21 oktober 2010

Extatisch geluk

XTC is een Nederlandse specialiteit. Brankele is gefascineerd door de prettige effecten die het pilletje heeft, maar laat niet na om ook de fysieke bijwerkingen te onderzoeken.

De wereld lacht naar je in al haar schoonheid. En jij lacht naar de wereld, terwijl je alle spieren die dat geluk mogelijk kunnen overbrengen aanspant. Maar moeite kost het je niet; je wil niets liever, sterker nog, kan niet anders dan je lichaam in zijn geheel overgeven aan de muziek, de liefde, de lichten, het dansen. Je lijkt over de grond te zweven, terwijl je die niettemin met ferme kracht bespringt. Je knijpt in de armen van je medegenieters en glijdt met je handen over je gezicht. Je vingers tintelen, maar de aanraking lijkt van iemand anders te komen. Je bent gelukkig en straalt – als je vrienden gelukkig zijn en stralen. Als je bij het vallen van de middag je bed in glipt, voel je je nog kiplekker en fruitig fris. De volgende dag heb je overal spierpijn en geen honger, je geniet van het groepje mensen om je heen en doet het rustig aan. De donkere lethargische katerdeken die je het liefst over je heen trekt komt pas op dag twee. Maar het kwaad is reeds daarvoor geschied: de euforie heeft haar sporen achtergelaten in je hersenpan. Het is niet altijd gezond om gelukkig te zijn.

In het begin van de 20e eeuw werd in Duitsland getracht XTC in te zetten als vermageringspil, ‘met enkele komische bijwerkingen’. Die laatsten zullen er wel voor gezorgd hebben dat dit toch geen daverend succes werd. Pas in de jaren negentig kwam de stof op in de partyscene. Oorspronkelijk zou de drug MPT gaan heten, vanwege de verhoogde empathische gevoelens. Met de naam Ecstasy kreeg de drug uiteindelijk een hipper en cooler imago. Tot ongeveer een half jaar geleden was Nederland de grootste producent van XTC ter wereld. Inmiddels is die twijfelachtige eer aan Canada overgegeven.

MDMA

De werkzame stof in een XTC-pil is MDMA, wat een afgeleide is van amfetamine (ook wel bekend als speed). Als je proefdieren amfetamines toedient (alles in naam van de wetenschap) gaan ze meer rondrennen maar hebben ze minder specifieke aandacht voor hun omgeving, worden ze agressiever en besteden ze meer tijd aan het schoonlikken van hun vacht. Typisch gedrag dat niet zou misstaan op een gemiddeld housefeest.

De voornaamste werking van MDMA is het ontregelen van de huishouding van de neurotransmitter serotonine en in mindere mate dopamine. Normaal gesproken wordt serotonine uitgescheiden door zenuwcel A, geeft het een signaal door aan zenuwcel B en wordt dan weer opgenomen door cel A om later opnieuw gebruikt te kunnen worden. Wanneer MDMA aanwezig is, hecht het zich aan de receptoren van serotonine. Dit zorgt voor a) een verhoogde productie serotonine in de zenuwcel, en b) een vertraagde heropname, waardoor de reeds vrijgegeven serotonine langer werkzaam blijft. Netto ontstaat er dus een enorme serotonineboost. Afhankelijk van het hersengebied waarin dit plaatsvindt, veroorzaakt deze toename de uiteenlopende karakteristieke lichamelijke en geestelijke veranderingen.

Ups

Na een half uurtje is de MDMA vanuit de dunne darm opgenomen in het bloed en heeft het de weg naar de hersens gevonden. In het limbische systeem, verantwoordelijk voor de emoties, veroorzaakt het een euforisch zelfverzekerd gevoel. In de hypothalamus, thermostaat van het lichaam, zorgt het voor een verhoogde lichaamstemperatuur. In andere gebieden van de hersens veroorzaakt het een verhoogde aanwezigheid van adrenaline, wat alle vermoeidheid doet smelten, je hart sneller doet slaan dan de muziekbeat en je het kenmerkende uiterlijk van gigantische doppen bezorgt.

Vervolgens neemt de spieractiviteit toe en beginnen de welbekende repetitieve handelingen: malende kaken, likkende lippen, schuddende hoofden, stampende benen en knijpende handen. Deze van een afstand bezien vaak enorm geestige, maar door de belijder als noodzakelijk genot ervaren handelingen nemen toe naarmate meer XTC is ingenomen.

