2 juli 2010

Chick Flick

Niet alleen de decembermaand, maar ook het begin van de zomer is voor velen een moment om terug te blikken op het afgelopen (academische) jaar. Wat is er gebeurd, wat heb ik bereikt, wat ga ik na de zomer anders doen, welke films heb ik gemist en moet ik tijdens de hete zomermaanden bekijken – must of niet, altijd een goed excuus om de koelte van een bioscoopzaal op te zoeken, terwijl iedereen van het terras afglibbert. Omdat niet iedereen leeft en werkt volgens een academisch of schools ritme, zal ik me beperken tot een korte terugblik op het afgelopen half jaar. Zie het als een tussentijdse evaluatie van dit kersverse nieuwe decennium vol nieuwe beloften, kansen en voornemens. Wat hebben de jaren 10 ons tot nu toe gebracht, behalve de grootste olieramp uit de geschiedenis en een schokkende winst voor Wilders en kornuiten, wat nog wat aandacht verdient?

2010: eerste vrouwelijke filmregisseur wint oscar
Hier op Youtube.

Hoewel ik de Academy Awards (of gewoon Oscars) normaal gesproken zoveel mogelijk probeer te negeren. Dit prijzen- en mediacircus is het jaarlijkse jachtseizoen van voornamelijk de Amerikaanse filmwereld. De artistieke ambities worden zonder blikken of blozen aan de kant geschoven voor een onbeschaamde honger naar erkenning in de vorm van die gouden, zwaarddragende nudist op zijn kleine sokkel. Toch gebeurde er aflopen maart iets uitzonderlijks. Kathryn Bigelow won met haar low-budget oorlogsfilm over Irak, The Hurt Locker de oscar voor ‘Beste Regie’. Hiermee kaapteze niet alleen de prijs voor de neus van haar ex-man James Cameron weg, die in deze categorie genomineerd was met zijn monsterlijke Avatar, ook versloeg ze Tarantino’s briljante Inglorious Bastards en het veelgeprezen Precious (Lee Daniels). Én daar bovenop is ze de eerste (!) vrouw die deze oscar wint in de tweeëntachtigjarige geschiedenis van de Academy Awards.In de woorden van Barbara Streisand, die haar het beeld mocht overhandigen: ‘well, the time has come…’.

Vele vragen dringen zich op. Is dit nou reden voor een feestje of is het eigenlijk te gek voor woorden dat Bigelow anno 2010 de eerste vrouwelijke regisseur is die deze erkenning krijgt? Waarom ging geen enkele vrouw haar voor? Zijn er gewoon niet zoveel vrouwelijke filmregisseurs of bestaat de jury van de Academy Awards toevallig ieder jaar uit een stelletje seksistische patriarchen? Hoe politiek (correct) zijn de Oscars eigenlijk? Of moeten we de antwoorden gewoonop het niveau van de film zelf zoeken: waarom wint nu juist The Hurt Locker; een matig bezochte en door de grote studio’s afgewezen film?

And the nominees are…

Allereerst een aantal cijfers en jaartallen op een rijtje – een lijstje dat verschrikkelijk te overzichtelijk is. Het is misschien schokkend dat Bigalow pas de eerste vrouw is, die het felbegeerde gouden beeldje voor Beste Regie wint, maar bijna even choquerend is het feit dat ze pas de vierde regisseuse is die überhaupt voor deze prijs in aanmerking gekomen is. Slechts drie vrouwen werden vóór haar genomineerd: Lina Wertmuller in 1976 met haar Seven Beauties, Jane Campion in 1993 met The Piano en Sofia Coppola met Lost in Translation (2003). In de categorie ‘Beste Buitenlandse Film’ zijn er al wél twee vrouwelijke regisseurs in de prijzen gevallen, waaronder onze eigen Nederlandse feministe Marleen Gorris in 1993 met de film Antonia. De andere ging in 2001 naar de Duitse Caroline Link voor haar Nirgendwo in Afrika.

