2 juli 2010

Chick Flick

Niet alleen de decembermaand, maar ook het begin van de zomer is voor velen een moment om terug te blikken op het afgelopen (academische) jaar. Wat is er gebeurd, wat heb ik bereikt, wat ga ik na de zomer anders doen, welke films heb ik gemist en moet ik tijdens de hete zomermaanden bekijken – must of niet, altijd een goed excuus om de koelte van een bioscoopzaal op te zoeken, terwijl iedereen van het terras afglibbert. Omdat niet iedereen leeft en werkt volgens een academisch of schools ritme, zal ik me beperken tot een korte terugblik op het afgelopen half jaar. Zie het als een tussentijdse evaluatie van dit kersverse nieuwe decennium vol nieuwe beloften, kansen en voornemens. Wat hebben de jaren 10 ons tot nu toe gebracht, behalve de grootste olieramp uit de geschiedenis en een schokkende winst voor Wilders en kornuiten, wat nog wat aandacht verdient?

2010: eerste vrouwelijke filmregisseur wint oscar
Hier op Youtube.

Hoewel ik de Academy Awards (of gewoon Oscars) normaal gesproken zoveel mogelijk probeer te negeren. Dit prijzen- en mediacircus is het jaarlijkse jachtseizoen van voornamelijk de Amerikaanse filmwereld. De artistieke ambities worden zonder blikken of blozen aan de kant geschoven voor een onbeschaamde honger naar erkenning in de vorm van die gouden, zwaarddragende nudist op zijn kleine sokkel. Toch gebeurde er aflopen maart iets uitzonderlijks. Kathryn Bigelow won met haar low-budget oorlogsfilm over Irak, The Hurt Locker de oscar voor ‘Beste Regie’. Hiermee kaapteze niet alleen de prijs voor de neus van haar ex-man James Cameron weg, die in deze categorie genomineerd was met zijn monsterlijke Avatar, ook versloeg ze Tarantino’s briljante Inglorious Bastards en het veelgeprezen Precious (Lee Daniels). Én daar bovenop is ze de eerste (!) vrouw die deze oscar wint in de tweeëntachtigjarige geschiedenis van de Academy Awards.In de woorden van Barbara Streisand, die haar het beeld mocht overhandigen: ‘well, the time has come…’.

Vele vragen dringen zich op. Is dit nou reden voor een feestje of is het eigenlijk te gek voor woorden dat Bigelow anno 2010 de eerste vrouwelijke regisseur is die deze erkenning krijgt? Waarom ging geen enkele vrouw haar voor? Zijn er gewoon niet zoveel vrouwelijke filmregisseurs of bestaat de jury van de Academy Awards toevallig ieder jaar uit een stelletje seksistische patriarchen? Hoe politiek (correct) zijn de Oscars eigenlijk? Of moeten we de antwoorden gewoonop het niveau van de film zelf zoeken: waarom wint nu juist The Hurt Locker; een matig bezochte en door de grote studio’s afgewezen film?

And the nominees are…

Allereerst een aantal cijfers en jaartallen op een rijtje – een lijstje dat verschrikkelijk te overzichtelijk is. Het is misschien schokkend dat Bigalow pas de eerste vrouw is, die het felbegeerde gouden beeldje voor Beste Regie wint, maar bijna even choquerend is het feit dat ze pas de vierde regisseuse is die überhaupt voor deze prijs in aanmerking gekomen is. Slechts drie vrouwen werden vóór haar genomineerd: Lina Wertmuller in 1976 met haar Seven Beauties, Jane Campion in 1993 met The Piano en Sofia Coppola met Lost in Translation (2003). In de categorie ‘Beste Buitenlandse Film’ zijn er al wél twee vrouwelijke regisseurs in de prijzen gevallen, waaronder onze eigen Nederlandse feministe Marleen Gorris in 1993 met de film Antonia. De andere ging in 2001 naar de Duitse Caroline Link voor haar Nirgendwo in Afrika.