Downs

Na de enorme toename van serotonine in bepaalde delen van je hersens, volgt er noodzakelijkerwijs een tekort. Aan de ene kant is de vraag nog verhoogd en de drempel dus hoger dan normaal, aan de andere kant is de voorraad uitgeput: het ultieme recept voor depressiviteit. Je hersens kunnen het normale niveau van geluk niet meer zelfstandig bereiken. Op den duur vinden vraag en aanbod op de serotonine-markt elkaar wel weer, maar bij veelvuldig gebruik van XTC komen deze twee waardes steeds verder uit elkaar te liggen en wordt men ‘immuun’. Steeds meer pilletjes zijn dan nodig om hetzelfde effect te bereiken. Bovendien ontstaat er in het dagelijks leven een tekort aan serotonine.

Tijdens een XTC-trip is oververhitting het grootste directe gevaar (als je niet toevallig een zwak hart hebt, want dan wil een acute hartstilstand ook nog wel eens voorkomen). Een gevolg van het wilde dansen, de verhitte menigtes en de lichaamseigen thermostaat die wat hoger staat. Vandaar dat alle vrolijkerds vriendelijk met hun flesje water staan te zwaaien. Iets minder bekend is echter dat excessieve vochtopname ook bijzonder gevaarlijk is. Als je maar liters weg blijft werken kunnen je hersens letterlijk vollopen met water. XTC zorgt er namelijk ook voor dat er een grote hoeveelheid vasopressine wordt afgescheiden, een hormoon dat je plaswensen onderdrukt. Oftewel, je voelt niet dat je blaas propvol zit en hebt geen boodschap aan een toiletbezoek. Het exces aan water verplaatst zich uiteindelijk naar boven, alwaar er hersenoedeem ontstaat: je hersens zwellen zo op dat alle zenuwcellen verdrukt worden. Een coma en in elk geval (zware) hersenschade kunnen het gevolg zijn.

Op de lange termijn treedt er degeneratie van zenuwcellen op. De overbelaste serotonine-neuronen functioneren niet meer en dat heeft behoorlijk nadelige gevolgen voor allerlei cognitieve functies. Je geheugen gaat eraan, je concentratievermogen idem, en je kan depressies, angstaanvallen en psychoses ontwikkelen. Over de exacte nadelige effecten van XTC bestaan nog behoorlijk wat vragen, maar vast staat dat dit chemisch geïnduceerde geluk een hoop neurologische ellende met zich meebrengt.

Mocht je overigens van plan zijn je depressieve Prozac-slikkende achteroom een pleziertje te willen doen door wat XTC in z’n voedsel te verwerken: bespaar jezelf en hem de teleurstelling. Prozac verslaat XTC namelijk als het aankomt op het binden aan de serotonine-transporters, en voorkomt zo de meeste effecten. Ondanks de pogingen in de psychiatrie in de jaren zeventig, is XTC niet geschikt bevonden als antidepressivum. Voor wat duurzamer geluk kunt u dus beter aan de Prozac.

Columns & Commentaar

vogueus

TIP:
The September Issue

Sanne laat zich troosten door schoonheid aan de oppervlakte.
26/09/14
Sanne Rispens
Fotograaf onbekend, 1938

TIP:
Voetbalwedstrijd voor voetbalsceptici

"Daar zit ik dan, als voetbalscepticus, voor het eerst in mijn leven in een voetbalstadion. Ik tuur naar de mannetjes van Ajax en PSV en een wonder geschiedt: ik vind het echt leuk."
25/09/14
Maite Karssenberg
Wattedoen_luisteren-540x569

Wat te doen:
Luisteren

Wat?! Te?! Doen?! Paula geeft drie livemuziektips, optredens die je niet mag missen.
24/09/14
Redactie
Jezus

Column:
Jezus

‘‘Ik ken hem wel,’’ fluisterde ze. ‘‘Wie? Jezus?’’ Ik hoorde dat er een lichte paniek in mijn stem klonk.
24/09/14
Kasper van Royen
foto door Daviniodus

TIP:
Een maïsveld inrennen

Laura gaat kopje onder in de halmenzee en het voelt als een stiekeme overwinning.
23/09/14
Laura van der Haar
Schermafbeelding 2014-09-22 om 15.16.13

Booty

Wat wil Jennifer Lopez nou eigenlijk zeggen met die mooie billen van haar?
22/09/14
Noor Spanjer
wk38-McDonald's_Double_Cheeseburger

TIP:
Cheeseburger

De geheimen van een goede cheeseburger en het overwinnen van morele en hygiënische bezwaren.
19/09/14
Koen Alfons
Wattedoen_film

Wat te doen:
Kijken

Wat?! Te?! Doen?! Films om voor naar de bios te gaan. Of wanneer dat niet kan, omdat het regent of zo, te downloaden. (Legaal natuurlijk. Dat kan tegenwoordig ook. Schijnbaar.)
18/09/14
Redactie
broad city

