2 juli 2010

Chick Flick

Niet alleen de decembermaand, maar ook het begin van de zomer is voor velen een moment om terug te blikken op het afgelopen (academische) jaar. Wat is er gebeurd, wat heb ik bereikt, wat ga ik na de zomer anders doen, welke films heb ik gemist en moet ik tijdens de hete zomermaanden bekijken – must of niet, altijd een goed excuus om de koelte van een bioscoopzaal op te zoeken, terwijl iedereen van het terras afglibbert. Omdat niet iedereen leeft en werkt volgens een academisch of schools ritme, zal ik me beperken tot een korte terugblik op het afgelopen half jaar. Zie het als een tussentijdse evaluatie van dit kersverse nieuwe decennium vol nieuwe beloften, kansen en voornemens. Wat hebben de jaren 10 ons tot nu toe gebracht, behalve de grootste olieramp uit de geschiedenis en een schokkende winst voor Wilders en kornuiten, wat nog wat aandacht verdient?

2010: eerste vrouwelijke filmregisseur wint oscar
Hier op Youtube.

Hoewel ik de Academy Awards (of gewoon Oscars) normaal gesproken zoveel mogelijk probeer te negeren. Dit prijzen- en mediacircus is het jaarlijkse jachtseizoen van voornamelijk de Amerikaanse filmwereld. De artistieke ambities worden zonder blikken of blozen aan de kant geschoven voor een onbeschaamde honger naar erkenning in de vorm van die gouden, zwaarddragende nudist op zijn kleine sokkel. Toch gebeurde er aflopen maart iets uitzonderlijks. Kathryn Bigelow won met haar low-budget oorlogsfilm over Irak, The Hurt Locker de oscar voor ‘Beste Regie’. Hiermee kaapteze niet alleen de prijs voor de neus van haar ex-man James Cameron weg, die in deze categorie genomineerd was met zijn monsterlijke Avatar, ook versloeg ze Tarantino’s briljante Inglorious Bastards en het veelgeprezen Precious (Lee Daniels). Én daar bovenop is ze de eerste (!) vrouw die deze oscar wint in de tweeëntachtigjarige geschiedenis van de Academy Awards.In de woorden van Barbara Streisand, die haar het beeld mocht overhandigen: ‘well, the time has come…’.

Vele vragen dringen zich op. Is dit nou reden voor een feestje of is het eigenlijk te gek voor woorden dat Bigelow anno 2010 de eerste vrouwelijke regisseur is die deze erkenning krijgt? Waarom ging geen enkele vrouw haar voor? Zijn er gewoon niet zoveel vrouwelijke filmregisseurs of bestaat de jury van de Academy Awards toevallig ieder jaar uit een stelletje seksistische patriarchen? Hoe politiek (correct) zijn de Oscars eigenlijk? Of moeten we de antwoorden gewoonop het niveau van de film zelf zoeken: waarom wint nu juist The Hurt Locker; een matig bezochte en door de grote studio’s afgewezen film?

And the nominees are…

Allereerst een aantal cijfers en jaartallen op een rijtje – een lijstje dat verschrikkelijk te overzichtelijk is. Het is misschien schokkend dat Bigalow pas de eerste vrouw is, die het felbegeerde gouden beeldje voor Beste Regie wint, maar bijna even choquerend is het feit dat ze pas de vierde regisseuse is die überhaupt voor deze prijs in aanmerking gekomen is. Slechts drie vrouwen werden vóór haar genomineerd: Lina Wertmuller in 1976 met haar Seven Beauties, Jane Campion in 1993 met The Piano en Sofia Coppola met Lost in Translation (2003). In de categorie ‘Beste Buitenlandse Film’ zijn er al wél twee vrouwelijke regisseurs in de prijzen gevallen, waaronder onze eigen Nederlandse feministe Marleen Gorris in 1993 met de film Antonia. De andere ging in 2001 naar de Duitse Caroline Link voor haar Nirgendwo in Afrika.