Regisseuses in absolute minderheid?
Opgewekt namen Nederlands nieuwste regisseurs, lichting 2010 van de Nederlandse Film en Televisieacademie, afgelopen woensdag hun diploma in ontvangst. Drie vrouwelijke filmmakers, negen mannelijke. Hoe komt het dat vrouwen zo in de minderheid zijn? Dit is niet gemakkelijk te achterhalen, maar ik heb wel eens gelezen dat slechts drie procent van de regisseurs vrouw is. Een absurd laag percentage, dat je misschien niet zomaar klakkeloos moet overnemen. Het zal niet zó weinig zijn, maar de regisseuse is beslist in de absolute minderheid. In de minderheid en daarnaast onderbelicht. Gespecialiseerde vrouwenfilmfestivals proberen de regisseuses onder de aandacht te brengen, zoals bijvoord het Canadese filmfestival The Female Eye Film Festival met de ondertitel ‘always honest, not always pretty’. Kijkend naar hun programmering, moet ik vaststellen dat er een hoop, mij onbekende, vrouwelijke filmmakers bestaan. Deze festivals laten zien dat extra aandacht aan de regisseuses besteed moet worden, zodat zij zich wellicht beter kunnen manifesteren in de filmwereld. Net als homofilmfestivals, streven vrouwenfilmfestivals naar (h)erkenning en emancipatie, want dat is blijkbaar nog hard nodig.

Goed dat deze festivals bestaan, maar waarom kunnen vrouwen zich niet manifesteren juist zonder dit vrouw-zijn steeds te moeten benadrukken door het bijvoeglijk naamwoord ‘vrouwelijk’ overal voor te plakken. Zoals ook vastgesteld werd in het op hard//hoofd eerder verschenen artikel Alleen maar vrouwen is ‘positieve discriminatie […] nog steeds noodzakelijk om de vrouwelijke kunstenaar op de voorgrond te plaatsen’. Het stuk benadrukt terecht dat dit vaak een ‘devaluatie’ inhoudt.

The Hurt Locker onder de loep
De vraag waarom geen enkele vrouwelijke regisseur Bigelow voorging, is hiermee nog niet beantwoord en valt niet zomaar te beantwoorden. Uiteindelijk zou de ‘kwaliteit’ van de film zelf de doorslaggevende factor moeten zijn.. Een zin uit een recensie: ‘In Hollywood wordt Bigalow al jaren gezien als een vrouwelijke pionier in het door mannen gedomineerde actie- of oorlogsfilmgenre.’Wat is hier niet in de haak? In letterlijke zin is een pionier iemand die onbekend terrein betreedt, meestal met de bedoeling om zich daar te vestigen, met de verwachting dat anderen zullen volgen. Wordt hier nu bedoeld dat Bigelow iets nieuws heeft gemaakt en daarom een pionier is, of dat haar vrouw-zijn haar een pionier maakt (‘Extra knap dat zij dat gemaakt heeft’)?

Pionerende vrouw of vrouwelijke pioneer?
Bigelow maakt al jaren vele diverse films, die allemaal elementen van de actiefilm bevatten. Denk aan macho dialogen, explosies, dood en verderf en aan stilistische technieken als: hand-held camera, afgewisseld met slow-motion (meestal tijdens explosies), low-fi, scherp licht, korte shots en geconcentreerde geluiden om zo de spanning te verhogen (sterke focus op hevige ademhaling, voetstappen).

Naast de oorlogsfilm, is Bigelow ook thuis in het politiegenre, de thriller en western. Zo maakte zij de politie / surffilm Point Break (1991), de neo-noir sciencefictionfilm Strange Days (1995) of de vampierwestern Near Dark (1987). Ook maakte Bigelow de feministische politiethriller Blue Steel (1990).

Door naar verrassende combinaties te zoeken, houdt zij zich inderdaad binnen deze door mannen gedomineerde genres goed staande. Het Irakdrama van Bigelow is een indrukwekkend oorlogsportret geworden, dat de krankzinnigheid van alledaagse missies weet te schetsen. Net zoals Oliver Stone dat overigens in de jaren 80 ook al deed met Platoon, een oorlogsfilm over Vietnam.

Bijzaak
De kracht van The Hurt Locker is dan uiteindelijk geen origineel verhaal of vernieuwende setting, maar de aansprekende aanpak. ‘Een film gaat niet over het onderwerp, maar over hoe het onderwerp verteld wordt’, zei Scorsese ooit. Taxi Driver gaat niet over een taxichauffeur, maar over een verloren ziel in een moderne urbane omgeving. The Hurt Locker gaat niet over de oorlog, maar over wat oorlog doet met haar slachtoffers en hoe personen zich ontwikkelen wanneer ze overgeleverd zijn aan spanning en doodsangst, tot het punt dat ze er volledig aan verslaafd raken. Dankzij de verschillende perspectieven, de gelaagdheid van het karakter van de hoofdpersoon, de aangrijpende en meeslepende stijl van filmen en een duidelijke boodschap over de alledaagse dwaasheid van oorlog in het algemeen en de situatie in Irak in het bijzonder, heeft Bigelow een film weten te maken die er toe doet.

