24 september 2010

Interview:
Bret Easton Ellis

Bret Easton Ellis, schrijver van American Psycho, deed ons land aan. De media doken gretig op hem, maar Ellis leek een spel te spelen met zijn merknaam en imago. Een gesprek met een schrijver die zich graag verschuilt, maar altijd op een charmante manier.

In 1985 schreef de toen 21-jarige Bret Ellis een roman die eigenlijk een vrij letterlijke beschrijving van het leven van zijn vrienden in Los Angeles was. Het resultaat, Less Than Zero, sloeg in als een bom. Mensen spraken schande van de immorele jongeren die verkrachtend en drugs gebruikend door het leven trokken, maar voor zijn eigen generatie was Ellis een held. In een paar maanden tijd werd hij een icoon en de toegevoegde achternaam ‘Easton’ werd een vanzelfsprekendheid. Hij schreef nog drie boeken die knipoogden naar de uitwassen van de moderne tijd en er niet voor terugdeinsden om keihard te shockeren. Het meest sprekende voorbeeld was American Psycho, de roman over een moordende Wall Street-zakenman die Ellis definitief als een superster lanceerde.

Ellis worstelde echter met zijn rol van ‘stem van een generatie’ en de talloze critici die hem om meningen over onze tijd vroegen. In het begin probeerde hij hier nog in mee te gaan en schreef een aantal essays over zijn generatie, waar hij zich nu kapot voor schaamt. Dus begon hij aan een spel. Hij deed nog steeds veel interviews, maar hij verzon de antwoorden gewoon. Als weer een journalist hem vroeg naar de betekenis van American Psycho in relatie tot de consumptiemaatschappij, begon hij een semifilosofisch verhaal zonder eind dat de man tegenover hem nog gretig opschreef ook. Dit doet sterk denken aan de houding van Bob Dylan tijdens de beroemde persconferentie in San Francisco in 1965, toen de aanwezige pers de nieuwe superster in hun eigen termen probeerden te vatten en overal betekenis in zochten. Hevig rokend ontweek Dylan alle Grote Vragen met vage antwoorden. Toen hij hierop aangesproken werd, zei hij: “You know, we all have different ideas of the words we’re using. That’s why I really can’t take this too seriously… When I say the word ‘house’, we’re both gonna see a different house.”

Ook met mij wil Ellis wel spelen, zoals blijkt nadat we elkaar de hand hebben geschud en de brede man met zijn spottende ogen (jas nog aan, iPhone constant paraat) achterover zakt.

Zo. Hoe lang heb je al interviews gedaan?
“Pfff. Ik weet niet, hoe laat is het?”
Twee uur.
“Oh in dat geval doe ik dit al VIJFENTWINTIG JAAR!”
Maar dit is een fijn hotel.
“Ja toch? Iedereen klaagt er altijd over dat Nederlanders zo onbeleefd zijn, maar hier is iedereen heel aardig.”
Ik denk dat dat een Amsterdams ding is. We zijn heel arrogant en haten toeristen die op het fietspad lopen.
“Dat kan ik me voorstellen, dat is ook heel irritant.”
Ik heb ooit bijna een Amerikaanse toerist gedood.
[stilte]
“Echt?”
Met mijn fiets! Figuurlijk gesproken! Ik reed tegen haar aan.
“Hé, als je iets wilt opbiechten, dan kan dat…”

Net als Dylan neemt Ellis de media niet serieus, maar doet hij dit met een onweerstaanbare charme. Op een gegeven moment zegt hij: “Kijk, dit is een zakentransactie. Ik wil geld krijgen om van te kunnen leven, mijn uitgever wil mijn boek verkopen in Nederland en jij jaagt ook weet ik veel wat voor carrière na. Dus zitten we hier. Maar het heeft niets met het schrijven zelf te maken.” Even later maakt hij me juist tot bondgenoot: “Kijk nou, ik zit al de hele dag in dit kamertje! Het voelt als een gevangenis. Ik zou je een briefje met ‘help me’ moeten meegeven als je zo weggaat. Zeg het niet tegen mijn PR-dame, alsjeblieft, maar vertel de wereld mijn verhaal!” Voortdurend verandert hij van rol, afhankelijk van zijn bui, de persoon tegenover hem of de loop van het gesprek. Zijn seksuele geaardheid is een goed voorbeeld: de ene keer verklaart hij volledig hetero te zijn, dan is hij weer homo en soms hij toch gewoon bi. Dit maakt hem totaal onbetrouwbaar, maar niet minder interessant.