Regisseuses in absolute minderheid?
Opgewekt namen Nederlands nieuwste regisseurs, lichting 2010 van de Nederlandse Film en Televisieacademie, afgelopen woensdag hun diploma in ontvangst. Drie vrouwelijke filmmakers, negen mannelijke. Hoe komt het dat vrouwen zo in de minderheid zijn? Dit is niet gemakkelijk te achterhalen, maar ik heb wel eens gelezen dat slechts drie procent van de regisseurs vrouw is. Een absurd laag percentage, dat je misschien niet zomaar klakkeloos moet overnemen. Het zal niet zó weinig zijn, maar de regisseuse is beslist in de absolute minderheid. In de minderheid en daarnaast onderbelicht. Gespecialiseerde vrouwenfilmfestivals proberen de regisseuses onder de aandacht te brengen, zoals bijvoord het Canadese filmfestival The Female Eye Film Festival met de ondertitel ‘always honest, not always pretty’. Kijkend naar hun programmering, moet ik vaststellen dat er een hoop, mij onbekende, vrouwelijke filmmakers bestaan. Deze festivals laten zien dat extra aandacht aan de regisseuses besteed moet worden, zodat zij zich wellicht beter kunnen manifesteren in de filmwereld. Net als homofilmfestivals, streven vrouwenfilmfestivals naar (h)erkenning en emancipatie, want dat is blijkbaar nog hard nodig.

Goed dat deze festivals bestaan, maar waarom kunnen vrouwen zich niet manifesteren juist zonder dit vrouw-zijn steeds te moeten benadrukken door het bijvoeglijk naamwoord ‘vrouwelijk’ overal voor te plakken. Zoals ook vastgesteld werd in het op hard//hoofd eerder verschenen artikel Alleen maar vrouwen is ‘positieve discriminatie […] nog steeds noodzakelijk om de vrouwelijke kunstenaar op de voorgrond te plaatsen’. Het stuk benadrukt terecht dat dit vaak een ‘devaluatie’ inhoudt.

The Hurt Locker onder de loep
De vraag waarom geen enkele vrouwelijke regisseur Bigelow voorging, is hiermee nog niet beantwoord en valt niet zomaar te beantwoorden. Uiteindelijk zou de ‘kwaliteit’ van de film zelf de doorslaggevende factor moeten zijn.. Een zin uit een recensie: ‘In Hollywood wordt Bigalow al jaren gezien als een vrouwelijke pionier in het door mannen gedomineerde actie- of oorlogsfilmgenre.’Wat is hier niet in de haak? In letterlijke zin is een pionier iemand die onbekend terrein betreedt, meestal met de bedoeling om zich daar te vestigen, met de verwachting dat anderen zullen volgen. Wordt hier nu bedoeld dat Bigelow iets nieuws heeft gemaakt en daarom een pionier is, of dat haar vrouw-zijn haar een pionier maakt (‘Extra knap dat zij dat gemaakt heeft’)?

Pionerende vrouw of vrouwelijke pioneer?
Bigelow maakt al jaren vele diverse films, die allemaal elementen van de actiefilm bevatten. Denk aan macho dialogen, explosies, dood en verderf en aan stilistische technieken als: hand-held camera, afgewisseld met slow-motion (meestal tijdens explosies), low-fi, scherp licht, korte shots en geconcentreerde geluiden om zo de spanning te verhogen (sterke focus op hevige ademhaling, voetstappen).

Naast de oorlogsfilm, is Bigelow ook thuis in het politiegenre, de thriller en western. Zo maakte zij de politie / surffilm Point Break (1991), de neo-noir sciencefictionfilm Strange Days (1995) of de vampierwestern Near Dark (1987). Ook maakte Bigelow de feministische politiethriller Blue Steel (1990).