TIP:
Broad City

Veel feministen zijn permanent woedend, en oprechte woede is zelden grappig. Maar nu is er Broad City: een serie met grappige vrouwen.
17/09/14
Rutger Lemm
Bijna_38_dropshots

Column:
Bijna 38 dropshots

Laura zit op het terras van de buurtkroeg en laat zich informeren over bijstandsperikelen, zedenzaken en blikschade.
17/09/14
Laura van der Haar
Marktplaatsdieren_poes

Marktplaatsdieren:
lieve poes te koop

Kat te koop: heel lief. niet duur. kan buiten en binnen.
15/09/14
Gastbijdrage
Vangrail

TIP:
Beter je leven, denk om je grafrede

Als je met Radiohead over de snelweg rijdt, draag dan altijd een matching lingeriesetje.
15/09/14
Joyce de Badts
Het creatieve kamp

Column:
Het creatieve kamp

Kasper moet mee naar het creatieve kamp. "Het gaat ontzettend intens worden. Ont-zet-tend intens."
10/09/14
Kasper van Royen
beeld Tip Jan_31aug

TIP:
Beetje uit je raam gluren naar een vrouw met twee pekineesjes

Het maakt eigenlijk niet echt uit waar je uit het raam staart: zolang je even volhoudt, word je beloond.
05/09/14
Jan Postma
Pigeon feeders 2

Column:
Pigeon feeders

Sinds Laura Ian Mc Ewans ‘Saturday’ las, waarin pigeon feeder als scheldwoord voor de mentally deficient'werd gebruikt, is ze ze maar eens goed gaan bestuderen.
03/09/14
Laura van der Haar
Meer Columns & Commentaar laden »

Artistiek

7671959450_bbc79115dc_z

Zweetweek:
Een gedicht voor hardlopers

Je kunt hardlopen met muziek, podcasts of lekker in stilte, maar nu is er poëzie speciaal voor de joggende medemens.
30/09/14
Maartje Smits
blote vrouwen volgen is een - 600

Stiftgedicht:
blote vrouwen volgen

Blote vrouwen volgen is…
22/09/14
Gastbijdrage
Lotte Nijhof - gezicht

Lotte Nijhof:
Een koeienmaag om in te verdwalen

Het werk van Lotte Nijhof doet denken aan ontzettend scherpe foto's die zo ver zijn ingezoomd dat je alle poriën, rimpeltjes, bultjes en andere viezige details ziet die je normaal liever niet wilt zien.
18/09/14
Gastbijdrage
healy

Dermot Healy:
Op zoek naar mijn favoriete schrijver

Willems lievelingsschrijver blijkt overleden. 'Healy op mijn laptopscherm. Hij leest voor, maakt grapjes, lacht, aait zijn hond Tiny. Hij is kalm en levendig tegelijkertijd.'
12/09/14
Willem Claassen
kijkend naar the first people uitsnede

Marlene Dumas:
Enge baby’s, lieve slechteriken

Een van de grootste kunstenaars van dit moment schildert angstaanjagende baby’s, een sensuele Osama Bin Laden en een hautaine Naomi Campbell.
10/09/14
Maartje Smits
joost2

Ontmoetingen op papier VIII

De laatste aflevering van Ontmoetingen op Papier. Over zelfbenoemde hoeders van de zuivere leescultuur en Rik de Kikker.
07/09/14
Gastbijdrage
Tig Notaro width 540

Lachen om kanker

Comedians Tig Notaro en Micha Wertheim maken grappen over kanker. Rutger interviewde hen.
04/09/14
Rutger Lemm
marktplaatsdieren

Marktplaatsdieren:
konijnenhok

"Mooie konijnenhok te koop."
28/08/14
Gastbijdrage
Scan

Ontmoetingen op papier VII

Een boekverkoper die niet van mensen houdt, is reddeloos verloren.
25/08/14
Gastbijdrage
je wil in de essentie - 600 - Bijgewerkt

Stiftgedicht:
je wil in de essentie

… veel kan gebeuren als je droomt.
14/08/14
Gastbijdrage
metronomy

Killing the Radiostar:
Stiften

Een verhaal bij een clipje. 'We bootsten haar taal na en fluisterden vriendelijke woorden tegen de wc.'
12/08/14
Willem Claassen
beroemd

Killing the Radiostar:
Beroemd

Een verhaal bij een clipje. 'Twee middagen hebben we geoefend in een gemaaid weiland waar normaal gesproken koeien liepen.'
05/08/14
Willem Claassen
marnixvanuum_methodIII

