18 oktober 2009

Lessen over Iran

“I see you on Ferdosi street near the bus stop in ten minutes, ok?” Ik sta zwetend in een hokje van het Internatinall Cal Center (sic) in Tabriz, Iran. Met een vinger diep in mijn ene oor geprikt en de hoorn strak tegen het andere gedrukt versta ik Farhad maar net. Ik krabbel de straatnaam op een blaadje en hang op. Ik ben net twee dagen in Iran en elke dag is tot nu toe een grote strijd geweest. Een strijd met taxichauffeurs, groenteboeren en hotelmedewerkers. Niemand spreekt Engels en veel gebruiken zijn mij vreemd, ondanks de vele boeken en reisgidsen die ik van tevoren geraadpleegd heb. Daar staat tegenover dat de mensen ongelofelijk vriendelijk en nieuwsgierig zijn als ze erachter komen dat ik een van die schaarse westerse toeristen ben. Gisteravond, toen ik na aankomst een wandeling maakte door het centrum en een pizza at in een of ander tentje, raakte ik aan de praat met een oude Iraanse man met pretoogjes die zijn thee met me deelde en me in mijn wang kneep. Of nou ja, ‘aan de praat’, hij wees dingen aan in mijn taalgidsje en dan bladerde ik verder om het antwoord te vinden. Vandaag bracht een verlegen Iraanse jongen die ik op straat aansprak me naar een winkel waar ik een simkaart kon kopen waarna hij ook nog een half uur bleef om me te helpen het papierwerk in te vullen. Na afloop wilde hij met me op de foto. Het komt meerdere keren per dag voor dat winkeliers mijn geld weigeren aan te nemen, ook na het drie keer aandringen dat hier in zo’n geval gebruikelijk is.

Maar toch, die stress. Ik ben in m’n eentje hierheen gekomen, ook uit een soort van koppigheid. Veel mensen waren bezorgd en raadden het af, maar dit maakte mij alleen maar vastberadener om deze reis toch te ondernemen. Nu voel ik dat het gebrek aan een medestander met wie je dingen kunt overleggen zich wreekt in een land waar je voortdurend afhankelijk bent van mensen die je niet begrijpt. Bovendien is Iran niet aangesloten op het internationale banksysteem dankzij een Amerikaanse boycot, waardoor ik al mijn geld in zo’n lullig tasje op mijn buik draag. Lalala, ik heb 900 euro bij me, wie wil me beroven? Gelukkig komt dat soort criminaliteit hier nauwelijks voor. Maar toch, elke keer als ik er geld uit moet halen draai ik op een lullige manier mijn rug naar de verbaasde Iraniër. Ik kan nog niet zo goed bepalen wanneer ik mensen kan vertrouwen en wanneer ik keihard moet zijn. In het gebied tussen de Turkse en de Iraanse grens werd ik na een reis van zesentwintig uur vanuit Istanbul door een vriendelijk babbelende man vergezeld. Plotseling haalde hij een pak geld tevoorschijn en zei: “Change, dollar, euro?” Ik wisselde 50 euro voor 1 miljoen rial, een ongelofelijk slechte deal, zo bleek later. Ik had 1,4 miljoen moeten krijgen. De Iraanse douanebeambten schaterden het uit toen ik ze erover vertelde.

Man

Farhad is een Iraanse student met wie ik via internet contact gezocht heb. Ik moest hem bellen vanuit een call centre omdat mijn mobiel het begeven heeft. Koortsachtig zoek ik op de totaal onoverzichtelijke kaart die ik bij het toeristenbureau gekregen heb naar de Ferdosi straat. Ik slalom langs oude vrouwen in boerka’s en jonge meisjes bij wie lange geblondeerde lokken onder hun hoofddoek vandaan komen. De straten zijn overvol en het verkeer is chaotisch. Ik houd een taxi aan en leg uit waar ik heen wil. Hij lijkt het te begrijpen en vraagt: “Darbast?” Ik knik, hij grijnst tevreden. ‘Darbast’ betekent letterlijk ‘deur dicht’. Taxi’s zijn in Iran een soort shuttlebussen, ze rijden op een vast traject en onderweg springen er allerlei mensen in. ‘Darbast’ betekent dat er niemand bij mag, maar dit is wel duurder. Vandaar zijn grijns.

