinigingen is een positief voorbeeld, maar zouden deze mensen zich niet over bredere thema’s dan alleen hun vakgebied moeten uitspreken?

Misschien is het überhaupt onnodig om nog over ‘links’ en ‘rechts’ te spreken en is er een algemeen protest nodig. Veel van de zorgen over de koers van het land worden door Nederlanders met verschillende politieke voorkeuren gedeeld. Afgelopen week bleek dat zelfs Ajax-hooligans zich boos maken over het toenemende racisme. We zouden wat dit betreft nog iets kunnen leren van de ‘Rally to restore sanity’ van The Daily Show die op dezelfde dag als de manifestatie in Amsterdam in Washington werd gehouden. Het betrof hier een roep om meer ‘redelijkheid’ in het publieke debat en was daarmee een aanklacht tegen de hysterie van de media en de politiek aan beide kanten van het politieke spectrum. Dit werd samengevat in de slogan ‘I disagree with you, but I’m pretty sure you’re not Hitler’. Hier kwamen vele mensen op af, uit alle lagen van de bevolking en van alle politieke kleuren. Presentator Jon Stewart was de charismatische spil van het geheel en richtte zich in de voorbereiding speciaal op mensen die normaal nooit tijd of zin hebben om naar een dergelijke bijeenkomst te gaan. Een grote naam als Oprah Winfrey steunde de manifestatie actief door mensen gratis tickets naar Washington te geven.

Gematigde moslims op de Rally To Restore Sanity.

De show koos een breed, maar zinnig thema en liet het na om zich explicitiet politiek uit te spreken, waardoor vele mensen zich aangesproken voelden. Maar het belangrijkste was dat ze met de nuance van humor zoveel mogelijk zoetsappigheid vermeden en veel zelfspot toepasten.

Op de manifestatie in Amsterdam had één iemand dat wel begrepen: de jongen met het grote bord met daarop de tekst: “Mijn armen doen pijn.”



Columns & Commentaar

dood illustratie Hi

Column:
Dood

‘‘Papa…’’ zei Annika peinzend, ‘‘die mevrouw is echt heel oud, toch? Ze is al bijna dood."
03/12/14
Kasper van Royen
Ansichtkaart Zuid-Italië

TIP:
Een slecht reisdoel

Fietsend onder de rijpe vijgenbomen van Zuid-Italië, realiseert Roos zich dat je vakantie nuttig besteden een paradox is. Omarm de verveling in een wereld waarin nutteloze tijd zeldzaam is.
27/11/14
Roos Euwe
HH_FESTIVAL_poster

Festival:
DJ Tienson

Benieuwd waar DJ Tienson (die morgen op ons festival draait) het liefst naar luistert als hij net wakker is?
22/11/14
Redactie
Straf

Column:
Straf

‘‘Dat mag niet, stoute papa!’’ beet Annika me toe, toen we door een licht fietsten dat net op rood sprong. Nu moest ik boeten voor deze verkeersovertreding.
21/11/14
Kasper van Royen
lekkernaampje

Column:
Sexy naampie

Laura doet onderzoek naar haar persoonlijke liefdesnamengeschiedenis. Wat is eigenlijk een sexy naam? Frans en Dries winnen het van Dylan, Brandon en Melvin.
18/11/14
Laura van der Haar
the-pleiades-star-cluster-11637_640

Alles vijf sterren:
Films-series-gifjes

Drie films die je van Anna van Leeuwen niet mag missen.
12/11/14
Redactie
Swingdat_Illustratie_HI

Column:
De swingdate

Van pannenkoeken tot je partner: vrienden kunnen toch alles met elkaar delen?
12/11/14
Kasper van Royen
Try Acrobatics2_lowres

Festival:
Try Acrobatics tipt

Try Acrobatics komt 23 november spelen op ons festival, op hard//hoofd vertellen ze alvast over hun muzikale voorbeelden.
10/11/14
Redactie
Gabor Geukes

Column:
Geukes

Laura stopt met suiker eten, en voelt zich weer de monsterlijke puber die ze was toen ze samen met mongolen chocoladepotloden inpakte in een fabriek.
04/11/14
Laura van der Haar
1896_Prof_M_Pupin_ Columbia_University_ radiograph

TIP:
De bottenkraker

Hoewel ze vreselijk bang was, ging Sára toch naar de chiropractor. Verlicht verliet ze de praktijk. Een ode aan de bottenkraker.
31/10/14
Sára Iványi
Google Maps, Ruys de Beerenbrouckstraat

TIP:
Ruys de Beerenbrouckstraat

Op zoek naar een dosis pracht en treurnis? Bezoek het middelste bankje op de Ruys de Beerenbrouckstraat in Amsterdam.
29/10/14
Laura van der Haar
Starsinthesky

Alles vijf sterren:
Audio

De drie albums die volgens Kasper van Royen meer dan vijf sterren waard zijn. (En andere luistertips.)
27/10/14
Redactie
Alleen thuis illustratie

