3 november 2010

Vreemdelingen- liefde

Er is genoeg om over te demonstreren, toch komt het politieke protest in de eerste weken van Rutte I nog niet echt op gang. Hoe komt dit?

Een in het zwart geklede man (inclusief hoed) betreedt het podium. Achter hem staan zes jongeren met maskers op. De man wijst naar ze en schreeuwt veel te hard in de microfoon: “Dit zijn de jongeren! Het gaat om hen!” Dan begint hij aan een reeks tergend slechte gedichten over de PVV, Wilders en Nederland in het algemeen. Hij sluit af met de introductie van een nieuw woord: vreemdelingenliefde. Hij vraagt ons om het te scanderen: “Vreemdelingenlief-de, vreemdelingenlief-de!” Misschien ligt het aan de toch wat lastige beklemtoning van deze verrijking van de Nederlandse taal, maar het publiek gaat niet echt enthousiast op de leus in. Welkom op de ‘Manifestatie tegen racisme en uitsluiting’, oftewel de grote anti-Wilders-demonstratie in Amsterdam van afgelopen zaterdag.

De bijeenkomst die een groot protest tegen de nieuwe regering moest worden, slaat meerdere malen de plank volkomen mis. Mierzoete singer-songwriters zingen knullige Wildersrijmpjes, woeste langharige dichters brengen hun melodramatische anti-PVV-regels ten gehore en drie jongens zingen een melig lied over ‘Minder politiek, meer shoarma’. Het is allemaal erg knullig en ik ben echt een welwillende toeschouwer, maar krijg desondanks regelmatig kippenvel van plaatsvervangende schaamte. Aan het einde zegt de presentatrice dat er maar liefst duizend mensen aanwezig zijn geweest. “Nederland heeft gesproken!” glundert ze. Duizend mensen en dus heeft Nederland gesproken? Ja, Nederland heeft gesproken en gezegd: “Het is zaterdag en ik heb geen zin in je demonstratie.”

Duizend mensen bij de Dokwerker.

Het wil nog niet echt lukken met de protesten tegen de PVV en (hun steun aan) Rutte I. Duizend mensen (zevenhonderd volgens meerdere media) is extreem weinig als je naar het potentiële draagvlak voor een dergelijke demonstratie kijkt. Nederland heeft sinds kort een minderheidskabinet dat een groot deel van de kiezers niet representeert en enkele harde besluiten heeft genomen. Bovendien krijgt het gedoogsteun van de controversiële PVV. Er is aldus genoeg reden voor onvrede en een manifestatie zoals die bij de Dokwerker zou een veel groter percentage van de Nederlanders moeten trekken. Het protest lijkt echter maar niet op gang te komen. Waarom niet eigenlijk?

Protesteren is niet meer van deze tijd, hoor je vaak. De moderne mens is beter dan ooit geïnformeerd over de problemen van zijn wereld, maar voelt tegelijkertijd een grote afstand tot deze problemen, zoals psycholoog Roos Vonk onlangs in de Volkskrant betoogde. Juist doordat mensen inzien hoe alomvattend bepaalde negatieve ontwikkelingen zijn (of het nu het milieu, de economie, of energie betreft) voelt men slechts apathie. Dit is geen bewuste keuze, maar een vlucht in zelfbescherming: wie zich werkelijk druk maakt over alle misstanden, ligt binnen de kortste keren depressief in bed. Bovendien voelen de meeste mensen de gevolgen van de problemen niet direct; dit maakt het nog makkelijker om de afstand in stand te houden. Toch is het niet zo dat er geen politieke interesse meer bestaat. Wat ontbreekt is een motivatie voor politiek activisme.

Maar een actieve burgerlijke deelname aan het publieke debat is niet minder belangrijk dan vroeger; het geluid van een massa kan ook nu nog voor veranderingen zorgen. In 2004 demonstreerden nog 300.000 mensen op het Museumplein in Amsterdam tegen de bezuinigingen van Balkenende II, wat uiteindelijk tot het Museumpleinakkoord leidde. Hoe kan men ondanks de heersende apathie toch een brede maatschappelijke groep politiek mobiliseren? De toon is hierbij van cruciaal belang. Veel demonstraties kiezen op dit punt echter de verkeerde weg.