Geniet je stiekem van de gedachte dat je mensen in verwarring brengt?
“Ik heb helemaal niet de intentie om mensen te verwarren. Ik schrijf wat ik wil schrijven en heb daar helemaal geen bedoeling mee. Ik denk nooit aan de lezer als ik schrijf. Ik bén de lezer, ik schrijf een boek dat ik zou willen lezen. Het gaat erom dat ik in een bepaalde periode pijn voel en dat naar een boek wil vertalen. Natuurlijk begrijp ik de vraag wel, want ik zie ook wel dat het mensen verwart. Maar dat is niet mijn intentie en ik voel er dus ook geen voorpret over.”
Maar waar denk je dat die behoefte vandaan komt om altijd aan jou te vragen wat er waar is aan je boeken?
“Dat is de mens eigen. Maar het wordt nog eens versterkt door het feit dat mijn boeken altijd extreem onbetrouwbare vertellers hebben. Aan het eind van het boek voel je een frustratie omdat je het gevoel hebt dat ze je niet alles verteld hebben. Die frustratie botvieren mensen dan op mij, haha. Dat is misschien wel het verwarrende element aan mijn boeken. Maar romans zijn niet logisch, dat is nooit de bedoeling geweest.”
Best vermakelijk, al die frustratie.
“Ik sta ergens in de coulissen te gniffelen. Het is heel interessant om patronen in de vragen van journalisten over de hele wereld te ontdekken. In Australië willen ze heel andere dingen weten dan in Zwitserland. Het hoort erbij. Ik ben geen fulltime schrijver, ik kom eens in de vijf jaar eens uit mijn grot. En ik ben oprecht geïnteresseerd in die meningen, maar wel op een afstandelijke manier. Kijk, voor lezers is het boek zo [gebaart een boekvorm], terwijl het voor mij zo is [maakt veel grotere gebaren].”


Foto: Julie Hrudova

Met de roman Lunar Park (2005) voegde Ellis nog een dimensie aan dit spel toe. Deze Stephen King-achtige thriller over de schrijver Bret Easton Ellis die opgejaagd wordt door spoken uit zijn verleden (zijn vader en Patrick Bateman, de hoofdpersoon uit American Psycho) en daardoor zijn leven en carriere moet overdenken, gaf een soort Droste-effect: Ellis die over Ellis schrijft die over Ellis nadenkt. Met zijn laatste boek zet Ellis dit door. Imperial Bedrooms is een ‘vervolg’ op Less Than Zero, met dezelfde personages die 25 jaar later op nieuwe manieren naar de klote gaan. Weer verwijst hij speels naar zijn eigen oeuvre, waar hij in het dagelijks leven zo mee worstelde.

Voel je een afstand tot je werk?
“Ik zou die boeken nu nooit meer kunnen schrijven, alleen in die specifieke periodes. Het ging erom dat ik toen iets voelde en ging schrijven om er mee om te gaan. Ik kijk dan ook niet graag terug. Het zijn nu woorden op papier voor me, ik heb ze al zo vaak gelezen in de voorbereiding dat ze nu niets meer betekenen. Ik haat voorlezingen dan ook echt intens. Ik práát liever met mijn lezers.”
Dan is het ironisch dat juist het teruglezen van je werk tot ‘Imperial Bedrooms’ heeft geleid.
“Haha, daar heb je me! Voor Lunar Park moest ik mijn oude boeken teruglezen, om onderzoek naar het karakter van de schrijver Bret Easton Ellis te doen. Dat ging wel, het viel me mee. Vanaf dat moment zat Less Than Zero weer in mijn hoofd. Ik dacht: wat zou Clay nu aan het doen zijn? Daar begon het mee, het werd opeens belangrijk voor me om daar achter te komen.”