Column:
Alleen thuis

Kasper denkt een lekker griepdagje op de bank door te brengen. Dan spitsen Loeder en Muis tegelijk hun oortjes.
23/10/14
Kasper van Royen
Schermafbeelding 2014-10-20 om 08.32.22

TIP:
Laat jezelf opsluiten

Vijf mensen. Eén uur de tijd. De kamer zit op slot. Een antiek bureau, doktersromannetjes, een typemachine met verwisselde toetsen. Geen ruimte voor individuele identiteit: de groep wordt teruggeworpen op elkaar. En dat is volgens Luuk bijzonder relativerend.
20/10/14
Gastbijdrage
TIPJana

TIP:
De quarterlifecrisis en hoe ermee om te gaan

"Het probleem was vooral dat alles eigenlijk mogelijk was. L’embarras du choix."
17/10/14
Jana Antonissen
Meer Columns & Commentaar laden »

Artistiek

dood-gaan-we-allemaal-I

Verpleegpoëet:
Dood gaan we allemaal I

“Wat vindt uw zoon er eigenlijk van, dat u niet meer doorbehandeld wenst te worden?”
15/12/14
Sander Ritman
Schermafbeelding 2014-12-11 om 08.33.35

Zweethut

"Wat als elke aanraking onbewust in zijn slaap gebeurde? Ik ben geen voorstander van aanrandingen tijdens het slapen."
11/12/14
Julie Cafmeyer
midlife crisis

Waar ik thuiskom:
Midlife crisis

Sytske leest verhalen voor in vreemde huizen. "Het huis ruikt hetzelfde als de meeste andere huizen waar gezinnen wonen."
08/12/14
Gastbijdrage
illustratie: Alex Deforce

Blauwe arbeid

volmaakt en zonder programma van deze nonnen leerde ik iets over het spektakel maar ik heb even gemist wat precies ik denk dit
05/12/14
Gastbijdrage
A_Swarm_of_Ancient_Stars_-_GPN-2000-000930

Alles vijf sterren:
Podium

Drie theaterstukken die je niet mag missen. Als geen ander weet Roos Euwe wat er speelt.
03/12/14
Redactie
een alledaagse magere meneer blijft - 600

Stiftgedicht:
die jolige, magische overkant

… de regenachtige wereld kantelt…
01/12/14
Gastbijdrage
intercom

Waar ik thuiskom:
Intercom

Sytske leest verhalen voor in vreemde huizen. "De stem klinkt bekakt, als die van een vrouw met grijze haren die door weer en wind in model blijven zitten, doordat haar haarspray van een kappersmerk is."
28/11/14
Gastbijdrage
zelfmoord

Waar ik thuiskom:
Zelfmoord

Sytske leest verhalen voor in vreemde huizen. "Ik wil iets zeggen, iets van dat het allemaal wel goed komt. Zoals mensen dat vaak zeggen als het even moeilijk wordt in een gesprek."
21/11/14
Gastbijdrage
SPINVIS21 mirte slaats

Festival:
Levenslessen van SPINVIS

"Sinds ik vader ben, weet ik dat er dingen in je zitten die je alleen maar kunt ontdekken als je je ergens blindelings in stort."
20/11/14
Joyce de Badts
Julie_ik was bijna opgestaan

Ik was bijna opgestaan

"Ik kan op dit moment tien mannen bedenken waarmee ik een leven zou kunnen opbouwen. En dan bedoel ik een klassieke liefdesaffaire met alles erop en eraan. Samen dromen. Probleem is dat die mannen de trivialiteit instinctief aanvoelen en mij daardoor wantrouwen. Niemand is graag één van de tien."
19/11/14
Julie Cafmeyer
ludwig_klein

ZKV:
Engelen

"Ze hadden een bleke, zonloze huid, en omdat ze naakt waren was hun rosse lichaamshaar goed te zien."
17/11/14
A.L. Snijders
BOG. door An-Sofie Kesteleyn

Festival:
BOG. tipt

BOG speelt op ons festival en geeft vijf TIPS die je leven verbeteren.
17/11/14
Redactie
studentenhuis

Waar ik thuiskom:
Studentenhuis

Sytske leest verhalen voor in vreemde huizen. "De vloer plakt, op de tafel liggen losse papieren en drie volle asbakken."
14/11/14
Gastbijdrage
illustratie: Shaheen Hameedah Butt

maak mijn lied een jas

anne becking schreef een liedje voor w.b. yeats, een gedicht. een liedje over een jas.
11/11/14
Gastbijdrage
martkplaatsdieren_merelcremers

Marktplaatsdieren:
Mooie Chihuahua pup puppy reutje

Aangeboden: een ondeugende jongen en de laatste uit een warm nestje.
07/11/14
Gastbijdrage
Meer Artistiek laden »