Regisseuses in absolute minderheid?
Opgewekt namen Nederlands nieuwste regisseurs, lichting 2010 van de Nederlandse Film en Televisieacademie, afgelopen woensdag hun diploma in ontvangst. Drie vrouwelijke filmmakers, negen mannelijke. Hoe komt het dat vrouwen zo in de minderheid zijn? Dit is niet gemakkelijk te achterhalen, maar ik heb wel eens gelezen dat slechts drie procent van de regisseurs vrouw is. Een absurd laag percentage, dat je misschien niet zomaar klakkeloos moet overnemen. Het zal niet zó weinig zijn, maar de regisseuse is beslist in de absolute minderheid. In de minderheid en daarnaast onderbelicht. Gespecialiseerde vrouwenfilmfestivals proberen de regisseuses onder de aandacht te brengen, zoals bijvoord het Canadese filmfestival The Female Eye Film Festival met de ondertitel ‘always honest, not always pretty’. Kijkend naar hun programmering, moet ik vaststellen dat er een hoop, mij onbekende, vrouwelijke filmmakers bestaan. Deze festivals laten zien dat extra aandacht aan de regisseuses besteed moet worden, zodat zij zich wellicht beter kunnen manifesteren in de filmwereld. Net als homofilmfestivals, streven vrouwenfilmfestivals naar (h)erkenning en emancipatie, want dat is blijkbaar nog hard nodig.

Goed dat deze festivals bestaan, maar waarom kunnen vrouwen zich niet manifesteren juist zonder dit vrouw-zijn steeds te moeten benadrukken door het bijvoeglijk naamwoord ‘vrouwelijk’ overal voor te plakken. Zoals ook vastgesteld werd in het op hard//hoofd eerder verschenen artikel Alleen maar vrouwen is ‘positieve discriminatie […] nog steeds noodzakelijk om de vrouwelijke kunstenaar op de voorgrond te plaatsen’. Het stuk benadrukt terecht dat dit vaak een ‘devaluatie’ inhoudt.

The Hurt Locker onder de loep
De vraag waarom geen enkele vrouwelijke regisseur Bigelow voorging, is hiermee nog niet beantwoord en valt niet zomaar te beantwoorden. Uiteindelijk zou de ‘kwaliteit’ van de film zelf de doorslaggevende factor moeten zijn.. Een zin uit een recensie: ‘In Hollywood wordt Bigalow al jaren gezien als een vrouwelijke pionier in het door mannen gedomineerde actie- of oorlogsfilmgenre.’Wat is hier niet in de haak? In letterlijke zin is een pionier iemand die onbekend terrein betreedt, meestal met de bedoeling om zich daar te vestigen, met de verwachting dat anderen zullen volgen. Wordt hier nu bedoeld dat Bigelow iets nieuws heeft gemaakt en daarom een pionier is, of dat haar vrouw-zijn haar een pionier maakt (‘Extra knap dat zij dat gemaakt heeft’)?

Pionerende vrouw of vrouwelijke pioneer?
Bigelow maakt al jaren vele diverse films, die allemaal elementen van de actiefilm bevatten. Denk aan macho dialogen, explosies, dood en verderf en aan stilistische technieken als: hand-held camera, afgewisseld met slow-motion (meestal tijdens explosies), low-fi, scherp licht, korte shots en geconcentreerde geluiden om zo de spanning te verhogen (sterke focus op hevige ademhaling, voetstappen).

Naast de oorlogsfilm, is Bigelow ook thuis in het politiegenre, de thriller en western. Zo maakte zij de politie / surffilm Point Break (1991), de neo-noir sciencefictionfilm Strange Days (1995) of de vampierwestern Near Dark (1987). Ook maakte Bigelow de feministische politiethriller Blue Steel (1990).

Door naar verrassende combinaties te zoeken, houdt zij zich inderdaad binnen deze door mannen gedomineerde genres goed staande. Het Irakdrama van Bigelow is een indrukwekkend oorlogsportret geworden, dat de krankzinnigheid van alledaagse missies weet te schetsen. Net zoals Oliver Stone dat overigens in de jaren 80 ook al deed met Platoon, een oorlogsfilm over Vietnam.

Bijzaak
De kracht van The Hurt Locker is dan uiteindelijk geen origineel verhaal of vernieuwende setting, maar de aansprekende aanpak. ‘Een film gaat niet over het onderwerp, maar over hoe het onderwerp verteld wordt’, zei Scorsese ooit. Taxi Driver gaat niet over een taxichauffeur, maar over een verloren ziel in een moderne urbane omgeving. The Hurt Locker gaat niet over de oorlog, maar over wat oorlog doet met haar slachtoffers en hoe personen zich ontwikkelen wanneer ze overgeleverd zijn aan spanning en doodsangst, tot het punt dat ze er volledig aan verslaafd raken. Dankzij de verschillende perspectieven, de gelaagdheid van het karakter van de hoofdpersoon, de aangrijpende en meeslepende stijl van filmen en een duidelijke boodschap over de alledaagse dwaasheid van oorlog in het algemeen en de situatie in Irak in het bijzonder, heeft Bigelow een film weten te maken die er toe doet.