In recente interviews maakt Ellis een relaxte indruk en verklaart hij dat ‘het project Bret Easton Ellis afgerond is’. Hij antwoordt steeds vaker: “Sorry, dat weet ik niet” op de vergezochte vragen. Maar tijdens een lezing in de Singelkerk in Amsterdam, een dag na mijn interview met hem, blijkt dat hij het rollenspel nog niet verleerd is als de literaire NRC-criticus Pieter Steinz allerlei pretentieuze vragen op hem afvuurt. Hij negeert de interviewer zo nu en dan volledig, terwijl hij grapjes tegen zijn publiek maakt. Als Steinz literaire vergelijkingen probeert te maken, haalt Ellis alleen zijn schouders op of begint over The Hills en Jersey Shore, wat hij ‘briljante televisie’ vindt. Het jongere deel van de zaal smult van zijn frivole provocaties, Steinz zit er steeds ongemakkelijker bij. Ellis, toch al 46, lijkt stilletjes te genieten van deze anarchie in het Huis van de Heer.

Het is nu 25 jaar geleden dat je debuteerde. Schrik je van dat getal?
“Ach, leeftijd. Het is wat het is. Net als het weer. Je moet er maar gewoon van houden, want je hebt er toch geen controle over. Ik klaag eigenlijk nooit meer ergens over, niemand heeft daar behoefte aan. Ik ben echt veel optimistischer geworden. Natuurlijk is het leven verschrikkelijk, iedereen heeft zoveel pijn en er gaat zoveel naar de klote. Dat erken ik. Maar ik ga er niet meer over zeuren, dat maakt het alleen maar erger.”
Voor Imperial Bedrooms werd een heuse filmtrailer gemaakt. Vind je dat de boekenwereld meer uit de marketing van populaire cultuur over moet nemen?
[veert op] “Hoe cool was die trailer? Daar ben ik echt heel blij mee. En waarom niet? De uitgeverswereld kent echt allerlei belachelijke regels. Mensen klagen over iPads. Waarom? Ze zijn te gek! Veranderingen zijn goed. Wie zijn zij om te bepalen wat een boek is en hoe je het moet marketen? Moet het altijd op stoffige pagina’s staan? Ik ben in Amerika nooit serieus genomen door de critici en de rest van de poortbewakers, omdat ik naar nachtclubs ging en coke snoof. Ik heb me nooit aangepast om een schrijver te kunnen zijn. Ik vond het gewoon leuk om te doen, dus fuck de hele entourage die eromheen hangt.”

Ellis verliest zijn streken niet zo snel en past zijn rol razendsnel aan de situatie aan. Tegenover de gerenommeerde krant The Guardian zette hij wél allerlei maatschappijtheorieën uiteen en zei hij dat de huidige generatie twintigers ‘een cultus van narcisme creëert’. Als ik hem echter naar zijn mening hierover vraag, lacht hij ongemakkelijk en zegt: “Dit is zo’n strikvraag! Fuck, ok… Ik vind ze interessant. Ach, leeftijden, generaties… Dat is toch eigenlijk ook onzin? Ik ben nog steeds dezelfde chagrijnige oude man die ik was toen ik 20 was. Mensen zijn mensen. Dat is alles.”

Ellis claimt nu dat dit zijn laatste roman is, dat hij klaar is met schrijven. Is dit echt zo, of weer een typische truc? Hier lijkt geen antwoord op te bestaan, omdat hij een improvisator is en de media smullen van uitspraken als ‘ik heb geen roman meer in me’. Is dit de echte Ellis of staat hij hierna weer in de coulissen te gniffelen?

Kun je mijn boek signeren?
“Natuurlijk. Hoe spel je ‘Rutger’? Als ‘Rutger Hauer’?”
Ja. Maar ik ben niet naar hem vernoemd.
“Naar wie dan wel?”
Naar niemand. Ik weet alleen dat het ‘dappere strijder met de speer’ betekent.
[kijkt op] “En, ben je een dappere strijder met de speer?”
Ik weet niet, in sommige opzichten wel.
[kijkt interviewer lang bedachtzaam aan, glimlacht dan] “Je hebt veel zelfvertrouwen. Dat bevalt me wel.”