Farhad is de kalmheid zelve. Een knappe jongen met een goed verzorgde ringbaard en vriendelijke ogen achter zijn bril schudt me de hand. “You from Holland, yes?” Ik knik. We gaan op een bankje zitten en mijn nieuwe vriend legt uit dat Ferdosi straat de plek is waar jongeren in de namiddag en avond heen en weer lopen om te flaneren. Ik vraag hem of hier ook rellen zijn geweest naar aanleiding van de verkiezingen. Hij schudt zijn hoofd resoluut: “Nee, nee, alles is heel veilig hier.” Telkens als ik naar de rellen vraag bezweren de Iraniërs mij dat ze voorbij zijn, dat alles weer rustig is. Terwijl ik in de internationale media heel andere geluiden hoor. Het lijkt erop dat dit een vergaande vorm van gastvrijheid is: ‘Kom binnen, let niet op de rommel.’ Ik vraag Farhad naar zijn religie. “Ik ben moslim, maar ik bid niet vijf keer per dag. Voor mij zijn rituelen niet wat je religie bepaalt, maar je intenties. Veel mensen bidden netjes, maar liegen aan de lopende band. Ik probeer gewoon een goed mens te zijn.” En heeft hij een vriendin? Hij lacht: “Nee, dat zou me teveel afleiden van mijn studie.”

Mannen

De mannen ontspannen op een pleintje.

Waarom is studeren eigenlijk zo belangrijk? Alle jongeren zijn enorm fanatiek als het op hun opleiding aankomt. “Het is een manier om hier weg te komen. Iedereen wil naar het buitenland en Iraanse studenten zijn populair bij Westerse bedrijven omdat ze hard werken.” Wil hij ook weg? “Oh, ja, zo snel mogelijk. Om een visum te mogen aanvragen moet je echter eerst twee jaar in het leger hebben gediend. Dat moet ik nog doen. Maar daarna ga ik reizen. Eerst naar Turkije en daarna de hele wereld over… Ik heb gehoord dat er in Denemarken mooie meisjes zijn.” Hij kijkt me aan. “Denemarken ligt toch naast Nederland?” Ik schud lachend mijn hoofd. “Nee, niet eens in de buurt.” “Polen dan?” “Nee, ook niet.” Hij staat plotseling stil en denkt hard na. Ik stop met lachen, dit is belangrijk voor de beleerde informaticastudent. Dan kijkt hij me triomfantelijk aan. “Duitsland.” Ik knik en klop hem op zijn schouder. “Ik wist het wel,” zegt hij.

Vrouwen

De vrouwen op hetzelfde pleintje, maar dan aan de andere kant.

Het is donker geworden en de winkels gaan dicht. Farhad stelt voor om naar een populair park in een buitenwijk te gaan. Ik aarzel. Overal in mijn hotel hangen bordjes die steng melden dat je voor middernacht moet binnen zijn. Als ik Farhad over mijn zorgen vertel, lacht hij. “Maak je geen zorgen, dat komt wel goed.” We vertrekken en na een tocht met drie verschillende gedeelde taxi’s komen we bij het park aan. Het is afgeladen met Iraniërs die hier rond een grote vijver lopen, ijsjes eten en elkaar bekijken. “Intelligentie is eigenlijk van secundair belang in Iran,” zegt Farhad, terwijl we met de stroom meelopen. “Het gaat er vooral om of je loyaal bent aan de overheid en hoe religieus je bent. Je weet hoe ik omga met mijn geloof en ik zal nooit openlijk trouw zweren aan de regering. Zo zit ik niet in elkaar. Maar veel van mijn vrienden doen dat wel en dat betekent dat zij meer kans maken op een plek aan een goede universiteit of een goed betaalde baan. Je cijfers zijn veel minder belangrijk. Het is frustrerend.” Ik knik en kijk op mijn horloge. Half twaalf.