Omdat demonstreren een van oudsher linkse bezigheid is, baseren de organisatoren zich op nostalgische wijze op de jaren zestig en zeventig, de hoogtijdagen van het protest. De bijeenkomsten lijken hierdoor soms meer sixties-verkleedfeestjes. Op de manifestatie in Amsterdam werd gratis muntthee uitgedeeld (zolang de voorraad strekt!) en werden aan het eind van de dag veelgekleurde ballonnen losgelaten. De mentaliteit van ‘Make love, not war’ werd ietwat geforceerd opgevoerd. Deze benadering werkt echter niet meer voor de cynische moderne mens. Dit is precies de reden waarom een groot deel van de Europese kiezers genoeg heeft van de sociale politiek en waarom een term als ‘multicultiknuffelen’ zo beklijft: het is allemaal veel te soft. In het Amerikaanse tv-programma The Daily Show werd het ooit goed samengevat in een gefrustreerde vraag: “Why are the right such assholes and the left such pussies?” Het is niet alleen de boze man van de straat die dit beu is, ook een jongere generatie die zich in de basis verbonden voelt met het linkse gedachtegoed, heeft behoefte aan krachtige taal en passionele retoriek. Een term als ‘vreemdelingenliefde’ helpt daar niet echt bij.

Illustratie: Floris Solleveld

Het is aan de linkse politici om het politieke vocabulaire te herclaimen (zoals filosoof Eva Liukku helder uitlegde op deze site). Maar het linkse protest zou verder moeten denken dan bijvoorbeeld het ‘lawaaiprotest’ van 14 september waarbij ballonnen werden kapot gemaakt ‘om het idee door te prikken dat de vorming van dit kabinet vanuit democratisch en rechtsstatelijk oogpunt te rechtvaardigen valt’. Dit soort acties spreken te weinig tot de verbeelding en doen oubollig aan. Een positieve uitzondering bij de manifestatie in Amsterdam vormde Jaap Hamburger van de organisatie ‘Een ander Joods geluid’. Hij hield een bevlogen, maar genuanceerd betoog tegen Wilders: “Hem een racist noemen gaat mij veel te ver. Maar Wilders bevindt zich op een gevaarlijk hellend vlak.” In tegenstelling tot Mohammed Rabbae, die opriep tot ‘een strijd tegen het fascisme’, liet Hamburg zich niet verleiden tot dezelfde ongefundeerde generaliseringen als de PVV, maar gebruikte hij wel treffende beeldspraak als ‘de blonde haat-imam uit Venlo’. Dit is waar cynici als ikzelf behoefte aan hebben en wél tijd voor vrij willen maken: inspiratie.

Publieke figuren (aka Bekende Nederlanders) zouden bij uitstek geschikt zijn als inspirerende leiders voor een protest, gezien hun autoriteit en reeds bestaande gevolg. Maar ook onder hen lijkt politiek activisme (of überhaupt het uitspreken van een politieke voorkeur) niet echt populair te zijn. Waar het in Amerika heel normaal voor bekende artiesten is om zich achter een partij te scharen, gebeurt dit in Nederland nauwelijks. Zonder hen lijkt een protest toch minder waard te zijn. Tijdens de manifestatie werd bijvoorbeeld het sterke protestgedicht van Ramsey Nasr voorgelezen. Maar waar was Ramsey zelf? Als een of meerdere publieke figuren leiding zouden geven aan een manifestatie met een breed thema dat met de juiste toon een grote en diverse groep mensen zou aanspreken, zou het nog wat kunnen worden met het linkse protest. De actie ‘Schreeuw om cultuur’ naar aanleiding van de kunstbezuinigingen is een positief voorbeeld, maar zouden deze mensen zich niet over bredere thema’s dan alleen hun vakgebied moeten uitspreken?