Van de 5.800 stemgerechtigde leden van de Academy verkoos Hollywood tijdens de gala-uitzending de maar matig bezochte The Hurt Locker boven het ongekende kassucces Avatar, waarvan in Hollywood nu juist wordt beweerd dat het de richting van de filmindustrie dicteert. Het is een keuze voor in de woestijn gefilmd bloed en zweet boven het steriele 3D-pionierschap van de computerkamer. De rauwe realiteit van de oorlog in Irak boven het makkelijker te behappen escapisme op planeet Pandora. En zo bekronen de ‘Hollywood-insiders’ van de Academy het soort film dat in Hollywood niet meer gemaakt wordt. Dat de film ook door een vrouw gemaakt is én over de oorlog in Irak gaat, zou bijzaak moeten zijn. Want het steeds benadrukken van dit vrouw-zijn, van deze herkenning, doet af aan de erkenning die Bigelow als regisseur verdient. Met andere woorden: de oscar (en talloze andere prijzen), is uiteindelijk welverdiend. Dat ze ook als vrouw deze oscar won, dát werd wel eens tijd en het verdient ook de enige nadruk, maar het had allang bijzaak moeten zijn. In de woorden van Bigelow: “I suppose I like to think of myself as a film-maker, rather than as a female film-maker.”

Columns & Commentaar

HH_FESTIVAL_poster

Festival:
DJ Tienson

Benieuwd waar DJ Tienson (die morgen op ons festival draait) het liefst naar luistert als hij net wakker is?
22/11/14
Redactie
lekkernaampje

Column:
Sexy naampie

Laura doet onderzoek naar haar persoonlijke liefdesnamengeschiedenis. Wat is eigenlijk een sexy naam? Frans en Dries winnen het van Dylan, Brandon en Melvin.
18/11/14
Laura van der Haar
the-pleiades-star-cluster-11637_640

Alles vijf sterren:
Films-series-gifjes

Drie films die je van Anna van Leeuwen niet mag missen.
12/11/14
Redactie
Swingdat_Illustratie_HI

Column:
De swingdate

Van pannenkoeken tot je partner: vrienden kunnen toch alles met elkaar delen?
12/11/14
Kasper van Royen
Try Acrobatics2_lowres

Festival:
Try Acrobatics tipt

Try Acrobatics komt 23 november spelen op ons festival, op hard//hoofd vertellen ze alvast over hun muzikale voorbeelden.
10/11/14
Redactie
Gabor Geukes

Column:
Geukes

Laura stopt met suiker eten, en voelt zich weer de monsterlijke puber die ze was toen ze samen met mongolen chocoladepotloden inpakte in een fabriek.
04/11/14
Laura van der Haar
1896_Prof_M_Pupin_ Columbia_University_ radiograph

TIP:
De bottenkraker

Hoewel ze vreselijk bang was, ging Sára toch naar de chiropractor. Verlicht verliet ze de praktijk. Een ode aan de bottenkraker.
31/10/14
Sára Iványi
Google Maps, Ruys de Beerenbrouckstraat

TIP:
Ruys de Beerenbrouckstraat

Op zoek naar een dosis pracht en treurnis? Bezoek het middelste bankje op de Ruys de Beerenbrouckstraat in Amsterdam.
29/10/14
Laura van der Haar
Starsinthesky

Alles vijf sterren:
Audio

De drie albums die volgens Kasper van Royen meer dan vijf sterren waard zijn. (En andere luistertips.)
27/10/14
Redactie
Alleen thuis illustratie

Column:
Alleen thuis

Kasper denkt een lekker griepdagje op de bank door te brengen. Dan spitsen Loeder en Muis tegelijk hun oortjes.
23/10/14
Kasper van Royen
Schermafbeelding 2014-10-20 om 08.32.22

TIP:
Laat jezelf opsluiten

Vijf mensen. Eén uur de tijd. De kamer zit op slot. Een antiek bureau, doktersromannetjes, een typemachine met verwisselde toetsen. Geen ruimte voor individuele identiteit: de groep wordt teruggeworpen op elkaar. En dat is volgens Luuk bijzonder relativerend.
20/10/14
Gastbijdrage
TIPJana

TIP:
De quarterlifecrisis en hoe ermee om te gaan

"Het probleem was vooral dat alles eigenlijk mogelijk was. L’embarras du choix."
17/10/14
Jana Antonissen
de lijst

TIP:
De lijst

“Kwaliteit en kwantiteit spelen geen rol, het gaat hier om nauwkeurigheid.”
16/10/14
Maartje Smits
Hardhoofd Sauna