Columns & Commentaar

zomercolumn 4

Zomercolumn:
Heiland

Religieus fanatisme werkt aanstekelijk, ontdekt Marijn op St. Eustatius. 'The spirits are angry because they want alcohol.'
26/08/15
Gastbijdrage
Koen_Stofzuiger

TIP:
De man van de stofzuiger

Sommige dingen moet je niet proberen te veranderen, ontdekt Koen.
24/08/15
Koen Alfons
896540217_b00f6e405d_b

Hard//Talk:
Denkend aan Tomislav Salopek

De nieuwswaarde van onthoofdingsvideo's neemt langzaam af. Dolf kan het beeld maar moeilijk van zich afzetten.
20/08/15
Gastbijdrage
Willem_Googel mensen

TIP:
Googel mensen uit je verleden

Willem verkrijgt macht over tijd en ruimte door mensen uit het verleden te googelen. "Ik zeg: lang leve Google!"
17/08/15
Gastbijdrage
LJIZlzHgQ7WPSh5KVTCB_Typewriter

TIP:
Schrijf een TIP

Een tip van Ron: schrijf een TIP!
11/08/15
Gastbijdrage
11600261953_c5586e0953_o

Hard//Talk:
Papierprikkers

Bijstandtrekkers als levensgenieters. Niets is minder waar betoogt Mark.
06/08/15
Gastbijdrage
zomercolumn 1

Zomercolumn:
Eilandkoorts

Niets zinlozer dan de eindeloze zomer op een tropisch eiland.
05/08/15
Gastbijdrage
Zomer-Jules

Zomer

Pas in de zomer op voor je fanatiek recreërende medemens. Jules blijft misschien maar binnen.
04/08/15
Gastbijdrage
DIY

TIP:
Klussen voor beginners

Maartje ging samenwonen en zij en haar vriend zouden het klussen zelf wel even doen.
03/08/15
Maartje Smits
The Dressing Room

TIP:
Veranderend vakantiehuisje

Paula tipt een vakantiehuisje waar ieder jaar weer iets verandert, net als een Zeeuws familiehuisje uit haar jeugd.
27/07/15
Paula Lina
Lady Gaga

Guilty Pleasures

Guilty pleasures als ironische uitweg bij een gebrek aan een werkelijk interessant gespreksonderwerp. Suzanne vindt het maar nep, je kunt namelijk alles wel kapot ironiseren.
23/07/15
Suzanne Schönbeck
DP819761

TIP:
Niet begrijpen

Een toevallige ontmoeting bij een vijver zet Maite aan het denken over het fenomeen 'begrijpen'.
21/07/15
Maite Karssenberg
Paula_TIP_Verhalenverteller

TIP:
Verhalenverteller

Paula luistert ademloos naar een verhalenverteller en gaat slaperig naar huis.
13/07/15
Paula Lina
Roos_Tip_Vliegend huisdier

TIP:
Vliegend huisdier

Roos houdt niet van honden, maar een kat neem je niet mee naar zee. Dus zoekt ze ander gezelschap als zon en wind haar naar zee jagen.
10/07/15
Roos Euwe
1240399390_c54f5d62e2_o

Hard//Talk:
Verantwoord politiegeweld

Mitch Henriquez overleed doordat hij met geweld gearresteerd werd. Dolf vraagt zich af of de politie voldoende zelfkritisch is.
08/07/15
Gastbijdrage
Meer Columns & Commentaar laden »

Artistiek

Joshua 5

Omvang doet er niet toe

Emma bezocht Joshua tree national park. 'Onze tactiek voor natuurparken was tot nu toe geweest: erdoorheen rijden, stoppen, foto’s maken, heel hard muziek draaien en weer doorrijden. Ook toeterden en floten we soms naar knappe mannen vanuit onze auto, waarna we gierend van het lachen weer verder scheurden.'
25/08/15
Gastbijdrage
bierfles

De eerste week

Met frisse tegenzin begon UvA-student Wiard van der Kooij aan zijn Intreeweek, vier jaar geleden. Het dagenlange drankgelag eindigde op het Leidseplein, met een ondergezeken broek.
25/08/15
Gastbijdrage
deadpussyonasphalt

Go Giants!