Door naar verrassende combinaties te zoeken, houdt zij zich inderdaad binnen deze door mannen gedomineerde genres goed staande. Het Irakdrama van Bigelow is een indrukwekkend oorlogsportret geworden, dat de krankzinnigheid van alledaagse missies weet te schetsen. Net zoals Oliver Stone dat overigens in de jaren 80 ook al deed met Platoon, een oorlogsfilm over Vietnam.

Bijzaak
De kracht van The Hurt Locker is dan uiteindelijk geen origineel verhaal of vernieuwende setting, maar de aansprekende aanpak. ‘Een film gaat niet over het onderwerp, maar over hoe het onderwerp verteld wordt’, zei Scorsese ooit. Taxi Driver gaat niet over een taxichauffeur, maar over een verloren ziel in een moderne urbane omgeving. The Hurt Locker gaat niet over de oorlog, maar over wat oorlog doet met haar slachtoffers en hoe personen zich ontwikkelen wanneer ze overgeleverd zijn aan spanning en doodsangst, tot het punt dat ze er volledig aan verslaafd raken. Dankzij de verschillende perspectieven, de gelaagdheid van het karakter van de hoofdpersoon, de aangrijpende en meeslepende stijl van filmen en een duidelijke boodschap over de alledaagse dwaasheid van oorlog in het algemeen en de situatie in Irak in het bijzonder, heeft Bigelow een film weten te maken die er toe doet.

Van de 5.800 stemgerechtigde leden van de Academy verkoos Hollywood tijdens de gala-uitzending de maar matig bezochte The Hurt Locker boven het ongekende kassucces Avatar, waarvan in Hollywood nu juist wordt beweerd dat het de richting van de filmindustrie dicteert. Het is een keuze voor in de woestijn gefilmd bloed en zweet boven het steriele 3D-pionierschap van de computerkamer. De rauwe realiteit van de oorlog in Irak boven het makkelijker te behappen escapisme op planeet Pandora. En zo bekronen de ‘Hollywood-insiders’ van de Academy het soort film dat in Hollywood niet meer gemaakt wordt. Dat de film ook door een vrouw gemaakt is én over de oorlog in Irak gaat, zou bijzaak moeten zijn. Want het steeds benadrukken van dit vrouw-zijn, van deze herkenning, doet af aan de erkenning die Bigelow als regisseur verdient. Met andere woorden: de oscar (en talloze andere prijzen), is uiteindelijk welverdiend. Dat ze ook als vrouw deze oscar won, dát werd wel eens tijd en het verdient ook de enige nadruk, maar het had allang bijzaak moeten zijn. In de woorden van Bigelow: “I suppose I like to think of myself as a film-maker, rather than as a female film-maker.”

Columns & Commentaar

Schermafbeelding 2014-10-20 om 08.32.22

TIP:
Laat jezelf opsluiten

Vijf mensen. Eén uur de tijd. De kamer zit op slot. Een antiek bureau, doktersromannetjes, een typemachine met verwisselde toetsen. Geen ruimte voor individuele identiteit: de groep wordt teruggeworpen op elkaar. En dat is volgens Luuk bijzonder relativerend.
20/10/14
Gastbijdrage
TIPJana

TIP:
De quarterlifecrisis en hoe ermee om te gaan

"Het probleem was vooral dat alles eigenlijk mogelijk was. L’embarras du choix."
17/10/14
Jana Antonissen
de lijst

TIP:
De lijst

“Kwaliteit en kwantiteit spelen geen rol, het gaat hier om nauwkeurigheid.”
16/10/14
Maartje Smits
Hardhoofd Sauna

Vriendschap en verlangen:
Johan

Rutger bezoekt met zijn beste vriend een spa: "Daar stonden we dan, naakt tegenover elkaar. Na vijftien jaar vriendschap."
15/10/14
Rutger Lemm
Paula's improvisatiemaaltijd