Vriendschap en verlangen:
Johan

Rutger bezoekt met zijn beste vriend een spa: "Daar stonden we dan, naakt tegenover elkaar. Na vijftien jaar vriendschap."
15/10/14
Rutger Lemm
Paula's improvisatiemaaltijd

TIP:
Waterkoken

"Mijn maag roept honger en dus ga ik naar de dichtstbijzijnde supermarkt. Onderweg zoek ik op mijn telefoon naar recepten voor een waterkoker."
14/10/14
Paula Lina
Meer Columns & Commentaar laden »

Artistiek

SPINVIS21 mirte slaats

Festival:
Levenslessen van SPINVIS

"Sinds ik vader ben, weet ik dat er dingen in je zitten die je alleen maar kunt ontdekken als je je ergens blindelings in stort."
20/11/14
Joyce de Badts
Julie_ik was bijna opgestaan

Ik was bijna opgestaan

"Ik kan op dit moment tien mannen bedenken waarmee ik een leven zou kunnen opbouwen. En dan bedoel ik een klassieke liefdesaffaire met alles erop en eraan. Samen dromen. Probleem is dat die mannen de trivialiteit instinctief aanvoelen en mij daardoor wantrouwen. Niemand is graag één van de tien."
19/11/14
Julie Cafmeyer
ludwig_klein

ZKV:
Engelen

"Ze hadden een bleke, zonloze huid, en omdat ze naakt waren was hun rosse lichaamshaar goed te zien."
17/11/14
A.L. Snijders
BOG. door An-Sofie Kesteleyn

Festival:
BOG. tipt

BOG speelt op ons festival en geeft vijf TIPS die je leven verbeteren.
17/11/14
Redactie
studentenhuis

Waar ik thuiskom:
Studentenhuis

Sytske leest verhalen voor in vreemde huizen. "De vloer plakt, op de tafel liggen losse papieren en drie volle asbakken."
14/11/14
Gastbijdrage
illustratie: Shaheen Hameedah Butt

maak mijn lied een jas

anne becking schreef een liedje voor w.b. yeats, een gedicht. een liedje over een jas.
11/11/14
Gastbijdrage
martkplaatsdieren_merelcremers

Marktplaatsdieren:
Mooie Chihuahua pup puppy reutje

Aangeboden: een ondeugende jongen en de laatste uit een warm nestje.
07/11/14
Gastbijdrage
partner

Waar ik thuiskom:
Mijn partner

Sytske leest verhalen voor in vreemde huizen. '"Lijkt me ook wat leuker, als je voor meer mensen staat dan voor mij en mijn partner."'
07/11/14
Gastbijdrage
Julie 3_A la recherche (2)

À la recherche du temps romantique (2)

Ik kijk haar aan: "Sorry, Julie, ik denk dat ik hier nog niet klaar voor ben."
06/11/14
Julie Cafmeyer
illustratie: Canan Yurdakul

Gedicht:
Hoe ik schrijver werd

Binnenkort verschijnt de eerste bundel van de neerslachtige autodidact en bijna-alles-kunner Marc van der Holst. Voor die tijd vertelt hij hier hoe hij schrijver werd.
03/11/14
Gastbijdrage
gedonder

Waar ik thuiskom:
Gedonder

Sytske leest verhalen voor in vreemde huizen. "Alsof ze niet gelooft dat ik hier alleen sta, alsof ze ervan overtuigd is dat er zo een televisiecrew op haar af komt rennen"
03/11/14
Gastbijdrage
deze zachte witte kamer

Videogedicht:
Deze zachte witte kamer

Plooi terug op jezelf met je hoofd op de lakens. Een videogedicht van SWOON en Runa Svetlikova.
31/10/14
Beeldredactie
White Canvas

MuseAm:
het Instituut voor Onbedoelde Kunst

Is dit kunst? MuseAm maakte een audiotour langs onbedoelde kunstwerken in Amsterdam West.
27/10/14
Redactie
een jong parijs is een - 600

Stiftgedicht:
een jong Parijs

…is een roerig Parijs… is… een nevelig Parijs …
24/10/14
Gastbijdrage
kapiteinshuis

Waar ik thuiskom:
Kapiteinshuis

Sytske leest verhalen voor in vreemde huizen. ‘Moet je schrijven over Auschwitz en depressieve mannen bij die opleiding van je?’
24/10/14
Gastbijdrage
Meer Artistiek laden »

Journalistiek

15813009705_600b2f5240_k

Ik wil wat nuance in mijn schoen

"Alsof alle anti-Pieten moreel zuivere wezens zijn en iedereen die Zwarte Piet eigenlijk wel leuk vindt een racist is."
20/11/14
Rutger Lemm
TF1