Misschien is het überhaupt onnodig om nog over ‘links’ en ‘rechts’ te spreken en is er een algemeen protest nodig. Veel van de zorgen over de koers van het land worden door Nederlanders met verschillende politieke voorkeuren gedeeld. Afgelopen week bleek dat zelfs Ajax-hooligans zich boos maken over het toenemende racisme. We zouden wat dit betreft nog iets kunnen leren van de ‘Rally to restore sanity’ van The Daily Show die op dezelfde dag als de manifestatie in Amsterdam in Washington werd gehouden. Het betrof hier een roep om meer ‘redelijkheid’ in het publieke debat en was daarmee een aanklacht tegen de hysterie van de media en de politiek aan beide kanten van het politieke spectrum. Dit werd samengevat in de slogan ‘I disagree with you, but I’m pretty sure you’re not Hitler’. Hier kwamen vele mensen op af, uit alle lagen van de bevolking en van alle politieke kleuren. Presentator Jon Stewart was de charismatische spil van het geheel en richtte zich in de voorbereiding speciaal op mensen die normaal nooit tijd of zin hebben om naar een dergelijke bijeenkomst te gaan. Een grote naam als Oprah Winfrey steunde de manifestatie actief door mensen gratis tickets naar Washington te geven.

Gematigde moslims op de Rally To Restore Sanity.

De show koos een breed, maar zinnig thema en liet het na om zich explicitiet politiek uit te spreken, waardoor vele mensen zich aangesproken voelden. Maar het belangrijkste was dat ze met de nuance van humor zoveel mogelijk zoetsappigheid vermeden en veel zelfspot toepasten.

Op de manifestatie in Amsterdam had één iemand dat wel begrepen: de jongen met het grote bord met daarop de tekst: “Mijn armen doen pijn.”



Columns & Commentaar

9256523960_c2a23551cc_z

Doen wat je niet durft

Maartje neemt afscheid als adjunct-hoofdredacteur. 'Ik probeer geen spijt te hebben. Alles wat gezegd moest worden is gezegd, de wachtwoorden zijn overgedragen, het colofon is veranderd. Vanaf vandaag zijn Jan en ik gewoon redacteur. Ik moet nu weggaan, maar ik wil nog niet.'
29/01/15
Maartje Smits
Gabor Beste Brandweer

Column:
Beste brandweer

‘Ambulance, politie of brandweer?’ vroeg de alarmcentrale. Het was donderdagavond, een uur of tien en het regende. Ik vind het altijd heel wat om 112 te bellen, want ik ben een kind van de jaren tachtig, die wat mij betreft de geschiedenis in mogen als het decennium van kutgeintjes met de telefoon in de gang. [...]
27/01/15
Laura van der Haar
oblomov3

Hard//talk:
Winterwachten

Tijd, niemand heeft het en je moet er vaak nog voor betalen ook. Een pleidooi voor traagheid.
27/01/15
Rutger Lemm
Maartje_Vereniging1

TIP:
Verenig je

Op dagen dat alles zonder aanleiding volkomen kut is, iedereen kut, en stom en lelijk, en er peuken drijven in de verstopte gootsteen van de stad ― op zulke dagen prijst Maartje zich gelukkig dat ze lid is van een vereniging.
26/01/15
Maartje Smits
Kunstmatige intelligentie

Nieuws in beeld:
zelfrijdende auto’s

Ontzettend handig zo’n zelfrijdende auto, zeggen ze, maar laten we goed onderzoeken hoe we die onder controle houden. – Merlijn van Bijsterveld is illustrator. Zijn illustraties zijn vaak humoristisch van aard waarbij hij een andere draai aan de context geeft.
24/01/15
Beeldredactie
1945 foto MOMA

2045

"Als ik bij de ingang in de rij ga staan voor de full body scan, denk ik aan 2014. Hoe machteloos agenten toen waren. "
23/01/15
Gastbijdrage
Het hek

Column:
Het hek

De man met het ringbaardje stak een harige hand omhoog en zuchtte met een zwaar Duits accent: ‘‘Zou ik misschien eerst even mogen weten waarom wij hier eigenlijk zijn?’’
21/01/15
Kasper van Royen
Jana_Passagierszetel

TIP:
De passagierszetel

In het leven heb je twee categorieën mensen – chauffeurs en passagiers. Jana is een passagier. Over de bevoorrechte positie van de passagierszetel.
19/01/15
Jana Antonissen
ezadeen_chieltebokkel-540x422