Farhad volgt mijn blik en zegt geïrriteerd: “Geef me het nummer van je hotel, ik bel ze wel even.” Hij toetst het nummer in en krijgt de chagrijnige dikke receptionist van Hafez Guesthouse aan de lijn. Ze beginnen rustig in het Perzisch te praten, maar al snel krijgen ze een discussie. Zodra Farhad ophangt lacht hij weer naar me. “Het is oké.” “Weet je het zeker? Dat klonk niet oké. Wat zei hij?” “Ach, hij zei dat het illegaal is als je na twaalven binnenkomt. Ik zei dat hij niet moest overdrijven. Toen viel hij mij aan: ‘Waarom praat je met een buitenlander? Dat is ook illegaal!’ Ik ken dat soort mensen, ze zijn conservatief, maar eigenlijk gewoon gefrustreerd. Dit komt wel goed. Ik kom straks wel mee naar je hotel. Maak je geen zorgen!” Ik lach maar blijf gespannen. Dat valt me tegen van mezelf. Waar ben ik nou met mijn grote bek? Maar toch, ik kan er niets aan doen. In dit land weet ik niet aan welke regels ik me moet houden.

Ik voel dat ik nu over politiek kan praten. Ik vraag hem naar zijn mening over de rellen van na de verkiezingen. “De rebellen hebben gelijk,” zegt hij op zachte toon, “maar het heeft geen zin wat ze doen. Er gaat hier niets veranderen zolang het systeem niet klopt.” Hoe bedoelt hij dat? “Ahmedinedjad heeft geen macht, Moussavi zou dat ook niet hebben. Kijk maar naar Khatami [Ahmedinedjad’s voorganger]: die wilde hervormingen, maar kreeg niets gedaan. Grootayatollah Khameini en de religieuze elite hebben alle macht in handen, niet de politieke poppetjes. Maar goed, ik snap hoe het werkt, maar de meeste mensen niet. Die laten zich gemakkelijk afleiden en zo verandert er niets. Ik geloof ook niet dat er fraude is gepleegd, maar mensen moeten beter geïnformeerd zijn. We hebben niets aan protesten zolang het grootste deel van de bevolking niet begrijpt waar die protesten over gaan.”

Een van Farhad’s nerdy vrienden komt aangelopen. Hij heeft zijn haar goed gedaan en een mooi wit overhemd aangetrokken. Verlegen geeft hij mij een hand en we lopen samen een eindje op. Ze praten in het Perzisch, maar het onderwerp van gesprek is duidelijk. De jongen, Ali geheten, stelt Farhad allerlei vragen over mij. Op een gegeven moment vraag ik waar ze het over hebben. “Ali vroeg of we het over politiek hebben gehad,” zegt Farhad. “Maar ik zei hem dat ik daar niet in ben geïnteresseerd.” Ik begrijp hem en knik bevestigend. Als Ali zich bij een andere groep jongens aangesloten heeft, richt Farhad zich naar mij. “Ali is een vriend, maar hij is een van die jongens die trouw aan de regering gezworen heeft. Ik ben het niet met hem eens, dus praten we er niet over.” Hij kijkt me strak aan. “Zorg dat je in Iran pas over politiek praat als je iemand goed kent, oké? Overal luisteren mensen mee. Jij en ik zijn vrienden, bij ons is het in orde, maar pas op. Dat is de eerste les die je over dit land moet leren.” Ik knik.

Uiteindelijk komen we om kwart voor een bij mijn hotel aan. Ik heb de hele terugreis zenuwachtig uit het raam gestaard. Farhad liet me voor de taxi betalen, tot dan toe heeft hij steeds resoluut mijn geld geweigerd. Gelukkig kon ik wat terug doen. Hij gaat voor mij het hotel in. Daar zit de man die anderhalf uur geleden nog door de telefoon tegen hem riep dat hij illegaal bezig was door met mij om te gaan. Hij ziet ons nors aan, Farhad wisselt een paar woorden met hem en hij gebaart dat ik naar boven mag. Farhad neemt me nog even apart. “Zie je? Dat is de tweede les over Iran. Een regel is hier nooit een echte regel.” Hij geeft me een knipoog en loopt de lobby uit.