TIP:
Waterkoken

"Mijn maag roept honger en dus ga ik naar de dichtstbijzijnde supermarkt. Onderweg zoek ik op mijn telefoon naar recepten voor een waterkoker."
14/10/14
Paula Lina
Bzzl1qkCMAAdw9z

Hard//talk:
Grootgrutter redt negerslaaf

Over de uitverkoop van wat toch wel het absolute kroonjuweel van onze cultuur is: de als negerslaaf geschminkte buurtvader of overblijfmoeder die zelf bij hoog en bij laag volhoudt dat hij zijn (of zij haar) zwarte kop in de schoorsteen heeft opgelopen.
13/10/14
Jan Postma
marktplaatsdieren

Marktplaatsdieren:
Snoopy

Merel Cremers tekent dieren die te koop worden aangeboden op Marktplaats.
13/10/14
Gastbijdrage
800px-Old_timer_structural_worker2

TIP:
Ga op een dak staan

Hoogtevrees overwin je met vallen en opstaan.
10/10/14
Gastbijdrage
Attachment-1

Column:
Snot

Voor ik het weet barst ik aan het burgerloket, met minstens dertig wachtenden achter mij, in janken uit. En dan ook nog eens janken van het goorste soort.
09/10/14
Laura van der Haar
5jaarTIP

TIP:
Feesten alsof je vijf bent

Waarom geen quizzen meer, geen speurtochten, geen dropveterparades? Of op z’n minst wat tumtums? We zijn inmiddels toch oud genoeg om niet langer volwassen te willen zijn.
06/10/14
Emy Koopman
0cb6cs3qdj28scqc

ZweetTIP:
Sweat

Mijmeren over Heath Ledger in een wielrenbroekje.
04/10/14
Emy Koopman
Schermafbeelding 2014-09-29 om 10.18.34

Zweetweek:
Een korte introductie (in het Zweeds)

Ja, de zomer is voorbij, maar zweet is zoveel meer dan alleen dat plakkerige gevoel onder je oksels, op je rug of in je kruis wanneer je je in de Hollandse zomer (tussen eind juni en begin juli) per ongeluk te veel hebt ingespannen.
29/09/14
Redactie
vogueus

TIP:
The September Issue

Sanne laat zich troosten door schoonheid aan de oppervlakte.
26/09/14
Sanne Rispens
Fotograaf onbekend, 1938

TIP:
Voetbalwedstrijd voor voetbalsceptici

"Daar zit ik dan, als voetbalscepticus, voor het eerst in mijn leven in een voetbalstadion. Ik tuur naar de mannetjes van Ajax en PSV en een wonder geschiedt: ik vind het echt leuk."
25/09/14
Maite Karssenberg
Jezus

Column:
Jezus

‘‘Ik ken hem wel,’’ fluisterde ze. ‘‘Wie? Jezus?’’ Ik hoorde dat er een lichte paniek in mijn stem klonk.
24/09/14
Kasper van Royen
Meer Columns & Commentaar laden »

Artistiek

Markt_piepers

Kort verhaal:
Markt

"Ik ben geen lingerieman. Zijde of katoen - het is mij om het even. Belangrijk zijn mijn vingertoppen en de overgang van huid naar stof en opnieuw naar huid." Een verhaal van Koen Alfons.
21/10/14
Koen Alfons
VIS HARDHOOFD 0914 JOOST DEKKERS

Kort verhaal:
Vis

Een liefde in bad. Een bad zonder liefde. Een vis zonder water. Een kort verhaal van Anne Everard.
20/10/14
Anne Everard
illustratie: Anna van Dooren

Gedicht:
Maar ongetwijfeld begrijpen jullie alles

Hannah van Binsbergen schreef een waargebeurd gedicht op basis van een nacht in een kamer waar alleen een matras en een boekenkast in past. illustratie: Anna van Dooren Maar ongetwijfeld begrijpen jullie alles Maar ongetwijfeld begrijpen jullie alles en ben ik eens te meer gewoon een idioot in een nieuw en spannend tijdperk van slapeloosheid [...]
09/10/14
Gastbijdrage
Julie 1_ik sta op zich wel open voor de liefde