Double Sided

Foto/Grafische boeken. Samenwerken is niet gemakkelijk.
31/07/14
Beeldredactie
beroemd

Killing the Radiostar:
Podium

Een verhaal bij een clipje. 'Ik draag verhalen voor en gebruik A4’tjes als wapenschild.'
29/07/14
Willem Claassen
Untitled-1

Ontmoetingen op papier VI

"Wie werkt in een boekhandel, ondervindt wat het betekent dat Engels de lingua franca van deze tijd is."
27/07/14
Gastbijdrage
Meer Artistiek laden »

Journalistiek

3.-uit-het-raam

Reportage:
Bang hart

Blijven en gaan in een psychiatrische instelling.
11/09/14
Gastbijdrage
Paulo Ito

Tikkie terug

De volkssport is het contact met het volk kwijt, maar het is nog niet te laat. Rutger heeft een idee om het moderne voetbal (en de wereld) te redden.
11/09/14
Rutger Lemm
Illustratie Merlijn

Winnaar Scriptieprijs:
De kunst van het tentoonstellen

Marian Cousijn schreef het winnende artikel voor de Scriptieprijs over de machtsstrijd tussen kunstenaars en curatoren.
03/09/14
Gastbijdrage
Scan

Ontmoetingen op papier VII

Een boekverkoper die niet van mensen houdt, is reddeloos verloren.
25/08/14
Gastbijdrage
demonstratie

Ruzie:
ROOD

Joris zoekt mensen die ruzie maken. De jongerenafdeling van de SP maakt vijanden.
18/08/14
Joris Bellwinkel
keret

Post van Keret:
“Let the IDF Win”

Etgar Keret over hoe rechts Israël geen kritiek op het leger duldt. De wie-niet-voor-ons-is-is-tegen-ons-logica regeert.
15/08/14
Gastbijdrage
happn-telecharger-gratuitement-application-iphone-android

HAPPN:
Second chances and new romances

Online daten blijft ongemakkelijk en creepy. Jana onderzoekt of de app Happn - the new kid on the block - daar verandering in brengt.
13/08/14
Jana Antonissen
toergenjev_02

Gastcollege:
De zachtaardige nihilist II

"Dat is de enige gedachte die Toergenjev, geconfronteerd met zijn eigen ongeloof, in staat is te verdedigen. Het idee dat, ook als alle afgodsbeelden zijn stukgeslagen, het zonder illusies nog mogelijk is van de wereld te houden."
11/08/14
Thijs Kleinpaste
toergenjev_01

Gastcollege:
De zachtaardige nihilist I

Over het leven en werk van één van de weinige Russische schrijvers die geniaal was zonder ook gek te zijn: Ivan Toergenjev, ironische beschouwer van zijn tijd. Het is zomer. Lees!
08/08/14
Thijs Kleinpaste
2

Straight outta Tulsa:
Tienerlust

Over Larry Clark in Foam: harde beelden die het zwijgen in het hart van iedere tragedie tonen. "Ik schoot niet veel foto’s, er was te veel drugs. We hadden meer dan we konden gebruiken."
07/08/14
Jan Postma
hardhoofdberlijn4

Op zoek naar schoonheid IV:
De Onttovering

Alle sprookjes komen ten einde. Ook Berlijn.
24/07/14
Rutger Lemm
Naar de kerk V 600dpi 600pix jpeg

Naar de kerk (V)

Na de begeesterde dienst in Soweto denkt Nikki in Utrecht een wat lossere kerk te vinden. Maar daar zit haar toch iets, of eigenlijk iemand, in de weg.
17/07/14
Gastbijdrage
Etgar-keret-photo-by-moti-kikayon-1

Post van Keret:
Give Compromise a Chance

De Israëlische schrijver Etgar Keret vraagt zich af of vrede wel het juiste doel is: "What is it about that elusive peace so many people love to talk about, though no one has managed to bring us even a single millimeter closer to it?"
12/07/14
Gastbijdrage
640px-Dirck_van_Baburen_-_Prometheus_door_Vulcanus_geketend

Aantekeningen bij het Holland Festival:
Een podium in de ruimte

"Het publiek zat om het speelveld, volledig afgesloten door ramen. Als aapjes in een dierentuin of muizen in een laboratorium zaten de acteurs gevangen in die kooi."
10/07/14
Melle Kromhout
-1

De dubbelganger

Wat doet het met je als je ontdekt dat er iemand bestaat die op papier exact dezelfde identiteit heeft als jij? En dat zo iemand dan een crimineel is? Dave H. is… De Dubbelganger.
09/07/14
Redactie
Meer Journalistiek laden »