Journalistiek

SFdystopie-

De toekomstroman

Is het toeval dat in Nederland Efter met gejuich onthaald wordt, terwijl het Nederlandse parlement met de wet ‘fraudeaanpak bestandskoppelingen’ zonder noemenswaardig protest de burger uitlevert aan een niet meer te controleren staatsmacht?
10/12/14
Gastbijdrage
luc2

Levenslessen van Luc de Vos

"Als je geen mooie jonge vrouw bent, probeer er dan op zijn minst vrolijk en fris voor te komen: dat maakt de wereld aangenamer."
02/12/14
Joyce de Badts
unnamed

Het Proces:
De Ratten van Autun

"De ratten worden gesommeerd om zich naar het genoemde veldje te begeven, binnen 6 dagen. Een uitzondering wordt gemaakt voor de ratten die kinderen hebben of zwanger zijn."
02/12/14
Gastbijdrage
koers!

Koers!

"In tegenstelling tot Katendrecht is Scherpenzeel geen beruchte koers. Er zijn geen bordelen langs de kant. De renners zijn geen hipsters op fixies, maar mensen met fulltime banen."
27/11/14
Gastbijdrage
DSC_0410-2

La Goutte d’Or:
de blik van een ander II

"Ik ga zitten op de stoel, blader in de Koran. Plots wordt een kant van het gordijn opgeheven."
26/11/14
Gastbijdrage
charlottepeys_correspondentiekeretkashua2

Post van Keret:
Briefwisseling met Sayed Kashua II

Afgelopen oorlog trok de Arabisch-Israëlische schrijver Sayed Kashua richting het koude Illinois. Kashua brengt verslag uit in een briefwisseling met Etgar Keret.
25/11/14
Redactie
Tarzan

Meisjes plagen

Mannen als Thierry Baudet moeten hun frustratie niet op de emancipatie botvieren, maar hun onzekerheid overwinnen, vindt Rutger.
24/11/14
Rutger Lemm
joost de woolf 600 px2_xf&m

A room for Joost de Vries

"De cultuur is rijp van ironie, feminisme, postmodernisme, en die toestand compliceert de vraag hoe te leven (als man). Dus is De Vries op zoek naar ‘regels’. Naar een manier van leven zonder jezelf steeds ironisch 'tussen haakjes te plaatsen'."
21/11/14
Thijs Kleinpaste
15813009705_600b2f5240_k

Ik wil wat nuance in mijn schoen

"Alsof alle anti-Pieten moreel zuivere wezens zijn en iedereen die Zwarte Piet eigenlijk wel leuk vindt een racist is."
20/11/14
Rutger Lemm
TF1

Festival:
Tender Falcons Tipt

Tender Falcons' Janna Coomans omarmt haar rol als bandleider en vertelt over muzikale invloeden.
19/11/14
Redactie
DSC_0380-2

La Goutte d’Or:
De blik van een ander I

Afrika is een stad in Parijs.
14/11/14
Gastbijdrage
KeretSayed

Post van Keret:
Briefwisseling met Sayed Kashua I

Afgelopen oorlog trok de Arabisch-Israëlische schrijver Sayed Kashua richting het koude Illinois. Kashua brengt verslag uit in een briefwisseling met Etgar Keret.
13/11/14
Redactie
lena d

Anna bezoekt Lena Dunham / Lena Dunham bezoekt Anna

Marlies Dekkers Dekkers belooft Lena dat ze haar lingerie zal geven. “That’ssosweetofyouthankyou”, antwoordt Lena. Dit zal de eerste keer zijn dat tijdens een Opzij-evenement een feminist een andere feminist een bh geeft. Die derde golf is best een dolle boel.
13/11/14
Anna van Leeuwen
Vive_Clemenceau

Het hol van de Tijger

Hij schreeuwde naar de Duitse vijand: zuurkoolvreters, Teutoonse horde; samen krijgen we jullie klein! Zo'n groot man verdient een museum. En in Parijs is het er, zoals in Parijs voor alles een museum is.
11/11/14
Gastbijdrage
bonnieandclyde

Van de plank:
Bonnie and Clyde

"Je leeft met hen mee, je valt voor hun charmes, je hoopt dat ze aan de politie ontkomen; en tóch blijven het misdadigers. Hun wandaden blijven wandaden. Moord blijft moord."
10/11/14
Basje Boer
Meer Journalistiek laden »



Geniet je met enige regelmaat van onze artikelen? Ben je fan van hard//hoofds geweldige illustratoren, audiomakers en dichters? Dacht je al jaren: hoe zou ik hard//hoofd kunnen steunen?

Goed nieuws. Je kunt vanaf nu je dank uitdrukken in keiharde euro's en vriend van hard//hoofd worden. Wat je daarvoor terugkrijgt? Ons, alles wat we maken en eeuwige dank.

Word vriend van hard//hoofd