Nieuws in beeld:
Bootnood

‘Voor de tweede keer in een week tijd vaart een vrachtschip met honderden vluchtelingen stuurloos rond in de Middellandse Zee. [...] Het lijkt een nieuwe trend te zijn dat er vrachtschepen worden gebruikt in plaats van kleine bootjes.’ - Chiel te Bokkel is illustrator, cartoonist en grafisch ontwerper. In zijn beeld zoekt hij een combinatie [...]
17/01/15
Beeldredactie
Bron-De-Wereld-Draait-Door

Hard//talk:
Sensatie en de roes

En wat als die roes straks is uitgewerkt?
16/01/15
Mirko van Pampus
Tip_Fay

TIP:
Nonchalant je hand uitsteken

"Hoewel ik dus, inmiddels 30 jaar oud, nog steeds geen rijbewijs heb, heeft het autorijden me veel geleerd. Plots ben ik een voorbeeldige fietser."
16/01/15
Gastbijdrage
Bernard Picart The muses warming themselves (small) (1)

De eeuwig wederkerende crisis in de geesteswetenschappen

Het moet afgelopen zijn met het eindeloze geïnterpreteer in de geesteswetenschappen, schrijft Floris. Het gaat om argumenteren: uitleggen waarom iets belangrijk is, zonder in clichés te vervallen.
15/01/15
Floris Solleveld
pikneuken beeld

Column:
Pikneuken

Pikneukmomenten zijn de onaangekondigde hoogtepunten die je voortkabbelende dagelijks bestaan op positieve wijze omver beuken. Je moet er wel te allen tijde ontvankelijk voor zijn, want ze kunnen zich in allerijl voordoen.
14/01/15
Laura van der Haar
Tip_Denachtvertellen

TIP:
De nacht vertellen

“Je was vannacht zo lief. Op een gegeven moment pakte je me heel stevig vast." "Niet." "Jawel, en je aaide met je voet over mijn voet. Je mag je teennagels wel eens knippen.”
12/01/15
Joyce de Badts
Robbie Williams

TIP:
Pas op voor de muzikale vijand

Dat ene liedje dat je doet denken aan die zomer van 1999. Muziek kent vele helden, maar het zijn de vijanden waarvoor je moet opletten. Geef ze geen kans om onverwacht toe te slaan.
09/01/15
Gastbijdrage
Meer Columns & Commentaar laden »

Artistiek

MalleLeila

Van de plank:
Ascenseur pour l’échafaud

'Je t'aime', hijgt Jeanne Moreau. 'Je t'aime', hijgt Julien
28/01/15
Basje Boer
2 schaatsers finaal

Kort verhaal:
Twee Schaatsers

Alfonds gilde dat ze sneller moesten gaan en dat ze beter langs de kant konden schaatsen. Een kort verhaal van Frank Bloem.
25/01/15
Gastbijdrage
Karel ziekenbezoek

Kort verhaal:
Ziekenbezoek

Het geschraap werd langgerekter, het gekuch ongegeneerder, hartstochtelijker, buikspieren werden aangezet, het vuistje werd een gekromde hand, twéé handen, we hoestten! Ik voelde het in mijn nek, dit was bronchitis!
23/01/15
Gastbijdrage
flaneur_issue01_cover

Alles vijf sterren:
Lezen

Waarom zou je middelmatigheid beoordelen? In Alles vijf sterren recenseren redacteuren van hard//hoofd hun favoriete films, series, bandjes, albums, boeken, bundels, kiosken. Kiosken? Nou ja, alles wat vijf sterren waardig is. 21 januari 2015 Maite Karssenberg Een digitaal tijdschrift is leuk, maar je kunt het niet in de kast zetten en de rest van het jaar bewonderend bekijken. Daar [...]
21/01/15
Maite Karssenberg
wie heeft mijn kat gezien_balk

Een binnenkat

“Ja?” klinkt uit het donker. “Heeft u mijn kat gezien?” vraag ik. Een grote blanke hand trekt de deur naar binnen. De kier wordt breder. Een mannenlijf verschijnt in een beige kamerjas, beetje morsig, strak dichtgetrokken met een koord rond het middel.
20/01/15
Anna van Leeuwen
Stiftgedicht180115