-De naam ‘Farhad’ is gefingeerd-

Columns & Commentaar

DP819761

TIP:
Niet begrijpen

Een toevallige ontmoeting bij een vijver zet Maite aan het denken over het fenomeen 'begrijpen'.
21/07/15
Maite Karssenberg
Paula_TIP_Verhalenverteller

TIP:
Verhalenverteller

Paula luistert ademloos naar een verhalenverteller en gaat slaperig naar huis.
13/07/15
Paula Lina
Roos_Tip_Vliegend huisdier

TIP:
Vliegend huisdier

Roos houdt niet van honden, maar een kat neem je niet mee naar zee. Dus zoekt ze ander gezelschap als zon en wind haar naar zee jagen.
10/07/15
Roos Euwe
1240399390_c54f5d62e2_o

Hard//Talk:
Verantwoord politiegeweld

Mitch Henriquez overleed doordat hij met geweld gearresteerd werd. Dolf vraagt zich af of de politie voldoende zelfkritisch is.
08/07/15
Gastbijdrage
507px-Kassa’s_Maxis_superstore_Cash_registers_in_Maxis_superstore

TIP:
Geen kassameisje

Voor iemand met een studiepauze die achter de kassa staat, ziet de wereld er heel anders uit.
06/07/15
Gastbijdrage
sLAVOJ

Hard//Talk:
Slavoj Žižek

Wester zat ineens bij Slavoj Zizek in het vliegtuig. Het zette hem aan het denken over gelijkheid en rechtvaardigheid.
03/07/15
Gastbijdrage
Laura_TIP_Neem een hond

TIP:
Neem een hond

Met een hond is de wereld groter. 'Voorheen had ik weinig contact met djellabadragers, maar sinds ik er bij de meesten onder heb gelegen zijn de verhoudingen stukken warmer.'
03/07/15
Laura van der Haar
Koers

TIP:
Stem af op de Belg

Het is koers, en Theo Koomen en Jean Nelissen wisten het al: veel mooier dan de Tour zelf, zijn de verhalen er omheen.
02/07/15
Gastbijdrage
Koen_Weekend_Frank Sinatra

TIP:
Tom Cruise-weekend

Koen houdt een Tom Cruise-weekend.
29/06/15
Koen Alfons
Spelletje

Column:
Spelletje

Kasper zie het als zijn opvoedkundige taak om Annika zo vaak mogelijk te laten verliezen.
26/06/15
Kasper van Royen
11536517_10207354015034466_4088402072394418304_o

TIP:
Druiven

Tijdens haar jeugd in Limburg zocht Paula naar een manier om de verveling te verdrijven. Druiven bleken daar het perfecte fruit voor te zijn.
26/06/15
Paula Lina
7182988273_92c3d8052a_b

TIP:
Minijob in Berlijn

De Nederlandse aangeharkte steden en de haastige cultuur kan gaan vervelen. Sophie heeft de oplossing: neem een Minijob in Berlijn en tap biertjes voor vijf euro per uur.
22/06/15
Gastbijdrage
ZONDAGSCHRIJVER 4 JOOST DEKKERS 600

Een fanbriefroman. Een egodocument (IV)

'Lieve David, Ik hoop dat je op deze brief wel persoonlijk reageert, ook al koester ik de mail van je personal assistant met liefde.'
21/06/15
Gastbijdrage
Olea_europaea_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-229

TIP:
Vertrouw op de verlanglijst

Luuk moet een cadeautje kopen voor zijn moeder en belandt ongewild in een olijfoliewinkel.
19/06/15
Gastbijdrage
LL schrijfwedstrijd artwork

Win!

Lowlands is al jaren veel te duur, maar gelukkig hebben ze daar zelf sinds drie jaar zelf iets op bedacht: De Grote Lowlands Schrijfwedstrijd.
16/06/15
Redactie
Meer Columns & Commentaar laden »

Artistiek

ZONDAGSCHRIJVER 8 JOOST DEKKERS 600

Een fanbriefroman. Een egodocument (VIII)

'Lieve Nina, Ik schrijf jou omdat jij leeft, Susan Sontag al elf jaar dood is en ik geen zin meer heb om mezelf door onbestemde melancholie af te laten leiden van "de wereld om me heen", "het hier en nu", "het moment op zich".'
19/07/15
Gastbijdrage
spacecake

Cookie Samurai

‘Kan ik jullie een cakeje aanbieden?’ vroeg Cookie Samurai. Ook in San Francisco kun je beter geen snoepgoed van vreemde mannen aannemen, ontdekte Emma Slaats.
14/07/15
Gastbijdrage
ZONDAGSCHRIJVER 7 JOOST DEKKERS 600

Een fanbriefroman. Een egodocument (VII)