Van de 5.800 stemgerechtigde leden van de Academy verkoos Hollywood tijdens de gala-uitzending de maar matig bezochte The Hurt Locker boven het ongekende kassucces Avatar, waarvan in Hollywood nu juist wordt beweerd dat het de richting van de filmindustrie dicteert. Het is een keuze voor in de woestijn gefilmd bloed en zweet boven het steriele 3D-pionierschap van de computerkamer. De rauwe realiteit van de oorlog in Irak boven het makkelijker te behappen escapisme op planeet Pandora. En zo bekronen de ‘Hollywood-insiders’ van de Academy het soort film dat in Hollywood niet meer gemaakt wordt. Dat de film ook door een vrouw gemaakt is én over de oorlog in Irak gaat, zou bijzaak moeten zijn. Want het steeds benadrukken van dit vrouw-zijn, van deze herkenning, doet af aan de erkenning die Bigelow als regisseur verdient. Met andere woorden: de oscar (en talloze andere prijzen), is uiteindelijk welverdiend. Dat ze ook als vrouw deze oscar won, dát werd wel eens tijd en het verdient ook de enige nadruk, maar het had allang bijzaak moeten zijn. In de woorden van Bigelow: “I suppose I like to think of myself as a film-maker, rather than as a female film-maker.”

Columns & Commentaar

louie-s03e06-robin-williams-at-the-grave

IM:
Robin Williams

Rutger neemt afscheid van Robin Williams: een kleine ode aan een bijzondere acteur.
12/08/14
Rutger Lemm
schedelbureau

TIP:
Een schedel op je bureau

Memento mori, gedenk te sterven. Maar wat dan? Twee keer zo hard werken, of gewoon maar in bed blijven liggen?
06/08/14
Gastbijdrage
Wet_Floor_(3323751294)

TIP:
De dag doorkomen

Je braakte niet tijdens de lunch, je hoestte niet in iemands gezicht, je zei niet per ongeluk ‘kutwijf’, toen alweer die linkercollega, zonder pulserende bloederupties uit haar nek dus, rondkwam met zelfgebakken brownies.
01/08/14
Joyce de Badts
Sausage party

TIP:
Nodig alle vrouwen uit

Voorkom dat je fuif een sausage party wordt. Nodig alle vrouwen uit die je kent, en alle mannen die je leuk vindt.
28/07/14
Rutger Lemm
relatietijd

Column:
Liefdestijd

“Volgens mij willen meisjes het liefst al hun tijd doorbrengen met hun geliefde.” Ik zit met vijf jongens in de auto op weg naar de Parijse tennisvelden van het Bois de Bologne. Sommige van hen lieten een ongelukkige partner thuis achter voor dit vriendenweekend; er was onbegrip rond het feit dat deze dagen – die [...]
23/07/14
Noor Spanjer
zwartvierkant

Hard//talk:
Kennis is onmacht

"'Wie mijn bevelen niet opvolgt, gaat het merken.' Hij wil voorkomen dat ze te dicht bij grote brokstukken komen. Ik heb zin om het beeld in te stappen en die vent opzij te duwen. In plaats daarvan probeer ik mezelf op te vrolijken met wat Youtube-filmpjes."
21/07/14
Rutger Lemm
zwartvierkant

Hard//talk:
Rouw

"Nieuws en boze en verwarde en verontwaardigde en wanhopige en droeve berichten, het is één grote kluwen."
21/07/14
Jan Postma
broek

TIP:
Onderbroek om je nek

Geneigd tot het doen van impulsaankopen op kledinggebied? Koop een mooie onderbroek. Je hoeft er de paskamer niet eens voor in.
16/07/14
Joyce de Badts
energieleveranciers

Column:
Energieleveranciers

"Ik zet mijn telefoon op de luidspreker en leg hem op tafel. Enkele seconden luisteren Buisman en ik samen naar het wachtmuziekje. Het is Céline Dion die zingt over haar hart."
15/07/14
Kasper van Royen
Deckschrubben

TIP:
Agressief schoonmaken

Schrobben en boenen kan ook een uiterst mannelijke bezigheid zijn. Het enige wat je nodig hebt, is testosteron. RAAAAAAH!
14/07/14
Rutger Lemm
Hans van den Boogaard

TIP:
Behoud wat gezien is

Vergeet pantervellen en opgezette roofvogels, er is een betere manier om mooie dingen die geleefd hebben te bewaren. Maak verhaal op sterk water.
09/07/14
Marieke Sleijpen
Paul_Fischer_Day_Dreams