Stiftgedicht:
anachronisch alleen

...de oude Belg...
19/01/15
Gastbijdrage
zilt-660px_xf&m

Kort verhaal:
Zilt

Voorzichtig pluk ik de makkelijkste woorden uit mijn tas en reik ze hem aan. Ik wil niet meer weten dan hij. Een kort verhaal van Ruth Koops van 't Jagt.
18/01/15
Gastbijdrage
pleinvrees in New York. september 2012. fotograaf Kevin J. Dotson (1)

Op het kruispunt van ruimten

Een theatervoorstelling heeft veel gemeen met de openbare ruimte in een stad. Ze bestaan allebei uit menselijke interactie. Het beweeglijke en het onverwachte vormen de basis van ons hedendaags leven.
14/01/15
Roos Euwe
illustratie-MLaater

Luisteren als spelen met jezelf

Floris laat zien dat Nieuwe Muziek zowel spannend als verwarrend kan zijn: 'Van mensen die mijn portiershok binnenkwamen kreeg ik wel eens verbaasde opmerkingen als: “O, is dat muziek, ik dacht dat dat geluid van buiten kwam.” Of: “Nou, die deur piept wel behoorlijk, zeg.” Dat was dus de klarinetsolo uit Messiaens Quatuor pour la Fin du Temps.'
13/01/15
Floris Solleveld
naaktloper

Verpleegpoëet:
De eerste naaktloper

Sander Ritman is Verpleegpoëet: hij wast, verzorgt en schrijft. Dit verhaal is met vele andere te vinden in zijn debuutbundel. “Ben je gek, ik zit altijd in de zon – maakt me niet uit hoe warm het is. Vroeger liep ik ook altijd met m’n shirt uit, maar tegenwoordig doe ik dat niet meer. Het [...]
13/01/15
Sander Ritman
strook1

Schuur van verdriet

Niels maakte de grootste reis van zijn leven in een meditatiezaaltje om de hoek van zijn huis. Daar nam hij ayahuasca. ‘Ik zie een heel dik lichaam, het klopt, bloedt en zweet olie. Het is het leven en de staart en de bek zijn de dood.’ Een goede vriend van me is net naar Peru [...]
12/01/15
Niels Gerson Lohman
palais de tokyo

Spreken ze Chinees in het Palais de Tokyo?

Yannick Dekeukelaere leert moderne kunst waarderen in het Palais de Tokyo, dat niks met Japan te maken heeft en ook geen paleis is. Dit is wat ik weet van kunst. Ik waardeer de oude meesters om hun techniek en bewonder de grensverleggende impressionisten. Ook met de hype omtrent naoorlogse kunstenaars ben ik mee, met dank [...]
08/01/15
Gastbijdrage
jonkvrouw-II

Verpleegpoëet:
Jonkvrouw II

Sander Ritman is Verpleegpoëet: hij wast, verzorgt en schrijft. Dit verhaal en vele andere zijn te vinden in zijn debuutbundel. “Nee, maar zo gaat het al mijn hele leven. Wat denk je van mijn ex, wat voor een botte lul dat was? Hoe vaak heb ik niet aan moeten horen dat er weer één of [...]
06/01/15
Sander Ritman
V_Young_HHformaat

[\/] – Young at heart

"Het piept, kraakt en knort."
24/12/14
Gastbijdrage
unnamed

Het proces:
Bestialiteit

"Bind het varken op het rad om een bekentenis af te dwingen."
22/12/14
Gastbijdrage
Meer Artistiek laden »

Journalistiek

florismeta

Hard//talk:
Te meta

Wat maakt het metamodernisme significant anders?
29/01/15
Floris Solleveld
Kunstmatige intelligentie

Nieuws in beeld:
zelfrijdende auto’s

Ontzettend handig zo’n zelfrijdende auto, zeggen ze, maar laten we goed onderzoeken hoe we die onder controle houden. – Merlijn van Bijsterveld is illustrator. Zijn illustraties zijn vaak humoristisch van aard waarbij hij een andere draai aan de context geeft.
24/01/15
Beeldredactie
1945 foto MOMA

2045

"Als ik bij de ingang in de rij ga staan voor de full body scan, denk ik aan 2014. Hoe machteloos agenten toen waren. "
23/01/15
Gastbijdrage
mastervarg0001