Ik sta op zich wel open voor de liefde

Weg met de oppervlakkige lust, lang leve de romantiek. In deze nieuwe serie gaat Julie op zoek naar liefde: "Ik heb al in genoeg vreemde bedden gelegen om te weten dat je via die weg niet tot genegenheid of verrijking komt, en al zeker niet tot liefde."
08/10/14
Julie Cafmeyer
Schermafbeelding 2014-10-07 om 11.06.59

Interview:
Max (vijf jaar oud)

Hard//hoofd bestaat vijf jaar. Max ook. Een diepte-interview met een vijfjarige.
08/10/14
Job Steggink
Er ligt een man te niezen voor de deur

Kort verhaal:
Igor

"Ik telefoneer naar beneden. Mijn man neemt op. 'Er ligt iemand voor de deur,' zeg ik. 'Iemand die slaapt.' Stilte aan de andere kant van de lijn. Gelach op de achtergrond, gerinkel van servies. 'Ik heb bezoek,' zegt mijn man."
07/10/14
Joyce de Badts
zweethut

Zweetweek:
Saunatype

Een zweterig verhaal van Koen Alfons. ‘Ik zei: “Hé Schwarzenegger”.’
02/10/14
Koen Alfons
zweet cobyy

De betekenis van zweetplekken

Een rorschachtest met zweetplekken lijkt verontrustende karaktereigenschappen van redactieleden aan het licht te brengen.
30/09/14
Redactie
7671959450_bbc79115dc_z

Zweetweek:
Een gedicht voor hardlopers

Je kunt hardlopen met muziek, podcasts of lekker in stilte, maar nu is er poëzie speciaal voor de joggende medemens.
30/09/14
Maartje Smits
blote vrouwen volgen is een - 600

Stiftgedicht:
blote vrouwen volgen

Blote vrouwen volgen is…
22/09/14
Gastbijdrage
Lotte Nijhof - gezicht

Lotte Nijhof:
Een koeienmaag om in te verdwalen

Het werk van Lotte Nijhof doet denken aan ontzettend scherpe foto's die zo ver zijn ingezoomd dat je alle poriën, rimpeltjes, bultjes en andere viezige details ziet die je normaal liever niet wilt zien.
18/09/14
Gastbijdrage
healy

Dermot Healy:
Op zoek naar mijn favoriete schrijver

Willems lievelingsschrijver blijkt overleden. 'Healy op mijn laptopscherm. Hij leest voor, maakt grapjes, lacht, aait zijn hond Tiny. Hij is kalm en levendig tegelijkertijd.'
12/09/14
Willem Claassen
kijkend naar the first people uitsnede

Marlene Dumas:
Enge baby’s, lieve slechteriken

Een van de grootste kunstenaars van dit moment schildert angstaanjagende baby’s, een sensuele Osama Bin Laden en een hautaine Naomi Campbell.
10/09/14
Maartje Smits
joost2

Ontmoetingen op papier VIII

De laatste aflevering van Ontmoetingen op Papier. Over zelfbenoemde hoeders van de zuivere leescultuur en Rik de Kikker.
07/09/14
Gastbijdrage
Tig Notaro width 540

Lachen om kanker

Comedians Tig Notaro en Micha Wertheim maken grappen over kanker. Rutger interviewde hen.
04/09/14
Rutger Lemm
Meer Artistiek laden »

Journalistiek

cover

Panda-eiland

De geestelijk vader van de Fiat Panda, Giorgetto Giugiaro (1938), ontwierp naast auto's ook vuurwapens en pasta.
14/10/14
Gastbijdrage
Schermafbeelding 2014-10-13 om 08.03.12

Van de plank:
Heat

"Buiten regent het, binnen wordt het gedurende de honderdzeventig minuten die de film duurt steeds donkerder. Al Pacino method act een rechercheur."
13/10/14
Basje Boer
unnamed

23 geslaagde voorbeelden van retroactief geplaatste reclame in de literatuur:
Nummer 22 zal je in een monsterachtig ongedierte – Rentokil! – veranderen!