'Go Giants!' Emma begeeft zich onder de honkbalsupporters in San Francisco. 'Wat zijn ze raar, dacht ik. En lelijk. Wat was ik nuchter, en wat waren zij dronken.'
11/08/15
Gastbijdrage
de gedichten van de wetenschap - 600

Stiftgedicht:
de gedichten van de wetenschap

"comfortabel in hun fauteuil waar wij lezen"
07/08/15
Gastbijdrage
ik steel niet

Ik steel niet

Psychiater in opleiding Bram moet een jongen uit Sierra Leone helpen. 'Als zijn verhaal klopt, heeft hij de organen van zijn overleden vader moeten koken en opeten, is hij vervolgens gevlucht en in handen van mensensmokkelaars terecht gekomen die hem als toyboy gebruikten.'
31/07/15
Gastbijdrage
ei

Ei

Ik zette mijn duim op het ei en kneep heel hard. KRRAK! Mijn duim schoot door de schil heen, zo het ei in. Het was niet zo hardgekookt als ik dacht. ‘Hee Emma!’ hoorde ik ineens achter me.
28/07/15
Gastbijdrage
ZONDAGSCHRIJVER 8 JOOST DEKKERS 600

Een fanbriefroman. Een egodocument (VIII)

'Lieve Nina, Ik schrijf jou omdat jij leeft, Susan Sontag al elf jaar dood is en ik geen zin meer heb om mezelf door onbestemde melancholie af te laten leiden van "de wereld om me heen", "het hier en nu", "het moment op zich".'
19/07/15
Gastbijdrage
spacecake

Cookie Samurai

‘Kan ik jullie een cakeje aanbieden?’ vroeg Cookie Samurai. Ook in San Francisco kun je beter geen snoepgoed van vreemde mannen aannemen, ontdekte Emma Slaats.
14/07/15
Gastbijdrage
ZONDAGSCHRIJVER 7 JOOST DEKKERS 600

Een fanbriefroman. Een egodocument (VII)

'Lieve Raymond, Toen de dronken mensen door mijn favoriete liedjes heen praatten, wilde ik niets liever dan mijn middelvinger opsteken.'
12/07/15
Gastbijdrage
kattebak en poezemand IMG_9153kl

Chocolademousse

Anna van Leeuwen laat zich graag inspireren door de oproepen op het prikbord in jouw supermarkt. Heb je een bijzondere oproep gezien, en wil je dat Anna het verhaal daarachter bedenkt? Stuur haar dan een scherpe foto van het kaartje, en wie weet verwerkt zij het in een van haar verhalen. Ik bekijk de aderen […]
10/07/15
Anna van Leeuwen
ZONDAGSCHRIJVER 6 JOOST DEKKERS 600

Een fanbriefroman. Een egodocument (VI)

' Lieve Louis Paul, Toen ik vijftien was nam ik "Eros en de eenzame man" mee naar het strand. Ik had niet gezien dat de man op de kaft voor een levensgrote vagina stond.'
05/07/15
Gastbijdrage
schuivende_glazen

Kort verhaal:
Schuivende glazen

‘"Bent u geopend?" vroeg een gast op een middag. "De deur is toch van het slot," sprak de nieuwbakken eigenaar.'
01/07/15
Gastbijdrage
gentlemen

San Francisco gentlemen

Als jongens je hier aanspreken is hun doel niet een one-night-stand en je de volgende ochtend nooit meer te bellen. Nee, jongens vragen je telefoonnummer om een afspraak te maken voor een kop koffie of een lunch. Kéurig.
30/06/15
Gastbijdrage
ZONDAGSCHRIJVER 5 JOOST DEKKERS 600

Een fanbriefroman. Een egodocument (V)

'Lieve Marilyn, Deze zomer werd ik ineens fan van je. Niet van je muziek, maar van je radicaliteit. Op een rare manier vond ik je ook aantrekkelijk.'
28/06/15
Gastbijdrage
normandie

Naar Normandië

In 1993 probeerde het gezin van Olga in een ruk naar Normandië te rijden. Dit mislukte.
25/06/15
Olga Kortz
Meer Artistiek laden »

Journalistiek

zomercolumn 4

Zomercolumn:
Heiland

Religieus fanatisme werkt aanstekelijk, ontdekt Marijn op St. Eustatius. 'The spirits are angry because they want alcohol.'
26/08/15
Gastbijdrage
NIB-groente_xf&m