Post uit Moskou:
Kiev

Maite typt 'Donetsk' in en stuit op verrassende zoekresultaten: 'Hoe kun je in een totaal onoverzichtelijke en in een mist van propaganda gehulde crisis nog een neutraal artikel voor een encyclopedie schrijven, vraag ik me af. Wie houdt dat in de gaten?'
19/01/15
Redactie
benidorm

Met de camper naar Benidorm

Paula interviewt "Dan", een muzikant die met zijn camper naar Benidorm vertrok.
19/01/15
Paula Lina
GoneGirlFincerSpecialShoot

Hard//talk:
Gone Girls

De nominaties voor de Oscars zijn bekend. Mannen in crisis voeren - zoals zo vaak - de boventoon.
17/01/15
Basje Boer
ezadeen_chieltebokkel-540x422

Nieuws in beeld:
Bootnood

‘Voor de tweede keer in een week tijd vaart een vrachtschip met honderden vluchtelingen stuurloos rond in de Middellandse Zee. [...] Het lijkt een nieuwe trend te zijn dat er vrachtschepen worden gebruikt in plaats van kleine bootjes.’ - Chiel te Bokkel is illustrator, cartoonist en grafisch ontwerper. In zijn beeld zoekt hij een combinatie [...]
17/01/15
Beeldredactie
10915273_10152974379817836_1949322317011219761_n

Hard//talk:
Hebdo

"Maar iemand die wel snapt dat iets satire is, maar op een ander, basaler niveau niet begrijpt wat dat is, een grap, dat is oneindig veel angstaanjagender."
08/01/15
Jan Postma
10882179_10154941907040570_8668732116516497509_n

Kerst:
Tradities

"Minstens zoveel als naar de puddingtaart zelf, zie ik uit naar alle gesprekken die er steevast mee gepaard gaan. Zoals die over de vraag of er nou rozijnen in horen of niet en de schande die wordt gesproken over de Canadese tak, die het ook op verjaardagen durft te serveren en naar het schijnt godbetert met slagroom."
26/12/14
Redactie
SFdystopie-

De toekomstroman

Is het toeval dat in Nederland Efter met gejuich onthaald wordt, terwijl het Nederlandse parlement met de wet ‘fraudeaanpak bestandskoppelingen’ zonder noemenswaardig protest de burger uitlevert aan een niet meer te controleren staatsmacht?
10/12/14
Gastbijdrage
luc2

Levenslessen van Luc de Vos

"Als je geen mooie jonge vrouw bent, probeer er dan op zijn minst vrolijk en fris voor te komen: dat maakt de wereld aangenamer."
02/12/14
Joyce de Badts
unnamed

Het Proces:
De Ratten van Autun

"De ratten worden gesommeerd om zich naar het genoemde veldje te begeven, binnen 6 dagen. Een uitzondering wordt gemaakt voor de ratten die kinderen hebben of zwanger zijn."
02/12/14
Gastbijdrage
koers!

Koers!

"In tegenstelling tot Katendrecht is Scherpenzeel geen beruchte koers. Er zijn geen bordelen langs de kant. De renners zijn geen hipsters op fixies, maar mensen met fulltime banen."
27/11/14
Gastbijdrage
DSC_0410-2

La Goutte d’Or:
de blik van een ander II

"Ik ga zitten op de stoel, blader in de Koran. Plots wordt een kant van het gordijn opgeheven."
26/11/14
Gastbijdrage
charlottepeys_correspondentiekeretkashua2

Post van Keret:
Briefwisseling met Sayed Kashua II

Afgelopen oorlog trok de Arabisch-Israëlische schrijver Sayed Kashua richting het koude Illinois. Kashua brengt verslag uit in een briefwisseling met Etgar Keret.
25/11/14
Redactie
Meer Journalistiek laden »



Geniet je met enige regelmaat van onze artikelen? Ben je fan van hard//hoofds geweldige illustratoren, audiomakers en dichters? Dacht je al jaren: hoe zou ik hard//hoofd kunnen steunen?

Goed nieuws. Je kunt vanaf nu je dank uitdrukken in keiharde euro's en vriend van hard//hoofd worden. Wat je daarvoor terugkrijgt? Ons, alles wat we maken en eeuwige dank.

Word vriend van hard//hoofd