“Noem me Kapitein Iglo.”
10/10/14
Jan Postma
zweetweek zweetkamerlucht en verschrompelde piemels

Zweetweek:
Kleedkamerlucht en verschrompelde piemels

Niets zo mooi als een afgetraind hardloperslichaam. Maar op de euforie van de hardloopwedstrijd, volgt de desillusie van de kleedkamer: "Je zit onder het zweet, dus je gaat onder de douche staan tegenover wildvreemden met hun verschrompelde piemels."
03/10/14
Floris Solleveld
hardhoofdzweten

Zweetweek:
Zweet en schaamte

Waarom vinden we balzakzweet minder vies dan de zweetplekken van een enthousiaste professor? Een analyse van onze schaamte.
01/10/14
Emy Koopman
zweetweek derk

Zweetweek:
De Club voor Niet Zwetende Mensen

Mensen die niet-zweten zijn de paria's van onze samenleving, ontdekte Derk al op jonge leeftijd. "Hij zweet niet want hij is onvruchtbaar’, schreeuwde een meisje met een pony en een IQ van onder de 60, waarna de gymleraar mij direct naar de schooldokter stuurde."
29/09/14
Derk Fangman
3.-uit-het-raam

Reportage:
Bang hart

Blijven en gaan in een psychiatrische instelling.
11/09/14
Gastbijdrage
Paulo Ito

Tikkie terug

De volkssport is het contact met het volk kwijt, maar het is nog niet te laat. Rutger heeft een idee om het moderne voetbal (en de wereld) te redden.
11/09/14
Rutger Lemm
Illustratie Merlijn

Winnaar Scriptieprijs:
De kunst van het tentoonstellen

Marian Cousijn schreef het winnende artikel voor de Scriptieprijs over de machtsstrijd tussen kunstenaars en curatoren.
03/09/14
Gastbijdrage
Scan

Ontmoetingen op papier VII

Een boekverkoper die niet van mensen houdt, is reddeloos verloren.
25/08/14
Gastbijdrage
demonstratie

Ruzie:
ROOD

Joris zoekt mensen die ruzie maken. De jongerenafdeling van de SP maakt vijanden.
18/08/14
Joris Bellwinkel
keret

Post van Keret:
“Let the IDF Win”

Etgar Keret over hoe rechts Israël geen kritiek op het leger duldt. De wie-niet-voor-ons-is-is-tegen-ons-logica regeert.
15/08/14
Gastbijdrage
happn-telecharger-gratuitement-application-iphone-android

HAPPN:
Second chances and new romances

Online daten blijft ongemakkelijk en creepy. Jana onderzoekt of de app Happn - the new kid on the block - daar verandering in brengt.
13/08/14
Jana Antonissen
toergenjev_02

Gastcollege:
De zachtaardige nihilist II

"Dat is de enige gedachte die Toergenjev, geconfronteerd met zijn eigen ongeloof, in staat is te verdedigen. Het idee dat, ook als alle afgodsbeelden zijn stukgeslagen, het zonder illusies nog mogelijk is van de wereld te houden."
11/08/14
Thijs Kleinpaste
toergenjev_01

Gastcollege:
De zachtaardige nihilist I

Over het leven en werk van één van de weinige Russische schrijvers die geniaal was zonder ook gek te zijn: Ivan Toergenjev, ironische beschouwer van zijn tijd. Het is zomer. Lees!
08/08/14
Thijs Kleinpaste
Meer Journalistiek laden »