TIP:
Dromendagboek

“Achtervolging in de opera door een evil cat met superkrachten (De Meester en Margarita!!). Ik verdrink in dikke fluwelen tapijten en spring over de hoofden van het publiek. Verscheur die rotkat in snippers, maar hij keert steeds terug in één stuk. Eng.”
07/07/14
Jana Antonissen
vangaal_kraaij_anp_0

Hard//talk:
Begrip voor Louis van Gaal

Van Gaal is een norse man, aldus de media. Of wordt hij gewoon onbeschoft behandeld?
04/07/14
Rutger Lemm
Old man looking over to the sea

TIP:
Verander even van nationaliteit

Geoffrey zong en vierde mee als één van de Grieken en was al vergeten dat zijn eigen land al na twee wedstrijden zeker was van de 2e ronde. "Dat je dit voor niets kan krijgen", zong Henny Vrienten ooit en gelijk had hij.
04/07/14
Gastbijdrage
558px-Elderly_swagman groot

TIP:
Lekker kinderlijk

Vanaf een bepaalde leeftijd wordt namelijk verwacht dat je begint na te denken voordat je iets doet, maar Coby is het beu om zich bezig te houden met wat er allemaal mis kan gaan. Aan een beetje rompslomp is nog nooit iemand doodgegaan.
02/07/14
Coby Hounjet
Meer Columns & Commentaar laden »

Artistiek

je wil in de essentie - 600 - Bijgewerkt

Stiftgedicht:
je wil in de essentie

… veel kan gebeuren als je droomt.
14/08/14
Gastbijdrage
metronomy

Killing the Radiostar:
Stiften

Een verhaal bij een clipje. 'We bootsten haar taal na en fluisterden vriendelijke woorden tegen de wc.'
12/08/14
Willem Claassen
beroemd

Killing the Radiostar:
Beroemd

Een verhaal bij een clipje. 'Twee middagen hebben we geoefend in een gemaaid weiland waar normaal gesproken koeien liepen.'
05/08/14
Willem Claassen
marnixvanuum_methodIII

Double Sided

Foto/Grafische boeken. Samenwerken is niet gemakkelijk.
31/07/14
Beeldredactie
beroemd

Killing the Radiostar:
Podium

Een verhaal bij een clipje. 'Ik draag verhalen voor en gebruik A4’tjes als wapenschild.'
29/07/14
Willem Claassen
Untitled-1

Ontmoetingen op papier VI

"Wie werkt in een boekhandel, ondervindt wat het betekent dat Engels de lingua franca van deze tijd is."
27/07/14
Gastbijdrage
marktplaatsdier_01

Marktplaatsdieren:
Puppie

Het is zomer, dus de huisdieren gaan weer in de uitverkoop. Merel Cremers verzamelt de grappigste, hartverscheurendste Marktplaatsadvertenties en maakt daar mooie illustraties van.
25/07/14
Gastbijdrage
coely

Killing the Radiostar:
Monteur

Een verhaal bij een clipje. 'Mijn droom is om net als zij te kunnen dansen in een autogarage.'
22/07/14
Willem Claassen
wij zijn klaar voor nog - 600

Stiftgedicht:
wij zijn klaar voor nog

… de aanhoudende dreiging van een…
21/07/14
Gastbijdrage
BETER_prachtig

Ontmoetingen op papier V

Over boeken die je leven veranderen, al dan niet geschreven door Polen.
13/07/14
Gastbijdrage
keyboard

Killing the Radiostar:
Keyboard

Een verhaal bij een clipje. 'De nonchalance waarmee hij over de toetsen ging, de schalkse blikken naar het publiek, het let-op-wat-ik-nu-doe-vingertje.'
11/07/14
Willem Claassen
jerks

Killing the Radiostar:
Jerks

Een verhaal bij een clipje. 'Het lijkt alsof er niets verandert, we willen dat er niets verandert, maar ondertussen is alles anders.'
04/07/14
Willem Claassen
ReisgidsDenDolder-080uitsnede

Voorpublicatie:
Reisgids Den Dolder

Primeur op hard//hoofd: de voorpublicatie van een bijzondere reisgids, die het leven in een psychiatrische inrichting in beeld brengt in de woorden van haar bewoners.
01/07/14
Gastbijdrage
ijsbeerbluesirisdeppe300dpi

IJsbeerblues

Ik herinner me niet zoveel monsters en slechteriken. Is dit een afgesproken code?
30/06/14
Gastbijdrage
dik

Ontmoetingen op papier IV

Gaan er mannen dood, dan heb je te maken met een vrouwenboek. Check.
29/06/14
Gastbijdrage
Meer Artistiek laden »