'Lieve Raymond, Toen de dronken mensen door mijn favoriete liedjes heen praatten, wilde ik niets liever dan mijn middelvinger opsteken.'
12/07/15
Gastbijdrage
kattebak en poezemand IMG_9153kl

Chocolademousse

Anna van Leeuwen laat zich graag inspireren door de oproepen op het prikbord in jouw supermarkt. Heb je een bijzondere oproep gezien, en wil je dat Anna het verhaal daarachter bedenkt? Stuur haar dan een scherpe foto van het kaartje, en wie weet verwerkt zij het in een van haar verhalen. Ik bekijk de aderen [...]
10/07/15
Anna van Leeuwen
ZONDAGSCHRIJVER 6 JOOST DEKKERS 600

Een fanbriefroman. Een egodocument (VI)

' Lieve Louis Paul, Toen ik vijftien was nam ik "Eros en de eenzame man" mee naar het strand. Ik had niet gezien dat de man op de kaft voor een levensgrote vagina stond.'
05/07/15
Gastbijdrage
schuivende_glazen

Kort verhaal:
Schuivende glazen

‘"Bent u geopend?" vroeg een gast op een middag. "De deur is toch van het slot," sprak de nieuwbakken eigenaar.'
01/07/15
Gastbijdrage
gentlemen

San Francisco gentlemen

Als jongens je hier aanspreken is hun doel niet een one-night-stand en je de volgende ochtend nooit meer te bellen. Nee, jongens vragen je telefoonnummer om een afspraak te maken voor een kop koffie of een lunch. Kéurig.
30/06/15
Gastbijdrage
ZONDAGSCHRIJVER 5 JOOST DEKKERS 600

Een fanbriefroman. Een egodocument (V)

'Lieve Marilyn, Deze zomer werd ik ineens fan van je. Niet van je muziek, maar van je radicaliteit. Op een rare manier vond ik je ook aantrekkelijk.'
28/06/15
Gastbijdrage
normandie

Naar Normandië

In 1993 probeerde het gezin van Olga in een ruk naar Normandië te rijden. Dit mislukte.
25/06/15
Olga Kortz
unnamed

Gedicht:
Uitzicht op een park met enorme bomen

Mijn collega’s en ik lachen dan de lach van mensen die weten dat ze bevoorrecht zijn maar uit beleefdheid zwijgen.
21/06/15
Gastbijdrage
Lasse Wandschneider

DE EUROLINESGEDICHTEN

Hoe kan ik een artistiek en intellectueel bevredigend leven leiden? En er toch uitzien als Vin Diesel in ‘xXx’ (2002)?
14/06/15
Gastbijdrage
ZONDAGSCHRIJVER 3 JOOST DEKKERS 600

Een fanbriefroman. Een egodocument (III)

'Lieve Antonin, Heb jij nooit de verleiding gehad de mensen de zaal uit te jagen? Te zeggen: trek asjeblieft de echte wereld in, er valt hier niks te beleven dat je daar niet duizendmaal mooier, gruwelijker en grappiger kan vinden.'
14/06/15
Gastbijdrage
glas 2 600px

I wrote about you

'De bekentenis was duidelijk: ik had iets met haar ex-vriend. We waren vriendinnen, dus dit diende besproken te worden.'
12/06/15
Julie Cafmeyer
ZONDAGSCHRIJVER 2 JOOST DEKKERS

Een fanbriefroman. Een egodocument (II)

'Lieve Patti, Ik ken je pas sinds de zomer.'
07/06/15
Gastbijdrage
image

Paramixtape

Een kleine verzameling nummers over buitengewone verschijnselen; van je ziel verkopen tot achtervolgingswaan.
07/06/15
Redactie
Meer Artistiek laden »

Journalistiek

Zelfrijdende-auto-Google-voor-het-eerst-betrokken-bij-ongeval-met-gewonden

Nieuws in beeld:
Google ongeval

Een zelfrijdende auto van Google is voor het eerst bij een ongeluk betrokken geraakt waarbij gewonden zijn gevallen. – Chiel te Bokkel is illustrator, cartoonist en grafisch ontwerper. In zijn beeld zoekt hij een combinatie van realiteit, fantasie en het onbewuste.
18/07/15
Beeldredactie
2898021822_95279b8d07_z