Festival:
Tender Falcons Tipt

Tender Falcons' Janna Coomans omarmt haar rol als bandleider en vertelt over muzikale invloeden.
19/11/14
Redactie
DSC_0380-2

La Goutte d’Or:
De blik van een ander I

Afrika is een stad in Parijs.
14/11/14
Gastbijdrage
KeretSayed

Post van Keret:
Briefwisseling met Sayed Kashua I

Afgelopen oorlog trok de Arabisch-Israëlische schrijver Sayed Kashua richting het koude Illinois. Kashua brengt verslag uit in een briefwisseling met Etgar Keret.
13/11/14
Redactie
lena d

Anna bezoekt Lena Dunham / Lena Dunham bezoekt Anna

Marlies Dekkers Dekkers belooft Lena dat ze haar lingerie zal geven. “That’ssosweetofyouthankyou”, antwoordt Lena. Dit zal de eerste keer zijn dat tijdens een Opzij-evenement een feminist een andere feminist een bh geeft. Die derde golf is best een dolle boel.
13/11/14
Anna van Leeuwen
Vive_Clemenceau

Het hol van de Tijger

Hij schreeuwde naar de Duitse vijand: zuurkoolvreters, Teutoonse horde; samen krijgen we jullie klein! Zo'n groot man verdient een museum. En in Parijs is het er, zoals in Parijs voor alles een museum is.
11/11/14
Gastbijdrage
bonnieandclyde

Van de plank:
Bonnie and Clyde

"Je leeft met hen mee, je valt voor hun charmes, je hoopt dat ze aan de politie ontkomen; en tóch blijven het misdadigers. Hun wandaden blijven wandaden. Moord blijft moord."
10/11/14
Basje Boer
Schermafbeelding 2014-11-04 om 15.44.33

TIP:
Klik!

Een sponsorTIP waarin wij een tof Animatiefestival sponsoren en onze huisimker laten jureren.
05/11/14
Jan Postma
Schermafbeelding 2014-11-04 om 15.38.21

Interview Brecht Evens:
Misschien wilt dat zeggen dat ik toch gewoon een klein klootzakske ben?

Brecht Evens, wonderboy van de Vlaamse stripgarde, kwam in Parijs op adem en presenteert nu na drie jaar zijn nieuwe album Panter. “De goesting is terug; dat artistieke cliché van de kunstenaar in Parijs klopt wel. Maar mijn snorretje en sik heb ik afgeschoren, dat was me toch iets te bohémien.”
05/11/14
Jana Antonissen
Schermafbeelding 2014-10-28 om 06.59.18

Mark Cohen:
Flarden van mensen en dingen

"Niet alleen hoef je geen doorgewinterde freudiaan te zijn om op het woord ‘penetreren’ te komen wanneer je de relatie tussen Cohens camera en de ‘personal space’ van zijn onderwerpen wil beschrijven, de resultaten zijn ook zo rijk aan texturen – van kleding, van huid – dat ze gemaakt lijken om aan te raken."
28/10/14
Jan Postma
cover

Panda-eiland

De geestelijk vader van de Fiat Panda, Giorgetto Giugiaro (1938), ontwierp naast auto's ook vuurwapens en pasta.
14/10/14
Gastbijdrage
Schermafbeelding 2014-10-13 om 08.03.12

Van de plank:
Heat

"Buiten regent het, binnen wordt het gedurende de honderdzeventig minuten die de film duurt steeds donkerder. Al Pacino method act een rechercheur."
13/10/14
Basje Boer
unnamed

23 geslaagde voorbeelden van retroactief geplaatste reclame in de literatuur:
Nummer 22 zal je in een monsterachtig ongedierte – Rentokil! – veranderen!

“Noem me Kapitein Iglo.”
10/10/14
Jan Postma
zweetweek zweetkamerlucht en verschrompelde piemels

Zweetweek:
Kleedkamerlucht en verschrompelde piemels

Niets zo mooi als een afgetraind hardloperslichaam. Maar op de euforie van de hardloopwedstrijd, volgt de desillusie van de kleedkamer: "Je zit onder het zweet, dus je gaat onder de douche staan tegenover wildvreemden met hun verschrompelde piemels."
03/10/14
Floris Solleveld
hardhoofdzweten

Zweetweek:
Zweet en schaamte

Waarom vinden we balzakzweet minder vies dan de zweetplekken van een enthousiaste professor? Een analyse van onze schaamte.
01/10/14
Emy Koopman
Meer Journalistiek laden »