Journalistiek

toergenjev_02

Gastcollege:
De zachtaardige nihilist II

"Dat is de enige gedachte die Toergenjev, geconfronteerd met zijn eigen ongeloof, in staat is te verdedigen. Het idee dat, ook als alle afgodsbeelden zijn stukgeslagen, het zonder illusies nog mogelijk is van de wereld te houden."
11/08/14
Thijs Kleinpaste
toergenjev_01

Gastcollege:
De zachtaardige nihilist I

Over het leven en werk van één van de weinige Russische schrijvers die geniaal was zonder ook gek te zijn: Ivan Toergenjev, ironische beschouwer van zijn tijd. Het is zomer. Lees!
08/08/14
Thijs Kleinpaste
2

Straight outta Tulsa:
Tienerlust

Over Larry Clark in Foam: harde beelden die het zwijgen in het hart van iedere tragedie tonen. "Ik schoot niet veel foto’s, er was te veel drugs. We hadden meer dan we konden gebruiken."
07/08/14
Jan Postma
hardhoofdberlijn4

Op zoek naar schoonheid IV:
De Onttovering

Alle sprookjes komen ten einde. Ook Berlijn.
24/07/14
Rutger Lemm
Naar de kerk V 600dpi 600pix jpeg

Naar de kerk (V)

Na de begeesterde dienst in Soweto denkt Nikki in Utrecht een wat lossere kerk te vinden. Maar daar zit haar toch iets, of eigenlijk iemand, in de weg.
17/07/14
Gastbijdrage
Etgar-keret-photo-by-moti-kikayon-1

Post van Keret:
Give Compromise a Chance

De Israëlische schrijver Etgar Keret vraagt zich af of vrede wel het juiste doel is: "What is it about that elusive peace so many people love to talk about, though no one has managed to bring us even a single millimeter closer to it?"
12/07/14
Gastbijdrage
640px-Dirck_van_Baburen_-_Prometheus_door_Vulcanus_geketend

Aantekeningen bij het Holland Festival:
Een podium in de ruimte

"Het publiek zat om het speelveld, volledig afgesloten door ramen. Als aapjes in een dierentuin of muizen in een laboratorium zaten de acteurs gevangen in die kooi."
10/07/14
Melle Kromhout
-1

De dubbelganger

Wat doet het met je als je ontdekt dat er iemand bestaat die op papier exact dezelfde identiteit heeft als jij? En dat zo iemand dan een crimineel is? Dave H. is… De Dubbelganger.
09/07/14
Redactie
hardhoofdberlijn3

Op zoek naar schoonheid III:
Die Nacht ist ohne Ende

Stampend en dampend rolt Berlijn zich feestend voort, van geheime kroegen naar duivelse torens en duistere feesten die het hele weekend duren.
08/07/14
Rutger Lemm
0_a23a2_a59e8336_XXXL

Post uit Moskou:
Zoals het hoort

"Ik ben inmiddels zo lang in Rusland dat ik soms vergeet dat dit asociaal gedrag is."
08/07/14
Redactie
IMG_6044

Anna bezoekt:
Stadsnomadeninformatiemiddag

Anna heeft een volkstuintje. Op een goede dag komen vreemdelingen het belendende parkeerterrein bezetten. Keep on rolling, dat is het beleid.
07/07/14
Anna van Leeuwen
Schermafbeelding 2014-07-03 om 07.56.17

Van de plank:
The Poseidon Adventure

Basje kijkt films die te lang zijn blijven. Ze valt tot drie keer toe in slaap, om vervolgens gewekt te worden door een mierzoet liedje of het gekrijs van stervende passagiers.
03/07/14
Basje Boer
berlijn2

Op zoek naar schoonheid II:
Terug in de tijd

Berlijn brengt vele herinneringe boven. Aan oorlog, verwoesting en blokuren Duits.
25/06/14
Rutger Lemm
HardhoofdJackfruit

Eetweek:
The Big Jackfruit

“'Als je iets typisch uit Yogyakarta wil proeven, moet je Gudeg proberen', zegt Erni."
21/06/14
Gastbijdrage
Foto: Mayken Craenen

Eetweek:
verliefd op een zwam

Kan een slijmerige symbiose van gisten en bacteriën je leven veranderen? Barbara denkt van wel, en deelt het recept voor een levenslange relatie met kombucha. Ik dwaal door de straten en houd een grote glazen bokaal gevuld met een amberkleurige vloeistof in m’n handen geklemd. Ik hou hem een eindje voor me uit en stap [...]
19/06/14
Gastbijdrage
Meer Journalistiek laden »