Hard//Talk:
Geen zorgen

Het klimaat dreigt op hol te slaan en niemand doet iets. Wester roept op tot hoofdredactioneel activisme.
16/07/15
Gastbijdrage
Genderneutraal

Hard//Talk:
Gendervrij toiletteren

Paula is groot voorstander van gendervrij toiletteren, maar vraagt zich af of je dit bereikt door aparte wc's te openen.
14/07/15
Paula Lina
Dove Muizen

Nieuws in beeld:
dove muizen

Het lukte de onderzoekers om de proefdieren met een luide knal te verrassen, zodat ze van schrik opsprongen. “Je kunt muizen niet vragen of ze kunnen horen, dus we moesten deze truc wel gebruiken om erachter te komen of hun gehoor goed werkte”, verklaart Holt op nieuwssite New Scientist. – Merlijn Bijsterveld is illustrator. Zijn illustraties zijn vaak humoristisch [...]
11/07/15
Beeldredactie
twerking

Nieuws in beeld:
tweehonderd jaar twerken

Nieuws in beeld: twerken
04/07/15
Beeldredactie
4558923101_9a35f41827_o

Hard//Talk:
Niet van deze tijd

De grootste dooddoener in een discussie: stellen dat wat de ander zegt niet van deze tijd is. Suzanne vindt het vals spel.
30/06/15
Suzanne Schönbeck
openluchtmuseum

Hard//Talk:
Evacueer Amsterdam!

Amsterdam wordt bedreigd door een tsunami van toeristen. Mark stelt voor de evacuatie in gang te zetten.
25/06/15
Gastbijdrage
Wereldkaart

Keldercast:
Onbekende bestemmingen

Met alle vakantieplannen in het verschiet bespreken Emy, Miriam en Nikki boeken waarin de hoofdpersonen de aardbol afreizen.
24/06/15
Audioredactie
zorgrobot

Hard//Talk:
Eén wet

Miriam bezoekt een Belgische kustplaats en ontwikkelt een mantra: 'ik wil nooit wegkwijnen; ik wil nú voluit leven'
23/06/15
Miriam van Ommeren
Colt

Nieuws in beeld:
Colt heeft haar kruit verschoten

Er komt een einde aan de generaties Colt-guns.
20/06/15
Redactie
dames

Hard//Talk:
Het ware voetbal

Mirko kijkt naar het WK vrouwenvoetbal en vindt het een verademing.
18/06/15
Mirko van Pampus
orgasmic meditation_groot

Orgasmic meditation

Emma Slaats doet verslag van haar half jaar in San Francisco. Op zoek naar een kamer, belandt ze bij een wel erg vrijdenkende woongroep.
16/06/15
Gastbijdrage
meisje neus_xf&m

Nieuws in beeld:
zonder neus met neus

Een twee-jarig meisje geboren zonder neus is de eerste persoon die een neusimplantaat  krijgt om de groei van het missende aanhangsel te bevorderen. – XF&M (Xiao Feng & Mathieu) zijn een illustratieduo, afgestudeerd aan Academie Minerva in Groningen. Het liefst werken ze samen aan een illustratie en gebruiken ze een combinatie van verschillende technieken, zoals [...]
13/06/15
Kwennie
Invasie_02

De Uniformen komen

In 2031 zien de meeste jongeren in grote wereldsteden zichzelf als uni – niet te verwarren met uniek, een ‘vies hipsterwoord’.
11/06/15
Gastbijdrage
WegmetdeWare

Liefde is menselijk

Wie zijn exen naast elkaar legt, ontdekt een patroon. Ik voel me bijvoorbeeld aangetrokken tot opgewekte types, toch wordt bijna 70 procent van mijn geliefden depressief terwijl ze met mij zijn.
10/06/15
Maartje Smits
Meer Journalistiek laden »



Geniet je met enige regelmaat van onze artikelen? Ben je fan van hard//hoofds geweldige illustratoren, audiomakers en dichters? Dacht je al jaren: hoe zou ik hard//hoofd kunnen steunen?

Goed nieuws. Je kunt vanaf nu je dank uitdrukken in keiharde euro's en vriend van hard//hoofd worden. Wat je daarvoor terugkrijgt? Ons, alles wat we maken en eeuwige dank.

Word vriend van hard//hoofd