Nieuws in beeld:
Groentes in de ruimte

Aan boord van het ISS eten astronauten voor het eerst zelfgeteelde ruimtesla.
15/08/15
Beeldredactie
Depressed_(4649749639)

Hard//Talk:
Rode pepertijd

De staat van de wereld is niet best en lijkt ook niet beter te worden. Mirko ervaart weinig komkommertijd en wordt er maar wanhopig van.
13/08/15
Mirko van Pampus
AnneStaalNieuwsinBeeldgrijs

Nieuws in beeld:
Politiestakingen

De politiebonden voeren bij aanvang van het nieuwe voetbalseizoen, in het tweede weekend van augustus, opnieuw actie voor een betere cao.
08/08/15
Beeldredactie
extreem-weer-540

Nieuws in beeld:
trending weather

Het is een zomer van extremen.
04/08/15
Beeldredactie
is

Nieuws in beeld:
that’s a wrap

IS-leider al-Baghdadi wil dat de leden van de terreurbeweging stoppen met het verspreiden van executievideo’s. — Niek Pronk, muzikant en illustrator. Wonend en werkend in Utrecht.
25/07/15
Beeldredactie
Zelfrijdende-auto-Google-voor-het-eerst-betrokken-bij-ongeval-met-gewonden

Nieuws in beeld:
Google ongeval

Een zelfrijdende auto van Google is voor het eerst bij een ongeluk betrokken geraakt waarbij gewonden zijn gevallen. – Chiel te Bokkel is illustrator, cartoonist en grafisch ontwerper. In zijn beeld zoekt hij een combinatie van realiteit, fantasie en het onbewuste.
18/07/15
Beeldredactie
2898021822_95279b8d07_z

Hard//Talk:
Geen zorgen

Het klimaat dreigt op hol te slaan en niemand doet iets. Wester roept op tot hoofdredactioneel activisme.
16/07/15
Gastbijdrage
Genderneutraal

Hard//Talk:
Gendervrij toiletteren

Paula is groot voorstander van gendervrij toiletteren, maar vraagt zich af of je dit bereikt door aparte wc's te openen.
14/07/15
Paula Lina
Dove Muizen

Nieuws in beeld:
dove muizen

Het lukte de onderzoekers om de proefdieren met een luide knal te verrassen, zodat ze van schrik opsprongen. “Je kunt muizen niet vragen of ze kunnen horen, dus we moesten deze truc wel gebruiken om erachter te komen of hun gehoor goed werkte”, verklaart Holt op nieuwssite New Scientist. – Merlijn Bijsterveld is illustrator. Zijn illustraties zijn vaak humoristisch […]
11/07/15
Beeldredactie
twerking

Nieuws in beeld:
tweehonderd jaar twerken

Nieuws in beeld: twerken
04/07/15
Beeldredactie
4558923101_9a35f41827_o

Hard//Talk:
Niet van deze tijd

De grootste dooddoener in een discussie: stellen dat wat de ander zegt niet van deze tijd is. Suzanne vindt het vals spel.
30/06/15
Suzanne Schönbeck
openluchtmuseum

Hard//Talk:
Evacueer Amsterdam!

Amsterdam wordt bedreigd door een tsunami van toeristen. Mark stelt voor de evacuatie in gang te zetten.
25/06/15
Gastbijdrage
Wereldkaart

Keldercast:
Onbekende bestemmingen

Met alle vakantieplannen in het verschiet bespreken Emy, Miriam en Nikki boeken waarin de hoofdpersonen de aardbol afreizen.
24/06/15
Audioredactie
zorgrobot

Hard//Talk:
Eén wet

Miriam bezoekt een Belgische kustplaats en ontwikkelt een mantra: 'ik wil nooit wegkwijnen; ik wil nú voluit leven'
23/06/15
Miriam van Ommeren
Meer Journalistiek laden »



Geniet je met enige regelmaat van onze artikelen? Ben je fan van hard//hoofds geweldige illustratoren, audiomakers en dichters? Dacht je al jaren: hoe zou ik hard//hoofd kunnen steunen?

Goed nieuws. Je kunt vanaf nu je dank uitdrukken in keiharde euro's en vriend van hard//hoofd worden. Wat je daarvoor terugkrijgt? Ons, alles wat we maken en eeuwige dank.

Word vriend van hard//hoofd